യച്ച നഃ സഹിതാന്സര്വാന്വിരാടനഗരേ തദാ । ഏക ഏവാജയത്പാര്ഥഃ പര്യാപ്തം തന്നിദര്ശനമ്
'വിരാടനഗരിയിൽ അർജുനൻ ഒരാളായി നമ്മളെ എല്ലാവരെയും ജയിച്ചപ്പോൾ അതു തന്നെ മതിയായ തെളിവാണ്.'
ദ്രോണം ച യുധി സംരബ്ധം മാം ച നിര്ജിത്യ സംയുഗേ। വാസാംസി സ സമാദത്ത പര്യാപ്തം തന്നിദര്ശനമ്
'യുദ്ധത്തിൽ ഉഗ്രനായ ദ്രോണനെയും എന്നെയും അർജുനൻ ജയിച്ച്, നമ്മുടെ വസ്ത്രങ്ങൾ എടുത്തപ്പോൾ അതു തന്നെ മതിയായ തെളിവാണ്.'
തഥാ ദ്രൌണിം മഹേഷ്വാസം ശാരദ്വതമഥാപി ച । ഗോഗ്രഹേ ജിതവാന്പൂര്വം പര്യാപ്തം തന്നിദര്ശനമ്
'അതു പോലെ, പശുവെടുപ്പിൽ മുമ്പ് ദ്രോണന്റെ പുത്രനായ മഹാബാണധാരിയെയും ശാരദ്വതന്റെ പുത്രനെയും അർജുനൻ ജയിച്ചതും മതിയായ തെളിവാണ്.'
വിജിത്യ ച യദാ കര്ണം സദാ പുരുഷമാനിനമ് । ഉത്തരായൈ ദദൌ വസ്ത്രം പര്യാപ്തം തന്നിദര്ശനമ്
'എപ്പോഴും തന്റെ പുരുഷത്വത്തിൽ അഭിമാനിക്കുന്ന കർണ്ണനെ അർജുനൻ ജയിച്ച്, ഉത്തരയ്ക്ക് വസ്ത്രം നൽകിയതും മതിയായ തെളിവാണ്.'
നിവാതകവചാന്യുദ്ധേ വാസവേനാപി ദുര്ജയാന്। ജിതവാന്സമരേ പാര്ഥഃ പര്യാപ്തം തന്നിദര്ശനമ്
അര്ജുനൻ യുദ്ധത്തിൽ ഇന്ദ്രനും ജയിക്കാൻ കഴിയാത്ത നിവാതകവചന്മാരെ കീഴടക്കി. അതു തന്നെ അദ്ദേഹത്തിന്റെ വീരത്വത്തിന് മതിയായ തെളിവാണ്.
കോ ഹി ശക്തോ രണേ ജേതും പാണ്ഡവം രഭസം തദാ। യസ്യ ഗോപ്താ ജഗദ്ഗോപ്താ ശങ്ഖചക്രഗദാധരഃ
ലോകത്തെ രക്ഷിക്കുന്നവനും ശംഖവും ചക്രവും ഗദയും കൈവശമുള്ളവനുമായ ദൈവം പാണ്ഡവന്റെ രക്ഷകനായിരിക്കുമ്പോൾ, ആരാണ് യുദ്ധത്തിൽ ആ ഉഗ്രനായ പാണ്ഡവനെ ജയിക്കാൻ കഴിയുക?
വാസുദേവോഽനന്തശക്തിഃ സൃഷ്ടിസംഹാരകാരകഃ । സര്വേശ്വരോ ദേവദേവഃ പരമാത്മാ സനാതനഃ
വാസുദേവൻ അനന്തശക്തിയുള്ളവൻ, സൃഷ്ടിയും സംഹാരവും ചെയ്യുന്നവൻ, സർവ്വലോകനാഥൻ, ദേവന്മാരുടെ ദൈവം, പരമാത്മാവും ശാശ്വതനും ആകുന്നു.
ഉക്തോഽസ്തി ബഹുശോ രാജന്നാരദാദ്യൈര്മഹര്ഷിഭിഃ । ത്വം തു മോഹാന്ന ജാനീഷേ വാച്യാവാച്യം സുയോധന
രാജാവേ, നാരദനും മറ്റ് മഹർഷികളും പലതവണ ഇതു പറഞ്ഞിട്ടുണ്ട്. എങ്കിലും, സുവ്യോധന, നീ മോഹം മൂലം പറയേണ്ടതും പറയരുതാത്തതും തിരിച്ചറിയുന്നില്ല.
