സമാഗമ്യ മഹാരാജ മന്ത്രം ചക്രുര്വിവക്ഷിതമ് । കഥം പാണ്ഡുസുതാഃ സങ്ഖ്യേ ജേതവ്യാഃ സഗണാ ഇതി
മഹാരാജാവേ, അവർ ഒത്തുചേർന്നു, പാണ്ഡുവിന്റെ മക്കളെയും കൂട്ടുകാരെയും യുദ്ധത്തിൽ എങ്ങനെ ജയിക്കാമെന്നു ആലോചിച്ചു.
തതോ ദുര്യോധനോ രാജാ സര്വാംസ്താനാഹ മന്ത്രിണഃ । സൂതപുത്രം സമാഭാഷ്യ സൌബലം ച മഹാബലമ്
അതിനുശേഷം രാജാവ് ദുര്യോധനൻ, ആ മന്ത്രിമാരോടും, സൂതപുത്രനെയും ശക്തനായ ശകുനിയെയും അഭിമുഖീകരിച്ച് പറഞ്ഞു.
ദ്രോണോ ഭീഷ്മ കൃപഃ ശല്യഃ സൌമദത്തിശ്ച സംയുഗേ। ന പാര്ഥാന്പ്രതി ബാധന്തേ ന ജാനേ കിംനു കാരണമ്
യുദ്ധത്തിൽ ദ്രോണം, ഭീഷ്മൻ, കൃപൻ, ശല്യൻ, സോമദത്തൻ ഇവർ പാണ്ഡവന്മാരെ ശക്തമായി എതിര്ക്കുന്നില്ല; എന്തുകൊണ്ടാണെന്ന് എനിക്ക് അറിയില്ല.
അവധ്യമാനാസ്തേ ചാപി ക്ഷപയന്തി ബലം മമ। സോഽസ്മി ക്ഷീണബലഃ കര്ണ ക്ഷീണശസ്ത്രശ്ച സംയുഗേ
അവർ കൊല്ലപ്പെടാതെ തന്നെ എന്റെ സൈന്യത്തെ നശിപ്പിക്കുന്നു; അതിനാൽ, കർണാ, ഞാൻ ഇപ്പോൾ ശക്തിയും ആയുധങ്ങളും കുറഞ്ഞവനായി മാറിയിരിക്കുന്നു.
ദ്രോണസ്യ പ്രമുഖേ വീരാ ഹതാസ്തേ ഭ്രാതരോ മമ। ഭീമസേനേന രാധേയ മമ ചൈവ ച പശ്യതഃ
ദ്രോണന്റെ സാന്നിധ്യത്തിൽ തന്നെ, ഭീമസേനൻ എന്റെ സഹോദരന്മാരെ, വീരന്മാരെ, കൊല്ലുകയും ഞാൻ നോക്കി നിൽക്കേ അതു നടക്കുകയും ചെയ്തു, രാധേയ.
നികൃതഃ പാണ്ഡവൈഃ ശൂരൈരവധ്യൈര്ദൈവതൈരപി । സോഽഹം സംശയമാപന്നഃ പ്രകരിഷ്യേ കഥം രണമ്
പാണ്ഡവന്മാർ, ദൈവങ്ങൾക്കു പോലും ജയിക്കാൻ കഴിയാത്ത വീരന്മാർ, എന്നെ വഞ്ചിച്ചു; അതുകൊണ്ട് ഞാൻ സംശയത്തിലായി – ഇനി എങ്ങനെ ഈ യുദ്ധം തുടരാം?
തമബ്രവീന്മഹാരാജ സൂതപുത്രോ നരാധിപമ് । മാ ശോച ഭരതശ്രേഷ്ഠ കരിഷ്യേഽഹം പ്രിയം തവ
അപ്പോൾ സൂതപുത്രൻ മഹാരാജാവിനോടു പറഞ്ഞു: 'ഭരതശ്രേഷ്ഠാ, ദുഃഖിക്കേണ്ട; ഞാൻ നിനക്കിഷ്ടമായതു നിർവഹിക്കും.'
