തതഃ സമുത്സൃജ്യ ധനുഃ സബാണം യുധിഷ്ഠിരം വീക്ഷ്യ ഭയാഭിഭൂതമ്। ഗദാം പ്രഗൃഹ്യാഭിപപാത സങ്ഖ്യേ ജയദ്രഥം ഭീമസേനഃ പദാതിഃ
അതിനുശേഷം, വിൽ അമ്പുകൾ ഉപേക്ഷിച്ച്, ഭയത്തിൽ ആകുലനായ യുദ്ധിഷ്ഠിരനെ കണ്ടു, ഭീമസേനൻ കാലിൽ നിന്ന് കയറി ഗദ എടുത്ത് ജയദ്രഥനെ ആക്രമിക്കാൻ ഓടി.
തമാപതന്തം സഹസാ ജവേന ജയദ്രഥഃ സഗദം ഭീമസേനമ്। വിവ്യാധ ഘോരൈര്യമദണ്ഡകല്പൈഃ ശിതൈഃ ശരൈഃ പഞ്ചശരൈഃ സമന്താത്
ഭീമസേനൻ ഗദയുമായി അതിവേഗത്തിൽ ആക്രമിച്ചപ്പോൾ, ജയദ്രഥൻ യമന്റെ ദണ്ഡംപോലുള്ള അഞ്ചു കഠിനമായ അമ്പുകൾകൊണ്ട് എല്ലാ ദിശകളിലും നിന്ന് അവനെ വെട്ടി.
അചിന്തയിത്വാ സ ശരാംസ്തരസ്വീ വൃകോദരഃ ക്രോധപരീതചേതാഃ । ജഘാന വാഹാന്സമരേ സമന്താത് സുസംമതാന്സിന്ധുരാജസ്യ സങ്ഖ്യേ
ആ അമ്പുകൾ ശ്രദ്ധിക്കാതെ, വൃക്കോദരൻ ക്രോധത്തിൽ മുഴുകി, യുദ്ധത്തിൽ സിന്ധുരാജാവിന്റെ നല്ല പരിശീലനം ലഭിച്ച കുതിരകളെ എല്ലാം തകർത്തു.
തതോഽഭിവീക്ഷ്യാപ്രതിമപ്രഭാവ- സ്തവാത്മജസ്ത്വരമാണോ രഥേന അഭ്യായൌ ഭീമസേനം നിഹന്തും സമുദ്യതാസ്ത്രഃ സുരരാജകല്പഃ
അപ്പോൾ, അതുല്യശക്തിയുള്ള നിന്റെ മകൻ രഥത്തിൽ വേഗത്തിൽ ആയുധങ്ങൾ എടുത്ത്, ദേവേന്ദ്രനെപ്പോലെ ഭീമസേനനെ കൊല്ലാൻ മുന്നോട്ട് വന്നു.
ജയദ്രഥോ ഭഗ്രവാഹം രഥം ത ത്യക്ത്വാ യയൌ യത്ര രാജാ കുരൂണാമ് । ഭയേന ഭീമസ്യ സമൂഢചേതാഃ സസൌബലസ്തത്ര യുദ്ധസ്യ ഭീതഃ
ജയദ്രഥൻ തകർന്ന കുതിരകളുള്ള രഥം ഉപേക്ഷിച്ച്, ഭീമന്റെ ഭയത്തിൽ മനസ്സു കുഴഞ്ഞ്, സൗബലനോടൊപ്പം യുദ്ധഭീതരായി കുരുരാജാവിന്റെ അടുത്തേക്ക് പോയി.
ഭീമോഽപ്യഥൈനം സഹസാ വിനദ്യ പ്രത്യുദ്യയൌ ഗദയാ തര്ജയാനഃ। സമുദ്യതാം താം യമദണ്ഡകല്പാം ദൃഷ്ട്വാ ഗദാം തേ കുരവഃ സമന്താത്
അപ്പോൾ ഭീമൻ ഉരസിപ്പിച്ച്, ഗദ ഉയർത്തി ഭീഷണിപ്പെടുത്തി അവനെ നേരെ ആക്രമിച്ചു. യമന്റെ ദണ്ഡംപോലുള്ള ആ ഗദയുയർത്തിയതുകണ്ട് ചുറ്റുമുള്ള കൌരവർ—
പാതം ഗദായാഃ പരിഹര്തുകാമാഃ। അപക്രാന്താസ്തുമുലേ സംപ്രമര്ദേ സുദൂരുണേ ഭാരത മോഹനീയേ
ആ ഗദയുടെ വീഴ്ച ഒഴിവാക്കാൻ ആഗ്രഹിച്ച്, ആ ഭയങ്കരവും മനസ്സു കുഴക്കുന്ന സംഘർഷത്തിൽ, അവർ വൃക്ഷത്തിന്റെ അടിയിൽ നിന്ന് ഓടി രക്ഷപ്പെട്ടു.
