തൌ ച ദൃഷ്ട്വാ മഹേഷ്വാസാവഭിമന്യുപുരോഗമാന് । ബഭൂവതുര്മുദായുക്തൌ നിഘ്നന്തൌ തവ വാഹിനീമ്
അഭിമന്യുവിനെ മുന്നിൽ വെച്ച് ആ മഹാശരധാരികളെ കണ്ടപ്പോൾ, ധൃഷ്ടദ്യുമ്നനും വൃക്കോദരനും സന്തോഷത്തോടെ നിന്റെ സൈന്യത്തെ തകർത്തു.
ദ്രോണമിഷ്വസ്ത്രകുശലം സര്വവിദ്യാസു പാരഗമ്।' ദൃഷ്ട്വാ തു സഹസായാന്തം പാഞ്ചാല്യോ ഗുരുമാത്മനഃ । നാശംസത വധം വീരഃ പുത്രാണാം തവ പാര്ഷതഃ
എന്നാൽ, ആയുധവിദ്യയിലും എല്ലാ ശാസ്ത്രങ്ങളിലും പ്രാവീണ്യമുള്ള ദ്രോണമുനി അപ്രതീക്ഷിതമായി മുന്നോട്ട് വരുന്നത് കണ്ടപ്പോൾ, പാഞ്ചാലരാജകുമാരൻ, തന്റെ ഗുരുവായ ദ്രോണനെ കണ്ടു, നിന്റെ മക്കൾ കൊല്ലപ്പെടുമെന്ന് പ്രതീക്ഷിച്ചില്ല.
തതോ രഥം സമാരോപ്യ കൈകേയസ്യ വൃകോദരമ് । അഭ്യധാവത്സുസംക്രുദ്ധോ ദ്രോണമിഷ്വസ്ത്രപാരഗമ്
അപ്പോൾ, കൈകേയ രാജകുമാരന്റെ രഥത്തിൽ വൃക്കോദരനെ കയറ്റി, അത്യന്തം കോപത്തോടെ പാഞ്ചാലൻ ആയുധവിദ്യയിൽ പ്രാവീണ്യമുള്ള ദ്രോണനിലേക്ക് പാഞ്ഞു.
തസ്യാഭിപതതസ്തൂര്ണം ഭാരദ്വാജഃ പ്രതാപവാന്। ക്രുദ്ധശ്ചിച്ഛേദ ബാണേന ധനുഃ ശത്രുനിബര്ഹണഃ
അവൻ വേഗത്തിൽ മുന്നോട്ട് വരുമ്പോൾ, ശക്തനായ ഭാരദ്വാജൻ, കോപത്തോടെ, ഒരു അമ്പുകൊണ്ട് അവന്റെ വില്ല് മുറിച്ചു, ശത്രുക്കളെ സംഹരിക്കുന്നവൻ.
അന്യാംശ്ച ശതശോ ബാണാന്പ്രേഷയാമാസ പാര്ഷതേ । ദുര്യോധനഹിതാര്ഥായ ഭര്തൃപിണ്ഡമനുസ്മരന്
അവൻ ദുര്യോധനന്റെ ഭക്തിയെ ഓർത്ത്, ഭർത്താവിന്റെ കല്പന മനസ്സിൽ വെച്ച്, പാഞ്ചാലനിലേക്ക് നൂറുകണക്കിന് അമ്പുകൾ അയച്ചു.
അഥാന്യദ്ധനുരാദായ പാര്ഷതഃ പരവീരഹാ । ദ്രോണം വിവ്യാധ വിംശത്യാ രുക്മപുങ്ഖൈഃ ശിലാശിതൈഃ
അപ്പോൾ പാഞ്ചാലൻ, ശത്രുക്കളെ സംഹരിക്കുന്നവൻ, മറ്റൊരു വില്ലെടുത്ത്, ദ്രോണനെ ഇരുപത് പൊന്നുകൊണ്ടുള്ള അമ്പുകൾ കൊണ്ട് കുത്തി.
