പ്രാസൈരഭിഹതാഃ കേചിദ്ഗജയോധാഃ സമന്തതഃ । പതമാനാഃ സ്മ ദൃശ്യന്തേ ഗിരിശൃങ്ഗാന്നഗാ ഇവ
ചുറ്റും കുന്തംകൊണ്ട് അടിയേറ്റ ചില ആനയോദ്ധാക്കൾ, മലശിഖരങ്ങളിൽ നിന്ന് മരങ്ങൾ വീഴുന്നതുപോലെ താഴേക്ക് വീണു.
പാദാതാശ്ചാപ്യദൃശ്യന്ത നിഘ്നന്തോഽഥ പരസ്പരമ് । ചിത്രരൂപധരാഃ ശൂരാ നഖരപ്രാസയോധിനഃ
കാലാളുകളും തമ്മിൽ ഏറ്റുമുട്ടി, പലവിധ വേഷങ്ങൾ ധരിച്ച്, വീരത്വത്തോടെ, നഖവും കുന്തവും ഉപയോഗിച്ച് പരസ്പരം കൊന്നു.
അന്യോന്യം തേ സമാസാദ്യ കുരുപാണ്ഡവസൈനികാഃ । അസ്ത്രൈര്നാനാവിധൈര്ഘോരൈ രണേ നിന്യുര്യമക്ഷയമ്
കുരുവും പാണ്ഡവരും തമ്മിൽ നേരിട്ട് ഏറ്റുമുട്ടി, ഭയാനകമായ പലവിധ ആയുധങ്ങൾ ഉപയോഗിച്ച്, അനേകരെയും യമലോകത്തിലേക്ക് അയച്ചു.
തതഃ ശാന്തനവോ ഭീഷ്മോ രഥഘോഷേണ നാദയന് । അഭ്യാഗമദ്രണേ പാര്ഥാന്ധനുഃശബ്ദേന മോഹയന്
ശാന്തനുവിന്റെ മകൻ ഭീഷ്മൻ, തന്റെ രഥത്തിന്റെ ശബ്ദം മുഴക്കിക്കൊണ്ട്, യുദ്ധത്തിൽ മുന്നേറി, വില്ലിന്റെ ശബ്ദം കൊണ്ട് പാണ്ഡവരെ അമ്പരപ്പിച്ചു.
പാണ്ഡവാനാം രഥാശ്ചാപി നദന്തോ ഭൈരവം സ്വനമ് । അഭ്യദ്രവന്ത സംയത്താ ധൃഷ്ടദ്യുമ്നപുരോഗമാഃ
പാണ്ഡവരുടെ രഥങ്ങളും ഭയാനകമായ ഗർജ്ജനത്തോടെ, ധൃഷ്ടദ്യുമ്നൻ മുന്നിൽ നിൽക്കെ, മുന്നേറി.
തതഃ പ്രവവൃതേ യുദ്ധം തവ തേഷാം ച ഭാരത। നരാശ്വരഥനാഗാനാം വ്യതിഷക്തം പരസ്പരമ്
അപ്പോൾ, ഭാരതാ, ഇരുവശത്തെയും സൈന്യങ്ങൾ തമ്മിൽ യുദ്ധം ആരംഭിച്ചു; ആളുകളും കുതിരകളും രഥങ്ങളും ആനകളും തമ്മിൽ ചേർന്ന് ഏറ്റുമുട്ടി.
ഭീഷ്മം തു സമരേ ക്രുദ്ധം പ്രതപന്തം സമന്തതഃ। ന ശേകുഃ പാണ്ഡവാ ദ്രഷ്ടും തപന്തമിവ ഭാസ്കരമ്
യുദ്ധഭൂമിയിൽ എല്ലാ ദിക്കിലും കോപത്തോടെ ജ്വലിച്ച ഭീഷ്മനെ, സൂര്യൻ പോലെ ദഹിപ്പിക്കുന്നതിനെപ്പോലെ, പാണ്ഡവർ നോക്കാൻ പോലും കഴിഞ്ഞില്ല.
