വിരഥം തം സമാസാദ്യ ചിത്രസേനം യശസ്വിനമ് । രഥമാരോപയാമാസ വികര്ണസ്തനയസ്തവ
അപ്പോഴാണ് നിന്റെ മകൻ വികർണൻ, രഥം ഇല്ലാതെ നില്ക്കുന്ന പ്രശസ്തനായ ചിത്രസേനനെ കണ്ടു, തന്റെ രഥത്തിൽ വേഗത്തിൽ കയറ്റി രക്ഷിച്ചു.
തസ്മിംസ്തഥാ വര്തമാനേ തുമുലേ സംകുലേ ഭൃശമ്। ഭീഷ്മഃ ശാന്തനവസ്തൂര്ണം യുധിഷ്ഠിരമുപാദ്രവത്
അങ്ങനെയൊരു ഉഗ്രമായ കലഹം നടക്കുമ്പോൾ, ശാന്തനുവിന്റെ മകൻ ഭീഷ്മൻ അതിവേഗം യുദ്ധത്തിൽ യുദ്ധിഷ്ഠിരന്റെ നേരെ മുന്നേറി.
തതഃ സരഥനാഗാശ്വാഃ സമകമ്പന്ത സൃഞ്ജയാഃ । മൃത്യോരാസ്യമനുപ്രാപ്തം മേനിരേ ച യുധിഷ്ഠിരമ്
അപ്പോൾ രഥങ്ങളോടും ആനകളോടും കുതിരകളോടും കൂടിയ ശ്രുഞ്ചയന്മാർ ഭയത്താൽ വിറച്ചു; യുദ്ധിഷ്ഠിരൻ മരണത്തിന്റെ വായിലേക്കു നേരെ കടന്നുപോയെന്ന് അവർ കരുതി.
യുധിഷ്ഠിരോഽപി കൌരവ്യോ യമാഭ്യാം സഹിതഃ പ്രഭുഃ । മഹേഷ്വാസം നരവ്യാഘ്രം ഭീഷ്മം ശാന്തനവം യയൌ
എങ്കിലും, കൌരവനായ യുദ്ധിഷ്ഠിരൻ, ഇരട്ടന്മാരോടൊപ്പം ചേർന്ന്, മഹാശരധാരിയായ പുരുഷസിംഹനായ ശാന്തനുവിന്റെ മകൻ ഭീഷ്മന്റെ നേരെ മുന്നേറി.
തതഃ ശരസഹസ്രാണി പ്രമുഞ്ചന്പാണ്ഡവോ യുധി । ഭീഷ്മം സംഛാദയാമാസ യഥാ മേഘോ ദിവാകരമ്
അപ്പോൾ പാണ്ഡവപുത്രൻ ആയിരക്കണക്കിന് അമ്പുകൾ യുദ്ധത്തിൽ വിട്ട്, ഭീഷ്മനെ ഒരു മേഘം സൂര്യനെ മറയ്ക്കുന്നതുപോലെ മറച്ചു.
തേന സമ്യക്പ്രണീതാനി ശരജാലാനി മാരിഷ । പ്രതിജഗ്രാഹ ഗാങ്ഗയഃ ശതശോഽഥ സഹസ്രശഃ
മാരിഷ, ഗംഗാപുത്രനായ ഭീഷ്മൻ ആ കൃത്യമായി വിട്ട അമ്പുകളുടെ മഴയെ നൂറുകണക്കിനും ആയിരക്കണക്കിനും നേരിട്ടു പ്രതിരോധിച്ചു.
തഥൈവ ശരജാലാനി ഭീഷ്മോണാസ്താനി മാരിഷ । ആകാശേ സമദൃശ്യന്ത സ്വഗമാനാം വ്രജാ ഇവ
അതു പോലെ തന്നെ, ഭീഷ്മന്റെ അമ്പുകളുടെ മഴയും ആകാശത്ത് പറക്കുന്ന പക്ഷികളുടെ കൂട്ടം കൂടെ തിരികെ പോകുന്നതുപോലെ ദൃശ്യമായിരുന്നു, മാരിഷ.
നിമേഷാര്ധേന കൌന്തേയം ഭീഷ്മഃ ശാന്തനവോ യുധി । അദൃശ്യം സമരേ ചക്രേ ശരജാലേന ഭാരത
അർദ്ധനിമിഷംകൊണ്ട് തന്നെ, ശാന്തനുവിന്റെ മകൻ ഭീഷ്മൻ അമ്പുകളുടെ കനത്ത മഴയിൽ യുദ്ധഭൂമിയിൽ കുന്തിപുത്രനെ കാണാതാക്കുകയായിരുന്നു, ഭാരതാ.
