രാക്ഷസോ വ്യനദദ്ധോരം സ ശബ്ദസ്തുമുലോഽഭവത്। പരശ്വഥക്ഷതം രക്ഷഃ സുസ്രാവ ബഹുശോണിതമ്
രാക്ഷസൻ ഭയങ്കരമായ ഒരു കുരച്ചൽ മുഴക്കി. ആ ശബ്ദം വളരെ ഉച്ചത്തിൽ മുഴങ്ങിപ്പോയി. പരശു കൊണ്ടുള്ള മുറിവിൽ നിന്ന് ആ രാക്ഷസൻ ധാരാളം രക്തം ചോർന്നു.
തതശ്രുക്രോധ ബലവാംശ്ചക്രേ വേഗം ച സംയുഗേ। ആര്ശ്യശൃങ്ഗിസ്തതോ ദൃഷ്ട്വാ സമരേ ശത്രുമൂര്ചിതമ്
അപ്പോൾ കണ്ണീരും കോപവും നിറഞ്ഞ ശക്തിയോടെ അവൻ യുദ്ധത്തിൽ മുന്നോട്ട് പാഞ്ഞു. ശത്രു യുദ്ധത്തിൽ ബോധംകെട്ടുപോകുന്നത് കണ്ടപ്പോൾ, ആർഷ്യശൃംഗി അതിനെ ശ്രദ്ധിച്ചു.
കൃത്വാ ഘോരം മഹദ്രൂപം ഗ്രഹീതുമുപചക്രമേ । അര്ജുനസ്യ സുതം വീരമിരാവന്തം യശസ്വിനമ്
ഭയാനകവും വലുതുമായ രൂപം സ്വീകരിച്ച്, അർജുനന്റെ വീരനായും പ്രശസ്തനായും ആയിരാവതിനെ പിടിക്കാൻ രാക്ഷസൻ ശ്രമിച്ചു.
സംഗ്രാമശിരസോ മധ്യേ സര്വേഷാം തത്ര പശ്യതാമ്। താം ദൃഷ്ട്വാ താദൃശീം മായാം രാക്ഷസസ്യ ദുരാത്മനഃ
യുദ്ധഭൂമിയുടെ നടുവിൽ, എല്ലാവരും നോക്കിനിൽക്കുമ്പോൾ, ആ ദുഷ്ടരാക്ഷസൻ അത്തരമൊരു മായാജാലം കാണിച്ചപ്പോൾ—
ഇരാവാനപി സംക്രുദ്ധോ മായാം സ്രഷ്ടും പ്രചക്രമേ। തസ്യ ക്രോധാഭിഭൂതസ്യ സമരേഷ്വനിവര്തിനഃ
അയിരാവാനും അത്രേം കോപത്തോടെ തനിക്കു സ്വന്തം മായാജാലം സൃഷ്ടിക്കാൻ തുടങ്ങി. യുദ്ധത്തിൽ കോപം കയറി, അവൻ പിന്നോട്ട് തിരിയാൻ തയ്യാറായില്ല.
യോഽന്വയോ മാതൃകസ്തസ്യ സ ഏനമഭിപേദിവാന്। സ നാഗൈര്ബഹുഭീ രാജന്നിരാവാന്സംവൃതോ രണേ
അവനു മാതൃവംശം ഉണ്ടായവൻ നേരെ അവനെ ആക്രമിച്ചു. രാജാവേ, യുദ്ധത്തിൽ ധാരാളം പാമ്പുകൾ അയിരാവാനെ ചുറ്റിപ്പറ്റി.
ദധാര സുമഹദ്രൂപമനന്ത ഇവ ഭോഗവാന്। തതോ ബഹുവിധൈര്നാഗൈശ്ഛാദയാമാസ രാക്ഷസമ്
അവൻ അനന്തൻപോലെയുള്ള വലിയ രൂപം ധരിച്ചു. പിന്നെ പലവിധ പാമ്പുകളാൽ രാക്ഷസനെ മറച്ചു.
ഛാദ്യമാനസ്തു നാഗൈഃ സ ധ്യാത്വാ രാക്ഷസപുങ്ഗവഃ। സൌപര്ണം രൂപമാസ്ഥായ ഭക്ഷയാമാസ പന്നഗമ്
പാമ്പുകൾകൊണ്ട് മറച്ചുപിടിക്കപ്പെട്ടപ്പോൾ, ആ രാക്ഷസശ്രേഷ്ഠൻ ചിന്തിച്ചു. പിന്നെ ഗരുഡന്റെ രൂപം സ്വീകരിച്ച് ആ പാമ്പുകളെ തിന്നാൻ തുടങ്ങി.