തതഃ സര്വാണി സൈന്യാനി ധര്മപുത്രസ്യ ശാസനാത്। അഭ്യദ്രവന്ത ഗാങ്ഗേയം മര്ദയന്തം ശിതൈഃ ശരൈഃ
അപ്പോൾ, ധർമ്മപുത്രന്റെ കല്പനപ്രകാരം, എല്ലാ സൈന്യങ്ങളും ഗംഗാപുത്രനായ ഭീഷ്മനിലേക്ക് ഓടിയെത്തി, അവൻ കൂർമരമായ അമ്പുകൾകൊണ്ട് അവരെ തകർത്തു.
സ തു ഭീഷ്മോ രണശ്ലാഘീ തോമകാന്സഹസൃജ്ജയാന് । പാഞ്ചാലാംശ്ച മഹേഷ്വാസാന്പാതയാമാസ സായകൈഃ
ഭീഷ്മൻ, യുദ്ധത്തിൽ അഭിമാനത്തോടെ, തൊമകയും ജയൻ എന്ന ആയുധങ്ങളും പ്രയോഗിച്ച്, വലിയ വില്ലാളികളായ പാഞ്ചാലന്മാരെ അമ്പുകൾകൊണ്ട് വീഴ്ത്തി.
തേ വധ്യമാനാ ഭീഷ്മേണ പാഞ്ചാലാഃ പാണ്ഡവൈഃ സഹ। ഭീഷ്മമേവാഭ്യയുസ്തൂര്ണം ത്യക്ത്വാ മൃത്യുകൃതം ഭയമ്
ഭീഷ്മൻ പാണ്ഡവരോടൊപ്പം പാഞ്ചാലന്മാരെ കൊല്ലുമ്പോൾ, അവർ മരണഭയം ഉപേക്ഷിച്ച്, ഭീഷ്മനിലേക്കു വേഗത്തിൽ മുന്നേറി.
സ തേഷാം രഥിനാം വീരോ ഭീഷ്മഃ ശാന്തനവോ യുധി । ചിച്ഛേദ സഹസാ രാജന്ബാഹൂനഥ ശിരാംസി ച
അവരുടെ രഥസേനാനികളെ ഭീഷ്മൻ, ശാന്തനുവിന്റെ മകൻ, യുദ്ധത്തിൽ പെട്ടെന്ന് കൈകളും തലകളും വെട്ടി വീഴ്ത്തി, രാജാവേ.
വിരഥാന്രഥിനശ്ചക്രേ പിതാ ദേവവ്രതസ്തവ। പതിതാന്യുത്തമാങ്ഗാനി ഹയേഭ്യോ ഹയസാദിനാമ്
നിന്റെ അച്ഛൻ ദേവവ്രതൻ, രഥസേനാനികളെ രഥം വിട്ടാക്കി; കുതിരപ്പുറത്തിരുന്നവരുടെ തലകൾ കുതിരയിൽ നിന്ന് താഴെ വീണു.
നിര്മനുഷ്യാംശ്ച മാതങ്ഗാഞ്ശയാനാന്പര്വതോപമാന് । അപശ്യാമ മഹാരാജ ഭീഷ്മാസ്ത്രേണ പ്രമാഥിതാന്
പർവ്വതങ്ങളെപ്പോലെ വലിയ ആനകൾ, മനുഷ്യർ ഇല്ലാതെ, നിലത്തുവീണു കിടക്കുന്നത്, ഭീഷ്മന്റെ ആയുധങ്ങൾകൊണ്ട് തകർത്തതായാണ് ഞങ്ങൾ കണ്ടത്, മഹാരാജാവേ.
ന തത്രാസീത്പുമാന്കശ്ചിത്പാണ്ഡവാനാം വിശാംപതേ। അന്യത്ര രഥിനാം ശ്രേഷ്ഠദ്ഭീമസേനാന്മഹാബലാത്
പാണ്ഡവരിൽ, മനുഷ്യരുടെ ഇടയിൽ, രഥസേനാനികളിൽ ശ്രേഷ്ഠനും മഹാബലശാലിയുമായ ഭീമസേനനെ ഒഴികെ മറ്റാരുമില്ലായിരുന്നു, രാജാവേ.
