തസ്യ തദ്വചനം ശ്രുത്വാ സവ്യസാചീ മഹാരഥഃ । കാലോഽയമിതി സംചിന്ത്യ ശിഖണ്ഡിനമചോദയത്
ശിഖണ്ഡിയുടെ ഈ വാക്കുകൾ കേട്ടശേഷം, മഹാരഥനായ സവ്യാസാചി 'ഇപ്പോൾ സമയമായിരിക്കുന്നു' എന്ന് ചിന്തിച്ച് ശിഖണ്ഡിയെ ഉത്സാഹപ്പെടുത്തി.
അഹം ത്വാമനുയാസ്യാമി പരാന്വിദ്രാവയഞ്ശരൈഃ । അഭിദ്രവ സുസംരബ്ധോ ഭീഷ്മം ഭീമപരാക്രമമ്
ഞാൻ നിന്നെ പിന്തുടരാം, ശത്രുക്കളെ അമ്പുകൊണ്ട് പിരിച്ചോടിക്കും; നീ ഭീമന്റെ ധൈര്യത്തോട് സമമായ ഭീഷ്മനെ ശക്തിയായി ആക്രമിക്കൂ.
ന ഹി തേ സംയുഗേ പീഡാം ശക്താഃ കര്തും മഹാബലാഃ । തസ്മാദദ്യ മഹാബാഹോ യത്നാദ്ഭീഷ്യമഭിദ്രവ
വലിയ ശക്തിയുള്ളവർക്ക് യുദ്ധത്തിൽ നിന്നെ തളയ്ക്കാൻ കഴിയില്ല; അതുകൊണ്ട് മഹാബാഹുവേ, ഇന്ന് നീ പരിശ്രമിച്ച് ഭീഷ്മനെ നേരിടണം.
അഹത്വാ സമരേ ഭീഷ്മ യദി യാസ്യസി മാരിഷ । അവഹാസ്യോഽസ്യ ലോകസ്യ ഭവിഷ്യസി മയാ സഹ
മാരിഷാ, നീ യുദ്ധത്തിൽ ഭീഷ്മനെ കൊല്ലാതെ പിന്മാറിയാൽ, ലോകത്ത് ഞാൻ കൂടെ നീയും പരിഹാസ്യരാവും.
നാവഹാസ്യാ യഥാ വീര ഭവേമ പരമാഹവേ । തഥാ കുരു രണേ യത്നം സാധയസ്വ പിതാമഹമ്
വീരാ, ഈ മഹായുദ്ധത്തിൽ നമ്മൾ പരിഹാസ്യരാകാതിരിക്കാനായി, നീ യുദ്ധത്തിൽ ശ്രമിച്ചുകൊണ്ട് പിതാമഹനെ വീഴ്ത്തണം.
കുരൂംശ്ച സഹിതാന്സര്വാന്യതമാനാന്മഹാരഥാന് । അഹമാവാരയിഷ്യാമി സാവയസ്വ പിതാമഹമ്
കുരുക്കളെയും കൂട്ടായുള്ള മഹാരഥന്മാരെയും ഞാൻ തടഞ്ഞു നിർത്താം; നീ പിതാമഹനെ വീഴ്ത്തുക.
ദ്രോണം ച ദ്രോണപുത്രം ച കൃപം ചാഥ സുയോധനമ് । ചിത്രസേനം വികര്ണം ച സൈന്ധവം ച യജദ്രഥമ്
ദ്രോണം, ദ്രോണപുത്രൻ, കൃപ, സുയോധനൻ, ചിത്രസേനൻ, വികർണൻ, സൈന്ധവൻ, യജത്രഥൻ—
വിന്ദാനുവിന്ദാവാവന്ത്യൌ കാമ്ഭോജം ച സുദക്ഷിണമ് । ഭഗദത്തം തഥാ ശൂരം മാഗദം ച മഹാബലമ്
അവന്തിയിലെ വിന്ധനും അനുവിന്ധനും, കാംബോജരാജാവായ സുദക്ഷിണനും, വീരനായ ഭഗദത്തനും, ശക്തിയുള്ള മാഗധരാജാവും—
സൌമദത്തിം തഥാ ശൂരമാര്ശ്യശൃങ്ഗിം ച രാക്ഷസമ് । ത്രിഗര്തരാജം ച രണേ സഹ സര്വൈര്മഹാരഥൈഃ
സൗമദത്തിയും ധൈര്യശാലിയായ അർഷ്യശൃംഗിയും, രാക്ഷസനുമായും, കൂടാതെ ത്രിഗർത്തരാജാവും, മറ്റുമഹാരഥന്മാരോടൊപ്പം യുദ്ധഭൂമിയിൽ ഉണ്ടായിരുന്നു.