മുമൂര്ഷുര്ഹി നരഃ സര്വാന്വൃക്ഷാന്പശ്യതി കാഞ്ചനാന്। തഥാ ത്വമപി ഗാന്ധാരേ വിപരീതാനി പശ്യസി
മരണത്തിന്ന് സമീപിച്ച മനുഷ്യന് എല്ലാ മരങ്ങളും പൊന്നുപോലെയാണ് തോന്നുന്നത്. അതുപോലെ തന്നെയാണ്, ഗന്ധാരിയുടെ മകനേ, നീ കാര്യങ്ങൾ തെറ്റായി കാണുന്നത്.
സ്വയം വൈരം മഹത്കൃത്വാ പാണ്ഡവൈഃ സഹ സൃഞ്ജയൈഃ । യുദ്ധ്യസ്വ താനദ്യ രണേ പശ്യാമഃ പുരുഷോ ഭവ। `അശക്യാഃ പാണ്ഡവാ ജേതും ദേവൈരപി സവാസവൈഃ
നീ തന്നെയാണ് പാണ്ഡവന്മാരോടും ശ്രീഞ്ജയന്മാരോടും വലിയ വൈരം ഉണ്ടാക്കിയതും. ഇപ്പോൾ നീ യുദ്ധത്തിൽ അവരോടു പോരാടൂ; നാം കാണാം നീ എത്ര ധൈര്യശാലിയാണ് എന്ന്. പാണ്ഡവന്മാരെ ദേവന്മാരും ഇന്ദ്രനും ചേർന്നാലും ജയിക്കാൻ കഴിയില്ല.
അഹം തു സോമകാന്സര്വാന്പാഞ്ചാലാംശ്ച സമാഗതാന്। നിഹനിഷ്യേ നരവ്യാഘ്ര വര്ജയിത്വാ ശിഖണ്ഡിനമ്
നരവീരനേ, ശിഖണ്ഡിനിയെ ഒഴികെ എല്ലാ സോമകന്മാരെയും പാഞ്ചാലന്മാരെയും ഞാൻ യുദ്ധത്തിൽ സംഹരിക്കും.
തൈര്വാഽഹം നിഹതഃ സങ്ഖ്യേ ഗമിഷ്യേ യമസാദനമ് । താന്വാ നിഹത്യ സമരേ പ്രീതിം ദാസ്യാമ്യഹം തവ
അല്ലെങ്കിൽ അവർ എന്നെ യുദ്ധത്തിൽ കൊല്ലുകയും ഞാൻ യമലോകത്തേക്ക് പോകുകയും ചെയ്യും. അല്ലെങ്കിൽ ഞാൻ അവരെ യുദ്ധത്തിൽ ജയിച്ച് നിന്നെ സന്തോഷിപ്പിക്കും.
പൂര്വ ഹി സ്ത്രീ സമുത്പന്നാ ശിഖണ്ഡീ രാജവേശ്മനി । വരദാനാത്പുമാഞ്ജാതഃ സൈഷാ വേ സ്ത്രീ ശിഖണ്ഡിനീ
മുന്പ് രാജധാനിയിൽ ശിഖണ്ഡി ഒരു സ്ത്രീയായി ജനിച്ചു; ഒരു വരപ്രസാദം കൊണ്ട് അവൻ പുരുഷനായി. ഇതാണ് ആ സ്ത്രീയായ ശിഖണ്ഡിനി.
തമഹം ന ഹനിഷ്യാമി പ്രാണത്യാഗേഽപി ഭാരത। യാഽസൌ പ്രാങ്വര്മിതാ ധാത്രാ സൈഷാ വൈ സ്ത്രീ ശിഖണ്ഡിനീ
ഭാരതാ, ജീവൻ പോലും ത്യജിക്കേണ്ടി വന്നാലും ഞാൻ അവളെ കൊല്ലില്ല. സൃഷ്ടാവൻ മുമ്പ് സ്ത്രീയെന്നു നിർണ്ണയിച്ചവളാണ് ശിഖണ്ഡിനി.
സുഖം സ്വപിഹി ഗാന്ധാരേ ശ്വോഽസ്മി കര്താ മഹാരണമ്। യം ജനാഃ കഥയിഷ്യന്തി യാവത്സ്ഥാസ്യതി മേദിനീ
ഗന്ധാരിയുടെ മകനേ, നീ സുഖമായി ഉറങ്ങൂ; നാളെ ഞാൻ മഹായുദ്ധം നടത്തും. ഭൂമി നിലനിൽക്കുന്നിടത്തോളം ആളുകൾ അതിനെക്കുറിച്ച് പറയും.
