ചിച്ഛേദ സമരേ ദ്രൌണിര്ദര്ശയന്പാണിലാഘവമ് । ശിഖണ്ഡിനം ച വിവ്യാധ ശരൈര്ബഹുഭിരായസൈഃ
യുദ്ധഭൂമിയിൽ തന്റെ കൈപാടവം കാണിച്ചുകൊണ്ട് ദ്രൗണി ആ ആയുധം വെട്ടിമുറിച്ചു; പിന്നെ ഇരുമ്പ് അമ്പുകൾകൊണ്ടു ശിഖണ്ടിയെ അനേകം തവണ വെട്ടി.
ശിഖണ്ഡീ തു ഭൃശം രാജംസ്തഡ്യമാനഃ ശിതൈഃ ശരൈഃ । ആരുരോഹ രഥം തൂര്ണം മാധവസ്യ മഹാത്മനഃ
തീവ്രമായ അമ്പുകൾകൊണ്ടു കഠിനമായി വേദനിച്ച ശിഖണ്ടി, അതിവേഗത്തിൽ മഹാത്മാവായ മാധവന്റെ രഥത്തിൽ കയറി രക്ഷപ്പെട്ടു.
സാത്യകിശ്ചാപി സംക്രുദ്ധോ രാക്ഷസം ക്രൂരമാഹവേ। അലമ്ബുസം ശരൈസ്തീക്ഷ്ണൈര്വിവ്യാധ ബലിനാം വരഃ
സാത്യകി അത്യന്തം കോപത്തോടെ, യുദ്ധത്തിൽ ഭയങ്കരനായ രാക്ഷസനായ അലമ്പുസനെ, മൂല്യവത്തായ അമ്പുകൾകൊണ്ടു വെട്ടി.
രാക്ഷസേന്ദ്രസ്തതസ്തസ്യ ധനുശ്ചിച്ഛേദ ഭാരത। അര്ധചന്ദ്രേണ സമരേ തം ച വിവ്യാധ സായകൈഃ
അപ്പോൾ രാക്ഷസന്മാരുടെ അധിപൻ, ഭാരതാ, അർദ്ധചന്ദ്രാകൃതിയിലുള്ള ഒരു അമ്പുകൊണ്ടു സാത്യകിയുടെ വില്ല് വെട്ടിമുറിച്ചു; പിന്നെ അവനെ അമ്പുകൾകൊണ്ടു വീണ്ടും ആക്രമിച്ചു.
മായാം ച രാക്ഷസീം കൃത്വാ ശരവര്ഷൈരവാകിരത്। തത്രാദ്ഭുതമപശ്യാമ ശൈനേയസ്യ പരാക്രമമ്
രാക്ഷസമായ മായാവിഭവം പ്രയോഗിച്ച്, അമ്പുകളുടെ മഴയാൽ അവനെ മൂടി; അപ്പോൾ ശൈനേയന്റെ അത്ഭുതമായ വീരത്വം അവിടെ നാം കണ്ടു.
അസംഭ്രമസ്തു സമരേ വധ്യമാനഃ ശിതൈഃ ശരൈഃ । ഐന്ദ്രമസ്ത്രം ച വാര്ഷ്ണേയോ യോജയാമാസ ഭാരത
യുദ്ധത്തിൽ കഠിനമായ അമ്പുകൾകൊണ്ടു ആക്രമിക്കപ്പെടുമ്പോഴും ഭയപ്പെടാതെ, വൃഷ്ണിവംശജനായ വീരൻ, ഭാരതാ, ഇന്ദ്രാസ്ത്രം പ്രയോഗിച്ചു.
വിജയാദ്യദനുപ്രാപ്തം മാധവേന യശസ്വിനാ। തദസ്ത്രം ഭസ്മാസാത്കൃത്വാ മായാം താം രാക്ഷസീം തദാ
വിജയനിൽനിന്ന് മഹാത്മാവായ മാധവൻ ലഭിച്ച ആ ആയുധം, അപ്പോൾ ആ രാക്ഷസമായ മായയെ ചാരമാക്കി തീർത്തു.
അലമ്ബുസം ശരൈരന്യൈരഭ്യാകിരത സര്വതഃ। പര്വതം വാരിധാരാഭിഃ പ്രാവൃഷീവ ബലാഹകഃ
മറ്റു അമ്പുകൾകൊണ്ടു സാത്യകി എല്ലാ ദിശകളിൽ നിന്നുമുള്ള ആലമ്പുസനെ ആക്രമിച്ചു; മഴക്കാലത്ത് മേഘങ്ങൾ മലകളെ മഴയാൽ മൂടുന്നതുപോലെ.