അഹമാവാരയിഷ്യാമി വേലേവ മകരാലയമ് । കുരൂംശ്ച സഹിതാന്സര്വാന്യുധ്യമാനാന്മഹാബലാന് । നിവാരയിഷ്യാമി രണേ സാധയസ്വ പിതാമഹമ്
ഞാൻ അവരെ തടഞ്ഞുനിർത്താം, കടൽത്തീരം മകരങ്ങളുടെ ആലയത്തെ തടയുന്നതുപോലെ. യുദ്ധത്തിൽ ഒന്നിച്ച് പോരാടുന്ന ശക്തശാലിയായ കുരുക്കളെയും ഞാൻ നേരിടും. നീ പിതാമഹനെ സംഹരിക്കാനുള്ള ദൗത്യം പൂർത്തിയാക്കുക.
കഥം ശിഖണ്ഡീ ഗാങ്ഗേയമഭ്യധാവത്പിതാമഹമ് । പാഞ്ചാല്യഃ സമരേ ക്രുദ്ധോ ധര്മാത്മാനം യതവ്രതമ്
പാഞ്ചാലനായ ശിഖണ്ഡി, യുദ്ധത്തിൽ കോപത്തോടെ, ധർമ്മത്തിലും വ്രതത്തിലും സ്ഥിരനായ ഗംഗാപുത്രനായ പിതാമഹനെ എങ്ങനെ നേരിട്ടു?
കേഽരക്ഷന്പാണ്ഡവാനീകേ ശിഖണ്ഡിനമുദായുധാഃ। ത്വരമാണാസ്ത്വരാകാലേ ജിഗീഷന്തോ മഹാരഥാഃ
പാണ്ഡവസൈന്യത്തിൽ ആയുധധാരികളായ മഹാരഥന്മാർ, വിജയം നേടാൻ ഉത്സുകരായി, അത്യാവശ്യ സമയത്ത് ശിഖണ്ഡിയെ ആരൊക്കെയാണ് സംരക്ഷിച്ചത്?
കഥം ശാന്തനവോ ഭീഷ്മഃ സ തസ്മിന്ദശമേഽഹനി। അയുധ്യത മഹാവീര്യഃ പാണ്ഡവൈഃ സഹ സൃഞ്ജയൈഃ
ശാന്തനുവിന്റെ പുത്രനായ ഭീഷ്മൻ, അതിവീരനായവൻ, പന്ത്രണ്ടാം ദിവസം പാണ്ഡവരോടും ശ്രീഞ്ജയരോടും കൂടെ എങ്ങനെ യുദ്ധം ചെയ്തു?
ന മൃഷ്യാമി രണേ ഭീഷ്മം പ്രത്യുദ്യാതം ശിഖണ്ഡിനാ । കച്ചിന്ന രഥമദ്ഗോഽസ്വ ധനുര്വാഽശീര്യതാസ്ഥതഃ
ശിഖണ്ഡി ഭീഷ്മനെ നേരിടുന്നത് എനിക്ക് സഹിക്കാനാവില്ല; യുദ്ധത്തിൽ ഭീഷ്മന്റെ രഥം തകർന്നോ, വില്ല് ഒടിഞ്ഞോ, അല്ലെങ്കിൽ അവൻ ഉറച്ചുനിന്നോ?
നാശീര്യത ധനുശ്ചാസ്യ രഥഭങ്ഗോ ന ചാപ്യഭൂത്। യുധ്യമാനസ്യ സംഗ്രാമേ ഭീഷ്മസ്യ ഭരതര്ഷഭ। നിഘ്നതഃ സമരേ ശത്രൂന്ശരൈഃ സന്നതപര്വഭിഃ
ഭീഷ്മൻ യുദ്ധത്തിൽ ശത്രുക്കളെ വളഞ്ഞ വില്ലുകൊണ്ട് വധിക്കുമ്പോൾ, അവന്റെ വില്ല് ഒടിഞ്ഞില്ല, രഥം തകർന്നതുമില്ല.