തസ്യ ദ്രോണഃ പുനശ്ചാപം ചിച്ഛേദാമിത്രകര്ശനഃക । ഹയാംശ്ച ചതുരസ്തൂര്ണം ചതുര്ഭിഃ സായകോത്തമൈഃ
അവന്റെ വില്ല് വീണ്ടും ദ്രോണൻ വെട്ടി കളഞ്ഞു; പിന്നെ നാലു ഉത്തമമായ അമ്പുകൾ കൊണ്ട് അവന്റെ നാലു കുതിരകളെയും അതിവേഗം അടിർത്തു.
വൈവസ്വതക്ഷയം ഘോരം പ്രേഷയാമാസ ഭാരത । സാരഥിം ചാസ്യ ഭല്ലേന പ്രേഷയാമാസ ഭാരത
അപ്പോൾ ഭയങ്കരമായ വിനാശം ദ്രോണൻ അയച്ചു, വൈവസ്വതന്റെ മരണത്തെപ്പോലെ; കൂടാതെ ഒരു വിശാലമായ അമ്പുകൊണ്ട് അവന്റെ സാരഥിയെയും അടിർത്തു.
ഹതാശ്വാത്സ രഥാത്തൂര്ണമവപ്ലുത്യ മഹാരഥഃ । ആരുരോഹ മഹാബാഹുരഭിമന്യോര്മഹാരഥമ്
കുതിരകൾ കൊല്ലപ്പെട്ടതോടെ ആ മഹാരഥി തന്റെ രഥത്തിൽ നിന്ന് വേഗത്തിൽ ചാടിപ്പുറപ്പെട്ടു; തന്റെ ശക്തമായ കൈകളാൽ അവൻ അഭിമന്യുവിന്റെ വലിയ രഥത്തിൽ കയറി.
തതഃ സരഥനാഗാശ്വാ സമകമ്പത വാഹിനീ । പശ്യതോ ഭീമസേനസ്യ പാര്ഷതസ്യ ച പശ്യതഃ
അപ്പോൾ രഥങ്ങളും ആനകളും കുതിരകളും നിറഞ്ഞ സൈന്യം വിറച്ചു, ഭീമസേനനും പാർഷതനും നോക്കി നിൽക്കുമ്പോൾ.
തത്പ്രഭഗ്നം ബലം ദൃഷ്ട്വാ ദ്രോണേനാമിതതേജസാ । നാശക്രുവന്വാരയിതും സമസ്താസ്തേ മഹാരഥാഃ
ദ്രോണന്റെ അതിരഹിതമായ ശക്തിയിൽ അവരുടെ സൈന്യം തകർന്ന് പോയത് കണ്ടപ്പോൾ, എല്ലാ മഹാരഥികളും അവനെ തടയാൻ കഴിയാതെ പോയി.
വധ്യമാനം തു തത്സൈന്യം ദ്രോണേന നിശിതൈഃ ശരൈഃ । വ്യഭ്രമത്തത്രതത്രൈവ ക്ഷോഭ്യമാണ ഇവാര്ണവഃ
ദ്രോണൻ കൂരമായ അമ്പുകൾ കൊണ്ട് സൈന്യത്തെ സംഹരിക്കുമ്പോൾ, ആ സൈന്യം കടലുപോലെ അലയടിച്ച് ഇവിടെ അവിടെ ചിതറിപ്പോയി.
തഥാ ദൃഷ്ട്വാ ച തത്സൈന്യം ജഹൃഷേ താവകം ബലമ് । ദൃഷ്ട്വാചാര്യം സുസംക്രുദ്ധം തപന്തം രിപുവാഹിനീമ് । തുഷ്ടുവുഃ സര്വതോ യോധാഃ സാധുസാധ്വിതി ഭാരത
അങ്ങനെ അവരുടെ സൈന്യം വിജയിച്ചതു കണ്ടു, കൌരവരുടെ സൈന്യം സന്തോഷിച്ചു; ഗുരു ശത്രുസൈന്യത്തെ കത്തിച്ചു നിൽക്കുന്നതു കണ്ടു, എല്ലാ യോദ്ധാക്കളും ചുറ്റും നിന്ന് 'നന്നായി, നന്നായി' എന്ന് പ്രശംസിച്ചു.