തതോ യുധിഷ്ഠിരേ രാജാ കൌരവ്യസ്യ മഹാത്മനഃ । നാരാചം പ്രേഷയാമാസ ക്രുദ്ധ ആശീവിഷോപമമ്
അതിനുശേഷം, മഹാത്മാവായ കൌരവന്റെ നേരെ, കോപത്തോടെ യുദ്ധിഷ്ഠിരൻ ഒരു വിഷമുള്ള പാമ്പുപോലെയുള്ള കൂരിയ അമ്പ് വിട്ടു.
അസംപ്രാപ്തം തതസ്തം തു ക്ഷുരപ്രേണ മഹാരഥഃ । ചച്ഛേദ സമരേ രാജന്ഭീഷ്മസ്തസ്യ ധനുശ്ച്യുതമ്
എന്നാൽ അതു ലക്ഷ്യത്തിലെത്തുന്നതിന് മുമ്പ് തന്നെ, മഹാരഥിയായ ഭീഷ്മൻ യുദ്ധത്തിൽ ഒരു കൂരിയ അമ്പ് കൊണ്ട് അതു മുറിച്ചു വീഴ്ത്തി, രാജാവേ, അതു യുദ്ധിഷ്ഠിരന്റെ വില്ലിൽ നിന്ന് താഴെ വീണു.
തം തു ച്ഛിത്വാ രണേ ഭീഷ്മോ നാരാചം കലസംമിതമ് । നജഘ്നേ കൌരവേന്ദ്രസ്യ ഹയാന്കാഞ്ചനഭൂഷണാന്
അങ്ങനെ ആ കലശംപോലുള്ള അമ്പ് യുദ്ധത്തിൽ മുറിച്ചിട്ടും, ഭീഷ്മൻ കൌരവേന്ദ്രന്റെ പൊന്നാലങ്കരിച്ച കുതിരകളെ ആക്രമിച്ചില്ല.
ഹതാശ്വം തു രഥം ത്യക്ത്വാ ധര്മപുത്രോ യുധിഷ്ഠിരഃ। ആരുരോഹ രഥം തൂര്ണം നകുലസ്യ മഹാത്മനഃക
കുതിരകൾ കൊല്ലപ്പെട്ടപ്പോൾ, ധർമ്മപുത്രനായ യുദ്ധിഷ്ഠിരൻ തന്റെ രഥം ഉപേക്ഷിച്ച് വേഗത്തിൽ മഹാത്മാവായ നകുലന്റെ രഥത്തിൽ കയറി.
യമാവപി ഹി സംക്രുദ്ധഃ സമാസാദ്യ രണേ തദാ । ശരൈഃ സംഛാദയാമാസ ഭീഷ്മഃ പരപുരംജയഃ
അപ്പോൾ ഭീഷ്മൻ, ശത്രുനഗരങ്ങൾ ജയിച്ചവൻ, കോപത്തോടെ യുദ്ധത്തിൽ ഇരട്ടന്മാരെ നേരിട്ട് അമ്പുകൾ കൊണ്ട് അവരെ മറച്ചു.
തൌ തു ദൃഷ്ട്വാ മഹാരാജ ഭീഷ്മബാണപ്രപീഡിതൌ। ജഗാമ പരമാം ചിന്താം ഭീഷ്മസ്യ വധകാങ്ക്ഷയാ
ഭീഷ്മന്റെ അമ്പുകൾകൊണ്ട് ഇരട്ടന്മാർ വലഞ്ഞിരിക്കുന്നതുകണ്ടപ്പോൾ, രാജാവേ, യുദ്ധിഷ്ഠിരൻ ഭീഷ്മന്റെ മരണത്തെ ആഗ്രഹിച്ച് വലിയ വിഷമത്തിലായി.
തതോ യുധിഷ്ഠിരോ വശ്യാന്രാജ്ഞസ്താന്സമചോദയത് । ഭീഷ്മം ശാന്തനവം സര്വേ നിഹതേതി സുഹൃദ്ഗണാന്
അപ്പോൾ യുദ്ധിഷ്ഠിരൻ തന്റെ വിശ്വസ്തരായ രാജാക്കന്മാരെ ഉത്സാഹപ്പെടുത്തി, 'നാം എല്ലാവരും ചേർന്ന് ശാന്തനുവിന്റെ മകൻ ഭീഷ്മനെ സംഹരിക്കണം' എന്നു പറഞ്ഞു.
