തതഃ പ്രവവൃതേ യുദ്ധം തുമുലം രോമഹര്ഷണമ് । പാണ്ഡവാനാം കുരൂണാം ച സമരേ വിജയൈഷിണാമ്
അപ്പോൾ പാണ്ഡവരും കുരുവും ജയത്തിനായി പോരാടുമ്പോൾ അത്യന്തം ഭയാനകവും രോമാഞ്ചകരവുമായ ഒരു യുദ്ധം ആരംഭിച്ചു.
ദൃഷ്ട്വാ ഭീഷ്മം രണേ യുദ്ധം പാണ്ഡവൈരഭിസംവൃതമ്। യഥാ മേഘൈര്മഹാരാജ തപാന്തേ ദിവി ഭാസ്കരമ്
രാജാവേ, ഭീഷ്മനെ പാണ്ഡവന്മാർ യുദ്ധഭൂമിയിൽ ചുറ്റിപ്പറ്റിയിരിക്കുന്നതിനെ കണ്ടപ്പോൾ, വേനലിന്റെ അവസാനം ആകാശത്തിലെ സൂര്യൻ മേഘങ്ങൾകൊണ്ട് മറഞ്ഞുപോകുന്നതുപോലെ തോന്നി.
ദുര്യോധനോ മഹാരാജ ദുഃശാസനമഭാഷത। ഏഷ ശൂരോ മഹേഷ്വാസോ ഭീഷ്മഃ ശൂരനിഷൂദനഃ
അപ്പോൾ ദുര്യോധനൻ ദുഃശാസനോടു പറഞ്ഞു: 'ഇവിടെയുണ്ട് ഭീഷ്മൻ, മഹാബലശാലിയും ധനുര്വിദ്യയിൽ പ്രാവീണ്യവും ഉള്ള വീരന്മാരെ സംഹരിക്കുന്നവനും.'
ഛാദിതഃ പാണ്ഡവൈഃ ശൂരൈഃ സമന്താദ്ഭരതര്ഷഭ । തസ്യ കാര്യം ത്വയാ വീര രക്ഷണം സുമഹാത്മനഃ
ഭരതവംശത്തിലെ ശ്രേഷ്ഠനായ വീരാ, ഭീഷ്മൻ പാണ്ഡവന്മാരാൽ എല്ലാ ദിശകളിലും ചുറ്റപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു. മഹാത്മാവായ അദ്ദേഹത്തെ നീ സംരക്ഷിക്കേണ്ടത് നിന്റെ കടമയാണ്.
രക്ഷ്യമാണോ ഹി സമരേ ഭീഷ്മോഽസ്മാകം പിതാമഹഃ । നിഹന്യാത്സമരേ യത്താന്പാഞ്ചാലാന്പാണ്ഡവൈഃ സഹ
യുദ്ധഭൂമിയിൽ നമ്മുടെ പിതാമഹൻ ഭീഷ്മൻ സംരക്ഷിക്കപ്പെട്ടാൽ, പാഞ്ചാലന്മാരെയും പാണ്ഡവന്മാരെയും ഒരുമിച്ച് അവൻ യുദ്ധത്തിൽ സംഹരിക്കും.
തത്ര കാര്യതമം മന്യേ ഭീഷ്മസ്യൈവാഭിരക്ഷണമ് । ഗോപ്താ ഹ്യേഷ മഹേഷ്വാസോ ഭീഷ്മോഽസ്മാകം മഹാവ്രതഃ
ഇവിടെ ഏറ്റവും പ്രധാനമായുള്ള കാര്യം ഭീഷ്മനെ മാത്രം സംരക്ഷിക്കലാണെന്ന് ഞാൻ കരുതുന്നു. മഹാവ്രതധാരി, മഹാബലശാലിയായ ഭീഷ്മൻ തന്നെയാണ് നമ്മെ രക്ഷിക്കുന്നവൻ.
സ ഭവാന്സര്വസൈന്യേന പരിവാര്യ പിതാമഹമ് । സമരേ കര്മ കുര്വാണം ദുഷ്കരം പരിരക്ഷതു
അതിനാൽ നീ മുഴുവൻ സൈന്യത്തോടൊപ്പം പിതാമഹനെ ചുറ്റി നിൽക്കണം; യുദ്ധത്തിൽ അദ്ദേഹം ചെയ്യുന്ന ദുർലഭമായ പ്രവർത്തനങ്ങൾക്കിടയിൽ അദ്ദേഹത്തെ കാത്തുസൂക്ഷിക്കണം.
