ശരശക്ത്യൃഷ്ടിനാരാചൈര്നിഘ്നന്തോ ഗജയോധിനഃ । ഭിണ്ഡിപാലൈസ്തഥാ ശൂലൈര്മുദ്ഗരൈഃ സപരശ്വഥൈഃ
അവർ അമ്പുകൾ, കുന്തങ്ങൾ, ഉരുളികൾ, ഇരുമ്പ് കൂർത്തായുധങ്ങൾ, കൂടാതെ മുത്തി, കുന്തം, വടി, കൊടാരികൾ എന്നിവകൊണ്ട് ആനപ്പടയാളികളെ വീഴ്ത്തി.
പര്വതാഗ്രൈശ്ച വൃക്ഷൈശ്ച നിജഘ്നുസ്തേ മഹാഗജാന് । ഭിന്നകുമ്ഭാന്വിരുധിരാന്ഭിന്നഗാത്രാംശ്ച വാരണാന്
പർവ്വതശിഖരങ്ങളും മരങ്ങളും ഉപയോഗിച്ച് അവർ വലിയ ആനകളെ അടിച്ചു; അവരുടെ തലയ്ക്കൾ തകർന്നു, ശരീരം പരിക്കേറ്റു, രക്തത്തിൽ മൂടപ്പെട്ടു.
അപശ്യാമ മഹാരാജ വധ്യമാനാന്നിശാചരൈഃ । തേഷു പ്രക്ഷീയമാണേഷു ഭഗ്നേഷു ഗജയോധിഷു
മഹാരാജാവേ, രാക്ഷസർ ആനപ്പടയാളികളെ കൊല്ലുന്നത് ഞങ്ങൾ കണ്ടു; അവർ നശിക്കുമ്പോഴും പിരിഞ്ഞോടുമ്പോഴും,
ദുര്യോധനോ മഹാരാജ രാക്ഷസാന്സമുപാദ്രവത്। അമര്ഷവശമാപന്നസ്ത്യക്ത്വാ ജീവിതാത്മനഃ
മഹാരാജാവേ, ദുര്യോധനൻ അത്യന്തം കോപംകൊണ്ടു ജീവൻപോലും അവഗണിച്ച് രാക്ഷസന്മാരുടെ നേരെ പാഞ്ഞു.
മുമോച നിശിതാന്ബാണാന്രാക്ഷസേഷു പരംതപ । ജഘാന ച മഹേഷ്വാസഃ പ്രധാനാംസ്തത്ര രാക്ഷസാന്
ശത്രുക്കളെ ഭയപ്പെടുത്തുന്നവൻ രാക്ഷസന്മാരുടെ നേരെ മൂർച്ചയുള്ള അമ്പുകൾ വിട്ടു; ആ മഹാബാണധാരി അവിടെയുള്ള പ്രധാന രാക്ഷസന്മാരെ വീഴ്ത്തി.
സംക്രുദ്ധോ ഭരതശ്രേഷ്ഠ പുത്രോ ദുര്യോധനസ്തവ । വേഗവന്തം മഹാരൌദ്രം വിദ്യുജ്ജിഹ്വം പ്രമാഥിനമ്
ഭാരതശ്രേഷ്ഠനായ രാജാവേ, നിന്റെ മകൻ ദുര്യോധനൻ അത്യന്തം കോപത്തോടെ വേഗമുള്ള, ഭയങ്കരമായ, മിന്നൽനാവുള്ള നാശകനെ ആക്രമിച്ചു.
ശരൈശ്ചതുര്ഭിശ്ചതുരോ നിജഘാന മഹാബലഃ । തതഃ പുനരമേയാത്മാ ശരവര്ഷം ദുരാസദമ്
ആ മഹാബലൻ നാലു അമ്പുകൾകൊണ്ട് നാലുപേരെ വീഴ്ത്തി; പിന്നെ അതിരില്ലാത്ത മനസ്സോടെ സഹിക്കാൻ കഴിയാത്ത അമ്പുകളുടെ മഴയൊഴിച്ചു.
