ന ഹി ഭീഷ്മം മഹേഷ്വാസം പാണ്ഡവാഃ പാണ്ഡുപൂര്വജ । അശക്നുവന്രണേ ജേതും പാശഹസ്തമിവാനതകമ്
പാണ്ഡവന്മാർക്ക്, മഹാവില്ലാളിയായ ഭീഷ്മനെ യുദ്ധത്തിൽ ജയിക്കാൻ കഴിഞ്ഞില്ല, മരണൻ പാശം പിടിച്ചിരിക്കുന്നപോലെ.
അഥോപായാന്മഹാരാജ സവ്യസാചീ ധനഞ്ജയഃ । ത്രാസയന്രഥിനഃ സര്വാന്ബീഭത്സുരപരാജിതഃ
അപ്പോൾ, രാജാവേ, സവ്യാസാചിയായ ധനഞ്ജയൻ, ഭയങ്കരനായ ഭീമസേനൻ, എല്ലാ രഥികളെയും ഭയപ്പെടുത്തിക്കൊണ്ട് തന്ത്രങ്ങൾ ഉപയോഗിച്ചു.
സിംഹവദ്വിനദന്നുച്ചൈര്ധനുര്ജ്യാം വിക്ഷിപന്മുഹുഃ । ശരൌഘാന്വിസൃജന്പാര്ഥോ വ്യചരത്കാലവദ്രണേ
സിംഹം പോലെ ഉച്ചത്തിൽ ഗർജിച്ച്, വില്ലിന്റെ നൂൽ വീണ്ടും വീണ്ടും വലിച്ച്, അമ്പുകളുടെ മഴയൊഴിച്ച്, പാർഥൻ യുദ്ധഭൂമിയിൽ കാലംപോലെ സഞ്ചരിച്ചു.
തസ്യ ശബ്ദേന വിത്രസ്താസ്താവകാ ഭാരതര്ഷഭ । സിംഹസ്യേവ മൃഗാ രാജന്വ്യദ്രവന്ത മഹാഭയാത്
അവന്റെ വില്ലിന്റെ ശബ്ദം കേട്ട്, ഭാരതവംശത്തിലെ മഹാരഥനായ രാജാവേ, സിംഹത്തെ കണ്ടു ഭയക്കുന്ന മൃഗങ്ങളെപ്പോലെ, നിന്റെ സൈന്യം വലിയ ഭയത്തിൽ ഓടി രക്ഷപ്പെട്ടു.
ജയന്തം പാണ്ഡവം ദൃഷ്ട്വാ ത്വത്സൈന്യം ചാഭിപീഡിതമ് । ദുര്യോധനസ്തതോ ഭീഷ്മമബ്രവീദ്ഭൃശപീഡിതഃ
പാണ്ഡവൻ ജയിക്കുകയും, നിന്റെ സൈന്യം പീഡിക്കപ്പെടുകയും ചെയ്യുന്നത് കണ്ട ദുര്യോധനൻ, അതിവേദനയോടെ ഭീഷ്മനോട് പറഞ്ഞു.
ഏഷ പാണ്ഡുസുതസ്താത ശ്വേതാശ്വഃ കൃഷ്ണസാരഥിഃ। ദഹതേ മാമകാന്സര്വാന്കൃഷ്ണവര്ത്മേന കാനനമ്
ഈ പാണ്ഡുപുത്രൻ, അപ്പാ, വെള്ള കുതിരകളുമായി, കൃഷ്ണനെ രഥസാരഥിയായി വെച്ച്, എന്റെ സൈന്യത്തെ മുഴുവൻ കൃഷ്ണന്റെ പാത കാടിനെ കത്തിക്കുന്നപോലെ ദഹിപ്പിക്കുന്നു.
പശ്യ സൈന്യാനി ഗാങ്ഗേയ ദ്രവമാണാനി സര്വശഃ । പണ്ഡവേന യുധാം ശ്രേഷ്ഠ കാല്യമാനാനി സംയുഗേ
ഗാംഗേയാ, പോരിലെ ഏറ്റവും പ്രബലനായ പാണ്ഡവന്റെ ആക്രമണത്തില് എന്റെ സൈന്യങ്ങള് എല്ലായിടത്തും ഭയന്ന് ഓടിപ്പോകുന്നതു നോക്കൂ.
