തഥോക്തവതി ഗാങ്ഗേയേ പരലോകായ ദീക്ഷിതേ। അര്ജുനോ ദുഃഖസംതപ്തഃ സവ്രീഡമിദമബ്രവീത്
ഗംഗാപുത്രൻ ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞ് പരലോകത്തിനായി മനസ്സുറപ്പിച്ചപ്പോൾ, അർജുനൻ ദു:ഖത്തിലും ലജ്ജയിലും ആകുലനായി ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു.
ഗുരുണാ കുരുവൃദ്ധേന കൃതപ്രജ്ഞേന ധീമതാ । പിതാമഹേന സംഗ്രാമേ കഥം യോദ്ധാസ്മി മാധവ
കുരുവൃദ്ധനും ജ്ഞാനിയുമായ ഗുരുവും പിതാമഹനുമായവനോട് ഞാൻ എങ്ങനെ യുദ്ധം ചെയ്യും, മാധവ?
ക്രീഡതാ ഹി മയാ ബാല്യേ വാസുദേവ മഹാമനാഃ । പാംസുരൂഷിതഗാത്രേണ മഹാത്മാ പരുഷീകൃതഃ
വാസുദേവാ, ഞാൻ ബാല്യത്തിൽ കളിക്കുമ്പോൾ, ശരീരം പൊടിയിൽ മൂടപ്പെട്ട്, ആ മഹാത്മാവ് എന്നോട് ചിലപ്പോഴൊക്കെ കഠിനമായി പെരുമാറിയിട്ടുണ്ട്.
യസ്യാഹമധിരുഹ്യാങ്കം വാലഃ കില ഗദാഗ്രജ । താതേത്യവോചം പിതരം പിതുഃ പാണ്ഡോര്മഹാത്മനഃ
ഗദാധരാ, ബാല്യത്തിൽ ഞാൻ അവന്റെ മടിയിൽ കയറി, 'താതാ' എന്ന് വിളിച്ചിരിക്കുന്നു; പാണ്ഡുവിന്റെ പിതാവായ ആ മഹാത്മാവിനോട്.
നാഹം താതസ്തവ പിതുസ്താതോഽസ്മി തവ ഭാരത । ഇതി മാമബ്രവീദ്ബാല്യേ യഃ സ വധ്യഃ കഥം മയാ
'ഞാൻ നിന്റെ അച്ഛനല്ല, അച്ഛന്റെ അച്ഛനുമല്ല; ഞാൻ നിന്റെ പിതാമഹനാണ്, ഭാരതാ' — ബാല്യത്തിൽ എന്നോട് പറഞ്ഞ ആ ആളെ ഞാൻ എങ്ങനെ കൊല്ലും?
കാമം വധ്യതു സൈന്യം മേ നാഹം യോത്സ്യേ മഹാത്മനാ । ജയോ വാസ്തു വധോ വാ മേ കഥം വാ കൃഷ്ണ മന്യസേ
എന്റെ സൈന്യം കൊല്ലപ്പെടട്ടെ, എങ്കിലും ആ മഹാത്മാവിനോട് ഞാൻ യുദ്ധം ചെയ്യില്ല; ജയമോ മരണമോ എനിക്കുണ്ടായാലും, നീ എന്താണ് കരുതുന്നത്, കൃഷ്ണ?
കഥമസ്മാദ്വിധഃ കൃഷ്ണ ജാനന്ധര്മം സനാതനമ് । ന്യസ്തശസ്ത്രേ ച വൃദ്ധേ ച പ്രഹരേദ്ധി പിതാമഹേ
കൃഷ്ണാ, ശാശ്വതമായ ധർമ്മം അറിയുന്നവൻ ആയിട്ടും, ആയുധം വച്ചുവെച്ചും, വയസ്സായ പിതാമഹനെ എങ്ങനെ ആക്രമിക്കും?
പ്രതിജ്ഞായ വധം ജിഷ്ണോ പുരാ ഭീഷ്മസ്യ സംയുഗേ। ക്ഷത്രധര്മേ സ്ഥിതഃ പാര്ഥ കഥം നൈനം ഹനിഷ്യസി
പാർത്താ, യുദ്ധത്തിൽ ഭീഷ്മനെ കൊല്ലുമെന്ന് ഒരിക്കൽ വാഗ്ദാനം ചെയ്തതും, ക്ഷത്രധർമ്മത്തിൽ ഉറച്ചുനിൽക്കുന്നവനുമാണ് നീ. അങ്ങനെയിരിക്കെ, നീ അവനെ കൊല്ലാതെപോകുന്നത് എങ്ങനെ സാധിക്കും?
