സോഽശ്വമേധസഹസ്രേണ രാജസൂയശതേന ച। തോഷയാമാസ ദേവേശം സ്വര്ഗം ലേഭേ തതഃ പ്രഭുഃ
അവൻ ആയിരം അശ്വമേധയാഗങ്ങളും നൂറ് രാജസൂയയാഗങ്ങളും നടത്തി ദേവാധിപതിയെ സന്തോഷിപ്പിച്ചു; അതിലൂടെ സ്വർഗ്ഗം നേടി.
തതഃ കദാചിദ്ബ്രഹ്മാണമുപാസാംചക്രിരേ സുരാഃ। തത്ര രാജര്ഷയോ ഹ്യാസന്സ ച രാജാ മഹാഭിഷക്
അതിനുശേഷം ഒരു ദിവസം ദേവന്മാർ ബ്രഹ്മാവിനെ ആരാധിച്ചു; അവിടെ രാജർഷിമാരും രാജാവായ മഹാഭിഷകും ഉണ്ടായിരുന്നു.
അഥ ഗങ്ഗാ സരിച്ഛ്രേഷ്ഠാ സമുപായാത്പിതാമഹമ്। തസ്യാ വാസഃ സമുദ്ധൂതം മാരുതേന ശശിപ്രഭമ്
അപ്പോൾ നദികളിൽ ഏറ്റവും ശ്രേഷ്ഠയായ ഗംഗാ പിതാമഹനോടു സമീപിച്ചു; അവളുടെ വസ്ത്രം കാറ്റിൽ വീശി, ചന്ദ്രപ്രഭയോട് സമമായ പ്രകാശം ഉണ്ടാക്കി.
തതോഽഭവന്സുരഗണാഃ സഹസാഽവാങ്മുഖാസ്തദാ। മഹാഭിഷക്തു രാജര്ഷിരശങ്കോ ദൃഷ്ടവാന്നദീമ്
അപ്പോൾ ദേവസംഘം മുഖം തിരിച്ചു നിന്നു; എന്നാൽ രാജർഷിയായ മഹാഭിഷക് ഭയമില്ലാതെ ആ നദിയെ നോക്കി നിന്നു.
സോപധ്യാതോ ഭഗവതാ ബ്രഹ്മണാ തു മഹാഭിഷക്। ഉക്തശ്ച ജാതോ മര്ത്യേഷു പുനര്ലോകാനവാപ്സ്യസി
അതിനാൽ ബ്രഹ്മാവ് മഹാഭിഷകിൽ അസന്തോഷം പ്രകടിപ്പിച്ചു; 'നീ മനുഷ്യരിൽ വീണ്ടും ജനിക്കും; അതിന് ശേഷം മാത്രമേ ലോകങ്ങൾ നേടാൻ കഴിയൂ' എന്ന് പറഞ്ഞു.
യയാ ഹൃതമനാശ്ചാസി ഗങ്ഗയാ ത്വം ഹി ദുര്മതേ। സാ തേ വൈ മാനുഷേ ലോകേ വിപ്രിയാണ്യാചരിഷ്യതി
'നിന്റെ മനസ്സ് ഗംഗയാൽ ആകർഷിക്കപ്പെട്ടതുകൊണ്ട്, ഭ്രാന്തനായവനേ, അവൾ മനുഷ്യലോകത്ത് നിന്നെ ദുഃഖിപ്പിക്കും.'
യദാ തേ ഭവിതാ മന്യുസ്തദാ ശാപാദ്വിമോക്ഷ്യതേ
'നിനക്ക് കോപം വരുമ്പോൾ, ആ ശാപത്തിന്റെ ഫലമായി നീ മോചിതനാകും.'
പ്രതീപം രോചയാമാസ പിതരം ഭൂരിതേജസമ്। സാ മഹാഭിഷജം ദൃഷ്ട്വാ നദീ ദൈര്യാച്ച്യുതം നൃപമ്
അവൾ മഹാഭിഷകിനെ കാണുമ്പോൾ, തീപോലെ പ്രകാശമുള്ളവനെയും ധൈര്യത്തിൽ നിന്ന് വീണുപോയവനെയും കണ്ടു, അവന്റെ അച്ഛനായ പ്രതീപനെ അവൾ മനസ്സിൽ ഇഷ്ടപ്പെട്ടു.
