ഉഭയോഃ സദൃശം കര്മ സ പിതുര്മാതുലസ്യ ച । രണേ ബഹുവിധം ചക്രേ സര്വശസ്ത്രഭൃതാം വരഃ
യുദ്ധത്തിൽ, അച്ഛനും അമ്മാവനും പോലെ തന്നെ പ്രവർത്തിയും വീര്യവും കാണിച്ചവൻ ആയുധങ്ങൾ കൈവശമുള്ളവരിൽ ഏറ്റവും പ്രാവീണ്യശാലിയായവനായി പലവിധം സാഹസിക പ്രവർത്തികൾ നടത്തി.
തതോ ധനഞ്ജയോ വീരോ വിനിഘ്നംസ്തവ സൈനികാന് । ആസസാദ രണേ ഭീഷ്മം പുത്രപ്രേപ്സുരമര്ഷണഃ
അതിനുശേഷം ധനഞ്ജയനായ വീരൻ അർജുനൻ നിന്റെ സൈനികരെ സംഹരിച്ചുകൊണ്ട്, തന്റെ മകനെ കാണാൻ ആഗ്രഹത്തോടെ, യുദ്ധത്തിൽ ഭീഷ്മനേ സമീപിച്ചു.
തഥൈവ സമരേ രാജന്പിതാ ദേവവ്രതസ്തവ । ആസസാദ രണേ പാര്ഥം സ്വര്ഭാനുരിവ ഭാസ്കരമ്
അതുപോലെ, രാജാവേ, നിന്റെ അച്ഛനായ ദേവവ്രതനും യുദ്ധത്തിൽ പാർഥനെ സൂര്യനെ സമീപിക്കുന്ന സ്വർഭാനുവിനെപ്പോലെ നേരിട്ടു.
തതഃ സരഥനാഗാശ്വാഃ പുത്രാസ്തവ ജനേശ്വര । പരിവവ്രൂ രണേ ഭീഷ്മം ജുഗുപുശ്ച സമന്തതഃ
അപ്പോൾ, മനുഷ്യരിൽ പ്രഭുവേ, നിന്റെ പുത്രന്മാർ രഥങ്ങളോടും ആനകളോടും കുതിരകളോടും കൂടി യുദ്ധത്തിൽ ഭീഷ്മനെ ചുറ്റി എല്ലാ ദിശകളിലും സംരക്ഷിച്ചു.
തഥൈവ പാണ്ഡവാ രാജന്പരിവാര്യ ധനഞ്ജയമ് । രണായ മഹതേ യുക്താ ദംശിതാ ഭരതര്ഷഭ
അതുപോലെ, രാജാവേ, പാണ്ഡവരും ധനഞ്ജയനെ ചുറ്റി വലിയ യുദ്ധത്തിനായി দৃഢനിശ്ചയത്തോടെ തയ്യാറായി നിന്നു, ഭാരതവംശത്തിലെ മഹാനായവനേ.
ശാരദ്വതസ്തതോ രാജന്ഭീഷ്മസ്യ പ്രമുഖേ സ്ഥിതമ് । അര്ജുനം പഞ്ചവിംശത്യാ സായകാനാം സമാചിനോത്
അപ്പോൾ, രാജാവേ, ശാരദ്വതന്റെ മകനായ കൃപ ഭീഷ്മന്റെ മുന്നിൽ നിന്ന് അർജുനനെ ഇരുപത്തഞ്ച് അമ്പുകൾകൊണ്ട് ആക്രമിച്ചു.
പ്രത്യുദ്ഗമ്യാഥ വിവ്യാധ സാത്യകിസ്തം ശിതൈഃ ശരൈഃ । പാണ്ഡവപ്രിയകാമാര്ഥം ശാര്ദൂല ഇവ കുഞ്ജരമ്
അപ്പോൾ സത്യകി പാണ്ഡവന്മാരെ സന്തോഷിപ്പിക്കാനായി, ഒരു കടുവയെന്ന പോലെ ആനയെ ആക്രമിക്കുന്നതുപോലെ, കൂര്മ്മമായ അമ്പുകൾ കൊണ്ട് അവനെ നേരിട്ട് ആക്രമിച്ചു.