പാതയൈനം രഥാത്പാര്ഥ ക്ഷത്രിയം യുദ്ധദുര്മദമ് । നാഹത്വാ യുധി ഗാങ്ഗേയം വിജയസ്തേ ഭവിഷ്യതി
പാർത്താ, യുദ്ധത്തിൽ അഭിമാനമുള്ള ഈ ക്ഷത്രിയനെ രഥത്തിൽ നിന്ന് താഴെ വീഴ്ത്തണം. യുദ്ധത്തിൽ ഗംഗാപുത്രനെ തോൽപ്പിക്കാതെ നിന്റെ വിജയം സാധ്യമാകില്ല.
ദൃഷ്ടമേതത്പുരാ ദേവൈര്ഭവിഷ്യത്യവശസ്യ തേ। യദ്ദൃഷ്ടം ഹി പുരാ പാര്ഥ തത്തഥാ ന തദന്യഥാ
ഇത് ദേവന്മാർ മുമ്പേ കണ്ടതാണ്. അതു നിർബന്ധമായും നിനക്കു സംഭവിക്കും. പാർത്താ, മുമ്പ് കണ്ടതെന്തോ അതു തന്നെയാണ് നടക്കുക, വേറൊന്നല്ല.
ന ഹി ഭീഷ്മം ദുരാധര്ഷം വ്യാത്താനനമിവാന്തകമ് । ത്വദന്യഃ ശക്നുയാദ്യോദ്ധുമപി വജ്രധരഃ സ്വയമ്
ഭീഷ്മനെ, അഗ്നിപാതം പോലെ ഭയങ്കരനെയും, നിന്റെ പുറമെ മറ്റാരും നേരിടാൻ കഴിയില്ല; വജ്രധാരിയും പോലും അവനോട് യുദ്ധം ചെയ്യാൻ കഴിയില്ല.
ജഹി ഭീഷ്മം സ്ഥിരോ ഭൂത്വാ ശൃണു ചേദം വചോ മമ। യഥോവാച പുരാ ശക്രം മഹാബുദ്ധിര്ബൃഹസ്പതിഃ
നീ ദൃഢനായി നില്ക്കുക, ഭീഷ്മനെ സംഹരിക്കൂ. എന്റെ ഈ വാക്കുകൾ ശ്രദ്ധിച്ച് കേൾക്കൂ; മുമ്പ് ബൃഹസ്പതി ഇന്ദ്രനോട് പറഞ്ഞതുപോലെയാണ് ഇത്.
ജ്യായാംസമപി ചേദ്വൃദ്ധം ഗുണൈരപി സമന്വിതമ് । ആതതായിനമായാന്തം ഹന്യാദ്ധാതകമാത്മനഃ
വയസ്സിലും ഗുണങ്ങളിലും വലിയവനാണെങ്കിലും, ആയുധധാരിയായി ആക്രമിക്കാൻ വരുമ്പോൾ, സ്വയം രക്ഷിക്കാനായി അവനെ സംഹരിക്കേണ്ടതാണ്.
ശാശ്വതോഽയം സ്ഥിതോ ധര്മഃ ക്ഷത്രിയാണാം ധനഞ്ജയ । യോദ്ധവ്യം രക്ഷിതവ്യം ച യഷ്ടവ്യം ചാനസൂയുഭിഃ
ധനഞ്ജയാ, ക്ഷത്രിയന്മാർക്കായി സ്ഥാപിച്ചിരിക്കുന്ന ശാശ്വതധർമ്മം ഇതാണ്: അവർ യുദ്ധം ചെയ്യണം, സംരക്ഷിക്കണം, യാഗങ്ങൾ നടത്തണം, അസൂയ കൂടാതെ.
ശിഖണ്ഡീ നിധനം കൃഷ്ണ ഭീഷ്മസ്യ ഭവിതാ ധ്രുവമ് । ദൃഷ്ട്വൈവ ഹി സദാ ഭീഷ്മഃ പാഞ്ചാല്യം വിനിവര്തതേ
കൃഷ്ണാ, ഭീഷ്മന്റെ മരണത്തിന് കാരണം ശിഖണ്ഡിയാണ് എന്നത് ഉറപ്പാണ്. പാഞ്ചാല്യനെ കാണുമ്പോഴെല്ലാം ഭീഷ്മൻ പിന്മാറുന്നവനാണ്.