ഏവമുക്തസ്തവ സുതോ നിര്ജഗാമ ജനേശ്വര। അഭിവാദ്യ ഗുരും മൂര്ധ്നാ പ്രയയൌ സ്വം നിവേശനമ്
ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞതിനു ശേഷം, രാജാവേ, നിന്റെ മകൻ ഗുരുവിനെ വണങ്ങി തന്റെ താമസസ്ഥലത്തേക്ക് പോയി.
ആഗമ്യ തു തതോ രാജാ വിസൃജ്യ ച മഹാജനമ് । പ്രവിവേശ തതസ്തൂര്ണം ക്ഷയം ശത്രുക്ഷയംകരഃ
അതിനുശേഷം രാജാവ് അവിടെ എത്തി വലിയ ജനാവലിയെ വിടവാങ്ങി, ശത്രുക്കളെ സംഹരിക്കുന്നവനായ രാജാവ് തന്റെ വാസസ്ഥലത്തിലേക്ക് വേഗത്തിൽ പ്രവേശിച്ചു.
പ്രഹൃഷ്ടഃ സ നിശാം താം ച ഗമയാമാസ പാര്ഥിവഃ। പ്രഭാതായാം ച ശര്വര്യാം പ്രാതരുത്ഥായ താന്നൃപഃ
ആ രാജാവ് സന്തോഷത്തോടെ ആ രാത്രി കഴിച്ചു; പുലർച്ചെ ആയപ്പോൾ ഉടൻ എഴുന്നേറ്റ്.
രാജ്ഞഃ സമാജ്ഞാപയത സേനാം യോജയതേതി ഹ। അദ്യ ഭീഷ്മോ രണേ ക്രദ്ധോ നിഹനിഷ്യതി സോമകാന്
രാജാവ് സൈന്യത്തെ അണിനിരത്താൻ കല്പിച്ചു: 'ഇന്ന് യുദ്ധത്തിൽ ക്രുദ്ധനായ ഭീഷ്മൻ സോമകന്മാരെ സംഹരിക്കും' എന്നു പറഞ്ഞു.
ദുര്യോധനസ്യ തച്ഛ്രുത്വാ രാത്രൌ വിലപിതം ബഹു। മന്യമാനഃ സ തം രാജന്പ്രത്യാദേശമിവാത്മനഃ
രാത്രിയിൽ ദുര്യോധനൻ പറഞ്ഞ ദുഃഖഭരിതമായ വാക്കുകൾ കേട്ട രാജാവ്, അവയെ സ്വന്തം നിർദ്ദേശങ്ങൾപോലെ കരുതുകയായിരുന്നു.
നിര്വേദം പരമം ഗത്വാ വിനിന്ദ്യ പരവശ്യതാമ് । ദീര്ഘം ദധ്യൌ ശാന്തനവോ യോദ്ധുകാമോഽര്ജുനം രണേ
പരമമായ നിരാശയിലേക്കെത്തി, സ്വന്തം അശക്തിയെ കുറ്റപ്പെടുത്തി, ശാന്തനുവിന്റെ മകൻ അർജുനനുമായി യുദ്ധം ചെയ്യാൻ ആഗ്രഹിച്ച് ദീർഘമായി ചിന്തിച്ചു.
ഇങ്ഗിതേന തു തജ്ജ്ഞാത്വാ ഗാങ്ഗേയേന വിചിന്തിതമ് । ദുര്യോധനോ മഹാരാജ ദുഃശാസനമചോദയത്
ഗംഗാപുത്രൻ എന്താണ് ചിന്തിക്കുന്നതെന്ന് അവന്റെ മുഖഭാവത്തിൽ നിന്ന് മനസ്സിലാക്കി, മഹാരാജാവ് ദുര്യോധനൻ ദുഃശാസനനെ ഉത്തേജിപ്പിച്ചു.
ദുഃശാസന രഥാസ്തൂര്ണം യുജ്യന്താം ഭീഷ്മരക്ഷിണഃ । ദ്വാവിംശതിമനീകാനി സര്വാണ്യേവാഭിചോദയ
ദുഃശാസന, ഭീഷ്മനെ കാത്തുസൂക്ഷിക്കാൻ വേഗത്തിൽ രഥങ്ങൾ ഒരുക്കണം; ഇരുപത്തിരണ്ട് സൈന്യങ്ങളെയും ഒരുമിച്ച് അണിനിരത്തണം.
