ഹനിഷ്യാമി രണേ ഭീഷ്മമാഹൂയ പുരുഷര്ഷഭമ് । പശ്യതാം ധാര്തരാഷ്ട്രാണാം യദി നേച്ഛതി ഫല്ഗുനഃ
പാൽഗുണൻ ആഗ്രഹിക്കാതിരുന്നാൽ, ധാർതരാഷ്ട്രന്മാർക്ക് മുന്നിൽ ഞാൻ യുദ്ധത്തിൽ പുരുഷസിംഹനായ ഭീഷ്മനെ വെല്ലുവിളിച്ച് സംഹരിക്കും.
യദി ഭീഷ്മേ ഹതേ വീരേ ജയം പശ്യസി പണ്ഡവ। ഹന്താസ്മ്യേകരഥേനാദ്യ കുരുവൃദ്ധം പിതാമഹമ്
പാണ്ഡവാ, ഭീഷ്മൻ വീരനായവൻ കൊല്ലപ്പെട്ടാൽ വിജയം കാണാമെന്ന് നീ കരുതുന്നുവെങ്കിൽ, ഇന്ന് ഞാൻ ഒരു രഥത്തിൽ കുരുവൃദ്ധനായ പിതാമഹനെ സംഹരിക്കും.
പശ്യ മേ വിക്രമം രാജന്മഹേന്ദ്രസ്യേവ സംയുഗേ। വിമുഞ്ചന്തം മഹാസ്ത്രാമി പാതയിഷ്യാമി തം രഥാത്
രാജാവേ, ഞാൻ യുദ്ധത്തിൽ മഹേന്ദ്രനുപോലെയുള്ള വീര്യം കാണിക്കും; വലിയ ആയുധങ്ങൾ പ്രയോഗിച്ച് ഭീഷ്മനെ രഥത്തിൽ നിന്ന് താഴെ വീഴ്ത്തും.
യഃ ശത്രുഃ പാണ്ഡുപുത്രാണാം മച്ഛത്രുഃ സ ന സംശയഃ। മദര്ഥാ ഭവദര്ഥാ യേ യേ മദീയാസ്തവൈവ തേ
പാണ്ഡുപുത്രന്മാരുടെ ശത്രു ആരാണോ, അവൻ എനിക്ക് ശത്രുവാണ്, ഇതിൽ സംശയമില്ല. രാജാവേ, എന്റെ കാര്യമോ നിന്റെ കാര്യമോ ആയവരെല്ലാം നിന്റെവരാണ്.
തവ ഭ്രാതാ മമ സഖാ സംബന്ധീ ശിഷ്യ ഏവ ച । മാംസാന്യുത്കൃത്യ ദാസ്യാമി ഫല്ഗുനാര്ഥേ മഹീപതേ
നിന്റെ സഹോദരൻ എനിക്ക് സ്നേഹിതനും ബന്ധുവും ശിഷ്യനും ആണ്. രാജാവേ, പാൽഗുണന്റെ خاطرത്തിന് ഞാൻ എന്റെ മാംസം പോലും മുറിച്ച് തരാൻ തയ്യാറാണ്.
ഏഷ ചാപി നരവ്യാഘ്രോ മത്കൃതേ ജീവിതം ത്യജേത്। ഏഷ നഃ സമയസ്താത താരയേമ പരസ്പരമ്
ഇവൻ പുരുഷസിംഹൻ എന്റെ കാരണത്താൽ ജീവൻ പോലും ത്യജിക്കും. പ്രിയനേ, നമ്മൾ തമ്മിൽ പരസ്പരം രക്ഷിക്കണമെന്ന് ഞങ്ങൾ തമ്മിൽ സമ്മതിച്ചിരിക്കുന്നു.
സ മാം നിയുങ്ക്ഷ്വ രാജേന്ദ്ര യാവത്സജ്ജോ ഭവാമ്യഹമ് । പ്രതിജ്ഞാതമുപപ്ലാവ്യേ യത്തത്പാര്ഥേന പൂര്വതഃ
രാജാധിരാജാ, ഞാൻ ഇപ്പോഴും തയ്യാറായിരിക്കുമ്പോൾ എന്നെ നീ നിയോഗിക്കൂ. ഉപപ്ലവ്യയിൽ പൂർവ്വം പാർത്ഥൻ എടുത്ത വാഗ്ദാനം പാലിക്കേണ്ടതാണ്.
