ന വിവ്യഥേ മഹാരാജ പുത്രോ ദുര്യോധനസ്തവ। അഥൈനമബ്രവീത്ക്രുദ്ധഃ ക്രൂരഃ സംരക്തലോചനഃ
മഹാരാജാവേ, നിന്റെ മകൻ ദുര്യോധനൻ പേടിച്ചില്ല; പിന്നെ കോപത്തോടെ, കണ്ണുകൾ ചുവപ്പിച്ച്, അവനോട് കഠിനമായി പറഞ്ഞു.
അദ്യാനൃണ്യം ഗമിഷ്യാമി പിതൄണാം മാതുരേവ ച। യേ ത്വയാ സുനൃശംസേന ദീര്ഘകാലം പ്രവാസിതാഃ
ഇന്ന് ഞാൻ പിതാക്കന്മാരോടും അമ്മയോടും ഉള്ള കടം തീർക്കും; നീ കഠിനതയോടെ അവരെ ദീർഘകാലം പ്രവാസത്തിലാക്കി.
യച്ച തേ പാണ്ഡവാ രാജംശ്ഛലദ്യൂതേ പരാജിതാഃ । യച്ചൈവ ദ്രൌപദീ കൃഷ്ണാ ഏവവസ്ത്രാ രജസ്വലാ
രാജാവേ, നീ ചതിയുള്ള പാശകേളിയിൽ പാണ്ഡവരെ തോൽപ്പിച്ചപ്പോൾ, ദ്രൗപദി ഏകവസ്ത്രധാരിണിയായി, രക്തസ്രാവം ഉണ്ടാകുമ്പോൾ, സഭയിൽ കൊണ്ടുവന്നു,
സഭാമാനീയ ദുര്ബുദ്ധേ ബഹുധാ ക്ലേശിതാ ത്വയാ। തവ ച പ്രിയകാമേന ആശ്രമസ്ഥാ ദുരാത്മനാ
ദുഷ്ടബുദ്ധിയുള്ളവനേ, നീ അവളെ സഭയിൽ കൊണ്ടുവന്ന് പലവിധം പീഡിപ്പിച്ചു; നിന്നെ പ്രസാദിപ്പിക്കാൻ ആഗ്രഹിച്ച് ആശ്രമവാസികളെയും നീ പീഡിപ്പിച്ചു, ദുഷ്ടഹൃദയനായവനേ.
സൈന്ധവേന പരാമൃഷ്ടാ പരിഭൂയ പിതൄന്മമ । ഏതേഷാമപമാനാനാമന്യേഷാം ച കുലാധമ
സിന്ധുരാജാവിന്റെ അപമാനത്താൽ എന്റെ പിതാക്കന്മാരെയും മറ്റുള്ളവരെയും അപകീര്ത്തിപ്പെടുത്തിയ ഈ കുടുംബത്തിലെ ഏറ്റവും നിസ്സാരനായവൻ വലിയ അപമാനം വരുത്തി.
അന്തമദ്യ ഗമിഷ്യാമി യദി നോത്സൃജസേ രണമ്। ഏവമുക്ത്വാ തു ഹൈഡിമ്ബോ മഹദ്വിഷ്ഫാര്യ കാര്മുകമ്
ഇന്ന് ഞാൻ അവന്റെ അന്ത്യം വരുത്തും, നീ യുദ്ധം ഉപേക്ഷിക്കില്ലെങ്കിൽ. ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞ് ഹൈഡിംബന്റെ മകൻ വലിയ ശബ്ദത്തോടെ തന്റെ വലിയ വില്ല് പിടിച്ചു.
സംദശ്യ ദശനൈരോഷ്ഠം സൃകിണീ പരിസംലിഹന്। ശരവര്ഷേണ മഹതാ ദുര്യോധനമവാകിരത്। പര്വതം വാരിധാരാഭിഃ പ്രാവൃഷീവ ബലാഹകഃ
അവൻ ദന്തങ്ങൾ കൊണ്ട് ചുണ്ടുകൾ കടിച്ചു, വായ് ചുറ്റും നക്കിക്കൊണ്ട്, വലിയ അമ്പുകൾ കൊണ്ട് ദുര്യോധനനെ മഴപെയ്യുന്ന മേഘം പോലെ അമ്പുകൾ കൊണ്ട് മൂടി.