ജ്ജഗാമാന്യം ഭ്രമപ ഭൂമിദേശമ്
അവൻ മറ്റൊരു ഭാഗത്തേക്ക് യുദ്ധഭൂമിയിൽ അലയിച്ചുറങ്ങി പോയി.
ഗദാപി സാ പ്രാപ്യ രഥം സുചിത്രം സാശ്വ സസൂതം വിനിഹത്യ സങ്ഖ്യേ। ജഗാമ ഭൂമിം ജ്വലിതാ മഹോല്ക ഭ്രഷ്ടാഽമ്ബരാദ്ഗാമിവ സംപതന്തീ
ആ ഗദ, അതിന്റെ ശക്തിയോടെ ആ ഭംഗിയുള്ള രഥത്തെയും അതിലെ കുതിരകളെയും സാരഥിയെയും യുദ്ധത്തിൽ തകർത്തു, അതിനുശേഷം ഒരു വലിയ ജ്വലിച്ച ഉല്കപോലെ ആകാശത്തിൽ നിന്ന് വീണുപോലെയായി ഭൂമിയിലേക്ക് പതിച്ചു.
ആശ്ചര്യഭൂതം സുമഹത്ത്വദീയാ ദൃഷ്ട്വൈവ തദ്ഭാരത സംപ്രഹൃഷ്ടാഃ। സര്വേ വിനേദുഃ സഹിതാഃ സമന്താ- ത്പുപൂജിരേ തവ പുത്രസ്യ ശൌര്യമ്
അത്രെ, ഭാരതാ, നിന്റെ മകന്റെ ആ അത്ഭുതകരമായ വലിയ വീര്യം കണ്ടപ്പോൾ എല്ലാവരും സന്തോഷത്തോടെ കൂവിയും ചുറ്റും നിന്നവരൊക്കെയും ഒരുമിച്ച് ആഹ്ലാദിച്ചു; അവരൊക്കെയും നിന്റെ മകന്റെ ധൈര്യത്തെ ആദരിച്ചു.
വിരഥം തം സമാസാദ്യ ചിത്രസേനം യശസ്വിനമ് । രഥമാരോപയാമാസ വികര്ണസ്തനയസ്തവ
അപ്പോഴാണ് നിന്റെ മകൻ വികർണൻ, രഥം ഇല്ലാതെ നില്ക്കുന്ന പ്രശസ്തനായ ചിത്രസേനനെ കണ്ടു, തന്റെ രഥത്തിൽ വേഗത്തിൽ കയറ്റി രക്ഷിച്ചു.
തസ്മിംസ്തഥാ വര്തമാനേ തുമുലേ സംകുലേ ഭൃശമ്। ഭീഷ്മഃ ശാന്തനവസ്തൂര്ണം യുധിഷ്ഠിരമുപാദ്രവത്
അങ്ങനെയൊരു ഉഗ്രമായ കലഹം നടക്കുമ്പോൾ, ശാന്തനുവിന്റെ മകൻ ഭീഷ്മൻ അതിവേഗം യുദ്ധത്തിൽ യുദ്ധിഷ്ഠിരന്റെ നേരെ മുന്നേറി.
തതഃ സരഥനാഗാശ്വാഃ സമകമ്പന്ത സൃഞ്ജയാഃ । മൃത്യോരാസ്യമനുപ്രാപ്തം മേനിരേ ച യുധിഷ്ഠിരമ്
അപ്പോൾ രഥങ്ങളോടും ആനകളോടും കുതിരകളോടും കൂടിയ ശ്രുഞ്ചയന്മാർ ഭയത്താൽ വിറച്ചു; യുദ്ധിഷ്ഠിരൻ മരണത്തിന്റെ വായിലേക്കു നേരെ കടന്നുപോയെന്ന് അവർ കരുതി.
യുധിഷ്ഠിരോഽപി കൌരവ്യോ യമാഭ്യാം സഹിതഃ പ്രഭുഃ । മഹേഷ്വാസം നരവ്യാഘ്രം ഭീഷ്മം ശാന്തനവം യയൌ
എങ്കിലും, കൌരവനായ യുദ്ധിഷ്ഠിരൻ, ഇരട്ടന്മാരോടൊപ്പം ചേർന്ന്, മഹാശരധാരിയായ പുരുഷസിംഹനായ ശാന്തനുവിന്റെ മകൻ ഭീഷ്മന്റെ നേരെ മുന്നേറി.