സ ഹി ഭീഷ്മം സമാസാദ്യ ഛാദയാമാസ സായകൈഃ । തതോ നിഷ്ടാനകോ ഘോരോ ഭീഷ്മഭീമസമാഗമേ
അവൻ ഭീഷ്മനെ നേരിട്ട് കണ്ടപ്പോൾ, അമ്പുകൾകൊണ്ട് ഭീഷ്മനെ മൂടി; ഭീഷ്മനും ഭീമനും ഏറ്റുമുട്ടിയപ്പോൾ ഭയാനകമായ മൃദംഗശബ്ദം മുഴങ്ങി.
ബഭൂവ സര്വസൈന്യാനാം ഘോരരൂപോ ഭയാനകഃ । തഥൈവ പാണ്ഡവാ ഹൃഷ്ടാഃ സിംഹനാദമഥാനദന്
എല്ലാ സൈന്യങ്ങളിലും ഭയാനകവും ഭീഷണമായതുമായ ദൃശ്യങ്ങൾ ഉണ്ടായി; അതുപോലെ, പാണ്ഡവർ സന്തോഷത്തോടെ സിംഹംപോലെ ഗർജിച്ചു.
തതോ ദുര്യോധനോ രാജാ സോദര്യൈഃ പരിവാരിതഃ। ഭീഷ്മം ജുഗോപ സമരേ വര്തമാനേ ജനക്ഷയേ
അപ്പോൾ രാജാവായ ദുര്യോധനൻ സഹോദരന്മാരാൽ ചുറ്റപ്പെട്ട്, യുദ്ധം ഭയങ്കരമായി നടക്കുമ്പോൾ ഭീഷ്മനെ കാത്തു നിന്നു.
ഭീമസ്തു സാരഥിം ഹത്വാ ഭീഷ്മസ്യ രഥിനാം വരഃ। പ്രദ്രുതാശ്വേ രഥേ തസ്മിന്ദ്രവമാണേ സമന്തതഃ
ഭീമൻ, രഥികളിൽ ഏറ്റവും പ്രഭാവശാലിയായവൻ, ഭീഷ്മന്റെ സാരഥിയെ കൊല്ലുകയും, അശ്വങ്ങൾ എല്ലാടും ഓടിപ്പോകുമ്പോൾ ആ രഥം ഓടിക്കുകയും ചെയ്തു.
സുനാഭസ്യ ശരേണാശു ശിരശ്ചിച്ഛേദ ഭാരത । ക്ഷുരപ്രേണ സുതീക്ഷ്ണേന സ ഹതോ ന്യപതദ്ഭുവി
ഭാരത, ഭീമൻ അതിവേഗത്തിൽ കൂരമായ ഒരു അമ്പ് കൊണ്ട് സുനാഭന്റെ തല വെട്ടി, അവൻ നിലത്ത് വീണു മരിച്ചു.
ഹതേ തസ്മിന്മഹാരാജ തവ പുത്രേ മഹാരഥേ । നാമൃഷ്യന്ത രണേ ശൂരാഃ സോദരാഃ സപ്ത സംയുഗേ
രാജാവേ, മഹാരഥിയായ നിന്റെ മകൻ അങ്ങനെ വീണപ്പോൾ, യുദ്ധത്തിൽ അവന്റെ ഏഴു ധൈര്യശാലിയായ സഹോദരന്മാർ അതു സഹിക്കാനാവാതെ നിന്നു.
ആദിത്യകേതുര്ബഹ്വാശീ കുണ്ഡധാരോ മഹോദരഃ । അപരാജിതഃ പണ്ഡിതകോ വിശാലാക്ഷഃ സുദുര്ജയഃ
ആദിത്യകേതു, ബഹ്വാശി, കുണ്ഡധാരൻ, മഹോദരൻ, അപരാജിതൻ, പണ്ഡിതകൻ, വിശാലാക്ഷൻ—ഇവരെല്ലാം മഹാശക്തരും ജയിക്കാൻ കഴിയാത്തവരുമായിരുന്നു.
പാണ്ഡവം ചിത്രസന്നാഹാ വിചിത്രകവചധ്വജാഃ । അഭ്യദ്രവന്ത സംഗ്രാമേ യോദ്ധുകാമാരിമര്ദനാഃ
അവരെല്ലാം മനോഹരമായ കാവചവും പതാകകളും ധരിച്ച്, ശത്രുവിനെ തോൽപ്പിക്കാൻ ആഗ്രഹിച്ച്, പാണ്ഡവനെ നേരെ യുദ്ധത്തിൽ ആക്രമിച്ചു.