പാതയിഷ്യാമി ഗാങ്ഗേയമിത്യുലൂകസ്യ സംനിധൌ। പരിരക്ഷ്യമിദം താവദ്വചഃ പാര്ഥസ്യ ധീമതഃ
ഉലൂകന്റെ സാന്നിധ്യത്തിൽ 'ഞാൻ ഗംഗാപുത്രനെ വീഴ്ത്തും' എന്നാണവൻ വാഗ്ദാനം ചെയ്തത്. അതുവരെ ധീരനായ പാർത്ഥന്റെ വാക്ക് കാത്തുസൂക്ഷിക്കണം.
അനുജ്ഞാതേന പാര്ഥേന മയാ കാര്യം ന സംശയഃ। അഥവാ ഫല്ഗുനസ്യൈഷ ഭാരഃ പരിമിതോ രണേ
പാർത്ഥൻ അനുമതി നൽകിയാൽ മാത്രമേ ഞാൻ എന്തെങ്കിലും ചെയ്യൂ, ഇതിൽ സംശയമില്ല. അല്ലെങ്കിൽ ഈ യുദ്ധഭാരം പൂർണ്ണമായും പാൽഗുണന്റേതാണ്.
സ ഹനിഷ്യതി സംഗ്രാമേ ഭീഷ്മം പരപുരംജയമ് । അശക്യമപി കുര്യാദ്ധി രണേ പാര്ഥഃ സമുദ്യതഃ
അവൻ ശത്രുനഗരങ്ങൾ കീഴടക്കിയ ഭീഷ്മനെ യുദ്ധത്തിൽ സംഹരിക്കും. പാർത്ഥൻ ഉറച്ചാൽ യുദ്ധത്തിൽ അസാധ്യമായതും ചെയ്യാൻ കഴിയും.
ത്രിദശാന്വാ സമുദ്യുക്താന്സഹിതാന്ദൈത്യദാനവൈഃ । നിഹന്ത്യാദര്ജുനഃ സങ്ഖ്യേ കിമു ഭീഷ്മം നരാധിപ
അർജുനൻ ഉണർന്നാൽ ദേവന്മാരെയും ദൈത്യദാനവന്മാരെയും ചേർത്തു യുദ്ധത്തിൽ ജയിക്കും; മനുഷ്യരാജാവേ, ഭീഷ്മനെ ജയിക്കാൻ എന്ത് പ്രയാസം?
വിപരീതോ മഹാവീര്യോ ഗതസത്വോഽല്പജീവനഃ । ഭീഷ്മഃ ശാന്തനവോ നൂനം കര്തവ്യം നാവബുധ്യതേ
ശാന്തനുവിന്റെ മകൻ ഭീഷ്മൻ വലിയ വീര്യശാലിയായിരുന്നാലും ഇപ്പോൾ മനസ്സും ജീവനും ക്ഷയിച്ചിരിക്കുന്നു; ചെയ്യേണ്ടത് എന്താണെന്ന് അവൻ മനസ്സിലാക്കുന്നില്ല.
ഏവമേതന്മഹാബാഹോ യഥാ വദസി മാധവ। സര്വേ ഹ്യേതേ ന പര്യാപ്താസ്തവ വേഗവിധാരണേ
കൃതവീര്യനായ മാധവാ, നീ പറഞ്ഞതുപോലെയാണ് സത്യം. ഇവരെല്ലാവരും ചേർന്നാലും നിന്റെ ശക്തിയെ തടയാൻ കഴിയില്ല.
നിയതം സമാവാപ്സ്യാമി സര്വമേതദ്യഥേപ്സിതമ് । യസ്യ മേ പുരുഷവ്യാഘ്ര ഭവാന്പക്ഷേ വ്യവസ്ഥിതഃ
മനുഷ്യസിംഹനായോ, നീ എന്റെ പക്ഷത്തുണ്ടെങ്കിൽ, ഞാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നതെല്ലാം ഉറപ്പായും നേടും.
സേന്ദ്രാനപി രണേ ദേവാഞ്ജയേയം ജയതാം വര। ത്വയാ നാഥേന ഗോവിന്ദ കിമു ഭീഷ്മം മഹാരഥമ്
ഗോവിന്ദാ, നീ എന്നെ കാത്തുനിൽക്കുമ്പോൾ, ഇന്ദ്രനോടൊപ്പം ദേവന്മാരെയും ഞാൻ യുദ്ധത്തിൽ ജയിക്കുമായിരുന്നു; അപ്പോൾ ഭീഷ്മനെ ജയിക്കുന്നത് എത്രയോ എളുപ്പം.