ഗൌതമോഽപി ത്വരായുക്തോ മാധവം നവഭിഃ ശരൈഃ । ഹൃദി വിവ്യാധ സംക്രുദ്ധഃ കങ്കപത്രപരിച്ഛദൈഃ
അതേസമയം, ഗൗതമൻ അതിവേഗത്തിൽ കോപത്തോടെ മാധവനെ ഒമ്പത് കുരിശ്ശുള്ള അമ്പുകൾ കൊണ്ട് ഹൃദയത്തിൽ തുളച്ചു.
ശൈനേയോഽപി തതഃ ക്രുദ്ധശ്ചാപമാനമ്യ വേഗവാന് । ഗൌതമാന്തകരം തൂര്ണം സമാധത്ത ശിലീമുഖമ്
അതിനുശേഷം, ശൈനെയൻ ക്രുദ്ധനായി വേഗത്തിൽ വില്ല് വെട്ടി, ഗൗതമനെ സംഹരിക്കാൻ ഉദ്ദേശിച്ച് ഒരു കൂർത്ത അമ്പ് ലക്ഷ്യം വെച്ചു.
തമാപതന്തം വേഗേന ശക്രാശനിസമദ്യുതിമ് । ദ്വിധാ ചിച്ഛേദ സംക്രുദ്ധോ ദ്രൌണിഃ പരമകോപനഃ
ശക്രന്റെ ഇടിമുഴങ്ങുപോലെയുള്ള ആ വേഗതയോടെ വരുന്ന അമ്പിനെ ദ്രൗണി അത്യന്തം കോപത്തോടെ രണ്ട് ഭാഗമാക്കി മുറിച്ചു.
സമുത്സൃജ്യാഥ ശൈനേയോ ഗൌതമം രഥിനാം വരഃ । അഭ്യദ്രവദ്രണേ ദ്രൌണിം രാഹുഃ ഖേ ശശിനം യഥാ
ശൈനെയൻ, രഥികളിൽ ശ്രേഷ്ഠനായ ഗൗതമനെ ഉപേക്ഷിച്ച്, ആകാശത്ത് രാഹു ചന്ദ്രനെ ആക്രമിക്കുന്നതുപോലെ, യുദ്ധത്തിൽ ദ്രൗണിയെ നേരെ ആക്രമിച്ചു.
തസ്യ ദ്രോണസുതശ്ചാപം ദ്വിധാ ചിച്ഛേദ ഭാരത। അഥൈനം ഛിന്നധന്വാനം താഡയാമാസ സായകൈഃ
ഭാരത, അപ്പോൾ ദ്രോണന്റെ മകൻ ശൈനെയന്റെ വില്ല് രണ്ടായി മുറിച്ചു, ആയുധമില്ലാതെ നിന്ന അവനെ അമ്പുകൾ കൊണ്ട് അടിച്ചു.
സോഽന്യത്കാര്മുകമാദായ ശത്രുഘ്നം ഭാരസാധനമ് । ദ്രൌണിം ഷഷ്ട്യാ മഹാരാജ ബാഹ്വോരുരസി ചാര്പയത്
അവൻ മറ്റൊരു ശക്തമായ ശത്രുനാശക വില്ല് എടുത്തു, രാജാവേ, ദ്രൗണിയെ അറുപത് അമ്പുകൾ കൊണ്ട് കൈയിലും നെഞ്ചിലും തുളച്ചു.
സ വിദ്ധോ വ്യഥിതശ്ചൈവ മുഹൂര്തം കശ്മലായുതഃ। നിഷസാദ രഥോപസ്ഥേ ധ്വജയഷ്ടിം സമാശ്രിതഃ
ആയുധമേറ്റു വേദനയോടെ, അലോസരവും മയക്കവും അനുഭവിച്ച്, അവൻ ഒരു നിമിഷം രഥത്തിൽ പതിഞ്ഞു, പതാകക്കൊലയിലേയ്ക്ക് ചായന്നു.
പ്രതിലഭ്യ തതഃ സംജ്ഞാം ദ്രോണപുത്രഃ പ്രതാപവാന് । വാര്ഷ്ണേയം സമരേ ക്രുദ്ധോ നാരാചേന സമാര്പയത്
ശക്തനായ ദ്രോണപുത്രൻ മനസ്സുതിരിച്ചു പിടിച്ചു, യുദ്ധത്തിൽ ക്രുദ്ധനായി വൃഷ്ണികുലശൂരനായി വാര്ഷ്ണേയനെ ഒരു കൂർത്ത അമ്പ് കൊണ്ട് തുളച്ചു.