തത്തഥാ പീഡിതം തേന മാധവേന യശസ്വിനാ । പ്രദുദ്രാവ ഭയാദ്രക്ഷസ്ത്യക്ത്വാ സാത്യകിമാഹവേ
പ്രശസ്തനായ മാധവന്റെ ആക്രമണത്തിൽ അത്യന്തം വേദനിച്ച രാക്ഷസൻ, ഭയത്താൽ സാത്യകിയെ യുദ്ധഭൂമിയിൽ ഉപേക്ഷിച്ച് ഓടി രക്ഷപ്പെട്ടു.
........ മാഘവതാ ജിത്വാ ഭാരത സാത്യകിഃ। ശൈനേയഃ പ്രാണദ?ജ്ജിത്വാ യോധാനാം തവ പശ്യതാമ്
മഹാവീരനായ ആലമ്പുസനെ ജയിച്ചശേഷം, ശൈനേയനായ സാത്യകി, നിന്റെ സൈനികർ നോക്കുന്പോൾ തന്നെ വിജയിച്ചു.
ന്യഹനത്താവകാംശ്ചാപി സാത്യകിഃ സത്യവിക്രമഃ । നിശിതൈര്ബഹുഭിര്ബാണൈസ്തേഽദ്രവന്ത ഭയാര്ദിതാഃ
സത്യസന്ധനായ സാത്യകി, നിന്റെ സൈന്യത്തെ അനേകം മൂർച്ചയുള്ള അമ്പുകൾകൊണ്ടു ആക്രമിച്ചു; ഭയത്താൽ അവർ ഓടി രക്ഷപ്പെട്ടു.
ഏതസ്മിന്നേവ കാലേ തു ദ്രുപദസ്യാത്മജോ ബലീ। ധൃഷ്ടദ്യുമ്നോ മഹാരാജ പുത്രം തവ ജനേശ്വരമ്
അതു തന്നെയായ സമയത്ത്, മഹാരാജാവേ, ദ്രുപദന്റെ ശക്തനായ മകൻ ധൃഷ്ടദ്യുമ്നൻ, ജനങ്ങളുടെ അധിപനായ നിന്റെ മകനെ ആക്രമിച്ചു.
ഛാദയാമാസ സമരേ ശരൈഃ സന്നതപര്വഭിഃ । സ ച്ഛാദ്യമാനോ വിശിഖൈര്ധൃഷ്ടദ്യുമ്നേന ഭാരത
യുദ്ധത്തിൽ വളഞ്ഞതലയുള്ള അമ്പുകൾകൊണ്ടു അവനെ മൂടി; ധൃഷ്ടദ്യുമ്നൻ അമ്പുകളുടെ മഴയാൽ അവനെ മൂടുമ്പോൾ, ഭാരതാ—
വിവ്യഥേ ന ച രാജേന്ദ്ര തവ പുത്രോ ജനേശ്വര । ധൃഷ്ടദ്യുമ്നം ച സമരേ തൂര്ണം വിവ്യാധ പത്രിഭിഃക
ജനങ്ങളുടെ രാജാവായ നിന്റെ മകൻ ഭയപ്പെട്ടില്ല; യുദ്ധത്തിൽ ധൃഷ്ടദ്യുമ്നനെ വേഗത്തിൽ അമ്പുകൾകൊണ്ടു ആക്രമിച്ചു.
ഷഷ്ട്യാ ച ത്രിംശതാ ചൈവ തദദ്ഭുതമിവാഭവത് । തസ്യ സേനാപതിഃ ക്രുദ്ധോ ധനുശ്ചിച്ഛേദ മാരിഷ
അമ്പുകൾ അറുപതും മുപ്പതും പ്രയോഗിച്ചു—ഇത് അത്ഭുതം തന്നെയായിരുന്നു—നിന്റെ കോപിതനായ സേനാനായകൻ അവന്റെ വില്ല് വെട്ടിമുറിച്ചു, മാരിഷ.
