പ്രതരിഷ്യേ മഹാപാരം ഭുജാഭ്യാം സമരോദധിമ് । നായം ക്ലീബായിതും കാലോ വിദ്യതേ മാധവ ക്വചിത്
എന്റെ കൈകളാൽ ഞാൻ ഈ വലിയ യുദ്ധസമുദ്രം കടന്നുപോകും. മാധവാ, ഭയക്കാർക്കുള്ള സമയമല്ല ഇത്.
ഏവമുക്തസ്തു പാര്ഥേന കേശവഃ പരവീരഹാ। ചോദയാമാസ താനശ്വാന്പാണ്ഡുരാന്വാതരംഹസഃ
പാർഥൻ ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞപ്പോൾ, ശത്രുക്കളുടെ ഭയമായ കേശവൻ ആ വെള്ള കുതിരകളെ അതിവേഗത്തിൽ ഓടിച്ചു.
അഥ ശബ്ദോ മഹാനാസീത്തവ സൈന്യസ്യ ഭാരത। മാരുതോദ്ധൂതവേഗസ്യ സാഗരസ്യേവ പര്വണി
അപ്പോൾ, ഭാരതാ, നിന്റെ സൈന്യത്തിൽ വലിയ ഒരു ശബ്ദം ഉയർന്നു; പൂർണ്ണചന്ദ്രനിൽ കാറ്റ് ഉണർത്തുന്ന കടൽപോലെ.
അപരാഹ്ണേ മഹാരാജ സംഗ്രാമഃ സമപദ്യത । പര്ജന്യസമനിര്ഘോഷോ ഭീഷ്മസ്യ സഹ പാണ്ഡവൈഃ
മഹാരാജാവേ, അപ്രാഹ്ണ സമയത്ത് യുദ്ധം ആരംഭിച്ചു; ഭീഷ്മനും പാണ്ഡവരുമായുള്ള ഈ യുദ്ധം ഇടിമുഴക്കത്തോട് സമാനമായിരുന്നു.
തതോ രാജംസ്തവ സുതാ ഭീമസേനമുപാദ്രവന് । പരിവാര്യ രണേ ദ്രോണം വസവോ വാസവം യഥാ
അതിനുശേഷം, രാജാവേ, നിന്റെ മക്കൾ ഭീമസേനനെ യുദ്ധത്തിൽ ചുറ്റി പിടിച്ചു; വസുക്കൾ ഇന്ദ്രനെ ചുറ്റുന്നതുപോലെ.
തതഃ ശാന്തനവോ ഭീഷ്മഃ കൃപശ്ച രഥിനാം വരഃ। ഭഗദത്തഃ സുശര്മാ ച ധനംജയമുപാദ്രവന്
അപ്പോൾ ശാന്തനുവിന്റെ മകൻ ഭീഷ്മനും, രഥികളിൽ ശ്രേഷ്ഠനായ കൃപനും, ഭഗദത്തനും സുഷർമനും ധനഞ്ജയനെ ആക്രമിച്ചു.
ഹാര്ദിക്യോ ബാഹ്ലികശ്ചൈവ സാത്യകിം സമഭിദ്രുതൌ । അമ്ബഷ്ഠകസ്തു നൃപതിരഭിമന്യുമവസ്ഥിതഃ
ഹാർദിക്യനും ബാഹ്ലികനും സത്യകിയെ നേരെ ആക്രമിച്ചു; അംബഷ്ടരാജാവ് അഭിമന്യുവിനെ നേരിട്ട് അഭിമുഖീകരിച്ചു.
ശേഷാസ്ത്വന്യേ മഹാരാജ ശേഷാനേവ മഹാരഥാന് । തതഃ പ്രവവൃതേ യുദ്ധം ഘോരരൂപം ഭയാവഹമ്
മറ്റുള്ള മഹാരഥികൾ, രാജാവേ, മറ്റുള്ളവരെ നേരെ ഏറ്റുമുട്ടി. അതിനുശേഷം ഭയാനകമായ ഒരു കഠിനയുദ്ധം ആരംഭിച്ചു.