ന തു ത്വാമനൃതം കര്തുമുത്സഹേ സ്വാത്മഗൌരവാത്। അയുധ്യമാനാഃ സഹായ്യം യഥോക്തം കുരു മാധവ
എനിക്ക് സ്വാഭിമാനത്തിന്റെ പേരിൽ നിന്നോട് അന്യായം ചെയ്യാൻ കഴിയില്ല. അതിനാൽ, മാധവാ, നീ പറഞ്ഞതുപോലെ, യുദ്ധം ചെയ്യാതെ ഞങ്ങളെ സഹായിക്കൂ.
സമയസ്തു കൃതഃ കശ്ചിന്മമ ഭീഷ്മേണ സംയുഗേ। മന്ത്രയിഷ്യേ തവാര്ഥായ ന തു യോത്സ്യേ കഥംചന
ഭീഷ്മനുമായി യുദ്ധത്തിൽ ഞാൻ ഒരു ഉടമ്പടി ഉണ്ടാക്കിയിട്ടുണ്ട്. നിന്റെ ഗുണാർത്ഥം ഞാൻ ഉപദേശം ചോദിക്കും, പക്ഷേ യുദ്ധം ചെയ്യില്ല.
ദുര്യോധനാര്ഥം യോത്സ്യാമി സത്യമേതദിതി പ്രഭോ। സ ഹി രാജ്യസ്യ മേ ദാതാ മന്ത്രസ്യൈവ ച മാധവ
ദുര്യോധനന്റെ വേണ്ടി ഞാൻ യുദ്ധം ചെയ്യും — ഇതാണ് സത്യം, മാധവാ. അവൻ തന്നെയാണ് എന്നെ രാജ്യം നൽകുകയും ഉപദേശം നൽകുകയും ചെയ്തത്.
തസ്മാദ്ദേവവ്രതം ഭൂയോ വധോപായാര്ഥമാത്മനഃ । ഭവതാ സഹിതാഃ സര്വേ പ്രയാമ മധുസൂദന
അതിനാൽ, മധുസൂദനാ, നമുക്ക് എല്ലാവരും ചേർന്ന് വീണ്ടും ദേവവ്രതനോടു പോയി അവനെ തോൽപ്പിക്കാൻ മാർഗ്ഗം അന്വേഷിക്കാം.
തദ്വയം സഹിതാ ഗത്വാ ഭീഷ്മമാശു നരോത്തമമ് । രുചിതേ തവ പൃച്ഛാമി മന്ത്രം വാര്ഷ്ണേയ മാചിരമ്
അങ്ങനെ നമുക്ക് ഉടൻ തന്നെ മനുഷ്യശ്രേഷ്ഠനായ ഭീഷ്മനോടു ചേർന്ന് പോകാം. നിന്റെ ഇഷ്ടപ്രകാരം ഞാൻ ഉടൻ അവനോട് ഉപദേശം ചോദിക്കും.
സ വക്ഷ്യതി ഹിതം വാക്യം സത്യമസ്മാജ്ജനാര്ദന। യഥാ ച വക്ഷ്യതേ കൃഷ്ണ തഥാ കര്താസ്മി സംയുഗേ
ജനാർദ്ദനാ, ഭീഷ്മൻ നമുക്ക് ഉപകാരപ്രദവും സത്യവുമായ വാക്കുകൾ പറയും. കൃഷ്ണാ, നീ പറയുന്നതുപോലെ തന്നെയാണ് ഞാൻ യുദ്ധത്തിൽ ചെയ്യുക.
സ നോ ജയസ്യ ദാതാ സ്യാന്മന്ത്രസ്യ ച ദൃഢവ്രതഃ । ബാലാഃ പിത്രാ വിഹീനാശ്ച തേന സംവര്ധിതാ വയമ്
ദൃഢനിശ്ചയനായ ഭീഷ്മൻ നമുക്ക് വിജയം നൽകുകയും ഉപദേശം നൽകുകയും ചെയ്യും. പിതാവില്ലാതെ ബാല്യത്തിൽ നമ്മെ അവൻ വളർത്തിയല്ലോ.