മായയാ ഭക്ഷിതേ തസ്മിന്നന്വയേ തസ്യ മാതൃകേ । വിമോഹിതമിരാവന്തം ന്യഹനദ്രാക്ഷസോഽസിനാ
മാതൃവംശത്തിൽപ്പെട്ട ആ പാമ്പുകളെ മായാജാലത്താൽ തിന്നുകളഞ്ഞപ്പോൾ, രാക്ഷസൻ ആശ്ചര്യത്തിൽപ്പെട്ട അയിരാവാനെ വാളുകൊണ്ട് ആക്രമിച്ചു.
സകുണ്ഡലം സമുകുടം പദ്മേന്ദുസദൃശപ്രഭമ് । ഇരാവതഃ ശിരോ രക്ഷഃ പാതയാമാസ ഭൂതലേ
കുണ്ഡലവും മുകുടവും ധരിച്ച, താമരയോ ചന്ദ്രനോ പോലെയുള്ള പ്രകാശമുള്ള അയിരാവാന്റെ തല രാക്ഷസൻ വെട്ടി നിലത്തേക്ക് വീഴ്ത്തി.
തസ്മിംസ്തു നിഹതേ വീരേ രാക്ഷസേനാര്ജുനാത്മജേ। വിശോകാഃ സമപദ്യന്ത ധാര്തരാഷ്ട്രാഃ സരാജകാഃ
അർജുനന്റെ മകനായ ആ വീരൻ രാക്ഷസനാൽ കൊല്ലപ്പെട്ടപ്പോൾ, ധൃതരാഷ്ട്രപുത്രന്മാരും രാജാക്കളും ദുഃഖം വിട്ടു സന്തോഷിച്ചു.
തസ്മിന്മഹതി സംഗ്രാമേ താദൃശേ ഭൈരവേ പുനഃ। മഹാന്വ്യതികരോ ഘോരഃ സേനയോഃ സമപദ്യത
ആ വലിയ ഭയങ്കരമായ യുദ്ധത്തിൽ വീണ്ടും ഒരു ഭയാനകമായ ഏറ്റുമുട്ടൽ രണ്ടു സൈന്യങ്ങൾക്കിടയിൽ ഉണ്ടായി.
ഗജാ ഹയാഃ പദാതാശ്ച വിമിശ്രാ ദന്തിഭിര്ഹതാഃ । രഥാശ്വാ ദന്തിനശ്ചൈവ പത്തിഭിസ്തത്ര സൂദിതാഃ
ആനകളും കുതിരകളും കാൽസേനയും തമ്മിൽ കലർന്നുനിൽക്കുമ്പോൾ, ആനകൾ അവരെ കൊല്ലുകയായിരുന്നു. അങ്ങനെ രഥങ്ങളും കുതിരകളും ആനകളും കാൽസേനയാൽ അവിടെ കൊല്ലപ്പെട്ടു.
തഥാ പത്തിരഥൌഘാശ്ച ഹയാശ്ച ബഹവോ രണേ। രഥിഭിര്നിഹതാ രാജംസ്തവ തേഷാം ച സംകുലേ
അങ്ങനെ, രാജാവേ, യുദ്ധത്തിൽ പല കാൽസേനയും രഥികളും കുതിരകളും രഥികന്മാരാൽ കൊല്ലപ്പെട്ടു. ആ കലഹത്തിൽ—
അജാനന്നര്ജുനശ്ചാപി നിഹതം പുത്രമൌരസമ്। ജഘാന സമരേ ശൂരാന്രാജ്ഞസ്താന്ഭീഷ്മരക്ഷിണഃ
തന്റെ സ്വന്തം മകൻ കൊല്ലപ്പെട്ടതായി അറിയാതെ അർജുനനും യുദ്ധത്തിൽ ഭീഷ്മനെ കാത്തിരുന്ന വീരരാജാക്കന്മാരെ വീഴ്ത്തി.