ഭീഷ്മഃ ശാന്തനവസ്തൂര്ണമപയാതു മഹാരണാത് । നിവൃത്തേ യുധി ഗാങ്ഗേയേ ന്യസ്തശസ്ത്രേ ച ഭാരത
ശാന്തനുവിന്റെ മകൻ ഭീഷ്മൻ വേഗത്തിൽ മഹായുദ്ധത്തിൽ നിന്ന് പിന്മാറട്ടെ; ഗംഗാപുത്രൻ യുദ്ധം നിർത്തി ആയുധങ്ങൾ വയ്ക്കുമ്പോൾ, ഭാരതാ—
അഹം പാര്ഥാന്ഹനിഷ്യാമി സഹിതാന്സര്വസോമകൈഃ । പശ്യതോ യുധി ഭീഷ്മസ്യ ശപേ സത്യേന തേ നൃപ
ഭീഷ്മൻ നോക്കി നിൽക്കേ, ഞാൻ പാണ്ഡുവിന്റെ മക്കളെയും സോമകർക്കളെയും യുദ്ധത്തിൽ കൊല്ലും; രാജാവേ, ഞാൻ സത്യമായി ഇത് വാഗ്ദാനം ചെയ്യുന്നു.
പാണ്ഡവേഷു ദയാം നിത്യം സ ഹി ഭീഷ്മഃ കരോതി വൈ। അശക്തശ്ച രണേ ഭീഷ്മോ ജേതുമേതാന്മഹാരഥാന്
ഭീഷ്മൻ എപ്പോഴും പാണ്ഡവന്മാരോടു കരുണ കാണിക്കുന്നു; ഈ മഹാരഥന്മാരെ യുദ്ധത്തിൽ ജയിക്കാൻ ഭീഷ്മനു കഴിയുന്നില്ല.
അഭിമാനീ രണേ ഭീഷ്മോ നിത്യം ചാപി രണപ്രിയഃ । സ കഥം പാണ്ഡവാന്യുദ്ധേ ജേഷ്യതേ താത സംഗതാന്
യുദ്ധത്തിൽ ഭീഷ്മൻ അഭിമാനിയുമാണ്, എപ്പോഴും യുദ്ധം ഇഷ്ടപ്പെടുന്നവനുമാണ്; അപ്പാ, അങ്ങനെ ചേർന്നിരിക്കുന്ന പാണ്ഡവന്മാരെ ഭീഷ്മൻ എങ്ങനെ ജയിക്കും?
സ ത്വം ശീഘ്രമിതോ ഗത്വാ ഭീഷ്മസ്യ ശിബിരം പ്രതി । അനുമാന്യ ഗുരും വൃദ്ധം ശസ്ത്രം ന്യാസയ ഭാരത
അതിനാൽ, നീ വേഗത്തിൽ ഇവിടെ നിന്ന് ഭീഷ്മന്റെ പാളയത്തിലേക്ക് പോയി, ഗുരുവായ വൃദ്ധനോടു അനുമതി വാങ്ങി, അവനെ ആയുധങ്ങൾ വയ്ക്കാൻ സമ്മതിപ്പിക്കണം, ഭാരതാ.
ന്യസ്തശസ്ത്രേ തതോ ഭീഷ്മേ നിഹതാന്പശ്യ പാണ്ഡവാന് । മയൈകേന രണേ രാജന്സസുഹൃദ്ഗണബാന്ധവാന്
ഭീഷ്മൻ ആയുധങ്ങൾ വച്ചശേഷം, രാജാവേ, പാണ്ഡവന്മാരെയും അവരുടെ സുഹൃത്തുക്കളെയും ബന്ധുക്കളെയും ഞാൻ ഒരുത്തൻ മാത്രം യുദ്ധത്തിൽ കൊല്ലുന്നത് നീ കാണും.
ഏവമുക്തസ്തു കര്ണേന പുത്രോ ദുര്യോധനസ്തവ । അബ്രവീദ്ഭ്രാതരം തത്ര ദുഃശാസനമിദം വചഃ
ഇങ്ങനെ കർണൻ പറഞ്ഞപ്പോൾ, നിന്റെ മകൻ ദുര്യോധനൻ അവിടത്തെ സഹോദരൻ ദുഃശാസനനോടു പറഞ്ഞു.
അനുയാത്രം യഥാ സര്വം സജ്ജീഭവതി സര്വശഃ । ദുഃശാസന തഥാ ക്ഷിപ്രം സര്വമേവോപപാദയ
'ദുഃശാസന, യാത്രയ്ക്കുള്ള എല്ലാ ഒരുക്കങ്ങളും പൂർണ്ണമായി ഉടൻ ഒരുക്കണം.'
