വിദാര്യ പ്രാവിശന്ക്ഷിപ്രം വല്മീകമിവ പന്നഗാഃ। സ ഗാഢവിദ്ധോ വ്യഥിതോ നാഗോ ഭരതസത്തമ
അവ കുരുങ്ങളെപ്പോലെ വേഗത്തിൽ കവർച്ചയിലൂടെ അകത്തു കയറി; ആ ആന കനത്ത വേദനയിൽ മുറിവേറ്റു, ഭാരതവംശത്തിലെ ശ്രേഷ്ഠനായവനേ,
ഉപാവൃത്തമദഃ ക്ഷിപ്രമഭ്യവര്തത വേഗിനഃ । സ പ്രദുദ്രാവ വേഗേന പ്രണദന്ഭൈരവം രവമ്
അതിന്റേതായ മദം ഉടൻ അകന്നു, അതിവേഗത്തിൽ തിരിഞ്ഞോടി; അതു ഭയാനകമായ ശബ്ദം മുഴക്കി ഓടി.
സംമര്ദമാനഃ സ്വബലം വായുര്വൃക്ഷാനിവൌജസാ । തസ്മിന്പരാജിതേ നാഗേ പാണ്ഡവാനാം മഹാരഥാഃ
വായു വൃക്ഷങ്ങളെ തകർക്കുന്നതുപോലെ, ആ ആന തന്റെ സൈന്യത്തിലൂടെ കയറി തകർത്തു; ആ ആന തോറ്റപ്പോൾ, പാണ്ഡവരുടെ മഹാരഥികൾ
സിംഹനാദം വിനദ്യോച്ചൈര്യുദ്ധായൈവാവതസ്ഥിരേ । തതോ ഭീമം പുരസ്കൃത്യ ഭഗദത്തമുപാദ്രവന്
സിംഹങ്ങൾ പോലെ ഗർജിച്ച് ഉയർന്നുനിന്നു, യുദ്ധത്തിനായി തയ്യാറായി; പിന്നെ ഭീമനെ മുന്നിൽ വെച്ച് അവർ ഭഗദത്തനെ നേരെ മുന്നേറി.
കിരന്തോ വിവിധാന്ബാണാഞ്ശസ്ത്രാണി വിവിധാനി ച। തേഷാമാപതതാം രാജന്സംക്രുദ്ധാനാമമര്ഷിണാമ്
അവർ വിവിധ അമ്പുകളും ആയുധങ്ങളും മഴപെയ്യുന്നപോലെ എറിഞ്ഞു; കോപവും ദൃഢനിശ്ചയവുമുള്ള ആ വീരന്മാർ മുന്നോട്ട് പാഞ്ഞപ്പോൾ, രാജാവേ,
ശ്രുത്വാ സ നിനദംക ഘോരമമര്ഷാദ്ഗതസാധ്വസഃ । ഭഗദത്തോ മഹേഷ്വാസഃ സ്വനാഗം പ്രത്യചോദയത്
അവരുടെ ഭയാനകമായ ഗർജനം കേട്ടപ്പോൾ, ഭഗദത്തൻ ഭയമില്ലാതെ കോപത്തോടെ തന്റെ ആനയെ ഉണർത്തി.
അങ്കുശാങ്ഗുഷ്ഠനുദിതഃ സ ഗജപ്രവരോ യുധി। തസ്മിന്ക്ഷണേ സമഭവത്സാംവര്തക ഇവാനലഃ
അങ്കുഷവും കാലിന്റെ അമർപ്പും കൊണ്ട് ഉണർത്തപ്പെട്ട ആ മഹത്തായ ആന, ആ സമയത്ത് പ്രളയാഗ്നിപോലെ ഭയങ്കരമായി.
രഥസങ്ഘാംസ്തഥാ നാഗാന്ഹയാംശ്ച ഹയസാദിനഃ । പാദാതാംശ്ച സുസംക്രുദ്ധഃ ശതശോഽഥ സഹസ്രശഃക
അവൻ അതികോപത്തോടെ രഥങ്ങൾ, ആനകൾ, കുതിരകളും കുതിരയേറിയവരും, പടയാളികളും നൂറുകണക്കിന് ആയിരക്കണക്കിന് യുദ്ധത്തിൽ തകർത്തു.