ശൈനേയം സ തു നിര്ഭിദ്യ പ്രാവിശദ്ധരണീതലമ് । വസന്തകാലേ ബലവാന്ബിലം സര്പശിശുര്യഥാ
അവൻ ശൈനെയനെ തുളച്ചു, പിന്നെ ഒരു ശക്തനായ പാമ്പ് വസന്തകാലത്ത് തനിക്കുള്ളിലെ കുഴിയിലേക്ക് കടക്കുന്നതുപോലെ ഭൂമിയിലേക്ക് കടന്നു.
അഥാപരേണ ഭല്ലേന മാധവസ്യ ധ്വജോത്തമമ് । ചിച്ഛേദ സമരേ ദ്രൌണിഃ സിംഹനാദം മുമോച ഹ
അപ്പോൾ, മറ്റൊരു വീശിയുള്ള അമ്പ് കൊണ്ട് ദ്രൗണി യുദ്ധത്തിൽ മാധവന്റെ പ്രധാന പതാക മുറിച്ചു, സിംഹം മുഴങ്ങുന്നതുപോലെ ഒരു ഗർജ്ജനം മുഴക്കി.
പുനശ്ചൈനം ശരൈര്ഘോരൈശ്ഛാദയാമാസ ഭാരത। നിദാഘാന്തേ മഹാരാജ യഥാ മേഘോ ദിവാകരമ്
ഭാരത, പിന്നെയും അവനെ ഭയങ്കരമായ അമ്പുകൾ കൊണ്ട് മൂടി, വേനലിന്റെ അവസാനം മേഘങ്ങൾ സൂര്യനെ മറയ്ക്കുന്നതുപോലെ ചെയ്തു.
സാത്യകോഽപി മഹാരാജ ശരജാലം നിഹത്യ തത്। ദ്രൌണിമഭ്യാകിരത്തൂര്ണം ശരജാലൈരനേകധാ
രാജാവേ, സത്യകി ആ അമ്പുകളുടെ മഴ തകർത്തു, അതിവേഗം ദ്രൗണിയെ അനേകം അമ്പുകളുടെ മഴയിൽ മൂടി.
താപയാമാസ ച ദ്രൌണിം ശൈനേയഃ പരവാരഹാ । വിമുക്തോ മേഘജാലേന യഥൈവ തപനസ്തഥാ
ശൈനെയൻ, ശത്രുക്കളെ സംഹരിക്കുന്നവൻ, ദ്രൗണിയെ പീഡിപ്പിച്ചു, മേഘങ്ങൾ മാറിയ ശേഷം സൂര്യൻ ദഹിപ്പിക്കുന്നതുപോലെ.
ശരാണാം ച സഹസ്രേണ പുനരേവ സമുദ്യതഃ । സാത്യകിശ്ഛാദയാമാസ നനാദ ച മഹാബലഃ
പിന്നീട്, മഹാശക്തിയുള്ള സത്യകി ആയിരം അമ്പുകൾ വീണ്ടും ഉയർത്തി, അവനെ മൂടി, വലിയ ശബ്ദത്തിൽ മുഴങ്ങി.
ദൃഷ്ട്വാ പുത്രം ച തം ഗ്രസ്തം രാഹുണേവ നിശാകരമ് । അഭ്യദ്രവത ശൈനേയം ഭാരദ്വാജഃ പ്രതാപവാന്
തന്റെ മകൻ രാഹു ചന്ദ്രനെ പിടിക്കുന്നതുപോലെ പിടിക്കപ്പെട്ടത് കണ്ട ഭാരദ്വാജൻ, വീരനായവൻ, ശൈനെയനെ നേരെ ആക്രമിച്ചു.
വിവ്യാധ ച സുതീക്ഷ്ണേന പൃഷത്കേന മഹാമൃധേ । പരീപ്സന്ഖസുതം രാജന്വാര്ഷ്ണേയേനാഭിപീഡിതമ്
വൃഷ്ണികുലശൂരനാൽ തന്റെ മകൻ പീഡിക്കപ്പെടുന്നതു കണ്ട രാജാവേ, മഹായുദ്ധത്തിൽ അത്യന്തം കൂര്മ്മമായ ഒരു അമ്പ് കൊണ്ട് അവനെ തുളച്ചു.