തതസ്തേ പാര്ഥിവാഃ സര്വേ ശ്രുത്വാ പാര്ഥസ്യ ഭാഷിതമ് । മഹതാ രഥവംശേന പരിവവ്രുഃ പിതാമഹമ്
പൃഥയുടെ മകന്റെ വാക്കുകൾ കേട്ട രാജാക്കന്മാർ എല്ലാവരും വലിയ രഥക്കൂട്ടത്തോടെ പിതാമഹനെ ചുറ്റി വളഞ്ഞു.
സ സമന്താത്പരിവൃതഃ പിതാ ദേവവ്രതസ്തവ। ചിക്രീഡ ധനുഷാ രാജന്പാതയാനോ മഹാരഥാന്
നിന്റെ അച്ഛന് ദേവവ്രതന് ചുറ്റും എല്ലാ ഭാഗത്തുനിന്നും വീരന്മാരാല് വളയപ്പെട്ട്, രാജാവേ, വില്ലുകൊണ്ട് കളിച്ചുപോലെയായിരുന്നു മഹാരഥന്മാരെ വീഴ്ത്തുന്നത്.
തം ചരന്തം രണേ പാര്ഥാ ദദൃശുഃ കൌരവം യുധി। മൃഗമധ്യം പ്രവിശ്യേവ യഥാ സിംഹശിശും വനേ
പൃതയുടെ മക്കള് ആ കൌരവനെ യുദ്ധഭൂമിയില് കണ്ടു; വനത്തില് മൃഗങ്ങളുടെ ഇടയില് കടന്നുപോകുന്ന സിംഹക്കുഞ്ഞിനെപ്പോലെ അവന് വീരന്മാരുടെ നടുവില് സഞ്ചരിക്കുന്നതായി അവര്ക്കു തോന്നി.
തര്ജയാനം രമേ വീരാംസ്ത്രാസയാനം ച സായകൈഃ । ദൃഷ്ട്വാ ത്രേസുര്മഹാരാജ സിംഹം മൃഗഗണാ ഇവ
വീരന്മാരെ ഭീഷണിപ്പെടുത്തി, അമ്പുകള് കൊണ്ടു ഭയപ്പെടുത്തുന്ന ദേവവ്രതനെ കണ്ടപ്പോള്, മഹാരാജാവേ, മൃഗക്കൂട്ടങ്ങള് സിംഹത്തെ കണ്ടപ്പോലെ, യോദ്ധാക്കള് വിറച്ചു.
രണേ ഭാരത സിംഹസ്യ ദദൃശുഃ ക്ഷത്രിയാ ഗതിമ്। അഗ്നേര്വായുസഹായസ്യ യഥാ കക്ഷം ദിധക്ഷതഃ
ഭാരത, ആ സിംഹസദൃശനായ യോദ്ധാവിന്റെ മുന്നേറ്റം യുദ്ധഭൂമിയില് ക്ഷത്രിയന്മാര് കണ്ടു; കാറ്റിന്റെ സഹായത്തോടെ കാടു ദഹിപ്പിക്കാന് ശ്രമിക്കുന്ന അഗ്നിയെപ്പോലെയായിരുന്നു അവന്റെ സഞ്ചാരം.
ശിരാംസി രഥിനാം ഭീഷ്മഃ പാതയാമാസ സംയുഗേ। താലേഭ്യഃ പരിപക്വാനി ഫലാനി കുശലോ നരഃ
യുദ്ധത്തില് ഭീഷ്മന് രഥികളുടേത് തലകള് വെട്ടി വീഴ്ത്തി; ഒരു നിപുണന് താള്മരങ്ങളില് നിന്ന് പാകമായ പഴങ്ങള് വീഴ്ത്തുന്നതുപോലെയായിരുന്നു അത്.
പതദ്ഭിശ്ച മഹാരാജ ശിരോഭിര്ധരണീതലേ। ബഭൂവ തുമുലഃ ശബ്ദഃ പതതാമശ്മനാമിവ
അങ്ങനെ തലകള് ഭൂമിയിലേക്കു വീഴുമ്പോള്, രാജാവേ, കല്ലുകള് ഇടിച്ചുവീഴുമ്പോള് ഉണ്ടാകുന്ന ശബ്ദംപോലെ ഒരു വലിയ ഗൗരവമുള്ള ശബ്ദം ഉയർന്നു.