മുമോച ഭരതശ്രേഷ്ഠോ നിശാചരബലം പ്രതി। തത്തു ദൃഷ്ട്വാ മഹത്കര്മ പുത്രസ്യ തവ മാരിഷ
ഭാരതശ്രേഷ്ഠനായ അവൻ ആ അമ്പുകളുടെ മഴ രാക്ഷസസൈന്യത്തിന്റെ നേരെ വിട്ടു; നിന്റെ മകന്റെ ആ മഹത്തായ പ്രവർത്തി കണ്ടപ്പോൾ, മാർിഷ,
ക്രോധേനാഭിപ്രജജ്വാല ഭൈമസേനിര്മഹാബലഃ । സ വിഷ്ഫാര്യ മഹച്ചാപമിന്ദ്രാശനിസമപ്രഭമ്
ഭീമസേനൻ, മഹാബലൻ, ക്രോധത്തിൽ ജ്വലിച്ചു; ഇന്ദ്രന്റെ വജ്രംപോലെ പ്രഭയുള്ള വലിയ വില്ല് പിടിച്ച് വലിച്ചു.
അഭിദുദ്രാവ വേഗേന ദുര്യോധനമരിന്ദമമ് । തമാപതന്തമുദ്വീക്ഷ്യ കാലസൃഷ്ടമിവാന്തകമ്
അവൻ വേഗത്തിൽ ശത്രുക്കളെ കീഴടക്കുന്ന ദുര്യോധനന്റെ നേരെ പാഞ്ഞു; അപ്രത്യക്ഷനായി വരികയാണെന്നു കണ്ടപ്പോൾ, കാലം സൃഷ്ടിച്ച മരണത്തെപ്പോലെ,
ന വിവ്യഥേ മഹാരാജ പുത്രോ ദുര്യോധനസ്തവ। അഥൈനമബ്രവീത്ക്രുദ്ധഃ ക്രൂരഃ സംരക്തലോചനഃ
മഹാരാജാവേ, നിന്റെ മകൻ ദുര്യോധനൻ പേടിച്ചില്ല; പിന്നെ കോപത്തോടെ, കണ്ണുകൾ ചുവപ്പിച്ച്, അവനോട് കഠിനമായി പറഞ്ഞു.
അദ്യാനൃണ്യം ഗമിഷ്യാമി പിതൄണാം മാതുരേവ ച। യേ ത്വയാ സുനൃശംസേന ദീര്ഘകാലം പ്രവാസിതാഃ
ഇന്ന് ഞാൻ പിതാക്കന്മാരോടും അമ്മയോടും ഉള്ള കടം തീർക്കും; നീ കഠിനതയോടെ അവരെ ദീർഘകാലം പ്രവാസത്തിലാക്കി.
യച്ച തേ പാണ്ഡവാ രാജംശ്ഛലദ്യൂതേ പരാജിതാഃ । യച്ചൈവ ദ്രൌപദീ കൃഷ്ണാ ഏവവസ്ത്രാ രജസ്വലാ
രാജാവേ, നീ ചതിയുള്ള പാശകേളിയിൽ പാണ്ഡവരെ തോൽപ്പിച്ചപ്പോൾ, ദ്രൗപദി ഏകവസ്ത്രധാരിണിയായി, രക്തസ്രാവം ഉണ്ടാകുമ്പോൾ, സഭയിൽ കൊണ്ടുവന്നു,
സഭാമാനീയ ദുര്ബുദ്ധേ ബഹുധാ ക്ലേശിതാ ത്വയാ। തവ ച പ്രിയകാമേന ആശ്രമസ്ഥാ ദുരാത്മനാ
ദുഷ്ടബുദ്ധിയുള്ളവനേ, നീ അവളെ സഭയിൽ കൊണ്ടുവന്ന് പലവിധം പീഡിപ്പിച്ചു; നിന്നെ പ്രസാദിപ്പിക്കാൻ ആഗ്രഹിച്ച് ആശ്രമവാസികളെയും നീ പീഡിപ്പിച്ചു, ദുഷ്ടഹൃദയനായവനേ.