അമൃദ്ഗാത്സമരേ നാഗഃ സംപ്രധാവംസ്തതസ്തതഃ। തേന സംലോഡ്യമാനം തു പാണ്ഡവാനാം ബലം മഹത്
ആ ആന യുദ്ധത്തിൽ ആരെയും വിട്ടില്ല, ഇവിടെ അവിടെ പാഞ്ഞു; അതിന്റെ ചവിട്ടലിൽ പാണ്ഡവസേന വലിയ കഷ്ടം അനുഭവിച്ചു.
സംചുകോച മഹാരാജ ചര്മേവാഗ്നൌ സമാഹിതമ് । ഭഗ്നം തു സ്വബലം ദൃഷ്ട്വാ ഭഗദത്തേന ധീമതാ
രാജാവേ, ആ സൈന്യം അഗ്നിയിൽ കത്തുന്ന ചർമ്മംപോലെ പിന്മാറി; ഭഗദത്തൻ തന്റെ സൈന്യം തകർന്നതറിഞ്ഞപ്പോൾ,
ഘടോത്കചോഽഥ സംക്രുദ്ധോ ഭഗദത്തമുപാദ്രവത്। വികടഃ പരുഷോ രാജന്ദീപ്താസ്യോ ദീപ്തലോചനഃ
അപ്പോൾ ഘടോൽക്കചൻ കോപത്തോടെ ഭഗദത്തനെ നേരെ മുന്നേറി; ഭയങ്കരവും കഠിനവുമായ അവൻ, രാജാവേ, ജ്വലിക്കുന്ന വായും കണ്ണുകളും കൊണ്ട്,
രൂപം വിഭീഷണം കൃത്വാ രോഷേണ പ്രജ്വലന്നിവ । ജഗ്രാഹ വിമലം ശൂലം ഗിരീണാമപി ദാരണമ്
ഭയപ്പെടുത്തുന്ന രൂപം ധരിച്ച്, കോപത്തിൽ കത്തുന്നവനായി, അവൻ മലകളും തകർക്കാൻ കഴിയുന്ന ഉജ്ജ്വലമായ ശൂലം എടുത്തു.
നാഗം ജിഘാംസുഃ സഹസാ ചിക്ഷേപ ച മഹാബലഃ। സ വിസ്ഫുലിങ്ഗമാലാഭിഃ സമന്താത്പരിവേഷ്ടിതമ്
അസുരനെ കൊല്ലാന് ആഗ്രഹിച്ച മഹാബലന് അതിനെ വെടിയേറ്റ് ചുറ്റും തീക്കണികള് പടര്ന്നതുപോലെ വേഗത്തില് എറിഞ്ഞു.
തമാപതന്തം സഹസാ ദൃഷ്ട്വാ പ്രാഗ്ജ്യോതിഷോ നൃപഃ । ചിക്ഷേപ രുചിരം തീക്ഷ്ണമര്ധചന്ദ്രം സുദാരുണമ്
അത് വേഗത്തില് തനിക്കു നേരെ വരുന്നത് കണ്ട പ്രാഗ്ജ്യോതിഷപുരത്തിന്റെ രാജാവ് മനോഹരവും മൂര്ച്ചയുള്ളതുമായ ഭയങ്കരമായ അരചന്ദ്രബാണം ഉടന് വിട്ടു.
ചിച്ഛേദ തന്മഹച്ഛൂലം തേന ബാണേന വേഗവാന് । ഉത്പപാത ദ്വിധാ ച്ഛിന്നം ശൂലം ഹേമപരിഷ്കൃതമ്
ആ വേഗമുള്ള ബാണം കൊണ്ട് ആ വലിയ കുന്തം മുറിച്ചുതുറന്നു; പൊന്നുകൊണ്ട് അലങ്കരിച്ചിരുന്ന ആ കുന്തം രണ്ടായി പിളര്ന്നു കയറിപ്പോയി.