ഏവമുക്ത്വാ തതോ രാജന്കര്ണമാഹ ജനേശ്വരഃ । അനുമാന്യ രണേ ഭീഷ്മമേഷോഽഹം ദ്വിപദാം വരമ്
അങ്ങനെ പറഞ്ഞശേഷം, രാജാവ് കർണനോടു പറഞ്ഞു: 'യുദ്ധത്തിൽ ഭീഷ്മന്റെ അനുമതി വാങ്ങിയശേഷം ഞാൻ നിന്റെ അടുക്കൽ വരാം, മനുഷ്യരിൽ ശ്രേഷ്ഠനേ.'
ആഗമിഷ്യേ തതഃ ക്ഷിപ്രം ത്വത്സകാശമരിന്ദമ। അപക്രാന്തേ തതോ ഭീഷ്മേ പ്രഹരിഷ്യസി സംയുഗേ
'അതിനുശേഷം ഞാൻ വേഗത്തിൽ നിന്റെ അടുക്കൽ വരാം; ഭീഷ്മൻ പിന്മാറുമ്പോൾ നീ യുദ്ധത്തിൽ ആക്രമണം തുടങ്ങണം.'
നിഷ്പപാത തതസ്തൂര്ണം പുത്രസ്തവ വിശാംപതേ । സഹിതോ ഭ്രാതൃഭിസ്തൈസ്തു ദേവൈരിവ ശതക്രതുഃ
അപ്പോൾ നിന്റെ മകൻ സഹോദരന്മാരോടൊപ്പം വേഗത്തിൽ പുറപ്പെട്ടു, ദേവന്മാരിൽ ഇന്ദ്രൻപോലെ.
തതസ്തം നൃപശാര്ദൂലം ശാര്ദൂലസമവിക്രമമ് । ആരോപയദ്ധയം തൂര്ണം ഭ്രാതാ ദുഃശാസനസ്തദാ
അപ്പോൾ ദുഃശാസനൻ അതി വേഗത്തിൽ ആ കടുവയെപ്പോലെയുള്ള വീരനായ രാജാവിനെ കുതിരപ്പുറത്ത് കയറ്റി.
അങ്ഗദീ ബദ്ധമുകുടോ ഹസ്താഭരണവാന്നൃപ । ധാര്തരാഷ്ട്രോ മഹാരാജ വിബഭൌ സ പഥി വ്രജന്
കൈകളിൽ അലങ്കാരങ്ങൾ ധരിച്ച്, കിരീടം ഉറപ്പിച്ച്, അങ്കദം ധരിച്ച ധൃതരാഷ്ട്രപുത്രൻ, രാജാവേ, വഴിയിലൂടെ പോകുമ്പോൾ അതിമനോഹരമായി തിളങ്ങി.
ഭണ്ഡീപുഷ്പനികാശേന തപനീയനിഭേന ച। അനുലിപ്തഃ പരാര്ദ്ധ്യേന ചന്ദനേന സുഗന്ധിനാ
സുവർണ്ണം പോലെ തിളങ്ങുന്ന, ഭണ്ഡീപ്പൂവിന്റെ മാലപോലെയുമുള്ള, അത്യുത്തമവും സുഗന്ധമുള്ള ചന്ദനത്തിൽ പുരട്ടപ്പെട്ടവനായിരുന്നു അവൻ.
അരജോമ്ബരസംവീതഃ സിംഹഖേലഗതിര്നൃപ । ശുശുഭേ വിമലാര്ചിഷ്മാന്നഭസീവ ദിവാകരഃ
കലങ്കമില്ലാത്ത വസ്ത്രം ധരിച്ച്, സിംഹത്തിന്റെ നടപ്പിൽ നടന്ന്, ആകാശത്തിലെ സൂര്യനെപ്പോലെ നിർമ്മലമായ പ്രകാശത്തിൽ അവൻ തിളങ്ങി.
തം പ്രയാന്തം നരവ്യാഘ്രം ഭീഷ്മസ്യ ശിബിരം പ്രതി । അനുജഗ്മുര്മഹേഷ്വാസാഃ സര്വലോകസ്യ ധന്വിനഃ । ഭ്രാതരശ്ച മഹേഷ്വാസാസ്ത്രിദശാ ഇവ വാസവമ്
ഭീഷ്മന്റെ പാളയത്തിലേക്ക് ആ മഹാവീരൻ പോകുമ്പോൾ, ലോകത്തിലെ എല്ലാ വില്ലാളികളും സഹോദരന്മാരും അവനെ ചുറ്റി, ഇന്ദ്രനെ ദേവന്മാർ ചുറ്റുന്നതുപോലെ അനുഗമിച്ചു.
