തൈശ്ചാപി വിദ്ധഃ ശുശുഭേ രുധിരേമ സമുക്ഷിതഃ । ഗിരിഃ പ്രസ്രവണൈര്യദ്വദ്ഗൈരികാദിവിമിശ്രിതൈഃ
അവരുടെ അമ്പുകള് കൊണ്ട് വെട്ടേറ്റ അവന് രക്തത്തില് മുക്കി, ചുവന്ന മണല് കലർന്ന വെള്ളച്ചാട്ടങ്ങളുള്ള പര്വ്വതംപോലെ പ്രകാശിച്ചു.
ഭീഷ്മോഽപി സമരേ രാജന്പാണ്ഡവാനാമനീകിനീമ് । കാലയാമാസ ബലവാന്പാലഃ പശുഗണാനിവ
രാജാവേ, ഭീഷ്മനും യുദ്ധത്തില് പാണ്ഡവരുടെ സൈന്യത്തെ വലിയ ശക്തിയോടെ ആക്രമിച്ചു, പശുക്കളെ കൂട്ടത്തില് ഓടിക്കുന്ന കാവലന് പോലെയായിരുന്നു.
തതോ ഗാണ്ഡീവനിര്ഘോഷഃ പ്രാദുരാസീദ്വിശാംപതേ । ദക്ഷിണേന വരൂഥിന്യാഃ പാര്ഥസ്യരീന്വിനിഘ്നതഃ
അപ്പോൾ, ജനങ്ങളുടെ പ്രഭുവേ, പാർത്ഥൻ തന്റെ ശത്രുക്കളെ കീഴടക്കുമ്പോൾ ദക്ഷിണഭാഗത്ത് നിന്ന് ഗാണ്ഡീവത്തിന്റെ മഹാശബ്ദം ഉയർന്നു.
ഉത്തസ്ഥുഃ സമരേ തത്ര കബന്ധാനി സമന്തതഃ। കുരൂണാം ചൈവ സൈന്യേഷു പാണ്ഡവാനാം ച ഭാരത
അവിടെ യുദ്ധഭൂമിയിൽ, കുരുക്കളുടെയും പാണ്ഡവരുടെയും സൈന്യങ്ങളിൽ ചുറ്റും തലകെട്ട ശരീരങ്ങൾ ഉയിർത്തെഴുന്നേറ്റു, ഭാരത.
ശോണിതോദം ശരാവര്തം ഗജദ്വീപം ഹയോര്മിണമ് । രഥനൌഭിര്നരവ്യാഘ്രാഃ പ്രതേരുഃ സൈന്യസാഗരമ്
രക്തം ജലമായി, അമ്പുകൾ തിരമാലയായി, ആനകൾ ദ്വീപുകളായി, കുതിരകൾ തിരകളായി, രഥങ്ങളിൽ കയറിയ മനുഷ്യസിംഹങ്ങൾ സൈന്യങ്ങളുടെ സമുദ്രം കടന്നു.
ഛിന്നഹസ്താ വികവചാ വിദേഹാശ്ച നരോത്തമാഃ । ദൃശ്യന്തേ പതിതാസ്തത്ര ശതശോഽഥ സഹസ്രശഃ
അവിടെ, മഹാനുഭാവന്മാരായ നൂറുകണക്കിന് ആയിരക്കണക്കിന് പേർ, കൈകൾ വിച്ഛേദിക്കപ്പെട്ട്, കവർച്ചകൾ തകർന്നു, ജീവൻ വിട്ട് വീണു കിടന്നു.
നിഹതൈര്മത്തമാതങ്ഗൈഃ ശോണിതൌഘപരിപ്ലുതൈഃ । ഭൂര്ഭാതി ഭരതശ്രേഷ്ഠ പര്വതൈരാചിതാ യഥാ
നിഹതരായ മദോന്മത്തമായ ആനകൾ രക്തധാരയിൽ മുങ്ങി വീണതുകൊണ്ട്, ഭൂമി, ഭാരതശ്രേഷ്ഠ, മലകളാൽ പൂരിപ്പിച്ചതുപോലെ തിളങ്ങി.