തതഃ ശരസഹസ്രാണി പ്രമുഞ്ചന്പാണ്ഡവോ യുധി । ഭീഷ്മം സംഛാദയാമാസ യഥാ മേഘോ ദിവാകരമ്
അപ്പോൾ പാണ്ഡവപുത്രൻ ആയിരക്കണക്കിന് അമ്പുകൾ യുദ്ധത്തിൽ വിട്ട്, ഭീഷ്മനെ ഒരു മേഘം സൂര്യനെ മറയ്ക്കുന്നതുപോലെ മറച്ചു.
തേന സമ്യക്പ്രണീതാനി ശരജാലാനി മാരിഷ । പ്രതിജഗ്രാഹ ഗാങ്ഗയഃ ശതശോഽഥ സഹസ്രശഃ
മാരിഷ, ഗംഗാപുത്രനായ ഭീഷ്മൻ ആ കൃത്യമായി വിട്ട അമ്പുകളുടെ മഴയെ നൂറുകണക്കിനും ആയിരക്കണക്കിനും നേരിട്ടു പ്രതിരോധിച്ചു.
തഥൈവ ശരജാലാനി ഭീഷ്മോണാസ്താനി മാരിഷ । ആകാശേ സമദൃശ്യന്ത സ്വഗമാനാം വ്രജാ ഇവ
അതു പോലെ തന്നെ, ഭീഷ്മന്റെ അമ്പുകളുടെ മഴയും ആകാശത്ത് പറക്കുന്ന പക്ഷികളുടെ കൂട്ടം കൂടെ തിരികെ പോകുന്നതുപോലെ ദൃശ്യമായിരുന്നു, മാരിഷ.
നിമേഷാര്ധേന കൌന്തേയം ഭീഷ്മഃ ശാന്തനവോ യുധി । അദൃശ്യം സമരേ ചക്രേ ശരജാലേന ഭാരത
അർദ്ധനിമിഷംകൊണ്ട് തന്നെ, ശാന്തനുവിന്റെ മകൻ ഭീഷ്മൻ അമ്പുകളുടെ കനത്ത മഴയിൽ യുദ്ധഭൂമിയിൽ കുന്തിപുത്രനെ കാണാതാക്കുകയായിരുന്നു, ഭാരതാ.
തതോ യുധിഷ്ഠിരേ രാജാ കൌരവ്യസ്യ മഹാത്മനഃ । നാരാചം പ്രേഷയാമാസ ക്രുദ്ധ ആശീവിഷോപമമ്
അതിനുശേഷം, മഹാത്മാവായ കൌരവന്റെ നേരെ, കോപത്തോടെ യുദ്ധിഷ്ഠിരൻ ഒരു വിഷമുള്ള പാമ്പുപോലെയുള്ള കൂരിയ അമ്പ് വിട്ടു.
അസംപ്രാപ്തം തതസ്തം തു ക്ഷുരപ്രേണ മഹാരഥഃ । ചച്ഛേദ സമരേ രാജന്ഭീഷ്മസ്തസ്യ ധനുശ്ച്യുതമ്
എന്നാൽ അതു ലക്ഷ്യത്തിലെത്തുന്നതിന് മുമ്പ് തന്നെ, മഹാരഥിയായ ഭീഷ്മൻ യുദ്ധത്തിൽ ഒരു കൂരിയ അമ്പ് കൊണ്ട് അതു മുറിച്ചു വീഴ്ത്തി, രാജാവേ, അതു യുദ്ധിഷ്ഠിരന്റെ വില്ലിൽ നിന്ന് താഴെ വീണു.
തം തു ച്ഛിത്വാ രണേ ഭീഷ്മോ നാരാചം കലസംമിതമ് । നജഘ്നേ കൌരവേന്ദ്രസ്യ ഹയാന്കാഞ്ചനഭൂഷണാന്
അങ്ങനെ ആ കലശംപോലുള്ള അമ്പ് യുദ്ധത്തിൽ മുറിച്ചിട്ടും, ഭീഷ്മൻ കൌരവേന്ദ്രന്റെ പൊന്നാലങ്കരിച്ച കുതിരകളെ ആക്രമിച്ചില്ല.
ഹതാശ്വം തു രഥം ത്യക്ത്വാ ധര്മപുത്രോ യുധിഷ്ഠിരഃ। ആരുരോഹ രഥം തൂര്ണം നകുലസ്യ മഹാത്മനഃക
കുതിരകൾ കൊല്ലപ്പെട്ടപ്പോൾ, ധർമ്മപുത്രനായ യുദ്ധിഷ്ഠിരൻ തന്റെ രഥം ഉപേക്ഷിച്ച് വേഗത്തിൽ മഹാത്മാവായ നകുലന്റെ രഥത്തിൽ കയറി.
യമാവപി ഹി സംക്രുദ്ധഃ സമാസാദ്യ രണേ തദാ । ശരൈഃ സംഛാദയാമാസ ഭീഷ്മഃ പരപുരംജയഃ
അപ്പോൾ ഭീഷ്മൻ, ശത്രുനഗരങ്ങൾ ജയിച്ചവൻ, കോപത്തോടെ യുദ്ധത്തിൽ ഇരട്ടന്മാരെ നേരിട്ട് അമ്പുകൾ കൊണ്ട് അവരെ മറച്ചു.