യഥാ പശുഗണാന്പാലഃ സംകാലയതി കാനനേ । തഥേദം മാമകം സൈന്യം കാല്യതേ ശത്രുതാപന
കാട്ടില് കന്നുകാലികളെ കാവല്ക്കാരന് കൂട്ടിച്ചേര്ക്കുന്നതുപോലെ, ശത്രുക്കള് എന്റെ സൈന്യത്തെ അങ്ങിങ്ങോട്ട് ഓടിച്ചിരിക്കുന്നു.
ധനഞ്ജയശരൈര്ഭഗ്നം ദ്രവമാണം തതസ്തതഃ । ഭീമോഽപ്യേവം ദുരാധര്പോ വിദ്രാവയതി മേ ബലമ്
അര്ജുനന്റെ അമ്പുകള് കൊണ്ട് എന്റെ സൈന്യം തകര്ന്ന് എല്ലായിടത്തും ഓടുന്നു; അതുപോലെ ഭീമനും അത്യന്തം ഭയങ്കരനായി എന്റെ സൈന്യത്തെ പിരിച്ചോടിക്കുന്നു.
സാത്യകിശ്ചേകിതാനശ്ച മാദ്രീപുത്രൌ ച പാണ്ഡവൌ। അഭിമന്യുഃ സുവിക്രാന്തോ വാഹിനീം ദ്രവതേ മമ
സാത്യകിയും ചെകിതാനനും മാദ്രിദേവിയുടെ രണ്ടുപുത്രന്മാരും ധൈര്യശാലിയായ അഭിമന്യുവും—ഈ പാണ്ഡവര് എല്ലാവരും എന്റെ സൈന്യത്തെ ഓടിച്ചിരിക്കുന്നു.
ധൃഷ്ടദ്യുമ്നസ്തഥാ ശൂരോ രാക്ഷസശ്ച ഘടോത്കചഃ । വ്യദ്രാവയേതാം സഹസാ സൈന്യം മമ മഹാരണേ
ധൃഷ്ടദ്യുമ്നനും രാക്ഷസനായ ഘടോല്ക്കചനും അപ്രതീക്ഷിതമായി എന്റെ സൈന്യത്തെ മഹാസമരത്തില് പിരിച്ചോടിച്ചു.
വധ്യമാനസ്യ സൈന്യസ്യ സര്വൈരേതൈര്മഹാരഥൈഃ । നാന്യാം ഗതിം പ്രപശ്യാമി സ്ഥാനേ യുദ്ധേ ച ഭാരത
ഈ മഹാരഥന്മാര് എല്ലാവരും എന്റെ സൈന്യത്തെ സംഹരിക്കുമ്പോള്, ഭാരത, യുദ്ധത്തില് എനിക്ക് മറ്റൊരു വഴി കാണുന്നില്ല.
ഋതേ ത്വാം പുരുഷവ്യാഘ്ര ദേവതുല്യപരാക്രമമ്। പര്യാപ്തസ്തു ഭവാഞ്ശീഘ്രം പീഡിതാനാം ഗതിര്ഭവ
നിനക്കു സമം ദൈവശക്തിയുള്ളവനില്ല, പുരുഷസിംഹാ, നീ മാത്രം മതിയാകുന്നു; പീഡിതര്ക്ക് നീ വേഗത്തില് ആശ്രയമായിത്തീരണം.
ഏവമുക്തോ മഹാരാജ പിതാ ദേവവ്രതസ്തവ। ചിന്തയിത്വാ മുഹൂര്തം തു കൃത്വാ നിശ്ചയമാത്മനഃ
ഇങ്ങനെ രാജാവേ, നിന്റെ അച്ഛന് ദേവവ്രതന് കുറച്ച് നേരം ആലോചിച്ച് മനസ്സില് ഉറച്ച തീരുമാനമെടുത്തു.
തവ സംധാരയന്പുത്രമബ്രവീച്ഛംതനോഃ സുതഃ। ദുര്യോധന വിജാനീഹി സ്ഥിരോ ഭൂത്വാ വിശാംപതേ
ശന്തനുവിന്റെ പുത്രന് നിന്റെ മകനെ ചേര്ത്തുപിടിച്ച് പറഞ്ഞു: ദുര്യോധന, മനസ്സിലാക്കൂ—നീ ധൈര്യത്തോടെ നിലകൊള്ളണം.