തമേവ മനസാ ധ്യായന്ത്യുപാവൃത്താ സരിദ്വരാ। സാ തു വിധ്വസ്തവപുഷഃ കശ്മലാഭിഹതാന്നൃപ
അവനെ മനസ്സിൽ ധ്യാനിച്ചുകൊണ്ട്, നദികളിൽ ശ്രേഷ്ഠയായ അവൾ സമീപിച്ചു; എന്നാൽ അവളുടെ രൂപം തകർന്നും ദുഃഖത്തിൽ മുങ്ങിയും രാജാവിനെ കണ്ടു.
ദദര്ശ പഥി ഗച്ഛന്തീ വസൂന്ദേവാന്ദിവൌകസഃ। തഥാരൂപാംശ്ച താന്ദൃഷ്ട്വാ പ്രപച്ഛ സരിതാം വരാ
പാതയിൽ പോകുമ്പോൾ അവൾ വസൂവുകളെയും സ്വർഗ്ഗത്തിൽ വസിക്കുന്ന ദേവന്മാരെയും അങ്ങനെയുള്ള അവസ്ഥയിൽ കണ്ടു; അവരെ കണ്ടപ്പോൾ നദികളിൽ ശ്രേഷ്ഠയായ അവൾ ചോദിച്ചു.
കിമിദം നഷ്ടരൂപാഃ സ്ഥ കച്ചിത്ക്ഷേമം ദിവൌകസാമ്। താമൂചുര്വസവോ ദേവാഃ ശപ്താഃ സ്മോ വൈ മഹാനദി
'നിങ്ങൾക്ക് എന്താണ് ഈ നില? ദേവന്മാർക്ക് എല്ലാം സുഖമാണോ?' വസൂദേവന്മാർ അവളോട് പറഞ്ഞു: 'മഹാനദിയേ, ഞങ്ങൾ ശപിക്കപ്പെട്ടവരാണ്.'
അല്പേഽപരാധേ സംരമ്ഭാദ്വസിഷ്ഠേന മഹാത്മനാ। വിമൂഢാ ഹി വയം സര്വേ പ്രച്ഛന്നമൃഷിസത്തമമ്
'ചെറിയ ഒരു തെറ്റിനാൽ, കോപത്തിൽ മഹാത്മാവായ വസിഷ്ഠൻ ഞങ്ങളെ ശപിച്ചു; ഞങ്ങൾ മൂഢതയിൽ മഹർഷിയെ മറച്ചു വെച്ചു.'
സന്ധ്യാം വസിഷ്ഠമാസീനം തമത്യഭിസൃതാഃ പുരാ। തേന കോപാദ്വയം ശപ്താ യോനൌ സംഭവതേതി ഹ
'ഒരിക്കൽ സന്ധ്യാകാലത്ത് ഇരുന്ന വസിഷ്ഠനെ ഞങ്ങൾ സമീപിച്ചു; അപ്പോൾ അവൻ കോപത്തിൽ പറഞ്ഞു: "നിങ്ങൾ മനുഷ്യരിൽ ജനിക്കും" എന്ന്.'
ന തച്ഛക്യം നിവര്തയിതും യദുക്തം ബ്രഹ്മവാദിനാ। ത്വമസ്മാന്മാനുഷീ ഭൂത്വാ സൂഷ്വ പുത്രാന്വസൂന്ഭുവി
'ബ്രഹ്മജ്ഞാനിയാൽ പറഞ്ഞത് മാറ്റാൻ കഴിയില്ല; നീ മനുഷ്യരിൽ സ്ത്രീയായി ജനിച്ച് ഭൂമിയിൽ ഞങ്ങളെ പുത്രന്മാരായി പ്രസവിക്കണം.'
ന മാനുഷീണാം ജഠരം പ്രവിശേമ വയം ശുഭേ। ഇത്യുക്താ തൈശ്ച വസുഭിസ്തഥേത്യുക്ത്വാഽബ്രവീദിദമ്
ശുഭേ, നാം മനുഷ്യ സ്ത്രീകളുടെ ഗർഭത്തിൽ പ്രവേശിക്കേണ്ടതില്ലെന്ന് വസുക്കൾ പറഞ്ഞു. അവരോടു ഗംഗാ സമ്മതിച്ചു; പിന്നെ അവൾ ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു.
