തം തു ച്ഛിത്വാ രണേ ഭീഷ്മോ നാരാചം കലസംമിതമ് । നജഘ്നേ കൌരവേന്ദ്രസ്യ ഹയാന്കാഞ്ചനഭൂഷണാന്
അങ്ങനെ ആ കലശംപോലുള്ള അമ്പ് യുദ്ധത്തിൽ മുറിച്ചിട്ടും, ഭീഷ്മൻ കൌരവേന്ദ്രന്റെ പൊന്നാലങ്കരിച്ച കുതിരകളെ ആക്രമിച്ചില്ല.
ഹതാശ്വം തു രഥം ത്യക്ത്വാ ധര്മപുത്രോ യുധിഷ്ഠിരഃ। ആരുരോഹ രഥം തൂര്ണം നകുലസ്യ മഹാത്മനഃക
കുതിരകൾ കൊല്ലപ്പെട്ടപ്പോൾ, ധർമ്മപുത്രനായ യുദ്ധിഷ്ഠിരൻ തന്റെ രഥം ഉപേക്ഷിച്ച് വേഗത്തിൽ മഹാത്മാവായ നകുലന്റെ രഥത്തിൽ കയറി.
യമാവപി ഹി സംക്രുദ്ധഃ സമാസാദ്യ രണേ തദാ । ശരൈഃ സംഛാദയാമാസ ഭീഷ്മഃ പരപുരംജയഃ
അപ്പോൾ ഭീഷ്മൻ, ശത്രുനഗരങ്ങൾ ജയിച്ചവൻ, കോപത്തോടെ യുദ്ധത്തിൽ ഇരട്ടന്മാരെ നേരിട്ട് അമ്പുകൾ കൊണ്ട് അവരെ മറച്ചു.
തൌ തു ദൃഷ്ട്വാ മഹാരാജ ഭീഷ്മബാണപ്രപീഡിതൌ। ജഗാമ പരമാം ചിന്താം ഭീഷ്മസ്യ വധകാങ്ക്ഷയാ
ഭീഷ്മന്റെ അമ്പുകൾകൊണ്ട് ഇരട്ടന്മാർ വലഞ്ഞിരിക്കുന്നതുകണ്ടപ്പോൾ, രാജാവേ, യുദ്ധിഷ്ഠിരൻ ഭീഷ്മന്റെ മരണത്തെ ആഗ്രഹിച്ച് വലിയ വിഷമത്തിലായി.
തതോ യുധിഷ്ഠിരോ വശ്യാന്രാജ്ഞസ്താന്സമചോദയത് । ഭീഷ്മം ശാന്തനവം സര്വേ നിഹതേതി സുഹൃദ്ഗണാന്
അപ്പോൾ യുദ്ധിഷ്ഠിരൻ തന്റെ വിശ്വസ്തരായ രാജാക്കന്മാരെ ഉത്സാഹപ്പെടുത്തി, 'നാം എല്ലാവരും ചേർന്ന് ശാന്തനുവിന്റെ മകൻ ഭീഷ്മനെ സംഹരിക്കണം' എന്നു പറഞ്ഞു.
തതസ്തേ പാര്ഥിവാഃ സര്വേ ശ്രുത്വാ പാര്ഥസ്യ ഭാഷിതമ് । മഹതാ രഥവംശേന പരിവവ്രുഃ പിതാമഹമ്
പൃഥയുടെ മകന്റെ വാക്കുകൾ കേട്ട രാജാക്കന്മാർ എല്ലാവരും വലിയ രഥക്കൂട്ടത്തോടെ പിതാമഹനെ ചുറ്റി വളഞ്ഞു.
സ സമന്താത്പരിവൃതഃ പിതാ ദേവവ്രതസ്തവ। ചിക്രീഡ ധനുഷാ രാജന്പാതയാനോ മഹാരഥാന്
നിന്റെ അച്ഛന് ദേവവ്രതന് ചുറ്റും എല്ലാ ഭാഗത്തുനിന്നും വീരന്മാരാല് വളയപ്പെട്ട്, രാജാവേ, വില്ലുകൊണ്ട് കളിച്ചുപോലെയായിരുന്നു മഹാരഥന്മാരെ വീഴ്ത്തുന്നത്.