തത്രാദ്ഭുതമപശ്യാമ തവ തേഷാം ച ഭാരത । ന തത്രാസീത്പുമാന്കശ്ചിദ്യോ യുദ്ധം നാഭികാങ്ക്ഷതി
അവിടെ, ഭാരത, ഞങ്ങൾ അത്ഭുതം കണ്ടു: യുദ്ധം ആഗ്രഹിക്കാത്ത ഒരാളും അവിടെ ഉണ്ടായിരുന്നില്ല.
ഏവം യുയുധിരേ വീരാഃ പ്രാര്ഥയാനാ മഹദ്യശഃ। താവകാഃ പാണ്ഡവൈഃ സാര്ധമാകാങ്ക്ഷന്തോ ജയം യുധി
അങ്ങനെ, മഹത്തായ കീർത്തി തേടി, നിങ്ങളുടെ ആളുകളും പാണ്ഡവരും ഒരുപോലെ ജയത്തിനായി യുദ്ധം നടത്തി.
തതോ ദുര്യോധനോ രാജാ ലോഹിതായതി ഭാസ്കരേ। സംഗ്രാമരഭസോ ഭീമം ഹന്തുകാമോഽഭ്യധാവത
അപ്പോൾ, സൂര്യൻ ചുവപ്പായി തെളിയുമ്പോൾ, രാജാവ് ദുര്യോധനൻ യുദ്ധത്തിന്റെ ഉന്മാദത്തിൽ ഭീമനെ കൊല്ലാൻ ആഗ്രഹിച്ച് മുന്നേറി.
തമായാന്തമഭിപ്രേക്ഷ്യ നൃവീരം ദൃഢവൈരിണമ് । ഭീമസേനഃ സുസംക്രുദ്ധ ഇദം വചനമബ്രവീത്
ആ ശക്തനായ ശത്രുവിനെ മുന്നോട്ട് വരുന്നത് കണ്ട ഭീമസേനൻ അതീവ ക്രുദ്ധനായി ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു:
അയം സ കാലഃ സംപ്രാപ്തോ വര്ഷപൂഗാഭിവാഞ്ഛിതഃ । അദ്യ ത്വാം നിഹനിഷ്യാമി യദി നോത്സൃജസേ രണമ്
ഇത്ര വർഷങ്ങളായി കാത്തിരുന്ന ഈ സമയമാണ് എത്തിയത്; ഇന്ന് നീ യുദ്ധഭൂമിയിൽ നിന്ന് ഓടിയില്ലെങ്കിൽ ഞാൻ നിന്നെ കൊല്ലും.
അദ്യ കുന്ത്യാഃ പരിക്ലേശം വനവാസം ച കൃത്സ്നശഃ। ദ്രൌപദ്യാശ്ച പരിക്ലേശം പ്രണേഷ്യാമി ഹതേ ത്വയി
ഇന്ന് നിന്നെ കൊല്ലുമ്പോൾ, കുന്തിയുടെ എല്ലാ കഷ്ടപ്പാടുകളും വനവാസവും, ദ്രൗപദിയുടെ ദുരിതവും ഞാൻ അവസാനിപ്പിക്കും.
യത്പുരാ മത്സരീഭൂത്വാ പാണ്ഡവാനവമന്യസേ । തസ്യ പാപസ്യ ഗാന്ധാരേ പശ്യ വ്യസനമാഗതമ്
ഗാന്ധാരിയുടെ മകനേ, പണ്ടു നീ അസൂയകൊണ്ട് പാണ്ഡവരെ അവഹേളിച്ച പാപത്തിന്റെ ഫലം ഇപ്പോൾ നിനക്ക് വന്നിരിക്കുന്ന ദുരന്തം കാണു.
കര്ണസ്യ മതമാസ്ഥായ സൌബലസ്യ ച യത്പുരാ । അചിന്ത്യ പാണ്ഡവാന്കാമാദ്യഥേഷ്ടം കൃതവാനസി
കർണ്ണന്റെയും ശകുനിയുടെ ഉപദേശം കേട്ട്, ആഗ്രഹം കൊണ്ട് പാണ്ഡവരെ അവഗണിച്ച് നീ ഇഷ്ടം പോലെ ചെയ്തതിന്റെ ഫലമാണ് ഇതു.