തേ വയം പ്രമുഖേ തസ്യ പുരസ്കൃത്യ ശിഖണ്ഡിനമ്। ഗാങ്ഗേയം പാതയിഷ്യാമ ഉപായേനേതി മേ മതിഃ
അതിനാൽ, അവന്റെ മുന്നിൽ ശിഖണ്ഡിയെ മുൻപിൽ നിർത്തി, ഗംഗാപുത്രനെ ഈ വഴിയിലൂടെ താഴെ വീഴ്ത്താമെന്നതാണെന്റെ അഭിപ്രായം.
അഹമന്യാന്മഹേഷ്വാസാന്വാരയിഷ്യാമി സായകൈഃ । ശിഖണ്ഡ്യപി യുധാം ശ്രേഷ്ഠം ഭീഷ്മമേവാഭിയോധയേത്
ഞാൻ മറ്റു മഹാബാണധാരികളെ എന്റെ അമ്പുകൾകൊണ്ട് തടയും. യുദ്ധത്തിൽ ശ്രേഷ്ഠനായ ശിഖണ്ഡി ഭീഷ്മനോട് നേരിട്ട് പോരാടും.
ശ്രുതം ഹി കുരുമുഖ്യസ്യ നാഹം ഹന്യാം ശിഖണ്ഡിനമ് । കന്യാ ഹ്യേഷാ പുരാ ഭൂത്വാ പുരുഷഃ സമപദ്യത
കുരുവംശത്തിലെ പ്രധാനി പറഞ്ഞത് ഞാൻ കേട്ടിട്ടുണ്ട്: 'ഞാൻ ശിഖണ്ഡിയെ ആക്രമിക്കില്ല, കാരണം അവൾ ഒരിക്കൽ സ്ത്രീയായിരുന്നു, പിന്നീടാണ് പുരുഷനായത്.'
അര്ജുനസ്യ വചഃ ശ്രുത്വാ ഭീഷ്മസ്യ വധസംയുതമ്। ജഹൃഷുര്ഹൃഷ്ടരോമാണഃ സകൃഷ്ണാഃ പാണ്ഡവാസ്തദാ
അർജുനന്റെ ഭീഷ്മന്റെ മരണത്തെക്കുറിച്ചുള്ള വാക്കുകൾ കേട്ടപ്പോൾ, കൃഷ്ണനോടൊപ്പം പാണ്ഡവർ അതിയായി സന്തോഷിച്ചു; അവരുടെ രോമങ്ങൾ നട്ടെരിഞ്ഞു.
ഇത്യേവം നിശ്ചയം കൃത്വാ പാണ്ഡവാഃ സഹമാധവാഃ। അനുമാന്യ മഹാത്മാനം പ്രയയുര്ഹൃഷ്ടമാനസാഃ। ശയനാനി യഥാ സ്വാനി ഭേജിരേ പുരുഷര്ഷഭാഃ
ഇങ്ങനെ തീരുമാനമെടുത്ത്, പാണ്ഡവർ മാധവനോടൊപ്പം മഹാത്മാവിനോട് അനുമതി വാങ്ങി സന്തോഷഹൃദയങ്ങളോടെ തിരിച്ചു പോയി, ഓരോരുത്തരും തങ്ങളുടെ കിടക്കയിലേക്ക് മടങ്ങി.
കഥം ശിഖണ്ഡീ ഗാങ്ഗേയമഭ്യവര്തത സംയുഗേ। പാണ്ഡവാശ്ച കഥം ഭീഷ്മം തന്മമാചക്ഷ്വ സഞ്ജയ
ശിഖണ്ഡി യുദ്ധത്തിൽ ഗംഗാപുത്രനോട് എങ്ങനെ സമീപിച്ചു? പാണ്ഡവർ ഭീഷ്മനെ എങ്ങനെ നേരിട്ടു? സഞ്ജയാ, അതെനിക്ക് പറയൂ.
തതഃ പ്രഭാതേ വിമലേ സൂര്യസ്യോദയനം പ്രതി। താഡ്യമാനാസു ഭേരീഷു മൃദങ്ഗേഷ്വാനകേഷു ച
അതിനുശേഷം, പ്രഭാതത്തിൽ സൂര്യോദയത്തിന് മുമ്പ്, ഭേരികളും മൃദംഗങ്ങളും അനക്കുകളും മുഴങ്ങുമ്പോൾ,
ധ്മായമാനേഷു ശങ്ഖേഷു പാണ്ഡരേഷു സമന്തതഃ । ശിഖണ്ഡിനം പുരസ്കൃത്യ നിര്യാപ്താഃ പാണ്ഡവാ യുധി
ചുറ്റും വെള്ളയുള്ള ശംഖങ്ങൾ മുഴങ്ങുമ്പോൾ, ശിഖണ്ഡിയെ മുൻപിൽ നിർത്തി പാണ്ഡവർ യുദ്ധത്തിനായി പുറപ്പെട്ടു.
