ത്വയാ ഹി ദേവ സംഗ്രാമേ ഹതസ്യാപി മമാനഘ । ശ്രേയ ഏവ പരം കൃഷ്ണ ലോകേ ഭവതി സര്വതഃ
ദേവാ, നീ യുദ്ധത്തിൽ എന്നെ കൊല്ലുകയാണെങ്കിൽ, കൃഷ്ണാ, പാപരഹിതനായവാ, അതു ലോകത്ത് എവിടെയും എനിക്ക് ഏറ്റവും വലിയ ഭാഗ്യമായിരിക്കും.
സംഭാവിതോഽസ്മി ഗോവിന്ദ ത്രൈലോക്യേനാദ്യ സംയുഗേ। പ്രഹരസ്വ യഥേഷ്ടം വൈ ദാസോഽസ്മി തവ ചാനഘ
ഇന്ന് ഈ യുദ്ധത്തിൽ മൂന്നു ലോകങ്ങളും എന്നെ ആദരിക്കുന്നു, ഗോവിന്ദാ. നീ ഇഷ്ടംപോലെ ആക്രമിക്കൂ; പാപരഹിതനായവാ, ഞാൻ നിന്റെ ദാസനാണ്.
അന്വഗേവ തതഃ പാര്ഥഃ സമഭിദ്രുത്യ കേശവമ് । നിജഗ്രാഹ മഹാബാഹുര്ബാഹുഭ്യാം പരിഗൃഹ്യ വൈ
അതിനുശേഷം പാർഥൻ, കേശവനെ പിന്തുടർന്ന്, തന്റെ ശക്തമായ കൈകളാൽ അവനെ പിടിച്ചു ചേർത്തു.
നിഗൃഹ്യമാണഃ പാര്ഥേന കൃഷ്ണോ രാജീവലോചനഃ । ജഗാമൈവൈനമാദായ വേഗേന പുരുഷോത്തമഃ
പാർഥൻ പിടിച്ചുനിർത്തുമ്പോൾ, കൃഷ്ണൻ, കമലനയനൻ, പുരുഷോത്തമൻ അതിവേഗത്തിൽ അവനെ പിടിച്ചു കൊണ്ടുപോയി.
പാര്ഥസ്തു വിഷ്ടഭ്യ ബലാച്ചരണൌ പരവീരഹാ । നിജഗ്രാഹ ഹൃഷീകേശം കഥംചിദ്ദശമേ പദേ
ശക്തിയോടെ കാലുകൾ നിലത്തുറപ്പിച്ച്, പാർഥൻ എങ്ങിനെയോ പത്താമത്തെ ചുവടിൽ ഹൃഷീകേശനെ പിടിച്ചു.
തത ഏവമുവാചാര്തഃ ക്രോധപര്യാകുലേക്ഷണമ് । നിഃശ്വസന്തം യഥാ നാഗമര്ജുനഃ പ്രണയാത്സഖാ
അപ്പോൾ, വിഷമത്തോടെ, കോപത്തിൽ കണ്ണുകൾ ചുവപ്പിച്ച്, പാമ്പുപോലെ ശ്വാസം വിട്ട്, അർജുനൻ സ്നേഹത്തോടെ സുഹൃത്തിനോട് പറഞ്ഞു.
നിവര്തസ്വ മഹാബാഹോ നാനൃതം കര്തുമര്ഹസി । യത്ത്വയാ കഥിതം പൂര്വം ന യോത്സ്യാമീതി കേശവ
വലിയബലശാലിയായവാ, തിരിച്ചു വരിക. നീ പറഞ്ഞ വാക്ക് തെറ്റരുത്; നീ തന്നെയാണ് മുമ്പ് 'ഞാൻ യുദ്ധം ചെയ്യില്ല' എന്ന് പറഞ്ഞത്, കേശവാ.
മിഥ്യാവാദീതി ലോകാസ്ത്വാം കഥയിഷ്യന്തി മാധവ । മമൈഷ ഭാരഃ സര്വോ ഹി ഹനിഷ്യാമി പിതാമഹമ്
മാധവാ, ലോകം നിന്നെ കള്ളവാദിയെന്ന് വിളിക്കും. ഈ ഭാരമൊക്കെയും എന്റേതാണ്; ഞാൻ തന്നെയാണ് പിതാമഹനെ കൊല്ലുക.