സാത്യകിസ്തു രണേ ഹിത്വാ ഗുരുപുത്രം മഹാരഥമ് । ദ്രോണം വിവ്യാധ വിംശത്യാ സര്വപാരശവൈഃ ശരൈഃ
സത്യകി യുദ്ധത്തിൽ ഗുരുപുത്രനായ മഹാരഥിയെ ഉപേക്ഷിച്ച്, ഇരുമ്പ് അറ്റമുള്ള ഇരുപത് അമ്പുകൾ കൊണ്ട് ദ്രോണനെ തുളച്ചു.
തദന്തരമമേയാത്മാ കൌന്തേയഃ ശത്രുതാപനഃ । അഭ്യദ്രവദ്രണേ ക്രുദ്ധോ ദ്രോണം പ്രതി മഹാരഥഃ
അപ്പോൾ അളക്കാനാവാത്ത മനസ്സുള്ള കൌന്തേയൻ, ശത്രുക്കളെ ഭയപ്പെടുത്തുന്നവൻ, അതിയായ കോപത്തോടെ മഹാരഥിയായ ദ്രോണന്റെ നേരെ യുദ്ധഭൂമിയിൽ ഓടിയെത്തി.
തതോ ദ്രോണശ്ച പാര്ഥശ്ച സമേയാതാം മഹാമൃധേ । യഥാ ബുധശ്ച ശുക്രശ്ച മഹാരാജ നഭസ്തലേ
അതിനുശേഷം ദ്രോണനും പാർത്ഥനും ആ മഹായുദ്ധത്തിൽ തമ്മിൽ നേരിട്ട് ഏറ്റുമുട്ടി, രാജാവേ, ആകാശത്ത് ബുധനും ശുക്രനും ചേർന്നതുപോലെ.
കഥം ദ്രോണോ മഹേഷ്വാസഃ പാണ്ഡവശ്ച ധനഞ്ജയഃ । സമീയതൂ രണേ യത്തൌ താവുഭൌ പുരുഷര്ഷഭൌ
ശക്തനായ വില്ലാളിയായ ദ്രോണനും പാണ്ഡവനായ ധനഞ്ജയനും, പുരുഷന്മാരിൽ ശ്രേഷ്ഠരായ ഇരുവരും, യുദ്ധത്തിൽ എങ്ങനെ തമ്മിൽ നേരിട്ട് ഏറ്റുമുട്ടി?
പ്രിയോ ഹി പാണ്ഡവോ നിത്യം ഭാരദ്വാജസ്യ ധീമതഃ । ആചാര്യശ്ച രണേ നിത്യം പ്രിയഃ പാര്ഥസ്യ സഞ്ജയ
ഭാരദ്വാജൻ എന്ന ജ്ഞാനിയ്ക്ക് പാണ്ഡവൻ എപ്പോഴും പ്രിയനാണ്; അദ്ധ്യാപകനായ ദ്രോണനും യുദ്ധത്തിൽ പാർത്ഥനു എപ്പോഴും പ്രിയനാണ്, സഞ്ജയ.
താവുഭൌ രഥിനോ സങ്ഖ്യേ ഹൃഷ്ടൌ സിംഹാവിവോത്കടൌ । കഥം സമീയതുര്യത്തൌ ഭാരദ്വാജധനഞ്ജയൌ
രഥങ്ങളിൽ ഇരുന്ന്, ആ മത്സരത്തിൽ, ആഹ്ലാദത്തോടെയും സിംഹങ്ങളെപ്പോലെ ഭയങ്കരമായും, ഭാരദ്വാജനും ധനഞ്ജയനും എങ്ങനെ തമ്മിൽ നേരിട്ട് ഏറ്റുമുട്ടി?
ന ദ്രോണഃ സമരേ പാര്ഥം ജാനീതേ പ്രിയമാത്മനഃ । ക്ഷത്രധര്മം പുരസ്കൃത്യ പാര്ഥോ വാ ഗുരുമാഹവേ
യുദ്ധത്തിൽ ദ്രോണൻ പാർത്ഥനെ തന്റെ പ്രിയനായി തിരിച്ചറിയുന്നില്ല; പാർഥനും യുദ്ധത്തിൽ ഗുരുവിനെ അങ്ങനെ കാണുന്നില്ല, ക്ഷത്രധർമ്മം മുൻനിർത്തിയാണ്.