യാചമാനം ച യന്മോഹാദ്ദാശാര്ഹമവമന്യസേ। ഉലൂകസ്യ സമാദേശം യദ്ദദാസി ച ഹൃഷ്ടവത്
മോഹത്തിൽ അകപ്പെട്ട് യാചിച്ച കൃഷ്ണനെ നീ അവഹേളിച്ചു; ഉലൂകന്റെ സന്ദേശം സന്തോഷത്തോടെ സ്വീകരിച്ചുവല്ലോ.
തേന ത്വാം നിഹനിഷ്യാമി സാനുബന്ധം സബാന്ധവമ് । ശമീകരിഷ്യേ തത്പാപം യത്പുരാ കൃതവാനസി
ഇതെല്ലിനും ഫലമായി, ഞാൻ നിന്നെയും നിന്റെ ബന്ധുക്കളെയും അനുയായികളെയും കൊല്ലും; നീ ചെയ്ത പാപം ഞാൻ അവസാനിപ്പിക്കും.
ഏവമുക്ത്വാ ധനുര്ഘോരം വികൃഷ്യോദ്ഭ്രാമ്യ ചാസകൃത് । സമാധത്ത ശരാന്ഘോരാന്മഹാശനിസമപ്രഭാന്
ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞ്, ഭീമൻ ഭയങ്കരമായ വില്ല് ശക്തമായി വലിച്ച് പലതവണ ചുറ്റി, ഇടിമിന്നലുപോലെയുള്ള ഭയങ്കരമായ അമ്പുകൾ ഒരുക്കി.
ഷഡ്വിംശതിമസം ക്രുദ്ധോ മുമോചാശു സുയോധനേ । ജ്വലിതാഗ്നിശിഖാകാരാന്വജ്രകല്പാനജിഹ്മഗാന്
കോപത്തിൽ, ഭീമൻ ഇരുപത്താറ് അമ്പുകൾ സൂയോധനനിലേക്കു വേഗത്തിൽ വിട്ടു; അവ അഗ്നിജ്വാലപോലും ഇടിമിന്നലുപോലും നേരെ പായിച്ചു.
തതോഽസ്യ കാര്മുകം ദ്വാഭ്യാം സൂതം ദ്വാഭ്യാം ച വിവ്യധേ । ചതുര്ഭിരശ്വാഞ്ജവനാനനയദ്യമസാദനമ്
അതിനുശേഷം, രണ്ട് അമ്പുകൾ കൊണ്ട് ദുര്യോധനന്റെ വില്ലിൽ അടിച്ചു, രണ്ടെണ്ണം സാരഥിയെയും നാലെണ്ണം കുതിരകളെയും യമലോകത്തേക്ക് അയച്ചു.
ദ്വാഭ്യാം ച സുവികൃഷ്ടാഭ്യാം ശരാഭ്യാമരിമര്ദനഃ । ഛത്രം ചിച്ഛേദ സമരേ രാജ്ഞസ്തസ്യ നരോത്തമ്
ശത്രുക്കളെ തോൽപ്പിക്കുന്നവൻ, യുദ്ധഭൂമിയിൽ രണ്ട് കൃത്യമായ അമ്പുകൾകൊണ്ട് രാജാവിന്റെ കുടയെ വെട്ടിമാറ്റി, മഹാനായ മനുഷ്യരിൽ ഏറ്റവും ശ്രേഷ്ഠനേ.
ഷങ്ഭിശ്ച തസ്യ ചിച്ഛേദ ജ്വലന്തം ധ്വജമുത്തമമ് । ഛിത്ത്വാ തം ച നനാദോച്ചൈസ്തവ പുത്രസ്യ പശ്യതഃ
അവൻ ആറു അമ്പുകൾകൊണ്ട് അതിശയകരമായ ജ്വലിക്കുന്ന പതാകയും വെട്ടിമാറ്റി; അതു വെട്ടിയശേഷം, നിന്റെ മകനു മുന്നിൽ അവൻ ഉച്ചത്തിൽ ഗർജിച്ചു.
രഥാച്ച സ ധ്വജഃ ശ്രീമാന്നാനാരത്നവിഭൂഷിതാത്। പപാത സഹസാ ഭൂമൌ വിദ്യുഞ്ജലധരാദിവ
വിവിധ രത്നങ്ങൾകൊണ്ട് അലങ്കരിച്ചിരുന്ന ആ മഹിമയുള്ള പതാക, ആ രഥത്തിൽ നിന്ന് പെട്ടെന്ന് മിന്നൽ മേഘത്തിൽ നിന്ന് വീഴുന്നതുപോലെ ഭൂമിയിലേക്ക് വീണു.