ശപേ കേശവ ശസ്ത്രേണ സത്യേന സുകൃതേന ച। അന്തം യഥാ ഗമിഷ്യാമി ശത്രൂണാം ശത്രുസൂദന
കേശവാ, ഞാൻ എന്റെ ആയുധത്തെയും സത്യത്തെയും ധർമ്മത്തെയും സാക്ഷിയായി വെച്ച് സത്യം പറയുന്നു — ശത്രുക്കളുടെ അവസാനം ഞാൻ കൊണ്ടുവരും, ശത്രുക്കളെ സംഹരിക്കുന്നവനേ.
അദ്യൈവ പശ്യ ദുര്ധര്ഷം പാത്യമാനം മഹാരഥമ് । താരാപതിമിവാപൂര്ണമന്തകാലേ യദൃച്ഛയാ
ഇന്നുതന്നെ നീ കാണൂ, അതിരില്ലാത്ത ശക്തിയുള്ള മഹാരഥൻ വീഴുന്ന 모습을 — ഒരു നക്ഷത്രാധിപൻ തന്റെ സമയത്ത് അസ്തമിക്കുന്നതുപോലെ.
മാധവസ്തു വചഃ ശ്രുത്വാ ഫല്ഗുനസ്യ മഹാത്മനഃ। `അഭവത്പരമപ്രീതോ ദൃഷ്ട്വാ പാര്ഥസ്യ വിക്രമമ്'। ന കിംചിദുക്ത്വാ സക്രോധ ആരുരോഹ രഥം പുനഃ
മഹാത്മാവായ അർജുനന്റെ വാക്കുകൾ കേട്ട മാധവൻ, പാർഥന്റെ വീര്യം കണ്ടു അതിയായി സന്തോഷിച്ചു; ഒന്നും പറയാതെ, കോപത്തോടെ വീണ്ടും രഥത്തിൽ കയറി.
തൌ രഥസ്ഥൌ നരവ്യാഘ്രൌ ഭീഷ്മഃ ശാന്തനവഃ പുനഃ। വവര്ഷ ശരവര്ഷേണ മേഘോ വൃഷ്ട്യാ യഥാഽചലൌ
രഥത്തിൽ നില്ക്കുന്ന ആ മനുഷ്യസിംഹന്മാരെ, ശാന്തനുവിന്റെ പുത്രനായ ഭീഷ്മൻ വീണ്ടും അമ്പുകളുടെ മഴപോലെ ചുറ്റി; മേഘം മലകളിൽ മഴപെയ്യുന്നതുപോലെ.
പ്രാണാനാദത്ത യോധാനാം പിതാ ദേവവ്രതസ്തവ। ഗഭസ്തിഭിരിവാദിത്യസ്തേജാംസി ശിശിരാത്യയേ
നിന്റെ അച്ഛൻ ദേവവ്രതൻ, യോദ്ധാക്കളുടെ ജീവൻ എടുത്തു; ശിശിരം കഴിഞ്ഞപ്പോൾ സൂര്യൻ തന്റെ കിരണങ്ങൾ കൊണ്ട് പ്രകാശം പറ്റിച്ചുപോലെയാണ്.
യഥാ കുരൂണാം സൈന്യാനി ബഭഞ്ജുര്യുധി പാണ്ഡവാഃ । തഥാ പാണ്ഡവസൈന്യാനി ബഭഞ്ജ യുധി തേ പിതാ
പാണ്ഡവർ യുദ്ധത്തിൽ കുറുക്കളുടെ സൈന്യത്തെ തകർത്തതുപോലെ, നിന്റെ അച്ഛൻ പാണ്ഡവസൈന്യത്തെയും യുദ്ധത്തിൽ തകർത്തു.
ഹതവിദ്രുതസൈന്യാസ്തു നിരുത്സാഹാ വിചേതസഃ । നിരീക്ഷിതും ന ശേകുസ്തേ ഭീഷ്മമപ്രതിമം രണേ
സൈന്യങ്ങൾ കൊല്ലപ്പെടുകയും ചിതറുകയും ചെയ്തതോടെ, മനസ്സില്ലാതെ, ഉത്സാഹം നഷ്ടപ്പെട്ട്, അവർ യുദ്ധത്തിൽ തുല്യൻ ഇല്ലാത്ത ഭീഷ്മനെ നോക്കാൻ പോലും കഴിയാതെ പോയി.