തതസ്തദ്ബാണവര്ഷം തു ദുഃസഹം ദാനവൈരപി। ദധാര യുധി രാജേന്ദ്രോ യഥാ വര്ഷം മഹാദ്വിപഃ
പിശാചന്മാർക്കുപോലും സഹിക്കാൻ കഴിയാത്ത ആ അമ്പുകളുടെ മഴ രാജാവായവൻ യുദ്ധത്തിൽ വലിയ ആന മഴ സഹിക്കുന്നതുപോലെ താങ്ങി.
തതഃ ക്രോധസമാവിഷ്ടോ നിഃശ്വസന്നിവ പന്നഗഃ । സംശയം പരമം പ്രാപ്തഃ പുത്രസ്തേ ഭരതര്ഷഭ
പിന്നീട് അത്യന്തം കോപത്തോടെ, പാമ്പുപോലെ കഠിനമായി ശ്വസിച്ചുകൊണ്ട്, ഭാരതവംശത്തിലെ മഹാരഥനായ നിന്റെ മകൻ അത്യന്തം ഭയങ്കരമായ അവസ്ഥയിലായി.
മുമോച നിശിതാംസ്തീക്ഷ്ണാന്നാരാചാന്പഞ്ചവിംശതിമ്। തേഽപതന്സഹസാ രാജംസ്തസ്മിന്രാക്ഷസപുങ്ഗവേ
അവൻ ഇരുപത്തഞ്ച് കൂരിയുള്ള ഇരുമ്പ് അമ്പുകൾ വെടിഞ്ഞു, അവ അതിവേഗത്തിൽ ആ രാക്ഷസശ്രേഷ്ഠന്റെ മേൽ വീണു.
ആശീവിഷാ ഇവ ക്രുദ്ധാഃ പര്വതേ ഗന്ധമാദനേ । സ തൈര്വിദ്ധഃ സ്രവന്രക്തം പ്രഭിന്ന ഇവ കുഞ്ജരഃ
ഗന്ധമാദനപർവതത്തിലെ കോപിതനായ പാമ്പുകൾപോലെ ആ അമ്പുകൾ കൊണ്ടു കുത്തേറ്റപ്പോൾ, അവൻ രക്തം ചൊരിയുന്ന ആനപോലെ ആയിരുന്നു.
ദധ്രേ മതിം വിനാശായ രാജ്ഞഃ സ പിശിതാശനഃ। ജഗ്രാഹ ച മഹാശക്തിം ഗിരീണാമപി ദാരിണീമ്
അവൻ രാജാവിനെ നശിപ്പിക്കാൻ മനസ്സുറച്ചു, പർവതങ്ങളെയും കീറാൻ കഴിയുന്ന വലിയ ശൂലം എടുത്തു.
സംപ്രദീപ്താം മഹോല്കാഭാമശനിം ജ്വലിതാമിവ । തമാഗച്ഛന്മഹാബാഹുര്ജിഘാംസുസ്തനയം തവ
വലിയ ജ്വലിക്കുന്ന ഉൽക്കപോലും, മിന്നലുപോലും ദഹിപ്പിക്കുന്ന ആ ആയുധം എടുത്ത്, ശക്തനായവൻ നിന്റെ മകനെ കൊല്ലാൻ മുന്നോട്ട് പോന്നു.
താമുദ്യതാമഭിപ്രേക്ഷ്യ വങ്ഗാനാമധിപസ്ത്വരന് । കുഞ്ജരം ഗിരിസംകാശം രാക്ഷസം പ്രത്യചോദയത്
ആ ആയുധം ഉയർത്തിയതുകണ്ട് വംഗരാജാവ് വേഗത്തിൽ പർവതംപോലെയുള്ള ആനയെ രാക്ഷസന്റെ നേരെ ഓടിച്ചു.
സ നാഗപ്രവരേണാജൌ ബലിനാ ശീഘ്രഗാമിനാ । യതോ ദുര്യോധനരഥസ്തം മാര്ഗം പ്രത്യഷേധയത്
ശക്തിയും വേഗവും ഉള്ള ആ ശ്രേഷ്ഠമായ ആനയിൽ കയറി, അവൻ ദുര്യോധനന്റെ രഥത്തിന് മുന്നിൽ വഴിതടഞ്ഞു.