ഭീമസേനസ്തു സംപ്രേക്ഷ്യ പുത്രാംസ്തവ വിശാംപതേ'। പ്രജജ്വാല രണേ ക്രുദ്ധോ ഹവിഷാ ഹവ്യവാഡിവ
നിന്റെ മക്കളെ കണ്ടപ്പോൾ, പുരുഷശ്രേഷ്ഠനായ ഭീമസേനൻ കോപത്തോടെ യുദ്ധഭൂമിയിൽ ഹോമാഗ്നിപോലെ ജ്വലിച്ചു.
പുത്രാസ്തു തവ കൌന്തേയം ഛാദയാംചക്രിരേ ശരൈഃ। പ്രാവൃഷീവ മഹാരാജ ജലദാ ഇവ പര്വതമ്
നിന്റെ മക്കൾ കുന്തിദേവിയുടെ മകനെ അമ്പുകൾകൊണ്ട് മൂടി; മഴക്കാലത്ത് മേഘങ്ങൾ പർവതത്തെ മൂടുന്നതുപോലെ.
സ ച്ഛാദ്യമാനോ ബഹുധാ പുത്രൈസ്തവ വിശാംപതേ । സൃക്വിണീ സംലിഹന്വീരഃ ശാര്ദൂല ഇവ ദര്പിതഃ
നിന്റെ മക്കൾ പലവിധത്തിൽ അമ്പുകൾകൊണ്ട് മൂടിയിട്ടും, ആ വീരൻ അഭിമാനത്തോടെ കടുവപോലെ നാവു ചപ്പി നിന്നു.
വ്യൂഢോരസ്കസ്തതോ ഭീമഃ പോഥയാമാസ പാര്ഥിവമ് । ക്ഷുരപ്രേണ സുതീക്ഷ്ണേന സുമുക്തേന മഹാരണേ
അപ്പോൾ വീരനായ ഭീമൻ വീർപ്പുമുട്ടിയ നെഞ്ചോടെ, വലിയ യുദ്ധത്തിൽ കൂരമായ ഒരു അമ്പുകൊണ്ട് രാജാവിനെ അടിർത്തു.
താഡയാമാസ സംക്രുദ്ധഃ സോഽഭവദ്വ്യഥിതേന്ദ്രിയഃ । അപരേണ തു ഭല്ലേന പീതേന നിശിതേന തു। അപാതയത്കുണ്ഡലിതം സിംഹഃ ക്ഷുദ്രമൃഗം യഥാ
കോപത്തോടെ വീണ്ടും അടിർത്തപ്പോൾ അവന്റെ ഇന്ദ്രിയങ്ങൾ വേദനിച്ചു; മറ്റൊരു പൊൻതൂവാലിയുള്ള കൂരമ്പുകൊണ്ട് അവനെ വീഴ്ത്തി, സിംഹം ചെറുവനമൃഗത്തെ വീഴ്ത്തുന്നതുപോലെ.
തതഃ സുനിശിതാന്ബാണാന്ഭീമസേനഃ ശിലാശിതാന് । സ സപ്ത സംദധേ ഹന്തും പുത്രാസ്തേ ഭരതര്ഷഭ
അതിനുശേഷം, ഭീമസേനൻ കല്ലുപോലെ കൂരമായ ഏഴു അമ്പുകൾ എടുത്തു, ഭാരതശ്രേഷ്ഠനായ നിന്റെ മക്കളെ കൊല്ലാൻ തയ്യാറായി.
പ്രേഷിതാ ഭിമസേനേന ശരാസ്തേ ദൃഢധന്വനാ । അപാതയന്ത പുത്രാംസ്തേ രഥേഭ്യഃ സുമഹാരഥാന്
ഭീമസേനന്റെ ശക്തമായ വില്ലിൽ നിന്നിറങ്ങിയ ആ അമ്പുകൾ നിന്റെ മഹാരഥികളായ മക്കളെ അവരുടെ രഥങ്ങളിൽ നിന്ന് വീഴ്ത്തി.