തം ചേത്പിതാമഹം വൃദ്ധം ഹന്തുമിച്ഛാമി മാധവ। പിതുഃ പിതരമിഷ്ടം ച ധിഗസ്തു ക്ഷത്രജീവികാമ്
മാധവാ, പിതാവിന്റെ പിതാവിനെപ്പോലെ പ്രിയനായ ആ വൃദ്ധനായ പിതാമഹനെ ഞാൻ കൊല്ലാൻ ആഗ്രഹിച്ചാൽ, അങ്ങനെയുള്ള ക്ഷത്രധർമ്മം നിന്ദ്യമാണ്.
തതോഽബ്രവീന്മഹാരാജ വാര്ഷ്ണേയഃ കുരുനന്ദനമ് । രോചതേ മേ മഹാപ്രാജ്ഞ രാജേന്ദ്ര തവ ഭാഷിതമ്
അതിനുശേഷം, രാജാവേ, വൃഷ്ണിവംശജനായ കൃഷ്ണൻ കുരുവംശത്തെ സന്തോഷിപ്പിച്ച് പറഞ്ഞു: 'മഹാപണ്ഡിതനായ രാജേന്ദ്രാ, നിന്റെ വാക്കുകൾ എനിക്ക് ഇഷ്ടമാണ്.'
ദേവവ്രതഃ കൃതീ ഭീഷ്മഃ പ്രേക്ഷിതേനാപി നിര്ദഹേത്। ഗമ്യതാം സ്വവധോപായം പ്രഷ്ടും സാഗരഗാസുതമ്
കൃതാർത്ഥനായ ഭീഷ്മൻ കാഴ്ചകൊണ്ടു പോലും ദഹിപ്പിക്കാൻ കഴിയും. നമുക്ക് സാഗരപുത്രനോടു പോയി അവനെ തോൽപ്പിക്കാൻ മാർഗ്ഗം ചോദിക്കാം.
വക്തമര്ഹതി സത്യം സ ത്വയാ പൃഷ്ടോ വിശേഷതഃ । തേ വയം തത്ര ഗച്ഛാമഃ പ്രഷ്ടും കുരുപിതാമഹമ്
നീ ചോദിച്ചാൽ ഭീഷ്മൻ സത്യം പറയാൻ തക്കവനാണ്. അതിനാൽ, നമുക്ക് അവിടെ ചെന്നു കുരുപിതാമഹനോടു ചോദിക്കാം.
ഗത്വാ ശാന്തനവം വൃദ്ധം മന്ത്രം പൃച്ഛാമ ഭാരത । സ നോ ദാസ്യതി മന്ത്രം യം തേന യോത്സ്യാമഹേ പരാന്
നമുക്ക് ശാന്തനുവിന്റെ വൃദ്ധനായ പുത്രനോടു ചെന്നു ഉപദേശം ചോദിക്കാം, ഭാരതാ. അവൻ നമ്മെ എങ്ങനെ യുദ്ധത്തിൽ ജയിക്കാമെന്ന് ഉപദേശം നൽകും.
ഏവമാമന്ത്ര്യ തേ വീരാഃ പാണ്ഡവാഃ പാണ്ഡുപൂര്വജ। ജഗ്മുസ്തേ സഹിതാഃ സര്വേ വാസുദേവശ്ച വീര്യവാന്
അങ്ങനെ തീരുമാനിച്ച ശേഷം, ധൃതരാഷ്ട്രപുത്രനായ പാണ്ഡവന്മാർ, മൂത്തവൻ മുന്നിൽ, വാസുദേവനോടൊപ്പം എല്ലാവരും ചേർന്ന് പുറപ്പെട്ടു.
വിമുക്തശസ്ത്രകവചാ ഭീഷ്മസ്യ സദനം പ്രതി। പ്രവിശ്യ ച തദാ ഭീഷ്മം ശിരോഭിഃ പ്രണിപേദിരേ
അവർ ആയുധവും കാവചവും മാറ്റി ഭീഷ്മന്റെ വീട്ടിലേക്കു പോയി. അകത്തു കടന്ന് ഭീഷ്മന്റെ മുമ്പിൽ തലകൂന്തി വണങ്ങി.
പൂജയന്തോ മഹാരാജ പാണ്ഡവാ ഭരതര്ഷഭമ് । പ്രണമ്യ ശിരസാ ചൈനം ഭീഷ്മം ശരണമഭ്യയുഃ
രാജാവേ, പാണ്ഡവന്മാർ ഭാരതശ്രേഷ്ഠനായ ഭീഷ്മനെ ആദരിച്ചു, തലകൂന്തി വണങ്ങി, അവനോടു അഭയം തേടി സമീപിച്ചു.