പന്ഥാനം വാരയാമാസ കുഞ്ജരേണ സുതസ്യ തേ। മാര്ഗമാവാരിതം ദൃഷ്ട്വാ രാജ്ഞാ വങ്ഗേന ധീമതാ
നിന്റെ മകന്റെ വഴിയിൽ ആന കൊണ്ടു തടസ്സം സൃഷ്ടിച്ചു; വംഗരാജാവ് വഴിതടഞ്ഞതുകണ്ട്—
ഘടോത്കചോ മഹാരാജ ക്രോധസംരക്തലോചനഃ । ഉദ്യതാം താം മഹാശക്തികം തസ്മിംശ്ചിക്ഷേപ വാരണേ
മഹാരാജാവേ, ഘടോത്സ്കചൻ കോപത്തിൽ കണ്ണുകൾ ചുവപ്പിച്ച് ആ വലിയ ശൂലം ആനയിലേക്കെറിഞ്ഞു.
സ തയാഽഭിഹതോ രാജംസ്തേന ബാഹുപ്രമുക്തയാ। സംജാതരുധിരോത്പീഡഃ പപാത ച മമാര ച
അവന്റെ ഭുജശക്തിയിൽ എറിഞ്ഞ ആ ശൂലംകൊണ്ട് കുത്തേറ്റ ആന രക്തം ചൊരിയിച്ച് വീണു മരിച്ചു.
പതത്യഥ ഗജേ ചാപി വങ്ഗാനാമീശ്വരോ ബലീ। ജവേന സമഭിദ്രുത്യ ജഗാമ ധരണീതലമ്
ആന വീഴുമ്പോൾ, വംഗരാജാവ് അതിവേഗത്തിൽ ചാടിപ്പിടിച്ച് നിലത്തേക്ക് ഇറങ്ങി.
ദുര്യോധോഽപി സംപ്രേക്ഷ്യ പതിതം വരവാരണമ് । പ്രഭഗ്നം ച ബലം ദൃഷ്ട്വാ ജഗാമ പരമാം വ്യഥാമ്
ദുര്യോധനൻ ആ ശ്രേഷ്ഠമായ ആന വീണതും തന്റെ സൈന്യം തകർന്നതും കണ്ടപ്പോൾ, അത്യന്തം വേദനയിലായി.
അശക്തഃ പ്രതിയോദ്ധും വൈ ദൃഷ്ട്വാ തസ്യ പരാക്രമമ്।' ക്ഷത്രധര്മം പുരസ്കൃത്യ ആത്മനശ്ചാതിമാനിതാമ്। പ്രാപ്തേഽപക്രനയേ രാജാ തസ്ഥൌ ഗിരിരിവാചലഃ
അവന്റെ വീര്യം കണ്ട ശേഷം പ്രതിരോധിക്കാൻ കഴിയാതിരുന്നെങ്കിലും, ധൈര്യവും യോദ്ധാവിന്റെ കർമ്മവും കാത്ത്, രാജാവ് പർവതംപോലെ അചഞ്ചലമായി നിന്നു, പിന്മാറ്റം നേരിട്ടപ്പോഴും.
രാധാന ച ശിതം ബാണം കാലാഗ്നിസമതേജസമ്। സുയോച ധരമക്രുദ്ധസ്തസ്മിന്ഘോരേ നിശാചരേ
രാധയുടെ മകൻ കോപത്തോടെ, സംഹാരാഗ്നിപോലെയുള്ള കൂരിയുള്ള ഒരു അമ്പ് ആ ഭയങ്കരമായ രാത്രിവാസിക്ക് എയ്തു.
തമാപതന്തം സംപ്രേക്ഷ്യ വണിമിന്ദ്രാശനിപ്രഭമ് । ലാഘവാന്മോചയാമാസ മഹാത്മാ വൈ ഘടോത്കചഃ
ഇന്ദ്രന്റെ ഇടിയുപമമായ那个 ജ്വലിച്ചുനിൽക്കുന്ന ആയുധം തനിക്കു നേരെ വരുന്നതു കണ്ട മഹാത്മാവായ ഘടോൽക്കചൻ അതിവേഗത്തിൽ അതിൽനിന്ന് ഒഴിഞ്ഞു രക്ഷപ്പെട്ടു.