തഥൈവ താവകാ രാജന്സൃഞ്ജയാശ്ച സഹസ്രശഃ। ജുഹ്വതഃ സമരേ പ്രാണാന്നിജഘ്രുരിതരേതരമ്
അതുപോലെ, രാജാവേ, നിന്റെ സൈന്യവും സൃഞ്ജയന്മാരും ആയിരക്കണക്കിന് ആളുകൾ യുദ്ധത്തിൽ ജീവൻ അർപ്പിച്ച് പരസ്പരം കൊല്ലപ്പെട്ടു.
മുക്തകേശാ വികവചാ വിരഥാശ്ഛിന്നകാര്മുകാഃ । ബാഹുഭിഃ സമയുധ്യന്ത സമവേതാഃ പരസ്പരമ്
ചെവിക്കുനൂലും കവചവും ഇല്ലാതെ, രഥം നഷ്ടപ്പെട്ടും വില്ല് തകർന്നും, അവർ കൈകളാൽ തമ്മിൽ ചേർന്ന് യുദ്ധം നടത്തി.
തഥാ മര്മാതിഗൈര്ഭീഷ്മോ നിജഘാന മഹാരഥാന്। കമ്പയന്സമരേ സേനാം പാണ്ഡവാനാം പരംതപഃ
അങ്ങനെ ഭീഷ്മൻ, മരണപര്യന്തം അടിയന്തരമായ പ്രഹരങ്ങൾകൊണ്ട് മഹാരഥന്മാരെ വീഴ്ത്തി, പാണ്ഡവസേനയെ യുദ്ധത്തിൽ നടുക്കിച്ചു.
തേന യൌധിഷ്ഠിരേ സൈന്യേ ബഹവോ മാനവാ ഹതാഃ। ദന്തിനഃ സാദിനശ്ചൈവ രഥിനോഽഥ ഹയാസ്തഥാ
യുധിഷ്ഠിരന്റെ സൈന്യത്തില് അവന് അനേകം ആളുകളെ കൊല്ലുകയായിരുന്നു; ആനപ്പുറത്തിരുന്നവരും കുതിരപ്പടയും രഥികന്മാരും കുതിരയിലും ഉണ്ടായിരുന്നവരും അന്നേ ദിവസം വീണുപോയി.
തത്ര ഭാരത ഭീഷ്മസ്യ രണേ ദൃഷ്ട്വാ പരാക്രമമ് । അത്യദ്ഭുതമപശ്യാമ ശക്രസ്യേവ പരാക്രമമ്
അവിടെ, ഭാരത, ഭീഷ്മന്റെ യുദ്ധശൗര്യം കണ്ടപ്പോള് ഞങ്ങള് അത്ഭുതം കണ്ടു; അതു തന്നെ ഇന്ദ്രന്റെ വീര്യത്തോട് സാമ്യമുള്ളതായിരുന്നു.
തഥൈവ ഭീമസേനസ്യ പാര്ഷതസ്യ ച ഭാരത। രൌദ്രമാസീദ്രണേ യുദ്ധം സാത്യകസ്യ ച ധന്വിനഃ
അതു പോലെ തന്നെ, ഭീമസേനന്റെയും പൃഷ്ടപുത്രന്റെയും, അത്തരം ധനുര്വീരനായ സത്യകിയുടെയും യുദ്ധം അന്നവിടെയുണ്ടായപ്പോള് അതി ഭയാനകമായിരുന്നു.
ദൃഷ്ട്വാ ദ്രോണസ്യ വിക്രാന്തം പാണ്ഡവാന്ഭയമാവിശത് । ഏക ഏവ രണേ ശക്തോ നിഹന്തും സര്വസൈനികാന്
ദ്രോണന്റെ ശക്തി കണ്ടപ്പോള് പാണ്ഡവര്ക്ക് ഭയം നിറഞ്ഞു; യുദ്ധഭൂമിയില് ഒറ്റയ്ക്കു തന്നെ അവന് മുഴുവന് സൈന്യത്തെയും നശിപ്പിക്കാന് കഴിയുമെന്നു തോന്നി.
കിം പുനഃ പൃഥിവീശൂരൈര്യോധവ്രാതൈഃ സമാവൃതഃ। ഇത്യബ്രുവന്മഹാരാജ രണേ ദ്രോണേന പീഡിതാഃ
അവന് ഭൂമിയിലെ വീരന്മാരും വലിയ സൈന്യങ്ങളും ചുറ്റിപ്പറ്റിയാല് എന്താകും? അങ്ങനെ ദ്രോണന്റെ ആക്രമണത്തില് പീഡിതരായവര് രാജാവേ, യുദ്ധത്തില് പറഞ്ഞു.