ഹയാനന്യേ സമാരുഹ്യ ഗജാനന്യേ ച ഭാരത । രഥാനന്യേ നരശ്രേഷ്ഠം പരിവവ്രുഃ സമന്തതഃ
ചിലർ കുതിരകളിൽ കയറി, ചിലർ ആനകളിൽ കയറി, മറ്റുചിലർ രഥങ്ങളിൽ കയറി, ആ മഹാവീരനെ എല്ലാ ദിശകളിലും ചുറ്റി നിൽക്കുകയായിരുന്നു, ഭാരത.
പദാതയശ്ച ത്വരിതാ നഖരപ്രാസയോധിനഃ। പരിവവ്രുര്മഹേഷ്വാസം ധാര്തരാഷ്ട്രം മഹാരഥമ്
നഖം, കുന്തം മുതലായ ആയുധങ്ങൾ കൈവശമുള്ള വേഗമേറിയ പടയാളികളും ആ മഹാവീരനായ ധൃതരാഷ്ട്രപുത്രനെ ചുറ്റി സംരക്ഷിച്ചു.
ആത്തശസ്ത്രാശ്ച സുഹൃദോ രക്ഷണാര്ഥം മഹീപതേഃ । പ്രാദുര്ബഭൂവുഃ സഹിതാഃ ശക്രസ്യേവാമരാ ദിവി
അവന്റെ സുഹൃത്തുക്കൾ ആയുധങ്ങൾ എടുത്ത് രാജാവിനെ സംരക്ഷിക്കാൻ ഒന്നിച്ചു പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടു; സ്വർഗത്തിൽ ഇന്ദ്രനു വേണ്ടി ദേവന്മാർ ഒന്നിക്കുന്നതുപോലെ.
സ പൂജ്യമാനഃ കുരുഭിഃ കൌരവാണാം മഹാബലഃ । പ്രയയൌ സദനം രാജാ ഗാങ്ഗേയസ്യ യശസ്വിനഃ । അന്വീയമാനഃ സതതം സോദരൈഃ പരിവാരിതഃ
കുരുക്കൾ ആദരപൂർവ്വം സ്വീകരിച്ച ആ മഹാബലശാലിയായ കൌരവനായ രാജാവ്, തന്റെ സഹോദരന്മാരുടെ കൂടെ, ഗംഗാപുത്രനായ ഭീഷ്മന്റെ ഭവനത്തിലേക്ക് പോയി.
ദക്ഷിണം ദക്ഷിണഃ കാലേ സംഭൃത്യ സ്വഭുജം തദാ। ഹസ്തിഹസ്തോപമം സൌമ്യം സര്വശത്രുനിബര്ഹണമ്
അപ്പോൾ അവൻ എല്ലാ ശത്രുക്കളെയും ജയിക്കാൻ കഴിവുള്ള, ആനയുടെ തുമ്പിനോട് സമമായ ശക്തിയുള്ള വലത് കൈ ആദരപൂർവ്വം ഉയർത്തി.
പ്രഗൃഹ്ണന്നഞ്ജലീന്നൄണാമുദ്യതാന്സര്വതോ ദിശഃ। ശുശ്രാവ മധുരാ വാചോ നാനാദേശനിവാസിനാമ്
എല്ലാ ദിശകളിൽ നിന്നുമുള്ള ജനങ്ങൾ കൈകൂപ്പി ആദരവോടെ നമസ്കരിച്ചപ്പോൾ, അവൻ അവരുടെയൊക്കെ മധുരമായ വാക്കുകൾ ആസ്വദിച്ചു.
സംസ്തൂയമാനഃ സൂതൈശ്ച മാഗധൈശ്ച മഹായശാഃ। പൂജയാനശ്ച താന്സര്വാന്സര്വലോകേശ്വരേശ്വരഃ
സൂതന്മാരും മാഗധന്മാരും അവനെ പ്രശംസിച്ചപ്പോൾ, ലോകത്തിലെ എല്ലാ രാജാക്കന്മാരിലും പ്രഭുവായ അവൻ അവരെല്ലാവരെയും ആദരിച്ചു.