ഭൂയശ്ച നിനനാദോഷം ക്രോധസംരക്തലോചനഃ । ത്രാസയാമാസ രൌന്യാനി യുഗന്തേ ജലദോ യഥാ
കോപത്തിൽ കണ്ണുകൾ ചുവന്ന ഘടോൽക്കചൻ വീണ്ടും ഭയങ്കരമായി ഗർജിച്ചു; പ്രളയകാലത്തെ മേഘം പോലെ ശത്രുസൈന്യങ്ങളെ ഭയപ്പെടുത്തുകയും ചെയ്തു.
തം ശ്രുത്വാ നിനിദം ഘോരം തസ്വ ഭീമസ്യ രക്ഷസഃ। ആചാര്യമുസംഗമ്യ ഭീഷ്മഃ ശാന്തനവോഽബ്രവീത്
ഭീമന്റെ മകനായ രാക്ഷസന്റെ ആ ഭയങ്കരമായ ഗർജനം കേട്ട ശാന്തനുവിന്റെ മകൻ ഭീഷ്മൻ ആചാര്യനോടു സമീപിച്ച് പറഞ്ഞു.
യഥൈവ നിനന്ദോ ഘോരഃ ശ്രൂയതേ രാക്ഷസേരിതഃ । ഹൈഡിമ്ബോ യുധ്യതേ നൂനം രാജ്ഞാ ദുര്യോധനേന ച
രാക്ഷസനായ ഹൈഡിമ്ബൻ ഈ ഭയങ്കരമായ ഗർജനം പുറപ്പെടുവിക്കുന്നത് കേൾക്കുമ്പോൾ, അവൻ രാജാവിനോടും ദുര്യോധനനോടും യുദ്ധം ചെയ്യുകയാണെന്ന് ഉറപ്പാണ്.
നൈഷ ശക്യോ ഹി സംഗ്രാമേ ജേതും ഭൂതേന കേനചിത് । തത്ര ഗച്ഛത ഭദ്രം വോ രാജാനം പരിരക്ഷിതുമ്
യുദ്ധഭൂമിയിൽ അവനെ ഒരു ജീവനും ജയിക്കാൻ കഴിയില്ല; അതിനാൽ രാജാവിനെ രക്ഷിക്കാൻ നിങ്ങൾ ഉടൻ പോകൂ, നിങ്ങൾക്ക് ക്ഷേമം ഉണ്ടാകട്ടെ.
അഭിദ്രുത്യ മഹാബാഹും രാക്ഷസേന പ്രപീഡിതമ്। ഏതദ്ധി പരമം കൃത്യം സര്വേഷാം നഃ പരംതപാഃ
രാക്ഷസൻ കഠിനമായി ആക്രമിച്ച മഹാബാഹുവിനോട് ഓടിച്ചേർന്ന് സഹായിക്കുന്നത് നമ്മുടെ എല്ലാവരുടെയും ഏറ്റവും വലിയ കടമയാണ്, ശത്രുക്കളെ ഭയപ്പെടുത്തുന്നവരേ.
പിതാമഹവചഃ ശ്രുത്വാ ത്വരമാണാ മഹാരഥാഃ । ഉത്തമം ജവമാസ്ഥായ പ്രയയുര്യത്ര കൌരവഃ
പിതാമഹന്റെ വാക്കുകൾ കേട്ട മഹാരഥികൾ അതിവേഗം മുന്നേറി, ഏറ്റവും വേഗത്തിൽ കൌരവൻ എവിടെയുണ്ടോ അവിടേക്ക് പോയി.
ദ്രോണശ്ച സോമദത്തശ്ച ബാഹ്ലീകോഽഥ ജയദ്രഥഃ । കൃപോ ഭിരിശ്രവാഃ ശല്യ ആവന്ത്യഃ സ ബൃഹദ്ബലഃ
ദ്രോണൻ, സോമദത്തൻ, ബാഹ്ലീകൻ, ജയദ്രഥൻ, കൃപാചാര്യൻ, ഭൂരിശ്രവാസ്, ശല്യൻ, ആവന്ത്യരാജാവ്, ബൃഹദ്ബലൻ—