പ്രതീപസ്യ സുതോ രാജാ ശാന്തനുര്ലോകവിശ്രുതഃ। ഭവിതാ മാനുഷേ ലോകേ സ നഃ കര്താ ഭവിഷ്യതി
പ്രതീപന്റെ മകൻ ശാന്തനു, ലോകത്തിൽ പ്രശസ്തനായ രാജാവ്, മനുഷ്യരിൽ ജനിക്കും; അവൻ ഞങ്ങളുടെ കാര്യം നടത്തും.
മമാപ്യേവം മതം ദേവാ യഥാ മാം വദഥാനഘാഃ। പ്രിയം തസ്യ കരിഷ്യാമി യുഷ്മാകം ചേതദീപ്സിതമ്
ദേവന്മാരേ, നിങ്ങൾ പറഞ്ഞതുപോലെ എനിക്കും അതേ അഭിപ്രായമാണ്. നിങ്ങൾക്ക് ഇഷ്ടമെങ്കിൽ, അവനു പ്രിയമായത് ഞാൻ ചെയ്യും.
ജാതാന്കുമാരാന്സ്വാനപ്സു പ്രക്ഷേപ്തും വൈ ത്വമര്ഹസി। യഥാ നചിരകാലം നോ നിഷ്കൃതിഃ സ്യാത്ത്രിലോകഗേ
കുട്ടികൾ ജനിച്ചാൽ, നീ അവരെ വെള്ളത്തിൽ ഇട്ടുകളയണം, അതിലൂടെ ഞങ്ങൾക്ക് മൂന്നു ലോകങ്ങളിലും മോക്ഷം വൈകാതെ ലഭിക്കാനാകും.
ജിഘൃക്ഷവോ വയം സര്വേ സുരഭിം മന്ദബുദ്ധയഃ। ശപ്താ ബ്രഹ്മര്ഷിണാ തേന താംസ്ത്വം മോചയ ചാശു നഃ
നാം എല്ലാവരും വിവേകമില്ലാതെ സുരഭിയെ പിടിക്കാനാഗ്രഹിച്ചു; അതുകൊണ്ട് ബ്രഹ്മർഷി ഞങ്ങളെ ശപിച്ചു. അതിനാൽ, നീ വേഗം ഞങ്ങളെ ആ ശാപത്തിൽ നിന്ന് മോചിപ്പിക്കണം.
ഏവമേതത്കരിഷ്യാമി പുത്രസ്തസ്യ വിധീയതാമ്। നാസ്യ മോഘഃ സങ്ഗമഃ സ്യാത്പുത്രഹേതോര്മയാ സഹ
ഞാൻ അങ്ങനെ ചെയ്യും. അവനു ഒരു മകൻ ജനിക്കട്ടെ; മകനുവേണ്ടി എന്നോടുള്ള അവന്റെ ഐക്യം ഫലപ്രദമാകണം.
തുരീയാര്ധം പ്രദാസ്യാമോ വീര്യസ്യൈകൈകശോ വയമ്। തേന വീര്യേണ പുത്രസ്തേ ഭവിതാ തസ്യ ചേപ്സിതഃ
നാം ഓരോരുത്തരും നമ്മുടെ ശക്തിയുടെ നാലിലൊന്ന് നൽകാം; ആ ശക്തിയാൽ അവനു ഇഷ്ടമുള്ള മകൻ ജനിക്കും.
ന സംപത്സ്യതി മര്ത്യേഷു പുനസ്തസ്യ തു സന്തതിഃ। തസ്മാദപുത്രഃ പുത്രസ്തേ ഭവിഷ്യതി സ വീര്യവാന്
അവനിൽ നിന്ന് മനുഷ്യരിൽ കൂടുതൽ സന്തതി ഉണ്ടാകില്ല; അതിനാൽ, നിന്റെ മകൻ ശക്തിയുള്ളവനാകും, പക്ഷേ അവനു മക്കൾ ഉണ്ടാകില്ല.
തതഃ പ്രതീപോ രാജാഽഽസീത്സര്വഭൂതഹിതഃ സദാ। നിഷസാദ സമാ ബഹ്വീര്ഗങ്ഗാദ്വാരഗതോ ജപന്
അതിനുശേഷം, എല്ലാ ജീവികൾക്കും ഉപകാരിയായ രാജാവ് പ്രതീപൻ, ഗംഗയുടെ തീരത്ത് വർഷങ്ങളോളം ഇരുന്നു ജപമനുഷ്ഠിച്ചു.