തൌ തു ദൃഷ്ട്വാ മഹാരാജ ഭീഷ്മബാണപ്രപീഡിതൌ। ജഗാമ പരമാം ചിന്താം ഭീഷ്മസ്യ വധകാങ്ക്ഷയാ
ഭീഷ്മന്റെ അമ്പുകൾകൊണ്ട് ഇരട്ടന്മാർ വലഞ്ഞിരിക്കുന്നതുകണ്ടപ്പോൾ, രാജാവേ, യുദ്ധിഷ്ഠിരൻ ഭീഷ്മന്റെ മരണത്തെ ആഗ്രഹിച്ച് വലിയ വിഷമത്തിലായി.
തതോ യുധിഷ്ഠിരോ വശ്യാന്രാജ്ഞസ്താന്സമചോദയത് । ഭീഷ്മം ശാന്തനവം സര്വേ നിഹതേതി സുഹൃദ്ഗണാന്
അപ്പോൾ യുദ്ധിഷ്ഠിരൻ തന്റെ വിശ്വസ്തരായ രാജാക്കന്മാരെ ഉത്സാഹപ്പെടുത്തി, 'നാം എല്ലാവരും ചേർന്ന് ശാന്തനുവിന്റെ മകൻ ഭീഷ്മനെ സംഹരിക്കണം' എന്നു പറഞ്ഞു.
തതസ്തേ പാര്ഥിവാഃ സര്വേ ശ്രുത്വാ പാര്ഥസ്യ ഭാഷിതമ് । മഹതാ രഥവംശേന പരിവവ്രുഃ പിതാമഹമ്
പൃഥയുടെ മകന്റെ വാക്കുകൾ കേട്ട രാജാക്കന്മാർ എല്ലാവരും വലിയ രഥക്കൂട്ടത്തോടെ പിതാമഹനെ ചുറ്റി വളഞ്ഞു.
സ സമന്താത്പരിവൃതഃ പിതാ ദേവവ്രതസ്തവ। ചിക്രീഡ ധനുഷാ രാജന്പാതയാനോ മഹാരഥാന്
നിന്റെ അച്ഛന് ദേവവ്രതന് ചുറ്റും എല്ലാ ഭാഗത്തുനിന്നും വീരന്മാരാല് വളയപ്പെട്ട്, രാജാവേ, വില്ലുകൊണ്ട് കളിച്ചുപോലെയായിരുന്നു മഹാരഥന്മാരെ വീഴ്ത്തുന്നത്.
തം ചരന്തം രണേ പാര്ഥാ ദദൃശുഃ കൌരവം യുധി। മൃഗമധ്യം പ്രവിശ്യേവ യഥാ സിംഹശിശും വനേ
പൃതയുടെ മക്കള് ആ കൌരവനെ യുദ്ധഭൂമിയില് കണ്ടു; വനത്തില് മൃഗങ്ങളുടെ ഇടയില് കടന്നുപോകുന്ന സിംഹക്കുഞ്ഞിനെപ്പോലെ അവന് വീരന്മാരുടെ നടുവില് സഞ്ചരിക്കുന്നതായി അവര്ക്കു തോന്നി.
തര്ജയാനം രമേ വീരാംസ്ത്രാസയാനം ച സായകൈഃ । ദൃഷ്ട്വാ ത്രേസുര്മഹാരാജ സിംഹം മൃഗഗണാ ഇവ
വീരന്മാരെ ഭീഷണിപ്പെടുത്തി, അമ്പുകള് കൊണ്ടു ഭയപ്പെടുത്തുന്ന ദേവവ്രതനെ കണ്ടപ്പോള്, മഹാരാജാവേ, മൃഗക്കൂട്ടങ്ങള് സിംഹത്തെ കണ്ടപ്പോലെ, യോദ്ധാക്കള് വിറച്ചു.
രണേ ഭാരത സിംഹസ്യ ദദൃശുഃ ക്ഷത്രിയാ ഗതിമ്। അഗ്നേര്വായുസഹായസ്യ യഥാ കക്ഷം ദിധക്ഷതഃ
ഭാരത, ആ സിംഹസദൃശനായ യോദ്ധാവിന്റെ മുന്നേറ്റം യുദ്ധഭൂമിയില് ക്ഷത്രിയന്മാര് കണ്ടു; കാറ്റിന്റെ സഹായത്തോടെ കാടു ദഹിപ്പിക്കാന് ശ്രമിക്കുന്ന അഗ്നിയെപ്പോലെയായിരുന്നു അവന്റെ സഞ്ചാരം.