സ ഏവമുക്തഃ സമരേ പുത്രോ ദുഃശാസനസ്തവ। പരിവാര്യ സ്ഥിതോ ഭീഷ്മം സൈന്യേന മഹതാ വൃതഃ
അങ്ങനെ യുദ്ധത്തിൽ പറഞ്ഞതുപോലെ, നിന്റെ മകൻ ദുഃശാസൻ ഭീഷ്മനെ വലിയൊരു സൈന്യത്തോടൊപ്പം ചുറ്റി നിൽക്കുകയായിരുന്നു.
തതഃ ശതസഹസ്രാണാം ഹയാനാം സുബലാത്മജഃ । വിമലപ്രാസഹസ്താനാമൃഷ്ടിതോമരധാരിണാമ്
അപ്പോൾ സുബലപുത്രൻ ശുദ്ധമായ കുന്തങ്ങളും തിളങ്ങുന്ന തോമരങ്ങളും കൈവശംവച്ചുകൊണ്ട് ലക്ഷക്കണക്കിന് കുതിരകളെ നയിച്ചു.
ദര്പിതാനാം സുവേഗാനാം ബലസ്ഥാനാം പതാകിനാമ് । ശിക്ഷിതൈര്യുദ്ധകുശലൈരുപേതാനാം നരോത്തമൈഃ
അവ കുതിരകൾ അഭിമാനവും വേഗവും ശക്തിയും ഉള്ളവയായിരുന്നു; പതാകകൾ കെട്ടിയവയും യുദ്ധകലയിൽ പ്രാവീണ്യമുള്ള ഉത്തമപുരുഷന്മാർ അവയെ നിയന്ത്രിച്ചുകൊണ്ടിരുന്നു.
നകുലം സഹദേവം ച ധര്മരാജം ച പാണ്ഡവമ് । ന്യവാരയന്നരശ്രേഷ്ഠാന്പരിവാര്യ സമന്തതഃ
അവർ എല്ലാദിശയിലും ചുറ്റി നിൽക്കുകയും, പുരുഷശ്രേഷ്ഠന്മാരായ നകുലനും സഹദേവനും ധർമ്മരാജാവായ യുദ്ധിഷ്ഠിരനും തടയുകയും ചെയ്തു.
തതോ ദുര്യോധനോ രാജാ ശൂരാണാം ഹയസാദിനാമ് । അയുതം പ്രേഷയാമാസ പാണ്ഡവാനാം നിവാരണേ
അതിനുശേഷം രാജാവായ ദുര്യോധനൻ പാണ്ഡവന്മാരെ തടയാൻ പത്തായിരം വീരകുതിരസേനയെ അയച്ചു.
തൈഃ പ്രവിഷ്ടൈര്മഹാവേഗൈര്ഗരുത്മദ്ഭിരിവാഹവേ। ഖുരാഹതാ ധരാ രാജംശ്ചകമ്പേ ച നനാദ ച
അവ വേഗത്തിൽ യുദ്ധഭൂമിയിൽ പ്രവേശിച്ചപ്പോൾ, രാജാവേ, അവയുടെ കുതിരകളുടെ കുതിരപ്പാദങ്ങൾ ഭൂമിയെ അടിച്ചു; അതിനാൽ ഭൂമി നടുങ്ങി ഉച്ചത്തിൽ മുഴങ്ങുകയും ചെയ്തു.
ഖുരശബ്ദശ്ച സുമഹാന്വാജിനാം ശുശ്രുവേ തദാ। മഹാവംശവനസ്യേവ ദഹ്യമാനസ്യ പര്വതേ
അപ്പോൾ കുതിരകളുടെ കുതിരപ്പാദങ്ങളുടെ വലിയ ശബ്ദം കേൾക്കപ്പെട്ടു; അത് മലയിൽ കത്തുന്ന വലിയ ബാംബൂക്കാടിന്റെ ചുട്ടുപൊള്ളുന്ന ശബ്ദംപോലെയായിരുന്നു.
ഉത്പതദ്ഭിശ്ച തൈസ്തത്ര സമുദ്ധൂതം മഹദ്രജഃ। ദിവാകരരഥം പ്രാപ്യ ച്ഛാദയാമാസ ഭാസ്കരമ്
അവിടെയുണ്ടായ വലിയ പൊടിക്കാറ്റ് ഉയർന്ന് സൂര്യന്റെ രഥം വരെ എത്തി, സൂര്യനെ തന്നെ മറച്ചു.