മധ്യം ഗതമിവാദിത്യം പ്രതപന്തം സ്വതേജസാ । തേ വധ്യമാനാ ഭീഷ്മേണ ശതശോഽഥ സഹസ്രശഃ
ഭീഷ്മൻ ശതകണക്കിന് ആയിരക്കണക്കിന് ആളുകളെ കൊല്ലുമ്പോൾ, അവർ ഉജ്ജ്വലമായ തന്റെ പ്രകാശത്തിൽ മധ്യാഹ്ന സൂര്യനെ നേരിടുന്നവരെപ്പോലെയായിരുന്നു.
കുര്വാണം സമരേ കര്മാണ്യതിമാനുഷവിക്രമമ്। വീക്ഷാംചക്രുര്മഹാരാജ പാണ്ഡവാ ഭയപീഡിതാഃ
മനുഷ്യശക്തിക്ക് അതീതമായ വീര്യപ്രകടനങ്ങൾ ഭീഷ്മൻ യുദ്ധത്തിൽ കാണിച്ചപ്പോൾ, ഭയത്തോടെ പാണ്ഡവർ രാജാവേ, അവനെ നോക്കി നിന്നു.
തഥാ പാണ്ഡവസൈന്യാനി ദ്രാവ്യമാണാനി ഭാരത। ത്രാതാരം നാധ്യഗച്ഛന്ത ഗാവഃ പങ്കഗതാ ഇവ। പിപീലികാ ഇവ ക്ഷുണ്ണാ ദുര്ബലാ ബലിനാ രണേ
അങ്ങനെ, ഭാരതാ, പാണ്ഡവസൈന്യം തകർന്ന് പിന്മാറുമ്പോൾ, അവർക്കു രക്ഷകർത്താവെവിടെയും കാണാനായില്ല; ചതിയിൽ കുടുങ്ങിയ പശുക്കളെപ്പോലെയും, ശക്തൻ യുദ്ധത്തിൽ ചവിട്ടിയ ചെറുപുഴുക്കളെപ്പോലെയും.
തഥൈവ യോധാ രാജേന്ദ്ര ഭീഷ്മേണാമിത്രഘാതിനാ। സമരേ മൃദിതാഃ സര്വേ പാണ്ഡവാഃ സഹ സൃഞ്ജയൈഃ
അത് പോലെ തന്നെ, രാജാവേ, ശത്രുക്കളെ സംഹരിക്കുന്ന ഭീഷ്മൻ യുദ്ധത്തിൽ പാണ്ഡവരെയും സൃഞ്ജയരെയും എല്ലാം തകർത്തു.
മഹാരഥം ഭാരത ദുഷ്പ്രകമ്പം ശരൌഘിണം പ്രതപന്തം നരേന്ദ്രാന്। ഭീഷ്മം ന ശേകുഃ പ്രതിവീക്ഷിതും തേ ശരാര്ചിഷം സൂര്യമിവാതപന്തമ്
ഭാരതാ, മഹാരഥനായ, അപ്രത്യക്ഷമായ, അമ്പുകളുടെ മഴപെയ്യുന്ന, രാജാക്കന്മാരിൽ പ്രകാശിക്കുന്ന സൂര്യനെപ്പോലെ ഭീഷ്മനെ നോക്കാൻ പോലും ആ രാജാക്കന്മാർക്ക് കഴിഞ്ഞില്ല.
വിമൃദ്ഗതസ്തസ്യ തു പാണ്ഡുസേനാ- മസ്തം ജഗാമാഥ സഹസ്രരശ്മിഃ। തതോ ഹി ഭീഷ്മഃ സബലാന്സസൈന്യാ- ന്ന്യവാരയത്പാണ്ഡുസുതാഞ്ശരൌഘൈഃ
അവന്റെ ആക്രമണത്തിൽ പാണ്ഡവസൈന്യം ആയിരം കിരണങ്ങളുള്ള സൂര്യൻ അസ്തമിക്കുന്നതുപോലെ തകർന്ന് പോയി; പിന്നെ ഭീഷ്മൻ അമ്പുകളുടെ മഴകൊണ്ട് പാണ്ഡുപുത്രന്മാരെയും അവരുടെ സൈന്യത്തെയും തടഞ്ഞു.
മനോഽവഹാരം പ്രതി സംബഭൂവ
അവരുടെ മനസ്സുകൾ പിന്മാറി.
യുധ്യതാമേവ തേഷാം തു ഭാസ്കരേഽസ്തമുപാഗതേ। സന്ധ്യാ സമഭവദ്ധോരാ നാപശ്യാമ തതോ രണമ്
അവർ യുദ്ധം ചെയ്യുമ്പോൾ സൂര്യൻ അസ്തമിച്ചു; അതിനുശേഷം, ഭാരതാ, ഭയാനകമായ സന്ധ്യയെത്തി, യുദ്ധം ഇനി കാണാൻ കഴിയാതെ പോയി.