അനേകശതസാഹസ്രാവകാനാം മഹാരഥാഃ । തഥാ ദന്തിഗണാ രാജന്ഹായശ്ചൈവ സുസഞ്ജിതാഃ
നൂറുകണക്കിന് ആയിരക്കണക്കിന് മഹാരഥന്മാരും, ആനകളുടെ കൂട്ടങ്ങളും, രാജാവേ, നല്ല രീതിയിൽ പരിശീലനം നേടിയ കുതിരകളും മുന്നോട്ട് നീങ്ങി.
അഭ്യവര്തന്ത യുദ്ധായ പുരസ്കൃത്യ പിതാമഹമ്
അവർ പിതാമഹനെ മുന്നിൽ വെച്ച് യുദ്ധത്തിനായി മുന്നേറി.
യഥാപ്രതിജ്ഞം കൌരവ്യ സ ചാപി സമിര്തിജയഃ । പാര്യാനാമകരോദ്ഭീഷ്മഃ സതതം സമിതി ക്ഷയമ്
താൻ പ്രതിജ്ഞയെടുത്തതുപോലെ, യുദ്ധത്തിൽ വിജയിയായ ഭീഷ്മൻ എതിരാളികളുടെ സൈന്യത്തെ തുടർച്ചയായി നശിപ്പിച്ചു.
യുധ്യമാനം മഹേഷ്വാസം വിനിഘ്നന്തം പരാഞ്ശരൈഃ । പാഞ്ചാലാഃ പാണ്ഡവൈഃ സാര്ധ സര്വതഃ പര്യവാരയന്
പാഞ്ചാളന്മാരും പാണ്ഡവരുമൊത്ത്, മഹാവില്ലാളിയായ അവൻ ശത്രുക്കളെ അമ്പുകൊണ്ട് വധിക്കുമ്പോൾ, അവനെ ചുറ്റി വളഞ്ഞു.
ദശമേഽഹനി സംപ്രാപ്തേ തതസ്താം രിപുവാഹിനീമ് । കീര്യമാണാം ശിതൈര്ബാണൈഃ ശതശോഽഥ സഹസ്രശഃ
പത്താം ദിവസം വന്നപ്പോൾ, ശത്രുസൈന്യം നൂറുകണക്കിന് ആയിരക്കണക്കിന് മൂർച്ഛിച്ച അമ്പുകൾകൊണ്ട് തകർന്നു.
ന ഹി ഭീഷ്മം മഹേഷ്വാസം പാണ്ഡവാഃ പാണ്ഡുപൂര്വജ । അശക്നുവന്രണേ ജേതും പാശഹസ്തമിവാനതകമ്
പാണ്ഡവന്മാർക്ക്, മഹാവില്ലാളിയായ ഭീഷ്മനെ യുദ്ധത്തിൽ ജയിക്കാൻ കഴിഞ്ഞില്ല, മരണൻ പാശം പിടിച്ചിരിക്കുന്നപോലെ.
അഥോപായാന്മഹാരാജ സവ്യസാചീ ധനഞ്ജയഃ । ത്രാസയന്രഥിനഃ സര്വാന്ബീഭത്സുരപരാജിതഃ
അപ്പോൾ, രാജാവേ, സവ്യാസാചിയായ ധനഞ്ജയൻ, ഭയങ്കരനായ ഭീമസേനൻ, എല്ലാ രഥികളെയും ഭയപ്പെടുത്തിക്കൊണ്ട് തന്ത്രങ്ങൾ ഉപയോഗിച്ചു.
സിംഹവദ്വിനദന്നുച്ചൈര്ധനുര്ജ്യാം വിക്ഷിപന്മുഹുഃ । ശരൌഘാന്വിസൃജന്പാര്ഥോ വ്യചരത്കാലവദ്രണേ
സിംഹം പോലെ ഉച്ചത്തിൽ ഗർജിച്ച്, വില്ലിന്റെ നൂൽ വീണ്ടും വീണ്ടും വലിച്ച്, അമ്പുകളുടെ മഴയൊഴിച്ച്, പാർഥൻ യുദ്ധഭൂമിയിൽ കാലംപോലെ സഞ്ചരിച്ചു.