അനാധൃഷ്ടിം കുണ്ഡഭേദിം വിരാജം ദീപ്തലോചനമ് । ദീര്ഘബാഹും സുബാഹും ച തഥൈവ മകരധ്വജമ്
അനാധൃഷ്ടി, കുണ്ടഭേദി, പ്രകാശമുള്ള കണ്ണുകളുള്ള വിരാജ്, ദീർഘബാഹു, സുബാഹു, അതുപോലെ മകരധ്വജൻ.
പ്രപതന്തിസ്മ വീരാസ്തേ വിരേജുര്ഭരതര്ഷഭ। വസന്തേ പുഷ്പശബലാഃ കിംശുകാഃ പതിതാ ഇവ
ഭാരതശ്രേഷ്ഠാ, ആ വീരന്മാർ വസന്തകാലത്ത് പൂക്കൾ നിറഞ്ഞ കിംശുകവൃക്ഷങ്ങൾ പോലെ തിളങ്ങി വീണു.
തതഃ പ്രദുദ്രുവുഃ ശേഷാസ്തവ പുത്രാ മഹാഹവേ । തം കാലമിവ മന്യന്തോ ഭീമസേനം മഹാബലമ്
അതിനുശേഷം മഹാസമരത്തിൽ നിന്നു ശേഷിച്ച നിന്റെ മക്കൾ ഭീമസേനനെ തന്നെ കാലംപോലെ ഭയപ്പെടുത്തി ഓടി രക്ഷപ്പെട്ടു.
ദ്രോണസ്തു സമരേ വീരം നിര്ദഹനക്തം സുതാംസ്തവ । യഥാദ്രിം വാരിധാരാഭിഃ സമന്താദ്വ്യകിരച്ഛരൈഃ
പക്ഷേ, ദ്രോണമുനി യുദ്ധത്തിൽ നിന്റെ മക്കളെ അഗ്നിപോലെ കത്തിച്ചു; ഒരു മലയെ മേഘങ്ങൾ ചുറ്റുന്നതുപോലെ, അവനെ അമ്പുകൾ കൊണ്ട് ചുറ്റി ആക്രമിച്ചു.
തത്രാദ്ഭുതമപശ്യാമ കുന്തീപുത്രസ്യ പൌരുഷമ് । ദ്രോണേന വാര്യമാണോഽപി നിജഘ്നേ യത്സുതാംസ്തവ
അവിടെ, കുന്തിദേവിയുടെ മകന്റെ അത്ഭുതകരമായ വീര്യം ഞങ്ങൾ കണ്ടു; ദ്രോനൻ തടഞ്ഞിട്ടും അവൻ നിന്റെ മക്കളെ വീഴ്ത്തി.
യഥാ ഗോവൃഷഭോ വര്ഷം സംധാരയതി സ്വാത്പതത് । ഭീമസ്തഥാ ദ്രോണമുക്തം ശരവര്ഷമദീധരത്
ഒരു കാളയെ മഴ പെയ്യുമ്പോൾ അതിനെ അതിജീവിക്കുന്നതുപോലെ, ഭീമൻ ദ്രോനൻ വിട്ട അമ്പുകളുടെ മഴ സഹിച്ചു.
അദ്ഭുതം ച മഹാരാജ തത്ര ചക്രേ വൃകോദരഃ । യത്പുത്രാംസ്തേഽവധീത്സങ്ഖ്യേ ദ്രോണം ചൈവ ന്യവാരയത്
അവിടെ, മഹാരാജാവേ, വൃക്കോദരൻ അത്ഭുതം നടത്തി; അവൻ യുദ്ധത്തിൽ നിന്റെ മക്കളെ സംഹരിച്ചു, ദ്രോനനെയും തടഞ്ഞു.
പുത്രേഷു തവ വീരേഷു ചിക്രീഡാര്ജുനപൂര്വജഃ । മൃഗേഷ്വിവ മഹാരാജ ചരന്വ്യാഘ്രോ മഹാബലഃ
നിന്റെ വീര്യശാലികളായ മക്കളുടെ ഇടയിൽ, അർജുനന്റെ മൂത്ത സഹോദരൻ മഹാബലശാലിയായ കടുവ പോലെ മൃഗങ്ങളിൽ കളിക്കുന്നതുപോലെ കളിച്ചു.