പാതയിഷ്യേ രിപൂനന്യാന്പാണ്ഡവാന്പ്രതിപാലയന് । പ്രതിജ്ഞാതോ ജയോ ഹ്യദ്യ പാണ്ഡവാനാം മഹാത്മനാമ്
പാണ്ഡവരെ രക്ഷിച്ച് മറ്റുള്ള ശത്രുക്കളെ ഞാന് വീഴ്ത്തും; ഇന്ന് മഹാത്മാക്കളായ പാണ്ഡവരെ ജയിക്കുമെന്ന് ഞാന് പ്രതിജ്ഞയെടുത്തു.
പൂര്വകാലം തവ മയാ പ്രതിജ്ഞാനം മഹാബല । ഹത്വാ ദശസഹസ്രാണി ക്ഷത്രിയാണാം മഹാത്മനാമ്
മഹാബലശാലിയായ നീയോടു മുന്പ് ഞാന് ഒരു വാഗ്ദാനം ചെയ്തിരുന്നു: പത്ത് ആയിരം മഹാത്മാക്കളായ ക്ഷത്രിയരെ സംഹരിച്ചശേഷം—
സംഗ്രാമാദപയാസ്യാമി ഹ്യേതത്കര്മ സമാഹിതമ് । ഇതി തത്കൃതവാംശ്ചാഹം യഥോക്തം ഭരതര്ഷഭ
ആ സമരം പൂര്ത്തിയാക്കി ഞാന് യുദ്ധഭൂമിയില് നിന്ന് പിന്മാറും; ഭാരതര്中的 ഏറ്റവും ശ്രേഷ്ഠനേ, ഞാന് പറഞ്ഞതുപോലെ ചെയ്തിരിക്കുന്നു.
അദ്യ ചാപി മഹത്കര്മ പ്രകരിഷ്യേ യഥാബലമ് । അഹം വാഽദ്യ ഹതഃ ശേഷ്യേ ഹനിഷ്യേ വാഽദ്യ പാണ്ഡവാന്
ഇന്നും എന്റെ ശക്തിക്ക് അനുസരിച്ച് വലിയൊരു കര്ത്തവ്യം ഞാന് നിര്വഹിക്കും; അല്ലെങ്കില് ഞാന് വീഴും, അല്ലെങ്കില് പാണ്ഡവരെ ഞാന് സംഹരിക്കും.
അശക്യാഃ പാണ്ഡവാ ജേതും ദേവൈരപി സവാസവൈഃ।' കിം പുനര്മര്ത്യധര്മേണ ക്ഷത്രിയേണ മഹാബലാഃ
പാണ്ഡവരെ ദേവന്മാരും ഇന്ദ്രനോടുകൂടി ജയിക്കാന് കഴിയില്ല; അതിനാല് മനുഷ്യരായ ശക്തശാലികളായ ക്ഷത്രിയര് ജയിക്കും എന്നത് എങ്ങനെയാകും?
അദ്യ തേ പുരുഷവ്യാഘ്ര പ്രതരിഷ്യേ ഋണം തവ। ഭര്തൃപിണ്ഡകൃതം രാജന്നിഹതാഃ പൃതനാമുഖേ
പുരുഷസിംഹാ, ഇന്ന് ഞാന് നിന്റെ കടം തീര്ക്കാം; രാജാവേ, ശത്രുക്കള് യുദ്ധഭൂമിയില് വീഴും.
ഇത്യുക്ത്വാ ഭരതശ്രേഷ്ഠ ക്ഷത്രിയാന്പ്രവപഞ്ഛരൈഃ। ആസസാദ ദുരാധര്ഷഃ പാണ്ഡവാനാമനീകിനീമ്
ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞശേഷം, ഭാരതശ്രേഷ്ഠനേ, അവന് ക്ഷത്രിയന്മാരെ അമ്പുകള് കൊണ്ട് മഴപോലെ ആക്രമിച്ചു, പാണ്ഡവസൈന്യത്തോട് നേരെ ചെന്നു.
അനീകമധ്യേ തിഷ്ഠന്തം ഗാങ്ഗേയം ഭാരതര്ഷഭ । ആശീവിഷമിവ ക്രുദ്ധം പാണ്ഡവാഃ പ്രത്യവാരയന്
ഭാരതര്中的 ഏറ്റവും ശ്രേഷ്ഠനേ, സൈന്യത്തിന്റെ നടുവില് കുരിശപോലെ കോപത്തോടെ നില്ക്കുന്ന ഗാംഗേയനെ പാണ്ഡവര് നേരിട്ട് തടഞ്ഞു.