തസ്യ ശബ്ദേന വിത്രസ്താസ്താവകാ ഭാരതര്ഷഭ । സിംഹസ്യേവ മൃഗാ രാജന്വ്യദ്രവന്ത മഹാഭയാത്
അവന്റെ വില്ലിന്റെ ശബ്ദം കേട്ട്, ഭാരതവംശത്തിലെ മഹാരഥനായ രാജാവേ, സിംഹത്തെ കണ്ടു ഭയക്കുന്ന മൃഗങ്ങളെപ്പോലെ, നിന്റെ സൈന്യം വലിയ ഭയത്തിൽ ഓടി രക്ഷപ്പെട്ടു.
ജയന്തം പാണ്ഡവം ദൃഷ്ട്വാ ത്വത്സൈന്യം ചാഭിപീഡിതമ് । ദുര്യോധനസ്തതോ ഭീഷ്മമബ്രവീദ്ഭൃശപീഡിതഃ
പാണ്ഡവൻ ജയിക്കുകയും, നിന്റെ സൈന്യം പീഡിക്കപ്പെടുകയും ചെയ്യുന്നത് കണ്ട ദുര്യോധനൻ, അതിവേദനയോടെ ഭീഷ്മനോട് പറഞ്ഞു.
ഏഷ പാണ്ഡുസുതസ്താത ശ്വേതാശ്വഃ കൃഷ്ണസാരഥിഃ। ദഹതേ മാമകാന്സര്വാന്കൃഷ്ണവര്ത്മേന കാനനമ്
ഈ പാണ്ഡുപുത്രൻ, അപ്പാ, വെള്ള കുതിരകളുമായി, കൃഷ്ണനെ രഥസാരഥിയായി വെച്ച്, എന്റെ സൈന്യത്തെ മുഴുവൻ കൃഷ്ണന്റെ പാത കാടിനെ കത്തിക്കുന്നപോലെ ദഹിപ്പിക്കുന്നു.
പശ്യ സൈന്യാനി ഗാങ്ഗേയ ദ്രവമാണാനി സര്വശഃ । പണ്ഡവേന യുധാം ശ്രേഷ്ഠ കാല്യമാനാനി സംയുഗേ
ഗാംഗേയാ, പോരിലെ ഏറ്റവും പ്രബലനായ പാണ്ഡവന്റെ ആക്രമണത്തില് എന്റെ സൈന്യങ്ങള് എല്ലായിടത്തും ഭയന്ന് ഓടിപ്പോകുന്നതു നോക്കൂ.
യഥാ പശുഗണാന്പാലഃ സംകാലയതി കാനനേ । തഥേദം മാമകം സൈന്യം കാല്യതേ ശത്രുതാപന
കാട്ടില് കന്നുകാലികളെ കാവല്ക്കാരന് കൂട്ടിച്ചേര്ക്കുന്നതുപോലെ, ശത്രുക്കള് എന്റെ സൈന്യത്തെ അങ്ങിങ്ങോട്ട് ഓടിച്ചിരിക്കുന്നു.
ധനഞ്ജയശരൈര്ഭഗ്നം ദ്രവമാണം തതസ്തതഃ । ഭീമോഽപ്യേവം ദുരാധര്പോ വിദ്രാവയതി മേ ബലമ്
അര്ജുനന്റെ അമ്പുകള് കൊണ്ട് എന്റെ സൈന്യം തകര്ന്ന് എല്ലായിടത്തും ഓടുന്നു; അതുപോലെ ഭീമനും അത്യന്തം ഭയങ്കരനായി എന്റെ സൈന്യത്തെ പിരിച്ചോടിക്കുന്നു.
സാത്യകിശ്ചേകിതാനശ്ച മാദ്രീപുത്രൌ ച പാണ്ഡവൌ। അഭിമന്യുഃ സുവിക്രാന്തോ വാഹിനീം ദ്രവതേ മമ
സാത്യകിയും ചെകിതാനനും മാദ്രിദേവിയുടെ രണ്ടുപുത്രന്മാരും ധൈര്യശാലിയായ അഭിമന്യുവും—ഈ പാണ്ഡവര് എല്ലാവരും എന്റെ സൈന്യത്തെ ഓടിച്ചിരിക്കുന്നു.