മഹോദരസ്തു സമരേ ഭീമം വിവ്യാധ പത്രിഭിഃ । നവഭിര്വദ്രസംകാശൈര്നമുചിം വൃത്രഹാ യഥാ
യുദ്ധത്തിൽ മഹോദരൻ, ഭീമനെ ഒമ്പത് മിന്നുന്ന അമ്പുകൾകൊണ്ട് തുളച്ചു; അതുപോലെ ഇന്ദ്രൻ നമുചിയെ തകർത്തതുപോലെയാണ്.
ആദിത്യകേതുഃ സപ്തത്യാ ബഹ്വാശീ ചാപി പഞ്ചഭിഃ । നവത്യാ കുണ്ഡധാരശ്ച വിശാലാക്ഷശ്ച പഞ്ചഭിഃ
ആദിത്യകേതു എഴുപത് അമ്പുകളും, ബഹ്വാശി അഞ്ചും, കുണ്ഡധാരൻ തൊണ്ണൂറും, വിശാലാക്ഷൻ അഞ്ചും അമ്പുകൾകൊണ്ട് ഭീമനെ അക്രമിച്ചു.
അപരാജിതോ മഹാരാജ പരാജിഷ്ണുര്മഹാരഥമ് । ശരൈര്ബഹുഭിരാനര്ച്ഛദ്ഭീമസേനം മഹാബലമ്
രാജാവേ, അപരാജിതൻ മഹാബലശാലിയായ ഭീമസേനനെ അനേകം അമ്പുകൾകൊണ്ട് മൂടി ആക്രമിച്ചു.
രണേ പണ്ഡിതകശ്ചൈനം ത്രിഭിര്ബാണൈഃ സമാര്പയത്। സ തം ന മമൃഷേ ഭീമഃ ശത്രുഭിര്വധമാഹവേ
പണ്ഡിതകനും യുദ്ധത്തിൽ ഭീമനെ മൂന്ന് അമ്പുകൾകൊണ്ട് തുളച്ചു; പക്ഷേ, ഭീമൻ ശത്രുക്കൾക്കൊണ്ട് ഇങ്ങനെ അമ്പ് തുളച്ചതിനെ സഹിക്കാനാവാതെ നിന്നു.
ധനുഃ പ്രപീഡ്യ വാമേന കരേണാമിത്രകര്സനഃ । ശിരശ്ചിച്ഛേദ സമരേ ശരേണാനതപര്വണാ
വാമഹസ്തത്തിൽ വില്ല് പിടിച്ച്, ശത്രുക്കളെ കീഴടക്കുന്ന ഭീമൻ, യുദ്ധത്തിൽ കൂരമായ അമ്പ് ഉപയോഗിച്ച് ശത്രുവിന്റെ തല വെട്ടി.
അപരാജിതസ്യ സുനസം തവ പുത്രസ്യ സംയുഗേ । പരാജിതസ്യ ഭീമേന കൃത്തം ഗാമപതച്ഛിരഃ
രാജാവേ, അപ്പോൾ യുദ്ധത്തിൽ ഭീമൻ, പരാജയപ്പെടുന്ന നിന്റെ മകനായ സുനാസന്റെ തല വെട്ടി.
അഥാപരേണ ഭല്ലേന കുണ്ഡധാരം മഹാരഥമ് । പ്രാഹിണോന്മൃത്യുലോകായ സര്വലോകസ്യ പശ്യതഃ
അതിനുശേഷം, മറ്റൊരു വീശിയുള്ള അമ്പ് കൊണ്ട്, ഭീമൻ കുണ്ഡധാരൻ എന്ന മഹാരഥിയെ എല്ലാവരും കാണുമ്പോൾ മരണലോകത്തേക്ക് അയച്ചു.
തതഃ പുനരമേയാത്മാ പ്രസംധായ ശിലീമുഖമ് । പ്രേഷയാമാസ സമരേ പണ്ഡിതം പ്രതി ഭാരത
അപ്പോൾ വീണ്ടും അതിരില്ലാത്ത ആത്മാവുള്ള ഭീമൻ, അമ്പ് കയറ്റി, പണ്ഡിതകനെ ലക്ഷ്യമാക്കി യുദ്ധത്തിൽ അയച്ചു, ഭാരത.