യഥാ ഹി പശുമധ്യസ്ഥോ ദ്രാവയേത പശൂന്വൃകഃ । വൃകോദരസ്തവ സുതാംസ്തഥാ വ്യദ്രാവയദ്രണേ
പശുക്കളുടെ ഇടയിൽ ചെന്നു ഒരു കുറുക്കൻ അവയെ ചിതറിക്കുന്നതുപോലെ, വൃക്കോദരൻ യുദ്ധത്തിൽ നിന്റെ മക്കളെ ചിതറിച്ചു.
ഗാങ്ഗേയോ ഭഗദത്തശ്ച ഗോതമശ്ച മഹാരഥാഃ । പാണ്ഡവം രഭസം യുദ്ധേ വാരയാമാസുരര്ജുനമ്
ഗംഗാപുത്രൻ, ഭഗദത്തൻ, ഗൗതമൻ എന്നിങ്ങനെ മഹാരഥികൾ പാണ്ഡവന്റെ ഉഗ്രമായ മുന്നേറ്റം തടയാൻ ശ്രമിച്ചു.
അസ്ത്രൈരസ്ത്രാണി സംവാര്യ തേഷാം സോഽതിരഥോ രണേ പ്രവീരാംസ്തവ സൈന്യേഷു പ്രേഷയാമാസ മൃത്യവേ
അവരുടെ ആയുധങ്ങൾ തന്റെ ആയുധങ്ങൾ കൊണ്ട് തടഞ്ഞ്, ആ മഹാരഥി നിന്റെ വീരന്മാരെ യുദ്ധഭൂമിയിൽ മരണത്തിലേക്ക് അയച്ചു.
അഭിമന്യുസ്തു രാജാനമമ്ബഷ്ഠം ലോകവിശ്രുതമ് । വിരഥം രഥിനാം ശ്രേഷ്ഠം കാരയാമാസ സായകൈഃ
അഭിമന്യു അമ്പുകൾ കൊണ്ട്, പ്രശസ്തനായ അംബഷ്ടരാജാവിനെ, രഥികളിൽ ശ്രേഷ്ഠനായി അറിയപ്പെടുന്നവനെ, രഥം ഇല്ലാത്തവനാക്കി മാറ്റി.
വിരഥോ വധ്യമാനസ്തു സൌഭദ്രേണ യശസ്വിനാ । അവപ്ലുത്യ രഥാത്തൂര്ണമമ്ബഷ്ഠോ വസുധാധിപഃ
രഥം നഷ്ടപ്പെട്ട്, പ്രശസ്തനായ സുഭദ്രാപുത്രൻ ആക്രമിക്കുമ്പോൾ, അംബഷ്ടരാജാവ് വേഗത്തിൽ രഥത്തിൽ നിന്ന് ചാടിവീണ് നിലത്തിറങ്ങി.
അസിം ചിക്ഷേപ സമരേ സൌഭദ്രസ്യ മഹാത്മനഃ । ആരുരോഹ രഥം ചൈവ ഹാര്ദിക്യസ്യ മഹാബലഃ
യുദ്ധത്തിൽ, ആ രാജാവ് മഹാത്മാവായ സുഭദ്രാപുത്രനോടു വാൾ എറിഞ്ഞു; പിന്നെ ഹാർദിക്യന്റെ ശക്തമായ രഥത്തിലേക്ക് കയറി.
ആപതന്തം തു നിസ്ത്രിംശം യുദ്ധമാര്ഗവിശാരദഃ । ലാഘവാദ്വ്യംസയാമാസ സൌഭദ്രഃ പരവീരഹാ
ആ വാൾ വേഗത്തിൽ വരുമ്പോൾ, യുദ്ധത്തിൽ പ്രാവീണ്യമുള്ള സുഭദ്രാപുത്രൻ അതിനെ ചാടിപ്പറിഞ്ഞ് ഒഴിവാക്കി; അവൻ ശത്രുവീരന്മാരെ സംഹരിക്കുന്നവനാണ്.