സ ശരഃ പണ്ഡിതം ഹത്വാ വിവേശ ധരണീതലമ് । യഥാ നരം നിഹത്യാശു ഭുജഗഃ കാലചോദിതഃ
ആ അമ്പ് പണ്ഡിതകനെ വധിച്ച് ഭൂമിയിൽ കയറി; വിധിയുടെ പ്രകാരം പാമ്പ് ആളെ വധിക്കുന്നതുപോലെ അതു വേഗത്തിൽ നടന്നു.
വിശാലാക്ഷശിരശ്ഛിത്ത്വാ പാതയാമാസ ഭൂതലേ। ത്രിഭിഃ ശരൈരദീനാത്മാ സ്മരന്ക്ലേശം പുരാതനമ്
പഴയ വേദന ഓർത്ത്, ഭീമൻ ഭയമില്ലാതെ മൂന്നു അമ്പുകൾകൊണ്ട് വിശാലാക്ഷന്റെ തല വെട്ടി നിലത്ത് വീഴ്ത്തി.
മഹോദരം മഹേഷ്വാസം നാരാചേന സ്തനാന്തരേ । വിവ്യാധ സമരേ രാജന്സ ഹതോ ന്യപതദ്ഭുവി
രാജാവേ, യുദ്ധത്തിൽ ഭീമൻ മഹാശക്തിയുള്ള ധനുര്വേദിയായ മഹോദരന്റെ നെഞ്ചിൽ വീശിയുള്ള അമ്പ് തുളച്ചു; അവൻ നിലത്ത് വീണു മരിച്ചു.
ആദിത്യകേതോഃ കേതും ച ച്ഛിത്ത്വാ ബാണേന സംയുഗേ । ഭല്ലേന ഭൃശതീക്ഷ്ണേന ശിരശ്ചിച്ഛേദ ഭാരത
യുദ്ധത്തിൽ ഭീമൻ ആദിത്യകേതുവിന്റെ പതാക അമ്പ് കൊണ്ട് വെട്ടി, അത്യന്തം കൂരമായ മറ്റൊരു അമ്പ് കൊണ്ട് അവന്റെ തല വെട്ടി, ഭാരത.
ബഹ്വാശിനം തത ഭീമഃ ശരേണാനതര്വണാ । പ്രേഷയാമാസ സംക്രുദ്ധോ യമസ്യ സദനം പ്രതി
അപ്പോൾ ഭീമൻ അത്യന്തം കോപത്തോടെ വലിയ അഹാരശീലനായവനെ മൂർച്ചയുള്ള ഒരു അമ്പുകൊണ്ട് വെടിഞ്ഞു, അവനെ യമലോകത്തേക്ക് അയച്ചു.
പ്രദുദ്രുവുസ്തതസ്തേഽന്യേ പുത്രാസ്തവ വിശാംപതേ । മന്യമാനാ ഹി തത്സത്യം സഭായാം തസ്യ ഭാഷിതമ്
അതിനുശേഷം, രാജാവേ, ബാക്കിയുള്ള നിങ്ങളുടെ മക്കൾ, സഭയിൽ പറഞ്ഞത് സത്യമായിത്തീരുന്നു എന്ന് വിശ്വസിച്ച്, ഭയപ്പെട്ട് ഓടി രക്ഷപ്പെട്ടു.
തതോ ദുര്യോധനോ രാജാ ഭ്രാതൃവ്യസനകര്ശിതഃ। അബ്രവീത്താവകാന്യോധാന്ഭീമോഽയം വധ്യതാമിതി
അപ്പോൾ രാജാവായ ദുര്യോധനൻ സഹോദരന്മാരുടെ ദുർഭാഗ്യത്തിൽ വിഷമിച്ച്, നിങ്ങളുടെ സൈനികരോടു പറഞ്ഞു: 'ഈ ഭീമനെ കൊല്ലണം.'
ഏവമേതേ മഹേഷ്വാസാഃ പുത്രാസ്ത്വ വിശാംപതേ । ഭ്രാതൄന്സംദൃശ്യ നിഹതാന്പ്രസ്മരംസ്തേ ഹി തദ്വചഃ
ഇങ്ങനെ, മഹാബലശാലികളായ നിങ്ങളുടെ മക്കൾ, സഹോദരന്മാർ കൊല്ലപ്പെട്ടതിനെ കണ്ടപ്പോൾ, അപ്പോൾ പറഞ്ഞ വാക്കുകൾ ഓർത്തു.