ദശമേഽഹനി ഭീഷ്മസ്തു ദര്ശയഞ്ശക്തിമാത്മനഃ । രാജഞ്ശതസഹസ്രാണി സോഽവധീത്കുരുനന്ദന
പത്താം ദിവസം ഭീഷ്മന് തന്റെ ശക്തി കാണിച്ച്, രാജാവേ, ലക്ഷക്കണക്കിന് ആളുകളെ സംഹരിച്ചു, കുരുവംശത്തിന്റെ ആനന്ദം ആയവനേ.
പാഞ്ചാലാനാം ച യേ ശ്രേഷ്ഠാ രാജപുത്രാ മഹാരഥാഃ । തേഷാമാദത്ത തേജാംസി ജലം സൂര്യ ഇവാംശുഭിഃ
പാഞ്ചാലരാജകുമാരന്മാരിലും മഹാരഥന്മാരിലും ഏറ്റവും പ്രധാനികളായവരുടെ തേജസ് അവൻ എടുത്തു കൊണ്ടുപോയി, സൂര്യൻ തന്റെ കിരണങ്ങൾകൊണ്ട് വെള്ളം എടുക്കുന്നതുപോലെ.
ഹത്വാ ദശസഹസ്രാണി കുഞ്ജരാണാം തരസ്വിനാമ് । സാരോഹാണാം മഹാരാജ ഹയാനാം ചായുതം തഥാ
അവൻ പത്ത് ആയിരം ശക്തിയുള്ള ആനകളെയും അവരോടൊപ്പം ഇരിക്കുന്നവരെയും, അതുപോലെ പത്ത് ആയിരം കുതിരകളെയും കൊന്നു.
പൂര്ണേ ശതസഹസ്രേ ദ്വേ പാദാതാനാം നരോത്തമഃ । പ്രജജ്വാല രണേ ഭീഷ്മോ വിധൂമ ഇവ പാവകഃ
രണ്ടു ലക്ഷം പദാതികളെ കൊന്ന ശേഷം, ഭീഷ്മൻ യുദ്ധഭൂമിയിൽ പുകയില്ലാത്ത അഗ്നിപോലെ ജ്വലിച്ചു.
ന ചൈവം പാണ്ഡവേയാനാം കേചിച്ഛേകുര്നിരീക്ഷിതുമ് । ഉത്തരം മാര്ഗമാസ്ഥായ തപന്തമിവ ഭാസ്കരമ്
പാണ്ഡവരുടെ മക്കളിൽ ആരും ഭീഷ്മനെ നോക്കാൻ പോലും ധൈര്യപ്പെട്ടില്ല, അവൻ വടക്കേ ദിശയിലൂടെ മുന്നോട്ട് പോവുമ്പോൾ സൂര്യൻ പോലെ പ്രകാശിച്ചുകൊണ്ടിരുന്നു.
തേ പാണ്ഡവേവാഃ സംരബ്ധാ മഹേഷ്വാസേന പീഡിതാഃ । വധായാഭ്യദ്രവന്ഭീഷ്മം സൃഞ്ജയാശ്ച മഹാരഥാഃ
ശക്തനായ അമ്പെയ്ത്താവിന്റെ ആക്രമണത്തിൽ പീഡിതരായ പാണ്ഡവസേനാനികളും ശ്രുഞ്ചയരുടെ മഹാരഥന്മാരും കോപത്തോടെ ഭീഷ്മനെ സംഹരിക്കാൻ ഓടിയെത്തി.
സ വധ്യമാനോ ബഹുഭിര്ഭീഷ്മഃ ശാന്തനവസ്തഥാ । അവകീര്ണോ മഹേഷ്വാസൈഃ ശൈലോ മേഘൈരിവാവൃതഃ
അനേകർ ആക്രമിച്ചിട്ടും, ശാന്തനുവിന്റെ മകൻ ഭീഷ്മൻ വലിയ അമ്പെയ്ത്താക്കൾകൊണ്ട് ചുറ്റപ്പെട്ട്, മേഘങ്ങൾക്കിടയിൽ മറഞ്ഞു കിടക്കുന്ന പർവ്വതംപോലെ കാണപ്പെട്ടു.