കൃത്വാ വ്യൂഹം മഹാരാജ സര്വശത്രുനിബര്ഹണമ് । ശിഖണ്ഡീ സര്വസൈന്യാനാമഗ്ര ആസീദ്വിശാംപതേ
രാജാവേ, എല്ലാ ശത്രുക്കളെയും നശിപ്പിക്കാൻ കഴിയുന്ന ഒരു വ്യൂഹം ഒരുക്കി, ശിഖണ്ഡി എല്ലാ സൈന്യങ്ങളുടെ മുന്നിൽ നിന്നു, മഹാരാജാവേ.
ചക്രരക്ഷൌ തതസ്തസ്യ ഭീമസേനധനംജയൌ । പൃഷ്ഠതോ ദ്രൌപദേയാശ്ച സൌഭദ്രശ്ചൈവ വീര്യവാന്
അപ്പോൾ ഭീമസേനനും ധനഞ്ജയനും ആ രഥത്തിന്റെ ചക്രങ്ങൾ കാത്തു നിന്നു. ദ്രൗപദിയുടെ മക്കളും വീരനായ സുഭദ്രയുടെ മകനും പിന്നിൽ നിന്നു.
സാത്യകിശ്ചേകിതാനശ്ച തേഷാം ഗോപ്താ മഹാരഥഃ। ധൃഷ്ടദ്യുമ്നസ്തതഃ പശ്ചാത്പാഞ്ചാലൈരഭിരക്ഷിതഃ
സാത്യകിയും ചെകിതാനനും ആ കൂട്ടത്തെ കാത്തു നിന്നു. പിന്നിൽ പാഞ്ചാളന്മാരുടെ സംരക്ഷണത്തിൽ ധൃഷ്ടദ്യുമ്നനും ഉണ്ടായിരുന്നു.
തതോ യുധിഷ്ഠിരോ രാജാ യമാഭ്യാം സഹിതഃ പ്രഭുഃ। പ്രയയൌ സിംഹനാദേന നാദയന്ഭരതര്ഷഭ
അതിനുശേഷം മഹാശക്തനായ രാജാവ് യുദിഷ്ഠിരൻ, യമപുത്രന്മാരോടൊപ്പം, സിംഹം പോലെ ഗർജിച്ച് മുന്നോട്ട് നീങ്ങി.
വിരാടസ്തു തതഃ പശ്ചാത്സ്വേന സൈന്യേന സംവൃത്തഃ । ദ്രുപദശ്ച മഹാബാഹോ തതഃ പഞ്ചാദുപാദ്രവത്
അതിനുശേഷം വിരാടൻ തന്റെ സൈന്യത്തോടെ ചുറ്റപ്പെട്ട് മുന്നോട്ട് വന്നു. അതിനുശേഷം ശക്തനായ ദ്രുപദനും പാഞ്ചാളന്മാരുമായി ചേർന്ന് മുന്നേറി.
കേകയാ ഭ്രാതരഃ പഞ്ച ധൃഷ്ടകേതുശ്ച വീര്യവാന് । ജഘനം പാലയാമാസുഃ പാണ്ഡവേയശ്ച രാക്ഷസഃ
കേക്കയ രാജാക്കന്മാരായ അഞ്ചു സഹോദരന്മാരും വീരനായ ധൃഷ്ടകേതുവും പാണ്ഡുവിന്റെ രാക്ഷസപുത്രനുമാണ് പിൻഭാഗം കാത്തത്.
ഏവം വ്യൂഹ്യ മഹാസൈന്യം പാണ്ഡവാസ്തവ വാഹിനീമ് । അഭ്യദ്രവന്ത സംഗ്രാമേ ത്യക്ത്വാ ജീവിതമാത്മനഃ
ഇങ്ങനെ മഹാസൈന്യം ക്രമീകരിച്ച ശേഷം, പാണ്ഡവന്മാർ തങ്ങളുടെ ജീവൻ ഉപേക്ഷിച്ചവരായി, നിങ്ങളുടെ സൈന്യത്തിനെതിരെ യുദ്ധത്തിനിറങ്ങി.