സൈന്ധവേന പരാമൃഷ്ടാ പരിഭൂയ പിതൄന്മമ । ഏതേഷാമപമാനാനാമന്യേഷാം ച കുലാധമ
സിന്ധുരാജാവിന്റെ അപമാനത്താൽ എന്റെ പിതാക്കന്മാരെയും മറ്റുള്ളവരെയും അപകീര്ത്തിപ്പെടുത്തിയ ഈ കുടുംബത്തിലെ ഏറ്റവും നിസ്സാരനായവൻ വലിയ അപമാനം വരുത്തി.
അന്തമദ്യ ഗമിഷ്യാമി യദി നോത്സൃജസേ രണമ്। ഏവമുക്ത്വാ തു ഹൈഡിമ്ബോ മഹദ്വിഷ്ഫാര്യ കാര്മുകമ്
ഇന്ന് ഞാൻ അവന്റെ അന്ത്യം വരുത്തും, നീ യുദ്ധം ഉപേക്ഷിക്കില്ലെങ്കിൽ. ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞ് ഹൈഡിംബന്റെ മകൻ വലിയ ശബ്ദത്തോടെ തന്റെ വലിയ വില്ല് പിടിച്ചു.
സംദശ്യ ദശനൈരോഷ്ഠം സൃകിണീ പരിസംലിഹന്। ശരവര്ഷേണ മഹതാ ദുര്യോധനമവാകിരത്। പര്വതം വാരിധാരാഭിഃ പ്രാവൃഷീവ ബലാഹകഃ
അവൻ ദന്തങ്ങൾ കൊണ്ട് ചുണ്ടുകൾ കടിച്ചു, വായ് ചുറ്റും നക്കിക്കൊണ്ട്, വലിയ അമ്പുകൾ കൊണ്ട് ദുര്യോധനനെ മഴപെയ്യുന്ന മേഘം പോലെ അമ്പുകൾ കൊണ്ട് മൂടി.
തതസ്തദ്ബാണവര്ഷം തു ദുഃസഹം ദാനവൈരപി। ദധാര യുധി രാജേന്ദ്രോ യഥാ വര്ഷം മഹാദ്വിപഃ
പിശാചന്മാർക്കുപോലും സഹിക്കാൻ കഴിയാത്ത ആ അമ്പുകളുടെ മഴ രാജാവായവൻ യുദ്ധത്തിൽ വലിയ ആന മഴ സഹിക്കുന്നതുപോലെ താങ്ങി.
തതഃ ക്രോധസമാവിഷ്ടോ നിഃശ്വസന്നിവ പന്നഗഃ । സംശയം പരമം പ്രാപ്തഃ പുത്രസ്തേ ഭരതര്ഷഭ
പിന്നീട് അത്യന്തം കോപത്തോടെ, പാമ്പുപോലെ കഠിനമായി ശ്വസിച്ചുകൊണ്ട്, ഭാരതവംശത്തിലെ മഹാരഥനായ നിന്റെ മകൻ അത്യന്തം ഭയങ്കരമായ അവസ്ഥയിലായി.
മുമോച നിശിതാംസ്തീക്ഷ്ണാന്നാരാചാന്പഞ്ചവിംശതിമ്। തേഽപതന്സഹസാ രാജംസ്തസ്മിന്രാക്ഷസപുങ്ഗവേ
അവൻ ഇരുപത്തഞ്ച് കൂരിയുള്ള ഇരുമ്പ് അമ്പുകൾ വെടിഞ്ഞു, അവ അതിവേഗത്തിൽ ആ രാക്ഷസശ്രേഷ്ഠന്റെ മേൽ വീണു.
ആശീവിഷാ ഇവ ക്രുദ്ധാഃ പര്വതേ ഗന്ധമാദനേ । സ തൈര്വിദ്ധഃ സ്രവന്രക്തം പ്രഭിന്ന ഇവ കുഞ്ജരഃ
ഗന്ധമാദനപർവതത്തിലെ കോപിതനായ പാമ്പുകൾപോലെ ആ അമ്പുകൾ കൊണ്ടു കുത്തേറ്റപ്പോൾ, അവൻ രക്തം ചൊരിയുന്ന ആനപോലെ ആയിരുന്നു.