തം ചരന്തം രണേ പാര്ഥാ ദദൃശുഃ കൌരവം യുധി। മൃഗമധ്യം പ്രവിശ്യേവ യഥാ സിംഹശിശും വനേ
പൃതയുടെ മക്കള് ആ കൌരവനെ യുദ്ധഭൂമിയില് കണ്ടു; വനത്തില് മൃഗങ്ങളുടെ ഇടയില് കടന്നുപോകുന്ന സിംഹക്കുഞ്ഞിനെപ്പോലെ അവന് വീരന്മാരുടെ നടുവില് സഞ്ചരിക്കുന്നതായി അവര്ക്കു തോന്നി.
തര്ജയാനം രമേ വീരാംസ്ത്രാസയാനം ച സായകൈഃ । ദൃഷ്ട്വാ ത്രേസുര്മഹാരാജ സിംഹം മൃഗഗണാ ഇവ
വീരന്മാരെ ഭീഷണിപ്പെടുത്തി, അമ്പുകള് കൊണ്ടു ഭയപ്പെടുത്തുന്ന ദേവവ്രതനെ കണ്ടപ്പോള്, മഹാരാജാവേ, മൃഗക്കൂട്ടങ്ങള് സിംഹത്തെ കണ്ടപ്പോലെ, യോദ്ധാക്കള് വിറച്ചു.
രണേ ഭാരത സിംഹസ്യ ദദൃശുഃ ക്ഷത്രിയാ ഗതിമ്। അഗ്നേര്വായുസഹായസ്യ യഥാ കക്ഷം ദിധക്ഷതഃ
ഭാരത, ആ സിംഹസദൃശനായ യോദ്ധാവിന്റെ മുന്നേറ്റം യുദ്ധഭൂമിയില് ക്ഷത്രിയന്മാര് കണ്ടു; കാറ്റിന്റെ സഹായത്തോടെ കാടു ദഹിപ്പിക്കാന് ശ്രമിക്കുന്ന അഗ്നിയെപ്പോലെയായിരുന്നു അവന്റെ സഞ്ചാരം.
ശിരാംസി രഥിനാം ഭീഷ്മഃ പാതയാമാസ സംയുഗേ। താലേഭ്യഃ പരിപക്വാനി ഫലാനി കുശലോ നരഃ
യുദ്ധത്തില് ഭീഷ്മന് രഥികളുടേത് തലകള് വെട്ടി വീഴ്ത്തി; ഒരു നിപുണന് താള്മരങ്ങളില് നിന്ന് പാകമായ പഴങ്ങള് വീഴ്ത്തുന്നതുപോലെയായിരുന്നു അത്.
പതദ്ഭിശ്ച മഹാരാജ ശിരോഭിര്ധരണീതലേ। ബഭൂവ തുമുലഃ ശബ്ദഃ പതതാമശ്മനാമിവ
അങ്ങനെ തലകള് ഭൂമിയിലേക്കു വീഴുമ്പോള്, രാജാവേ, കല്ലുകള് ഇടിച്ചുവീഴുമ്പോള് ഉണ്ടാകുന്ന ശബ്ദംപോലെ ഒരു വലിയ ഗൗരവമുള്ള ശബ്ദം ഉയർന്നു.
തസ്മിന്സുതുമുലേ യുദ്ധേ വര്തമാനേ ഭയാനകേ। സര്വേഷാമേവ സൈന്യാനാമാസീദ്വ്യതികരോ മഹാന്
അത് പോലെ അതീവ ഗൗരവവും ഭയാനകവുമായ യുദ്ധം നടക്കുമ്പോള്, എല്ലാ സൈന്യങ്ങളിലും വലിയ കലഹം ഉണ്ടായി.
ഭിന്നേഷു തേഷു വ്യൂഹേഷു ക്ഷത്രിയാ ഇതരേതരമ് । ഏകമേകം സമാഹൂയ യുദ്ധായൈവാവതസ്ഥിരേ
ആ യുദ്ധക്രമങ്ങള് തകർന്നപ്പോൾ, ക്ഷത്രിയന്മാര് പരസ്പരം ഒരുവനെ മറ്റൊരുവന് പോരിന് വിളിച്ചു, യുദ്ധത്തിന് ഒരുമിച്ച് മുന്നോട്ട് വന്നു.
ശിഖണ്ഡീ തു സമാസാദ്യ ഭരതാനാം പിതാമഹമ് । അഭിദുദ്രാവ വേഗേന തിഷ്ഠതിഷ്ഠേതി ചാബ്രവീത്
പിന്നീട് ശിഖണ്ഡി ഭാരതവംശത്തിലെ പിതാമഹനോടു നേരെ ചെന്നു, വേഗത്തില് അവനിലേക്ക് ഓടിച്ചെന്നു, 'നില്ക്കു, നില്ക്കു' എന്ന് വിളിച്ചു.