ജ്വലന്തം സൂര്യസംകാശം നാഗം മണിമയം ശുഭമ് । ധ്വജം കുരുപതേശ്ഛിന്നം ദദൃശുഃ സര്വപാര്ഥിവാഃ
സൂര്യനെപ്പോലെ പ്രകാശിക്കുന്ന, രത്നങ്ങളാൽ നിർമ്മിതമായ ആ മനോഹരമായ കുരുകുലപതിയുടെ പതാക വെട്ടിമാറ്റപ്പെട്ടതും വീണതും എല്ലാ രാജാക്കന്മാരും കണ്ടു.
അഥൈനം ദശഭിര്ബാണൈസ്തോത്രൈരിവ മഹാദ്വിപമ് । ആജഘാന രണേ വീരം സ്മയന്നിവ മഹാരഥഃ
പിന്നീട്, മഹാരഥിയായവൻ, ഒരു വലിയ ആനയെ കുത്തുന്ന അങ്കുസംപോലെ പത്ത് അമ്പുകൾകൊണ്ട് ആ വീരനെ യുദ്ധത്തിൽ അടിർത്തു, ചിരിച്ചുകൊണ്ടിരിക്കുന്നതുപോലെ.
സ ഗാഢവിദ്ധോ വ്യഥിതോ ഭീമസേനേന സംയുഗേ । നിഷസാദ രഥോപസ്ഥേ മൂര്ച്ഛാഭിഹതചേതനഃ
ഭീമസേനൻ യുദ്ധത്തിൽ കഠിനമായി അടിർത്തപ്പോൾ, അവൻ വേദനയോടെ രഥത്തിലെ ഇരിപ്പിടത്തിൽ വീണു, ബോധം മങ്ങിയവനായി.
തതഃ സ രാജാ സിന്ധൂനാം രഥശ്രേഷ്ഠോ മഹാബലഃ । ദുര്യോധനസ്യ ജഗ്രാഹ പാര്ഷ്ണിം സ്വപുരുഷൈര്വൃതഃ
അതിനുശേഷം, സിന്ധുക്കളുടെ രാജാവായ ആ മഹാബലശാലിയും രഥശ്രേഷ്ഠനും, തന്റെ ആളുകളുമായി ചേർന്ന് ദുര്യോധനന്റെ പിന്വശം പിടിച്ചു.
കൃപശ്ച രഥിനാം ശ്രേഷ്ഠസ്തവ പുത്രമചേതനമ് । ആരോപയദ്രഥം രാജന്ദുര്യോധനമമര്ഷണമ്
രഥികളിൽ ഏറ്റവും ശ്രേഷ്ഠനായ കൃപ, രാജാവേ, ബോധം നഷ്ടപ്പെട്ട നിന്റെ മകനായ ദുര്യോധനനെ തന്റെ രഥത്തിൽ ഇരുത്തി.
പരിവാര്യ തതോ ഭീമം ജേതുകാമോ ജയദ്രഥഃ । രഥൈരനേകസാഹസ്രൈര്ഭീമസ്യാവാരയദ്ദിശഃ
പിന്നീട് ജയദ്രഥൻ, ഭീമനെ ജയിക്കാൻ ആഗ്രഹിച്ച്, ആയിരക്കണക്കിന് രഥങ്ങളുമായി അവനെ ചുറ്റി ഭീമന്റെ എല്ലാ ദിക്കുകളും തടഞ്ഞു.
ധൃഷ്ടകേതുസ്തതോ രാജന്നഭിമന്യുശ്ച വീര്യവാന്। കേകയാ ദ്രൌപദേയാശ്ച തവ പുത്രാനയോധയന്
പിന്നീട്, രാജാവേ, ധൃഷ്ടകേതുവും വീരനായ അഭിമന്യുവും, കെകയരും ദ്രൗപദിയുടെ പുത്രന്മാരും ചേർന്ന് നിന്റെ മക്കളോട് യുദ്ധം ചെയ്തു.