ദധ്രേ മതിം വിനാശായ രാജ്ഞഃ സ പിശിതാശനഃ। ജഗ്രാഹ ച മഹാശക്തിം ഗിരീണാമപി ദാരിണീമ്
അവൻ രാജാവിനെ നശിപ്പിക്കാൻ മനസ്സുറച്ചു, പർവതങ്ങളെയും കീറാൻ കഴിയുന്ന വലിയ ശൂലം എടുത്തു.
സംപ്രദീപ്താം മഹോല്കാഭാമശനിം ജ്വലിതാമിവ । തമാഗച്ഛന്മഹാബാഹുര്ജിഘാംസുസ്തനയം തവ
വലിയ ജ്വലിക്കുന്ന ഉൽക്കപോലും, മിന്നലുപോലും ദഹിപ്പിക്കുന്ന ആ ആയുധം എടുത്ത്, ശക്തനായവൻ നിന്റെ മകനെ കൊല്ലാൻ മുന്നോട്ട് പോന്നു.
താമുദ്യതാമഭിപ്രേക്ഷ്യ വങ്ഗാനാമധിപസ്ത്വരന് । കുഞ്ജരം ഗിരിസംകാശം രാക്ഷസം പ്രത്യചോദയത്
ആ ആയുധം ഉയർത്തിയതുകണ്ട് വംഗരാജാവ് വേഗത്തിൽ പർവതംപോലെയുള്ള ആനയെ രാക്ഷസന്റെ നേരെ ഓടിച്ചു.
സ നാഗപ്രവരേണാജൌ ബലിനാ ശീഘ്രഗാമിനാ । യതോ ദുര്യോധനരഥസ്തം മാര്ഗം പ്രത്യഷേധയത്
ശക്തിയും വേഗവും ഉള്ള ആ ശ്രേഷ്ഠമായ ആനയിൽ കയറി, അവൻ ദുര്യോധനന്റെ രഥത്തിന് മുന്നിൽ വഴിതടഞ്ഞു.
പന്ഥാനം വാരയാമാസ കുഞ്ജരേണ സുതസ്യ തേ। മാര്ഗമാവാരിതം ദൃഷ്ട്വാ രാജ്ഞാ വങ്ഗേന ധീമതാ
നിന്റെ മകന്റെ വഴിയിൽ ആന കൊണ്ടു തടസ്സം സൃഷ്ടിച്ചു; വംഗരാജാവ് വഴിതടഞ്ഞതുകണ്ട്—
ഘടോത്കചോ മഹാരാജ ക്രോധസംരക്തലോചനഃ । ഉദ്യതാം താം മഹാശക്തികം തസ്മിംശ്ചിക്ഷേപ വാരണേ
മഹാരാജാവേ, ഘടോത്സ്കചൻ കോപത്തിൽ കണ്ണുകൾ ചുവപ്പിച്ച് ആ വലിയ ശൂലം ആനയിലേക്കെറിഞ്ഞു.
സ തയാഽഭിഹതോ രാജംസ്തേന ബാഹുപ്രമുക്തയാ। സംജാതരുധിരോത്പീഡഃ പപാത ച മമാര ച
അവന്റെ ഭുജശക്തിയിൽ എറിഞ്ഞ ആ ശൂലംകൊണ്ട് കുത്തേറ്റ ആന രക്തം ചൊരിയിച്ച് വീണു മരിച്ചു.
പതത്യഥ ഗജേ ചാപി വങ്ഗാനാമീശ്വരോ ബലീ। ജവേന സമഭിദ്രുത്യ ജഗാമ ധരണീതലമ്
ആന വീഴുമ്പോൾ, വംഗരാജാവ് അതിവേഗത്തിൽ ചാടിപ്പിടിച്ച് നിലത്തേക്ക് ഇറങ്ങി.
ദുര്യോധോഽപി സംപ്രേക്ഷ്യ പതിതം വരവാരണമ് । പ്രഭഗ്നം ച ബലം ദൃഷ്ട്വാ ജഗാമ പരമാം വ്യഥാമ്
ദുര്യോധനൻ ആ ശ്രേഷ്ഠമായ ആന വീണതും തന്റെ സൈന്യം തകർന്നതും കണ്ടപ്പോൾ, അത്യന്തം വേദനയിലായി.