അനാദൃത്യ തതോ ഭീഷ്മസ്തം ശിഖണ്ഡിനമാഹവേ । പ്രയയൌ സൃഞ്ജയാന്ക്രുദ്ധഃ സ്ത്രീത്വം തസ്യ വിചിന്തയന്
അതിനുശേഷം ഭീഷ്മന് ആ ശിഖണ്ഡിയെ യുദ്ധത്തിൽ അവഗണിച്ച്, ശൃഞ്ജയന്മാരുടെ നേരെ കോപത്തോടെ പോയി; ശിഖണ്ഡിയുടെ സ്ത്രീസ്വഭാവം മനസ്സിലാക്കി.
സൃംജയാസ്തു തതോ ദൃഷ്ട്വാ ഹൃഷ്ടം ഭീഷ്മ മഹാരണേ । സിംഹനാദാംശ്ച വിവിധാംശ്ചക്രുഃ ശങ്ഖവിമിശ്രിതാന്
ശൃഞ്ജയന്മാര് ഭീഷ്മന് മഹായുദ്ധത്തില് ഉല്ലാസത്തോടെ നിൽക്കുന്നത് കണ്ടപ്പോൾ, വിവിധ സിംഹനാദങ്ങളും ശംഖധ്വനിയും ചേർത്ത് ഉയർത്തി.
തതഃ പ്രവവൃതേ യുദ്ധം വ്യതിഷക്തരഥദ്വിപമ് । പശ്ചിമാം ദിശമാസാദ്യ സ്ഥിതേ സവിതരി പ്രഭോ
അതിനുശേഷം, സൂര്യൻ പടിഞ്ഞാറ് നില്ക്കുമ്പോള്, രഥങ്ങളും ആനകളും തമ്മിൽ കലർന്നുകൊണ്ട് യുദ്ധം ശക്തമായി തുടർന്നു, പ്രഭോ.
ധൃഷ്ടദ്യുമ്നോഽഥ പാഞ്ചാല്യഃ സാത്യകിശ്ച മഹാരഥഃ । പീഡയന്തൌ ഭൃശം സൈന്യം ശക്തിതോമരവൃഷ്ടിഭിഃ
പിന്നീട് പാഞ്ചാലനായ ധൃഷ്ടദ്യുമ്നനും മഹാരഥനായ സാത്യകിയും, ശക്തിയും തോമരങ്ങളും മഴപെയ്യിച്ചുപോലെ സൈന്യത്തെ കഠിനമായി ആക്രമിച്ചു.
ശസ്ത്രൈശ്ച ബഹുഭീ രാജഞ്ജഘ്നതുസ്താവകാന്രണേ । തേ ഹന്യമാനാഃ സമരേ താവകാ ഭരതര്ഷഭ
രാജാവേ, പലവിധ ആയുധങ്ങളാൽ അവര് നിന്റെ സൈന്യത്തെ യുദ്ധഭൂമിയില് വെട്ടി വീഴ്ത്തി; ഭാരതവംശത്തിലെ മഹാനായോദ്ധാക്കളായ നിന്റെ സൈന്യം യുദ്ധത്തിൽ വീണുപോയി.
ആര്യാം യുദ്ധേ മതിം കൃത്വാ ന ത്യജന്തി സ്മ സംയുഗമ്। യഥോത്സാഹം തു സമരേ നിജഘ്നുസ്താവകാ രണേ
അവരൊക്കെയും യുദ്ധത്തിൽ ഉത്തമമായ മനസ്സോടെ പോരാടാൻ തീരുമാനിച്ചു; ആരും പോരിൽ നിന്ന് പിന്മാറിയില്ല, ഓരോരുത്തരും തങ്ങളുടെ ശേഷിയനുസരിച്ച് നിന്റെ സൈന്യത്തെ നേരിട്ടു.
തത്രാക്രന്ദോ മഹാനാസീത്താവകാനാം മഹാത്മാനാമ് । വധ്യതാം സമരേ രാജന്പാര്ഷതേന മഹാത്മനാ
പൃഷതപുത്രന് യുദ്ധത്തിൽ നിന്റെ മഹാത്മാക്കളായ സൈന്യത്തെ വധിക്കുമ്പോള്, രാജാവേ, അവരിൽ വലിയ ഒരു വിലാപം ഉയർന്നു.