തസ്യ രൂപഗുണോപേതാ ഗങ്ഗാ സ്ത്രീരൂപധാരിണീ। ഉത്തീര്യ സലിലാത്തസ്മാല്ലോഭനീയതമാകൃതിഃ
അവനോടു, സൗന്ദര്യവും ഗുണവും നിറഞ്ഞ ഗംഗാ, സ്ത്രീരൂപം ധരിച്ച് വെള്ളത്തിൽ നിന്ന് ഉയർന്ന്, അതീവ ആകർഷകമായ രൂപത്തിൽ പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടു.
അധീയാനസ്യ രാജര്ഷേര്ദിവ്യരൂപാ മനസ്വിനീ। ദക്ഷിണം ശാലസങ്കാശമൂരും ഭേജേ ശുഭാനനാ
രാജർഷി ജപം ചെയ്യുമ്പോൾ, ദിവ്യരൂപവും മനസ്സുള്ളതുമായ ആ യുവതി, മിനുക്കിയ മുഖത്തോടെ, അവന്റെ വലതുകാലിൽ, ശാലവൃക്ഷംപോലെ ഇരുന്നു.
പ്രതീപസ്തു മഹീപാലസ്താമുവാച യശസ്വിനീമ്। `വാക്യം വാക്യവിദാം ശ്രേഷ്ഠോ ധര്മനിശ്ചയതത്ത്വവിത്।' കരോമി കിം തേ കല്യാണി പ്രിയം യത്തേഽഭികാങ്ക്ഷിതമ്
പേരുകേട്ട രാജാവ് പ്രതീപൻ, വാക്പാടുതിലും ധർമ്മത്തിൽ നിപുണനുമായവൻ, അവളോടു പറഞ്ഞു: 'നിനക്ക് ഇഷ്ടവും ആഗ്രഹവും ആയത് ഞാൻ ചെയ്യട്ടേ, ഭാഗ്യവതിയേ?'
ത്വാമഹം കാമയേ രാജന്ഭജമാനാം ഭജസ്വ മാമ്। ത്യാഗഃ കാമവതീനാം ഹി സ്ത്രീണാം സദ്ഭിര്വിഗര്ഹിതഃ
'രാജാവേ, ഞാൻ നിന്നെ ആഗ്രഹിക്കുന്നു; ഞാൻ നിന്നെ തേടുന്നു, നീ എന്നെ സ്വീകരിക്കണം. പ്രേമമുള്ള സ്ത്രീകളെ ഉപേക്ഷിക്കുന്നത് സദാചാരികൾ അപമാനിക്കുന്നതാണ്.'
നാഹം പരസ്ത്രിയം കാമാദ്ഗച്ഛേദം വരവര്ണിനി। ന ചാസവര്ണാം കല്യാണി ധര്മ്യമേതദ്ധി മേ വ്രതമ്
'നല്ല നിറമുള്ളവളേ, ഞാൻ വേറൊരാളുടെ ഭാര്യയെ ആഗ്രഹിച്ച് സമീപിക്കാറില്ല; വ്യത്യസ്ത വർണ്ണത്തിൽപെട്ടവളെയും അല്ല, ഭാഗ്യവതിയേ; ഇത് എന്റെ ധാർമ്മിക വ്രതമാണ്.'
യഃ സ്വദാരാന്പരിത്യജ്യ പാരക്യാം സേവതേ സ്ത്രിയമ്। നിരയാന്നൈവ മുച്യതേ യാവദാഭൂതസംപ്ലവമ്
'സ്വന്തം ഭാര്യയെ ഉപേക്ഷിച്ച് മറ്റൊരാളുടെ ഭാര്യയെ തേടുന്നവൻ, ലോകം നശിക്കുന്നതുവരെ നരകത്തിൽ നിന്ന് മോചിതനാവില്ല.'
നാശ്രേയസ്യസ്മി നാഗമ്യാ ന വക്തവ്യാ ച കര്ഹിചിത്। ഭജന്തീം ഭജ മാം രാജന്ദിവ്യാം കന്യാം വരസ്ത്രിയമ്
'ഞാൻ അനുഭവിക്കേണ്ടതുമല്ല, സമീപിക്കേണ്ടതുമല്ല, ഇങ്ങനെ ഒരിക്കലും പറയേണ്ടതുമല്ല. രാജാവേ, ഞാൻ നിന്നെ തേടുന്ന ദിവ്യകന്യയായി എന്നെ സ്വീകരിക്കണം.'