ഹയാംശ്ച ചതുരഃ ശീഘ്രം നിജഘാന മഹാബലഃ । ശരൈശ്ചൈനം സുനിശിതൈഃ ക്ഷിപ്രം വിവ്യാധ സപ്തഭിഃ
ശക്തനായ അവൻ അതിവേഗത്തിൽ നാലു കുതിരകളെ വധിച്ചു; പിന്നെ ഏഴു മൂർച്ചയുള്ള അമ്പുകൾകൊണ്ടു അവനെ വേഗത്തിൽ വെട്ടി.
സ ഹതാശ്വാന്മഹാബാഹുരവപ്ലുത്യ രഥാദ്ബലീ । പദാതിരസിമുദ്യമ്യ പ്രാദ്രവത്പാര്ഷതം പ്രതി
ശക്തനായ ആ മഹാബാഹു, കുതിരകള് കൊല്ലപ്പെട്ടതോടെ രഥത്തില്നിന്ന് ചാടിപ്പുറപ്പെട്ടു, വാളെടുത്ത് കാലില് നടന്ന് പാര്ഷതപുത്രനെ നേരെ ആക്രമിച്ചു.
ശകുനിസ്തം സമഭ്യേത്യ രാജഗൃദ്ധീ മഹാബലഃ । രാജാനം സര്വലോകസ്യ രഥമാരോപയത്സ്വകമ്
അതിനുശേഷം, അധികാരലോലനായ ശക്തനായ രാജാവ് ശകുനി അവനടുത്തേക്ക് വന്നു, ലോകത്തിലെ രാജാക്കന്മാരുടെ രാജാവിനെ തന്റെ രഥത്തിലേയ്ക്ക് കയറ്റിച്ചു.
തതോ നൃപം പരാജിത്യ പാര്ഷതഃ പരവീരഹാ । ന്യഹനത്താവകം സൈന്യം വജ്രപാണിരിവാസുരാന്
അതിനുശേഷം, രാജാവിനെ തോല്പ്പിച്ച പാര്ഷതപുത്രന് ശത്രുവീരന്മാരെ സംഹരിക്കുന്നവനായി, വജ്രം കൈവശമുള്ളവന് അസുരന്മാരെ നശിപ്പിക്കുന്നതുപോലെ, നിങ്ങളുടെ സൈന്യത്തെ സംഹരിച്ചു.
കൃതവര്മാ രണേ ഭീമം ശരൈരാര്ച്ഛന്മഹാരഥഃ । പ്രച്ഛാദയാമാസ ച തം മഹാമേഘോ രവിം യഥാ
മഹാരഥിയായ കൃതവര്മന് യുദ്ധത്തില് ഭീമനെ അമ്പുകള് കൊണ്ടു കുളിര്ത്തു, വലിയ മേഘം സൂര്യനെ മറയ്ക്കുന്നതുപോലെ അവനെ അമ്പുകള് കൊണ്ട് മൂടി.
തതഃ പ്രഹസ്യ സമരേ ഭീമസേനഃ പരംതപഃ । പ്രേഷയാമാസ സംക്രുദ്ധഃ സായംകാന്കൃതവര്മണേ
അതിനുശേഷം, ശത്രുക്കളെ ഭയപ്പെടുത്തുന്ന ഭീമസേനന് യുദ്ധഭൂമിയില് ചിരിച്ചു, കോപത്തോടെ കൃതവര്മനെ ലക്ഷ്യംവെച്ച് ഒരു ശക്തമായ അമ്പ് വിട്ടു.
തൈരര്ദ്യമാനോഽതിരഥഃ സാത്വതഃ ശസ്ത്രകോവിദഃ । നാകമ്പത മഹാരാജ ഭീമം ചാര്ച്ഛച്ഛിതൈഃ ശരൈഃ
അവ അമ്പുകള് കൊണ്ട് കഠിനമായി ആക്രമിക്കപ്പെട്ടെങ്കിലും, ആയുധവിദ്യയില് നിപുണനായ അതിരഥിയായ സാത്വതന് ഒരുവിധത്തും വിറയാതെ, ഭീമനെ കൂരിയ അമ്പുകള് കൊണ്ട് തല്ലി.
തസ്യാശ്വാംശ്ചതുരോ ഹത്വാ ഭീമസേനോ മഹാരഥഃ । സാരഥിം പാതയാമാസ സധ്വജം സുപരിഷ്കൃതമ്
മഹാരഥിയായ ഭീമസേനന് അവന്റെ നാലു കുതിരകളെയും കൊല്ലി, അണിഞ്ഞൊരുങ്ങിയ പതാകയോടുകൂടി സാരഥിയെയും നിലം വീഴ്ത്തി.