അയം ഹി സമനുപ്രാപ്തോ വര്ഷപൂഗാഭിചിന്തിതഃ । പാണ്ഡവാനാം സസൈന്യാനാം വധോ രാജ്യസ്യ ചാഗമഃ
വർഷങ്ങളോളം കാത്തിരുന്ന ഈ അവസരമാണ് ഇപ്പോൾ വന്നിരിക്കുന്നത്; പാണ്ഡവരും അവരുടെ സൈന്യവും നശിപ്പിക്കുകയും രാജ്യം നേടുകയും ചെയ്യാനുള്ള സമയം.
തത്ര കാര്യമഹം മന്യേ ഭീഷ്മസ്യൈവാഭിരക്ഷണമ്। സ നോ ഗുപ്തഃ സഹായഃ സ്യാദ്ധന്യാത്പാര്ഥാംശ്ച സംയുഗേ
അതുകൊണ്ട്, ഭീഷ്മനെ കാത്തുസൂക്ഷിക്കുന്നതാണു് ഏറ്റവും പ്രധാനപ്പെട്ടത് എന്ന് ഞാൻ വിശ്വസിക്കുന്നു; അവനെ സുരക്ഷിതനാക്കുമ്പോൾ, അവൻ നമ്മുടെയൊപ്പമാകും, പാണ്ഡവരെ യുദ്ധത്തിൽ തോൽപ്പിക്കും.
അബ്രവീദ്ധി വിശുദ്ധാത്മാ നാഹം ഹന്യാം ശിഖണ്ഡിനമ് । സ്ത്രീപൂര്വകോ ഹ്യസൌ രാജംസ്തസ്മാദ്വര്ജ്യോ മയാ രണേ
അവൻ മനസ്സുതുല്യനായവൻ പറഞ്ഞത്: 'ഞാൻ ശിഖണ്ഡിനിയെ കൊല്ലില്ല, രാജാവേ, കാരണം അവൻ മുമ്പ് ഒരു സ്ത്രീയായിരുന്നു; അതിനാൽ യുദ്ധത്തിൽ അവനെ ഞാൻ ഒഴിവാക്കണം.'
ലോകസ്തദ്വേദ യദഹം പിതുഃ പ്രിയചികീര്ഷയാ । രാജ്യം സ്ഫീതം മഹാബാഹോ സ്ത്രിയശ്ച ത്യക്തവാന്പുരാ
ലോകം അറിയുന്ന കാര്യമാണ്, അച്ഛനു സന്തോഷം നൽകാൻ ഞാൻ ഒരിക്കൽ സമൃദ്ധമായ രാജ്യവും സ്ത്രീകളെയും ഉപേക്ഷിച്ചുവെന്ന്, മഹാബാഹുവേ.
നൈവ ചാഹം സ്ത്രിയം ജാതു ന സ്ത്രീപൂര്വം കഥംചന । ഹന്യാം യുധി നരശ്രേഷ്ഠ സത്യമേതദ്ബ്രവീമി തേ
ഞാൻ ഒരിക്കലും യുദ്ധത്തിൽ സ്ത്രീയെയും, സ്ത്രീയായിരുന്നവരെയും കൊല്ലില്ല, പുരുഷശ്രേഷ്ഠനേ; ഇത് സത്യമാണ്, ഞാൻ നിന്നോട് പറയുന്നു.
അയം സ്ത്രീപൂര്വകോ രാജഞ്ഛിഖണ്ഡീ യദി തേ ശ്രുതഃ। ഉദ്യോഗേ കഥിതം സര്വം യഥാ ജാതാ ശിഖണ്ഡിനീ
ഈ ശിഖണ്ഡി, രാജാവേ, മുമ്പ് ഒരു സ്ത്രീയായിരുന്നു എന്ന് നീ കേട്ടിട്ടുണ്ട്; ഒരുക്കങ്ങൾക്കിടയിൽ ശിഖണ്ഡിനി എങ്ങനെ ജനിച്ചുവെന്ന് എല്ലാം പറഞ്ഞിരുന്നു.
കന്യാ ഭൂത്വാ പുമാഞ്ജാതഃ സ ച യോത്സ്യതി ഭാരത । തസ്യാഹം പ്രമുഖേ ബാണാന്ന മുഞ്ചേയം കഥംചന
അവൻ ആദ്യം പെൺകുട്ടിയായി ജനിച്ച് പിന്നെ പുരുഷനായി; അവൻ യുദ്ധം ചെയ്യും, ഭാരതകുലജാതനായവനേ; എങ്കിലും ഞാൻ ഒരിക്കലും അവന്റെ നേരെ അമ്പുകൾ എറിയില്ല.