യദുക്തവാന്മഹാപ്രാജ്ഞഃ ക്ഷത്താ ഹിതമനാമയമ് । തദിദം സമനുപ്രാപ്തം വചനം ദിവ്യദര്ശിനഃ
നിങ്ങളുടെ ക്ഷേമം ഉദ്ദേശിച്ച് മഹാപണ്ഡിതനായ വിദുരൻ മുമ്പ് പറഞ്ഞ ദിവ്യദർശിയായ വാക്കുകൾ ഇപ്പോൾ യാഥാർത്ഥ്യമായിരിക്കുന്നു.
ലോഭമോഹസമാവിഷ്ടഃ പുത്രപ്രീത്യാ ജനാധിപ। ന ബുധ്യസേ പുരാ യത്തത്തഥ്യമുക്തം വചോ മഹത്
ലാഭം, മോഹം എന്നിവയിൽ ആകൃഷ്ടനായി, മക്കളോടുള്ള സ്നേഹത്താൽ, രാജാവേ, മുമ്പ് പറഞ്ഞ മഹത്തായ സത്യവാക്യം നിങ്ങൾ മനസ്സിലാക്കിയില്ല.
തഥൈവ ച വധാര്ഥായ പുത്രാണാം പാണ്ഡവോ ബലീ। നൂനം ജാതോ മഹാബാഹുര്യഥാ ഹന്തി സ്മ കൌരവാന്
നിസ്സംശയം, പാണ്ഡുവിന്റെ മഹാബാഹുവായ പുത്രൻ നിങ്ങളുടെ മക്കളുടെ നാശത്തിനായി ജനിച്ചവനാണ്; അവൻ കൌരവന്മാരെ ഇങ്ങനെ സംഹരിക്കുന്നു.
തതോ ദുരയോധനോ രാജാ ഭീഷ്മമാസാദ്യ സംയുഗേ। ദുഃഖേന മഹതാഽഽവിഷ്ടോ വിലലാപ സുദുഃഖിതഃ
അപ്പോൾ രാജാവായ ദുര്യോധനൻ യുദ്ധത്തിൽ ഭീഷ്മനെ സമീപിച്ചു, വലിയ ദു:ഖത്തിൽ ആകൃഷ്ടനായി, അതീവ ദു:ഖത്തോടെ വിലപിച്ചു.
നിഹതാ ഭ്രാതരഃ ശൂരാ ഭീമസേനേന മേ യുധി। യതമാനാസ്തഥാന്യേഽപി ഹന്യന്തേ സര്വസൈനികാഃ
എന്റെ വീരനായ സഹോദരന്മാർ ഭീമസേനന്റെ കൈയിൽ യുദ്ധത്തിൽ വീണു; മറ്റുള്ളവരും ശ്രമിച്ചിട്ടും എന്റെ എല്ലാ സൈനികരും കൊല്ലപ്പെടുന്നു.
ഭവാംശ്ച മധ്യസ്ഥതയാ നിത്യമസ്മാനുപേക്ഷതേ। സോഽഹം കുപഥമാരൂഢഃ പശ്യ ദൈവമിദം മമ
നിങ്ങൾ എപ്പോഴും മധ്യസ്ഥനായി ഞങ്ങളെ അവഗണിക്കുന്നു; അതുകൊണ്ട് ഞാൻ തെറ്റായ വഴിയിൽ ചെന്നു, എന്റെ വിധി ഇതാണെന്ന് കാണുന്നു.
ഏതച്ഛ്രുത്വാ വചഃ ക്രൂരം പിതാ ദേവവ്രതസ്തവ। ദുര്യോധനമിദം വാക്യമബ്രവീത്സമാശ്രുലോചനഃ
ഈ കഠിനമായ വാക്കുകൾ കേട്ടപ്പോൾ, നിങ്ങളുടെ അച്ഛനായ ദേവവ്രതൻ കണ്ണുനിറഞ്ഞ് ദുര്യോധനനോടു പറഞ്ഞു.