തസ്മിന്സുതുമുലേ യുദ്ധേ വര്തമാനേ ഭയാനകേ। സര്വേഷാമേവ സൈന്യാനാമാസീദ്വ്യതികരോ മഹാന്
അത് പോലെ അതീവ ഗൗരവവും ഭയാനകവുമായ യുദ്ധം നടക്കുമ്പോള്, എല്ലാ സൈന്യങ്ങളിലും വലിയ കലഹം ഉണ്ടായി.
ഭിന്നേഷു തേഷു വ്യൂഹേഷു ക്ഷത്രിയാ ഇതരേതരമ് । ഏകമേകം സമാഹൂയ യുദ്ധായൈവാവതസ്ഥിരേ
ആ യുദ്ധക്രമങ്ങള് തകർന്നപ്പോൾ, ക്ഷത്രിയന്മാര് പരസ്പരം ഒരുവനെ മറ്റൊരുവന് പോരിന് വിളിച്ചു, യുദ്ധത്തിന് ഒരുമിച്ച് മുന്നോട്ട് വന്നു.
ശിഖണ്ഡീ തു സമാസാദ്യ ഭരതാനാം പിതാമഹമ് । അഭിദുദ്രാവ വേഗേന തിഷ്ഠതിഷ്ഠേതി ചാബ്രവീത്
പിന്നീട് ശിഖണ്ഡി ഭാരതവംശത്തിലെ പിതാമഹനോടു നേരെ ചെന്നു, വേഗത്തില് അവനിലേക്ക് ഓടിച്ചെന്നു, 'നില്ക്കു, നില്ക്കു' എന്ന് വിളിച്ചു.
അനാദൃത്യ തതോ ഭീഷ്മസ്തം ശിഖണ്ഡിനമാഹവേ । പ്രയയൌ സൃഞ്ജയാന്ക്രുദ്ധഃ സ്ത്രീത്വം തസ്യ വിചിന്തയന്
അതിനുശേഷം ഭീഷ്മന് ആ ശിഖണ്ഡിയെ യുദ്ധത്തിൽ അവഗണിച്ച്, ശൃഞ്ജയന്മാരുടെ നേരെ കോപത്തോടെ പോയി; ശിഖണ്ഡിയുടെ സ്ത്രീസ്വഭാവം മനസ്സിലാക്കി.
സൃംജയാസ്തു തതോ ദൃഷ്ട്വാ ഹൃഷ്ടം ഭീഷ്മ മഹാരണേ । സിംഹനാദാംശ്ച വിവിധാംശ്ചക്രുഃ ശങ്ഖവിമിശ്രിതാന്
ശൃഞ്ജയന്മാര് ഭീഷ്മന് മഹായുദ്ധത്തില് ഉല്ലാസത്തോടെ നിൽക്കുന്നത് കണ്ടപ്പോൾ, വിവിധ സിംഹനാദങ്ങളും ശംഖധ്വനിയും ചേർത്ത് ഉയർത്തി.
തതഃ പ്രവവൃതേ യുദ്ധം വ്യതിഷക്തരഥദ്വിപമ് । പശ്ചിമാം ദിശമാസാദ്യ സ്ഥിതേ സവിതരി പ്രഭോ
അതിനുശേഷം, സൂര്യൻ പടിഞ്ഞാറ് നില്ക്കുമ്പോള്, രഥങ്ങളും ആനകളും തമ്മിൽ കലർന്നുകൊണ്ട് യുദ്ധം ശക്തമായി തുടർന്നു, പ്രഭോ.
ധൃഷ്ടദ്യുമ്നോഽഥ പാഞ്ചാല്യഃ സാത്യകിശ്ച മഹാരഥഃ । പീഡയന്തൌ ഭൃശം സൈന്യം ശക്തിതോമരവൃഷ്ടിഭിഃ
പിന്നീട് പാഞ്ചാലനായ ധൃഷ്ടദ്യുമ്നനും മഹാരഥനായ സാത്യകിയും, ശക്തിയും തോമരങ്ങളും മഴപെയ്യിച്ചുപോലെ സൈന്യത്തെ കഠിനമായി ആക്രമിച്ചു.
ശസ്ത്രൈശ്ച ബഹുഭീ രാജഞ്ജഘ്നതുസ്താവകാന്രണേ । തേ ഹന്യമാനാഃ സമരേ താവകാ ഭരതര്ഷഭ
രാജാവേ, പലവിധ ആയുധങ്ങളാൽ അവര് നിന്റെ സൈന്യത്തെ യുദ്ധഭൂമിയില് വെട്ടി വീഴ്ത്തി; ഭാരതവംശത്തിലെ മഹാനായോദ്ധാക്കളായ നിന്റെ സൈന്യം യുദ്ധത്തിൽ വീണുപോയി.