വര്തമാനേ തഥാ രൌദ്രേ സംഗ്രാമേ ഭരതര്ഷഭ । ഉഭയോഃ സേനയോഃ ശൂരാ നാമൃഷ്യന്ത പരസ്പരമ്
അങ്ങനെ അതി ഭയാനകമായ യുദ്ധം നടക്കുമ്പോള്, ഭാരതരില് പ്രധാനനായവനേ, ഇരുവശത്തുമുള്ള വീരന്മാര് തമ്മില് ഒരിക്കലും സഹിക്കാനാവാത്തവരായിരുന്നു.
ആവിഷ്ടാ ഇവ യുധ്യന്തേ രക്ഷോഭൂതൈര്മഹാബലൈഃ । താവകാഃ പാണ്ഡവേയാശ്ച സംരബ്ധാസ്താത ധന്വിനഃ
വലിയ ശക്തിയുള്ള ഭൂതങ്ങള് അവരെ പിടിച്ചെടുത്തതുപോലെ, അപ്പൊള് നിന്റെ സൈന്യവും പാണ്ഡവരും, എല്ലാവരും കോപത്തോടെ അമ്പുകള് പ്രയോഗിച്ചു യുദ്ധം ചെയ്തു.
ന സ്മ പശ്യാമഹേ കംചിത്പ്രാണാന്യഃ പരിരക്ഷതി। ദൈവാസുരാഭേ സമരേ തസ്മിന്യോധാ നരാധിപ
ആ യുദ്ധഭൂമിയില് ദേവന്മാരും അസുരന്മാരും ഏറ്റുമുട്ടുന്നതുപോലെയായിരുന്നു; അവിടെ ആരും ജീവന് രക്ഷിക്കാന് ശ്രമിക്കുന്നതൊന്നും ഞങ്ങള് കണ്ടില്ല, രാജാവേ.
ഇരാവന്തം തു നിഹതം ദൃഷ്ട്വാ പാര്ഥാ മഹാരഥാഃ । സംഗ്രാമേ കിമകുര്വന്ത തന്മമാചക്ഷ്വ സഞ്ജയ
ഇരാവൻ യുദ്ധത്തിൽ കൊല്ലപ്പെട്ടപ്പോൾ, പൃഥയുടെ മഹാരഥന്മാർ അപ്പോൾ എന്ത് ചെയ്തു? അത് എനിക്ക് പറയൂ, സഞ്ജയ.
ഇരാവന്തം തു നിഹതം സംഗ്രാമേ വീക്ഷ്യ രാക്ഷസഃ। വ്യനദത്സുമഹാനാദം ഭൈമസേനിര്ഘടോത്കചഃ
യുദ്ധത്തിൽ ഇരാവൻ കൊല്ലപ്പെട്ടത് കണ്ടപ്പോൾ, ഭീമസേനന്റെ മകൻ ഘടോൽക്കചൻ എന്ന രാക്ഷസൻ വലിയ ഒരു ഗർജ്ജനം മുഴക്കിയിരുന്നു.
നദതസ്തസ്യ ശബ്ദേന പൃഥിവീ സാഗരാമ്ബരാ । സപര്വതവനാ രാജംശ്ചചാല സുഭൃശം തദാ
അവന്റെ ആ ഗർജ്ജനശബ്ദം കേട്ടപ്പോൾ, ഭൂമി, സമുദ്രം, ആകാശം, പർവതങ്ങളും കാടുകളും എല്ലാം അതി ഭയങ്കരമായി കുലുങ്ങി, രാജാവേ.
അന്തരിക്ഷം ദിശശ്ചൈവ സര്വാശ്ച പ്രദിശസ്തഥാ । `ചേലുശ്ച സഹസാ തത്ര തേന നാദേന നാദിതാഃ
ആ ശബ്ദം മുഴക്കിയപ്പോൾ, അന്തരീക്ഷവും ദിശകളും എല്ലാ ഭാഗങ്ങളും അപ്രത്യക്ഷമായി അതിശക്തിയായി വിറച്ചു.