ശരൈര്ബഹുവിധൈശ്ചൈനമാചിനോത്പരവീരഹാ । ശകലീകൃതസര്വാങ്ഗഃ ശ്വാവിത്തു ശലലൈര്യഥാ
ശത്രുവീരന്മാരെ സംഹരിക്കുന്നവന് പലവിധത്തിലുള്ള അമ്പുകള് കൊണ്ട് അവനെ ചുറ്റി ആക്രമിച്ചു; നായ് എലുമ്പ് കടിച്ചുതകര്ക്കുന്നതുപോലെ അവന്റെ ശരീരഭാഗങ്ങള് മുഴുവനും തകര്ത്തു.
ഹതാശ്വശ്ച തതസ്തൂര്ണം സുബലസ്യ രഥം യയൌ। സ്വാലസ്യ തേ മഹാരാജ തവ പുത്രസ്യ പശ്യതഃ
കുതിരകള് കൊല്ലപ്പെട്ടതോടെ, അവന് ഉടന് തന്നെ സുബലപുത്രന്റെ രഥത്തിലേക്ക് ചെന്നു; രാജാവേ, നിന്റെ മകനായവന് നോക്കി നില്ക്കുമ്പോള് തന്നെയാണ് ഇത് നടന്നത്.
ഭീമസേനോഽപി സംക്രുദ്ധസ്തവ സൈന്യമുപാദ്രവത്। നിജഘാന ച സംക്രുദ്ധോ ദണ്ഡപാണിരിവാന്തകഃ
ഭീമസേനനും അതീവ കോപത്തോടെ നിന്റെ സൈന്യത്തെ നേരെ ആക്രമിച്ചു; ദണ്ഡം കൈവശമുള്ള യമന് പോലെ, ക്രോധത്തോടെ അവരെ സംഹരിച്ചു.
ബഹൂനി ഹി വിചിത്രാണി ദ്വൈരഥാനി സ്മ സഞ്ജയ। പാണ്ഡൂനാം മാമകൈഃ സാര്ധമശ്രൌഷം തവ ജല്പതഃ
സഞ്ജയ, പാണ്ഡുവിന്റെ പുത്രന്മാരും എന്റെ ആളുകളും തമ്മില് നടന്ന അനേകം വിചിത്രമായ രഥയുദ്ധങ്ങള് നിന്റെ വായിലൂടെ ഞാന് കേട്ടിട്ടുണ്ട്.
ന ചൈവ മാമകം കിംചിദ്ധൃഷ്ടം ശംസസി സഞ്ജയ । നിത്യം പാണ്ഡുസുതാന്ഹൃഷ്ടാനഭഗ്നാന്സംപ്രശംസസി
സഞ്ജയ, നീ ഒരിക്കലും എന്റെ ആളുകളുടെ ധൈര്യം കുറിച്ച് പറയുന്നില്ല; പാണ്ഡുപുത്രന്മാരെ മാത്രമാണ് നീ എപ്പോഴും സന്തോഷത്തോടെയും തോല്വിയില്ലാതെയും പ്രശംസിക്കുന്നത്.
ജീയമാനാന്വിമനസോ മാമകാന്വിഗതൌജസഃ । വദസേ സംയുഗേ സൂത ദിഷ്ടമേതന്ന സംശയഃ
സൂത, നീ പറയുന്നു എന്റെ ആളുകള് യുദ്ധത്തില് തോല്ക്കുകയും, മനസ്സല്പമായ് ഉത്സാഹം നഷ്ടപ്പെടുകയും ചെയ്യുന്നു എന്ന്; ഇത് സത്യമാണ്, സംശയമില്ല.
യഥാശക്തി യഥോത്സാഹം യുദ്ധേ ചേഷ്ടന്തി താവകാഃ। ദര്ശയാനാഃ പരം ശക്ത്യാ പൌരുഷം പുരുഷര്ഷഭ
പുരുഷശ്രേഷ്ഠ, നിന്റെ ആളുകള് കഴിയുന്നത്ര ശക്തിയും ഉത്സാഹവും ഉപയോഗിച്ച് യുദ്ധത്തില് പരിശ്രമിക്കുന്നു; പരമാവധി ശക്തിയും വീരതയും കാണിക്കുന്നു.