തതോ യുധിഷ്ഠിരോ രാജാ സന്ധ്യാം സംദൃശ്യ ഭാരത। വധ്യമാനം ച ഭീഷ്മേണ ത്യക്താസ്ത്രം ഭയവിഹ്വലമ്
അപ്പോൾ രാജാവ് യുദ്ധിഷ്ഠിരൻ സന്ധ്യയെ കണ്ടു; ഭീഷ്മൻ തന്റെ സൈന്യത്തെ അസ്ത്രം ഇല്ലാതെ ഭയത്താൽ വിറയച്ച് തകർക്കുന്നത് കണ്ടു.
സ്വസൈന്യം ച പരാവൃത്തം പലായനപരായണമ്। ഭീഷ്മം ച യുധി സംരബ്ധം പീഡയന്തം മഹാരഥമ്
സ്വന്തം സൈന്യം പിന്മാറി ഓടിപ്പോകാൻ ശ്രമിക്കുന്നത്, യുദ്ധത്തിൽ കോപത്തോടെ ഭീഷ്മൻ മഹാരഥനെ അമർദ്ദിക്കുന്നത് കണ്ടു.
സോമകാംശ്ച ജിതാന്ദൃഷ്ട്വാ നിരുത്സാഹാന്മഹാരഥാന്। ` നിശാമുഖം ച സംപ്രേക്ഷ്യ ഘോരരൂപം ഭയാനകമ്।' ചിന്തയിത്വാ തതോ രാജ്ഞാമപഹാരമകാരയത്
സോമകന്മാർ തോറ്റു, മഹാരഥന്മാർ ഉത്സാഹം നഷ്ടപ്പെട്ടു, ഭയാനകമായ രാത്രിയുടെ വരവു കണ്ടു; രാജാവ് ആലോചിച്ച് രാജാക്കന്മാരെ പിന്മാറ്റാൻ ഉത്തരവിട്ടു.
തതോഽപഹാരം സൈന്യാനാം ചക്രേ രാജാ യുധിഷ്ഠിരഃ । തഥൈവ തവ സൈന്യാനാമപഹാരേ ഹ്യഭൂത്തദാ
അതിനുശേഷം രാജാവായ യുദ്ധിഷ്ഠിരൻ സൈന്യങ്ങളെ പിന്വലിക്കാന് ആജ്ഞാപിച്ചു. അതുപോലെ തന്നെ അപ്പോഴത്തെ നിന്റെ സൈന്യങ്ങളും പിന്വാങ്ങി.
തതോഽപഹാരം സൈന്യാനാം കൃത്വാ തത്ര മഹാരഥാഃ । ന്യവിശന്ത കുരുശ്രേഷ്ഠ സംഗ്രാമേ ക്ഷതവിക്ഷതാഃ
സൈന്യങ്ങളെ പിന്വലിച്ച ശേഷം, മഹാരഥന്മാർ അങ്ങോട്ട് അങ്ങോട്ട് യുദ്ധത്തിൽ പരിക്കേറ്റവരായി വിശ്രമിച്ചു, കുരുക്കളുടെ ശ്രേഷ്ഠനായവനേ.
ഭീഷ്മസ്യ സമരേ കര്മ ചിന്തയാനാസ്തു പാണ്ഡവാഃ । നാലഭന്ത തദാ ശാന്തിം ഭീഷ്മബാണപ്രപീഡിതാഃ
ഭീഷ്മന്റെ യുദ്ധപ്രവൃത്തികൾ ഓർത്ത് പാണ്ഡവർ മനസ്സിൽ സമാധാനം കണ്ടെത്താനാവാതെ, ഭീഷ്മന്റെ അമ്പുകളിൽ പീഡിതരായി കഷ്ടപ്പെട്ടു.
ഭീഷ്മോഽപി സമരേ ജിത്വാ പാണ്ഡവാന്സഹ സൃഞ്ജയാന്। പൂജ്യമാനസ്തവ സുതൈര്വന്ദ്യമാനശ്ച ഭാരത
യുദ്ധത്തിൽ പാണ്ഡവരും സൃഞ്ജയന്മാരെയും ജയിച്ച ഭീഷ്മൻ, നിന്റെ പുത്രന്മാരാൽ ആദരിക്കപ്പെടുകയും വന്ദിക്കപ്പെടുകയും ചെയ്തു, ഭാരത.