ഉക്തമേതന്മയാ പൂര്വം ദ്രോണേന വിദുരേണ ച । ഗാന്ധാര്യാ ച യശസ്വിന്യാ തത്ത്വം താത ന ബുദ്ധവാന്
ഇത് ഞാൻ, ദ്രോൺ, വിദുരൻ, മഹത്വമുള്ള ഗാന്ധാരി എന്നിവരും മുമ്പ് പറഞ്ഞതാണ്; പക്ഷേ, മകനേ, നീ ആ സത്യം മനസ്സിലാക്കിയില്ല.
സമയശ്ച മയാ പൂര്വം കൃതോ വൈ ശത്രുകര്ശന । നാഹംയുധി നിയോക്തവ്യോ നാപ്യാചാര്യഃ കഥംചനാ
ശത്രുക്കൾക്ക് ഭയം ഉണ്ടാക്കുന്നവനേ, ഞാൻ മുമ്പ് ഒരു വാഗ്ദാനം ചെയ്തിട്ടുണ്ട്: യുദ്ധത്തിൽ എന്നെയും ആചാര്യനെയും നിർദ്ദേശിക്കരുത്.
യയ ഹി ധര്തരാഷ്ട്രാണാം ഭീമോ ദ്രക്ഷ്യതി സംയുഗേ। ഹനിഷ്യതി രണേ നിത്യം സത്യമേതദ്ബ്രവീമി തേ
ഭീമൻ യുദ്ധത്തിൽ ധൃതരാഷ്ട്രപുത്രന്മാരെ കാണുന്നിടത്തോളം അവൻ അവരെ തുടർച്ചയായി കൊല്ലും; ഞാൻ സത്യമായാണ് പറയുന്നത്.
സ ത്വം രാജന്സ്ഥിരോ ഭൂത്വാ രണേ കൃത്വാ ദൃഢാം മതിമ് । യോധയസ്വ രണേ പാര്ഥാന്സ്വര്ഗം കൃത്വാ പരായണമ്
അതിനാൽ, രാജാവേ, ഉറച്ച മനസ്സോടെ നിലകൊണ്ട്, യുദ്ധത്തിൽ ധൈര്യത്തോടെ പാണ്ഡവന്മാരെ നേരിടുക; സ്വർഗം ലക്ഷ്യമാക്കി പോരാടുക.
ന ശക്യഃ പാണ്ഡവാ ജേതും സേന്ദ്രൈരപി സുരാസുരൈഃ । തസ്മാദ്യുദ്ധേ സ്ഥിരാം കൃത്വാ മതിം യുദ്ധ്യസ്വ ഭാരത
പാണ്ഡവന്മാരെ ഇന്ദ്രനും ദേവന്മാരും അസുരന്മാരും ചേർന്നാലും ജയിക്കാൻ കഴിയില്ല; അതിനാൽ, ഭാരത, യുദ്ധത്തിൽ മനസ്സു ഉറപ്പാക്കി പോരാടുക.
ദൃഷ്ട്വാ മേ നിഹതാന്പുത്രാന്ബഹൂനേകേന സഞ്ജയ । ഭീഷ്മോ ദ്രോണഃ കൃപശ്ചൈവ കിമകുര്വത സംയുഗേ
ഒരു വ്യക്തി എന്റെ അനേകം മക്കളെ കൊല്ലുന്നത് കണ്ടപ്പോൾ, സഞ്ജയ, ഭീഷ്മനും ദ്രോണനും കൃപനും യുദ്ധത്തിൽ എന്ത് ചെയ്തു?
അഹന്യഹനി മേ പുത്രാഃ ക്ഷയം ഗച്ഛന്തി സഞ്ജയ । മന്യേഽഹം സര്വഥാ പുത്രാന്ദൈവേനോപഹതാന്ഭൃശമ്
ദിവസംതോറും എന്റെ മക്കൾ നശിച്ചുകൊണ്ടിരിക്കുന്നു, സഞ്ജയ; ഞാൻ ഉറപ്പായി കരുതുന്നു, എന്റെ മക്കൾ പൂര്ണമായും വിധിയുടെ അടിയിലായിരിക്കുന്നു.