മഹാശനിര്യഥാ ഭ്രഷ്ടാ ശക്രമുക്താ നഭോഗതാ । ശൂലം നിപതിതം ദൃഷ്ട്വാ ദ്വിധാ കൃത്തം ച പാര്ഥിവഃ
ഇന്ദ്രന് ആകാശത്ത് നിന്ന് വിട്ടുവിടുന്ന വലിയ ഇടിമിന്നലുപോലെ ആ കുന്തം രണ്ടായി മുറിഞ്ഞ് താഴേക്ക് വീഴുന്നത് രാജാവ് കണ്ടു.
രുക്മദണ്ഡാം മഹാശക്തിം ജഗ്രാഹാഗ്നിശിഖോപമാന് । ചിക്ഷേപ താം രാക്ഷസസ്യ തിഷ്ഠിതിഷ്ഠേതി ചാബ്രവീത്
പൊന്നുകൊണ്ട് ചുറ്റിയ തീക്കനലുപമമായ വലിയ ശക്തിയെ അവന് എടുത്തു, അതിനെ രാക്ഷസനു നേരെ എറിഞ്ഞു, 'നില്ക്കു, നില്ക്കു' എന്നും വിളിച്ചു.
താമാപതന്തീം സംപ്രേക്ഷ്യ വിയത്സ്ഥാമശനീമിവ । ഉത്പത്യ രാക്ഷസസ്തൂര്ണം ജഗ്രാഹ ച നനാദ ച
ആ ആയുധം ആകാശത്ത് നിന്ന് വീഴുന്ന ഉല്കപാതംപോലെ വരുന്നത് കണ്ട രാക്ഷസന് ഉടന് ചാടി പിടിച്ചു, വലിയ ശബ്ദത്തില് ഗര്ജിച്ചു.
ബഭഞ്ജ ചൈനാം ത്വരിതോ ജാനുന്യാരോപ്യ ഭാരത। പശ്യതഃ പാര്ഥിവേന്ദ്രസ്യ തദദ്ഭുതമിവാഭവത്
അത് വേഗത്തില് എടുത്ത് മുട്ടിന്മേല് വെച്ച് രാക്ഷസന് അതിനെ തകര്ത്തു; രാജാവു നോക്കുന്പോള് അതൊരു അത്ഭുതംപോലെ തോന്നി.
തദവേക്ഷ്യ കൃതം കര്മ രാക്ഷസേന ബലീയസാ। ദിവി ദേവാഃ സഗന്ധര്വാ മുനയശ്ചാപി വിസ്മിതാഃ
അത്രയും ശക്തനായ രാക്ഷസന് ചെയ്ത ആ കൃത്യം കണ്ടു സ്വര്ഗത്തില് ദേവന്മാരും ഗന്ധര്വന്മാരും മുനിമാരും അത്ഭുതപ്പെട്ടു.
പാണ്ഡവാശ്ച മഹാരാജ ഭീമസേനപുരോഗമാഃ । സാധുസാധ്വിതി നാദേന പൃഥിവീമന്വനാദയന്
മഹാരാജാവേ, ഭീമസേനന് മുന്നില് നില്ക്കുന്ന പാണ്ഡവന്മാര് 'ശബാശ്, ശബാശ്' എന്ന് വിളിച്ച് ഭൂമി മുഴുവന് മുഴങ്ങിച്ചു.
തം തു ശ്രുത്വാ മഹാനാദം പ്രഹൃഷ്ടാനാം മഹാത്മനാമ് । നാമൃഷ്യത മഹേഷ്വാസോ ഭഗദത്തഃ പ്രതാപവാന്
അവിടെ ആ മഹാത്മാക്കളെ സന്തോഷത്തോടെ വലിയ ശബ്ദത്തില് ആഹ്ലാദിച്ചിരിക്കുന്നു എന്നു കേട്ട മഹാബലന് ഭഗദത്തന് അതു സഹിക്കാനാവാതെ നിന്നു.
സ വിഷ്ഫാര്യ മഹച്ചാപമിന്ദ്രാശാനിസമപ്രഭമ് । അഭിദുദ്രാവ വേഗേന പാണ്ഡവാനാം മഹാരഥാന്
ഇന്ദ്രന്റെ ഇടിമിന്നലുപോലെ പ്രകാശിക്കുന്ന വലിയ വില്ല് വലിച്ച് ഭഗദത്തന് വേഗത്തില് പാണ്ഡവരുടെ മഹാരഥന്മാരെ നേരെ ചുമന്നു.