തം ശ്രുത്വാ നിനദം ഘോരം താവകാനാം മഹാരഥൌ । വിന്ദാനുവിന്ദാവാവന്ത്യൌ പാര്ഷതം പ്രത്യുപസ്ഥിതൌ
അങ്ങനെ നിന്റെ സൈന്യത്തിന്റെ ഭയാനകമായ ആ വിളി കേട്ടപ്പോൾ, അവന്തിയിലെ മഹാരഥന്മാരായ വിന്ദനും അനുവിന്ദനും പൃഷതപുത്രന്റെ നേരെ മുന്നോട്ട് വന്നു.
തൌ തസ്യ തുരഗാന്ഹത്വാ ത്വരമാണൌ മഹാരഥൌ । ഛാദയാമാസതുരുഭൌ ശരവര്ഷേണ പാര്ഷതമ്
അവരിരുവരും വേഗത്തിൽ പൃഷതപുത്രന്റെ കുതിരകളെ കൊല്ലുകയും, അമ്പുകളുടെ മഴപെയ്യിച്ച് അവനെ മൂടുകയും ചെയ്തു.
അവപ്ലുത്യാഥ പാഞ്ചാല്യോ രഥാത്തൂര്ണം മഹാബലഃ । ആരുരോഹക രഥം തൂര്ണം സാത്യകേസ്തു മഹാത്മനഃ
അപ്പോൾ മഹാബലനായ പാഞ്ചാലിയുടെ മകൻ തന്റെ രഥത്തിൽ നിന്ന് വേഗത്തിൽ ഇറങ്ങി, മഹാത്മാവായ സാത്യകിയുടെ രഥത്തിലേക്ക് ഉടൻ കയറി.
തതോ യുധിഷ്ഠിരോ രാജാ മഹത്യാ സേനയാ വൃതഃ। ആവന്ത്യൌ സമരേ ക്രുദ്ധാവഭ്യയാത്സ പരംതപൌ
അതിനുശേഷം രാജാവായ യുദ്ധിഷ്ഠിരൻ വലിയ സൈന്യത്തോടെ ചുറ്റപ്പെട്ട്, സമരത്തിൽ കോപത്തോടെ നിന്നിരുന്ന അവന്തി സഹോദരന്മാരുടെ നേരെ മുന്നേറി.
തഥൈവ തവ പുത്രോഽപി സര്വോദ്യോഗേന മാരിഷ । വിന്ദാനുവിന്ദൌ സമരേ പരിവാര്യാവതസ്ഥിവാന്
അതു പോലെ തന്നെ, ഭാരതവംശജനായ നിന്റെ മകനും മുഴുവൻ ശക്തിയോടെ, സമരത്തിൽ വിന്ദനും അനുവിന്ദനും ചുറ്റി നിലകൊണ്ടു.
അര്ജുനശ്ചാപി സംക്രുദ്ധഃ ക്ഷത്രിയാന്ക്ഷത്രിയര്ഷഭഃ । അയോധയത സംഗ്രാമേ വജ്രപാണിരിവാസുരാന്
കോടിയ കോപത്തോടെ അർജുനനും, ക്ഷത്രിയരിൽ ശ്രേഷ്ഠൻ, യുദ്ധഭൂമിയിൽ വീരന്മാരെ ഇന്ദ്രൻ വജ്രായുധംകൊണ്ട് അസുരന്മാരെ നേരിടുന്നതുപോലെ നേരിട്ടു.
ദ്രോണാസ്തു സമരേ ക്രുദ്ധഃ പുത്രസ്യ പ്രിയകൃത്തവ । വ്യധമത്സര്വപാഞ്ചാലാംസ്തൂലരാശിമിവാനലഃ
സമരത്തിൽ കോപിതനായ ദ്രോണൻ, നിന്റെ മകനെ പ്രിയപ്പെട്ടവനായി കരുതി, പാഞ്ചാലന്മാരെ ഉണങ്ങിയ പുല്ല് കത്തിക്കുന്ന അഗ്നിപോലെ സംഹരിച്ചു.
ദുര്യോധനപുരോഗാസ്തു പുത്രാസ്തവ വിശാംപതേ । പരിവാര്യ രണേ ഭീഷ്മം യുയുധുഃ പാണ്ഡവൈഃ സഹ
വിശാലജനങ്ങളുടെ അധിപനായ രാജാവേ, ദുര്യോധനൻ മുന്നിൽ നിന്ന് നിന്റെ മക്കൾ ഭീഷ്മനെ ചുറ്റി, പാണ്ഡവരോടൊപ്പം യുദ്ധം ചെയ്തു.