വേഗവദ്ഭിര്ഹയൈസ്തൈസ്തു ക്ഷോഭിതാ പാണ്ഡവീക ചമൂഃ। നിപതദ്ഭിര്മഹാവേഗൈര്ഹംസൈരിവ മഹത്സരഃ
അവ വേഗതയുള്ള കുതിരകളാൽ പാണ്ഡവസൈന്യം അലയടിച്ചു; അതു ശക്തിയുള്ള ഹംസകൾ വലിയ തടാകത്തിൽ വീണാൽ ഉണ്ടാകുന്ന കലഹംപോലെയായിരുന്നു.
ഹേഷതാം ചൈവ ശബ്ദേന ന പ്രാജ്ഞായത കിംചന । `അന്തര്ദധേ മഹാഞ്ശബ്ദസ്തേന ശബ്ദേന മോഹിതഃ
അവയുടെ കുതിരകളുടെ കുരൽ മുഴങ്ങുമ്പോൾ ഒന്നും വ്യക്തമായി കാണാനോ കേൾക്കാനോ കഴിഞ്ഞില്ല; ആ വലിയ ശബ്ദം എല്ലാം മറച്ചു, എല്ലാവരെയും ആശയക്കുഴപ്പത്തിലാക്കി.
തതോ യുധിഷ്ഠിരോ രാജാ മാദ്രീപുത്രൌ ച പാണ്ഡവൌ। പ്രത്യഘ്നംസ്തരസാ വേഗം സമരേ ഹയസാദിനാമ്
അപ്പോൾ രാജാവ് യുദ്ധിഷ്ഠിരനും മാദ്രിദേവിയുടെ രണ്ടു പുത്രന്മാരും അതിവേഗത്തിൽ അശ്വസേനയുടെ ആക്രമണം യുദ്ധത്തിൽ തടഞ്ഞു.
ഉദ്വൃത്തസ്യ മഹാരാജ പ്രാവൃട്കാലേഽതിപൂര്യതഃ। പൌര്ണമാസ്യാമമ്ബുവേഗം യഥാ വേലാ മഹോദധേഃ
മഹാരാജാവേ, മഴക്കാലത്ത് പൗർണമി രാവിൽ വലിയ കടലിന്റെ തിരകൾ കരയെ കടന്ന് ഒഴുകുന്നതുപോലെ, അവിടെയും ശക്തിയുടെ ഒഴുക്ക് അത്രയും ശക്തമായി ഉയർന്നു.
തതസ്തേ രഥിനോ രാജഞ്ശരൈഃ സന്നതപര്വഭിഃ। ന്യകൃന്തന്നുത്തമാങ്ഗാനി ശരേണ ഹയസാദിനാമ്
അപ്പോൾ, രാജാവേ, രഥത്തിൽ ഇരുന്ന യോദ്ധാക്കൾ വളഞ്ഞ അമ്പുകൾ കൊണ്ട് കുതിരപ്പടയാളികളും മറ്റുള്ളവരും തലകൾ അമ്പുകൊണ്ട് വെട്ടി വീഴ്ത്തി.
തേ നിപേതുര്മഹാരാജ നിഹതാ ദൃഢധന്വിഭിഃ । നാഗൈരിവ മഹാനാഗാ യഥാവദ്ഗിരിഗഹ്വരേ
ശക്തമായ വില്ലാളികൾ വെട്ടിയവരെ, മഹാരാജാവേ, പർവതഗുഹകളിൽ വലിയ പാമ്പുകൾ മറ്റൊരു പാമ്പിനാൽ കൊല്ലപ്പെടുന്നതുപോലെ, അവർ അവിടെയവിടെ വീണു.
തേഽപി പ്രാസൈഃ സുനിശിതൈഃ ശരൈഃ സന്നതപര്വഭിഃ । ന്യകൃന്തന്നുത്തമാങ്ഗാനി വിചരന്തോ ദിശോ ദശ
അവരും അത്യന്തം മൂർച്ചയുള്ള കുന്തങ്ങളും വളഞ്ഞ അമ്പുകളും കൊണ്ട് പത്തു ദിക്കുകളിലേക്കും സഞ്ചരിച്ച് തലകൾ വെട്ടി വീഴ്ത്തി.