വിസൃജന്വിമലാംസ്തീക്ഷ്ണാന്നാരാചാഞ്ജ്വലനപ്രഭാന് । ഭീമമേകേന വിവ്യാധ രാക്ഷസം നവഭിഃ ശരൈഃ
അവന് തീപോലെ ജ്വലിക്കുന്ന ഉജ്ജ്വലവും മൂര്ച്ചയുള്ളതുമായ ബാണങ്ങള് വിട്ടു; ഭീമനെ ഒരു ബാണംകൊണ്ടും രാക്ഷസനെ ഒന്പത് ബാണങ്ങള്കൊണ്ടും വെട്ടി.
അഭിമന്യും ത്രിഭിശ്ചൈവ കേകയാന്പഞ്ച പഞ്ചഭിഃ । പൂര്ണായതവിസൃഷ്ടേന ശരേണാനതപര്വണാ
അഭിമന്യുവിനെ മൂന്നു ബാണങ്ങള്കൊണ്ടും, കേകയരെ ഓരോരുത്തരെയും അഞ്ചു ബാണങ്ങള്കൊണ്ടും, പൂര്ണ്ണമായ വലിച്ചശരങ്ങളാല് വെട്ടി.
ബിഭേദ ദക്ഷിണം ബാഹും ക്ഷത്രേദവസ്യ ചാഹവേ । പപാത സഹസാ തസ്യ സശരം ധനുരുത്തമമ്
യുദ്ധത്തില് ക്ഷത്രദേവന്റെ വലതുകൈയിലേയ്ക്ക് അവന് ബാണം കുത്തി; അപ്പോള് അവന്റെ ഉത്തമമായ വില്ലും ബാണവും കൈയില് നിന്ന് പെട്ടെന്ന് വീണു.
ദ്രൌപദേയാംസ്തതഃ പഞ്ച പഞ്ചഭിഃ സമതാഡയത് । ഭീമസേനസ്യ ച ക്രോധാന്നിജഘാന തുരംഗമാന്
അതിനുശേഷം അവന് ദ്രൗപദിയുടെ അഞ്ചുമക്കളെ അഞ്ചു ബാണങ്ങളാല് വെട്ടി; കോപത്തോടെ ഭീമസേനന്റെ കുതിരകളെയും അടിച്ചു.
ധ്വജം കേസരിണം ചാസ്യ ചിച്ഛേദ വിശിഖൈസ്ത്രിഭിഃ । നിര്ബിഭേദ ത്രിഭിശ്ചാന്യൈഃ സാരഥിം ചാസ്യ പത്രിഭിഃ
ഭീമസേനന്റെ പതാക അവന് മൂന്നു ബാണങ്ങളാല് മുറിച്ചു; മറ്റൊരു മൂന്നു ബാണങ്ങളാല് അവന്റെ സാരഥിയെയും കുത്തി.
സ ഗാഢവിദ്ധോ വ്യഥിതോ രഥോപസ്ഥ ഉപാവിശത് । വിശോകോ ഭരതശ്രേഷ്ഠ ഭഗദത്തേന സംയുഗേ
കഴുത്തില് കയറിയ വെട്ടേറ്റ സാരഥി വേദനയോടെ രഥത്തില് ഇരുന്നു; എങ്കിലും ഭാരതശ്രേഷ്ഠനായ വിശോകന് ഭഗദത്തന്റെ യുദ്ധത്തില് മനസ്സലറാതെ നിന്നു.
തതോ ഭീമോ മഹാബാഹുര്വിരഥോ രഥിനാം വരഃ । ഗദാം പ്രഗൃഹ്യ വേഗേന പ്രചസ്കന്ദ രഥോത്തമാത്
അതിനുശേഷം മഹാബാഹുവായ ഭീമന്, രഥികളില് ശ്രേഷ്ഠന്, തന്റെ വലിയ ഗദ പിടിച്ചു വേഗത്തില് രഥത്തില് നിന്ന് ഇറങ്ങി.