യത്ര മേ തനയാഃ സര്വേ ജീയന്തേ ന ജയന്ത്യുത । യത്ര ഭീഷ്മസ്യ ദ്രോണസ്യ കൃപസ്യ ച മഹാത്മനഃ
എന്റെ മക്കൾ എല്ലാവരും ജീവിച്ചിരുന്നെങ്കിലും വിജയിച്ചില്ല; ഭീഷ്മനും ദ്രോണനും മഹാത്മാവായ കൃപനും ഉള്ളിടത്താണ് അത്.
സൌമദത്തേശ്ച വീരസ്യ ഭഗദത്തസ്യ ചോഭയോഃ । അശ്വത്ഥാമ്നസ്തഥാ താത ശൂരാണാമനിവര്തിനാമ്
സൗമദത്തിയുടെ വീരനും ഭഗദത്തനും അശ്വത്താമനും, പിന്മാറാത്ത വീരന്മാരുടെ കൂട്ടത്തിൽ, അച്ഛാ, അവിടെയും ഉണ്ടായിരുന്നു.
അന്യേഷാം ചൈവ ശൂരാണാം മധ്യഗാസ്തനയാ മമ । യദഹന്യന്ത സംഗ്രാമേ കിമന്യദ്ഭാഗധേയതഃ
മറ്റു വീരന്മാരുടെ നടുവിലും എന്റെ മക്കൾ നിലകൊണ്ടിരുന്നു; അവർ യുദ്ധത്തിൽ വീണപ്പോൾ, വിധി വേറെ എന്ത് ചെയ്യുമായിരുന്നു?
ന ഹി ദുര്യോധനോ മന്ദഃ പുരാ പ്രോക്തമബുധ്യത । വാര്യമാണോ മയാ താത ഭീഷ്മേണ വിദുരേണ ച
ദുര്യോധനൻ, അജ്ഞാനിയായവൻ, മുമ്പ് പറഞ്ഞതൊന്നും മനസ്സിലാക്കിയില്ല; ഞാൻ, ഭീഷ്മൻ, വിദുരൻ എന്നിങ്ങനെ പലരും അവനെ തടയാൻ ശ്രമിച്ചെങ്കിലും.
ഗന്ധാര്യാ ചൈവ ദുര്മേധാഃ സതതം ഹിതകാമ്യയാ । നാബുധ്യത പുരാ മോഹാത്തസ്യ പ്രാപ്തമിദം ഫലമ്
ഗന്ധാരിയും എന്നും അവന്റെ ഭാവി നന്നാകട്ടെ എന്നാഗ്രഹിച്ച് ഉപദേശം പറഞ്ഞിരുന്നു; പക്ഷേ, അവൻ മോഹത്തിൽ ആകയാൽ മനസ്സിലാക്കിയില്ല. ഇപ്പോൾ അതിന്റെ ഫലം ലഭിച്ചു.
യദ്ഭീമസേനഃ സമരേ പുത്രാന്മമ വിചേതസഃ । അഹന്യഹനി സംക്രുദ്ധോ നയതേ യമസാദനമ്
ഭീമസേനൻ യുദ്ധത്തിൽ കോപത്തോടെ, എന്റെ മനസ്സില്ലാത്ത മക്കളെ ദിവസേന യമലോകത്തിലേക്ക് അയക്കുകയായിരുന്നു.
ഇദം തത്സമനുപ്രാപ്തം ക്ഷത്തുര്വചനമുത്തമമ് । ന ബുദ്ധവാനസ്മി വിഭോ പ്രോച്യമാനമിദം തദാ
ഇതൊക്കെയാണ് ക്ഷത്രിയൻ പറഞ്ഞത് യാഥാർത്ഥ്യമായത്; അപ്പോൾ പറഞ്ഞതെല്ലാം ഞാൻ മനസ്സിലാക്കിയില്ല, പ്രഭോ.
നിവാരയ സുതം ദ്യൂതാത്പാണ്ഡവാന്മാ ദ്രുഹേതി ച । സുഹൃദാം ഹിതകാമാനാം ബ്രുവതാം തത്തദേവ ച
‘മകനെ ജുവയിൽ നിന്ന് തടയൂ, പാണ്ഡവന്മാരെ ദ്രോഹിക്കരുത്’ എന്ന് സുഹൃത്തുക്കളുടെ ഭാവി നന്നാകട്ടെ എന്നാഗ്രഹിച്ചവർ പറഞ്ഞു; എല്ലാവരും അതേ ഉപദേശം തന്നെയായിരുന്നു.