അഭ്യാഹതാ ഹയാരോഹാ ഋഷ്ടിഭിര്ഭരതര്ഷഭ । അത്യജന്നുത്തമാങ്ഗാനി ഫലാനീവ മഹാദ്രുമാഃ
കുന്തങ്ങളാൽ ആക്രമിക്കപ്പെട്ട കുതിരപ്പടയാളികൾ, ഭാരതവംശത്തിലെ ശ്രേഷ്ഠനേ, വലിയ വൃക്ഷങ്ങൾ പഴം വീഴ്ത്തുന്നതുപോലെ തലകൾ താഴെ ഇടുകയായിരുന്നു.
സമാദിനോ ഹയാ രാജംസ്തത്രതത്ര നിഷൂദിതാഃ। പതിതാഃ പാത്യമാനാശ്ച പ്രത്യദൃശ്യന്ത സര്വശഃ
കുതിരപ്പടയാളികൾ കൊല്ലപ്പെട്ടതോടെ, അവിടെയും ഇവിടെയും കുതിരകൾ വീണു കിടക്കുന്നതും താഴെ പതിക്കുന്നതും രാജാവേ, എല്ലായിടത്തും കാണാമായിരുന്നു.
വധ്യമാനാ ഹയാശ്ചൈവ പ്രാദ്രവന്ത ഭയാര്ദിതാഃ। യഥാ സിംഹം സമാസാദ്യ മൃഗാഃ പ്രാണപരായണാഃ
കൊല്ലപ്പെടുന്ന കുതിരകൾ ഭയത്തിൽ ഓടി രക്ഷപ്പെടാൻ ശ്രമിച്ചു; സിംഹത്തെ കണ്ടു ജീവൻ രക്ഷിക്കാൻ മൃഗങ്ങൾ ഓടുന്നതുപോലെയാണ് അവയുടെ നില.
പാണ്ഡവാശ്ച മഹാരാജ ജിത്വാ ശത്രൂന്മഹാമൃധേ । ദധ്മുഃ ശങ്ഖാംശ്ച ഭേരീശ്ച താഡയാമാസുരാഹവേ
പാണ്ഡവന്മാർ, മഹാരാജാവേ, മഹായുദ്ധത്തിൽ ശത്രുക്കളെ ജയിച്ച ശേഷം, യുദ്ധഭൂമിയിൽ ശംഖവും മൃദംഗവും മുഴക്കി.
തതോ ദുര്യോധനോ ദീനോ ദൃഷ്ട്വാ സൈന്യം പരാജിതമ് । അബ്രവീദ്രതശ്രേഷ്ഠ മദ്രരാജമിദം വചഃ
തന്റെ സൈന്യം തോറ്റത് കണ്ട ദുഃഖിതനായ ദുര്യോധനൻ, രഥശ്രേഷ്ഠനായ മദ്രരാജാവിനോട് ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു.
ഏഷ പാണ്ഡുസുതോ ജ്യേഷ്ഠോ യമാഭ്യാം സഹിതോ രണേ । പശ്യതാം വോ മഹാബാഹോ സേനാം ദ്രാവയതി പ്രഭോ
ഇവിടെ പാണ്ഡുവിന്റെ മൂത്തമകൻ, യമപുത്രന്മാരോടൊപ്പം, നിങ്ങളുടെ മുന്നിൽ തന്നെ വലിയ ഭുജശക്തിയോടെ നിങ്ങളുടെ സൈന്യത്തെ തുരത്തുകയാണ്, മഹാപ്രഭുവേ.
തം വാരയ മഹാബാഹോ വേലേവ മകരാലയമ് । ത്വം ഹി സംശ്രൂയസേഽത്യര്ഥമസഹ്യബലവിക്രമഃ
വലിയ ഭുജശക്തിയുള്ളവനേ, കടലിന്റെ തിരയെ കരയെന്ന പോലെ നീ അവനെ തടയണം; കാരണം അത്യന്തം സഹിക്കാനാവാത്ത ശക്തിയും വീര്യവും നിനക്കുണ്ടെന്നു എല്ലാവരും പറയുന്നു.
പുത്രസ്യ തവ തദ്വാക്യം ശ്രുത്വാ ശല്യഃ പ്രതാപവാന്। സ യയൌ രഥവംശേന യത്ര രാജാ യുധിഷ്ഠിരഃ
മകനിന്റെ ആ വാക്കുകൾ കേട്ടശേഷം, വീരനായ ശല്യൻ തന്റെ രഥസേനയുമായി രാജാവായ യുദ്ധിഷ്ഠിരന്റെ അടുത്തേക്ക് പോയി.