തതോ ദുര്യോധനോ രാജാ മഹോത്പ്രത്യാഗതസ്മൃതിഃ । ശരവര്ഷൈഃ പുനര്ഭീമം പ്രത്യവാരയദച്യുതമ്
അപ്പോൾ രാജാവായ ദുര്യോധനൻ, മനസ്സു വീണ്ടും ഉറപ്പു വന്നതോടെ, അമ്പുകളുടെ മഴയാൽ ഭീമനെ വീണ്ടും തടഞ്ഞു.
ഏകീഭൂതാസ്തതശ്ചൈവ തവ പുത്രാ മഹാരഥാഃ । സമേത്യ സമരേ ഭീമം യോധയാമാസുരുദ്യതാഃ
അതിനുശേഷം, മഹാരഥികളായ നിന്റെ മക്കൾ ഒത്തുചേർന്നു, യുദ്ധത്തിൽ ഭീമനെ നേരിടാൻ ഒരുങ്ങി.
ഭീമസേനോഽപി സമരേ സംപ്രാപ്യ സ്വരഥം പുനഃ । സമാരുഹ്യ മഹാബാഹുര്യയൌ യേന തവാത്മജഃ
ഭീമസേനനും യുദ്ധത്തിൽ തന്റെ രഥം വീണ്ടും കണ്ടെത്തി, ശക്തമായ കൈകളോടെ അതിൽ കയറി, നിന്റെ മകനെ നേരെ സമീപിച്ചു.
പ്രഗൃഹ്യ ച മഹാവേഗം പരാസുകരണം ദൃഢമ് । സജ്യം ശരാസനം സങ്ഖ്യേ ശരൈര്വിവ്യാധ തേ സുതമ്
ശക്തിയും വേഗവും നിറഞ്ഞ തന്റെ ഉറച്ച വില്ല് പിടിച്ചു, യുദ്ധത്തിനായി അമ്പുകൾ കൊണ്ട് നിന്റെ മകനെ കുത്തി.
തതോ ദുര്യോധനോ രാജാ ഭീമസേനം മഹാബലമ് । നാരാചേന സുതീക്ഷ്ണേന ഭൃശം മര്മണ്യതാഡയത്
അപ്പോൾ രാജാവായ ദുര്യോധനൻ, മഹാബലശാലിയായ ഭീമസേനനെ അത്യന്തം കൂരമായ ഒരു അമ്പുകൊണ്ട് ശരീരത്തിലെ പ്രധാന ഭാഗങ്ങളിൽ കയറ്റി പരിക്കേൽപ്പിച്ചു.
സോഽതിവിദ്ധോ മഹേഷ്വാസസ്തവ പുത്രേണ ധന്വിനാ । ക്രോധസംരക്തനയനോ വേഗേനാക്ഷിപ്യ കാര്മുകമ്
നിന്റെ മകൻ അതിവിദഗ്ധനായ ധനുര്വേദി ആ അമ്പുകൊണ്ട് ഭീമനെ കുത്തിയപ്പോൾ, കോപത്തിൽ കണ്ണുകൾ ചുവപ്പിച്ചു, വേഗത്തിൽ വില്ല് പിടിച്ചു.
ദുര്യോധനം ത്രിഭിര്ബാണൈര്ബാഹ്വോരുരസി ചാര്പയത് । സ തത്ര ശുശുഭേ രാജാ ശിഖരൈര്ഗിരിരാഡിവ
ഭീമൻ മൂന്നു അമ്പുകൾ കൊണ്ട് ദുര്യോധനനെ കൈകളിലും തോളിലും കുത്തി; അപ്പോൾ രാജാവ് അങ്ങോട്ട് കയറിയിരിക്കുന്ന പർവ്വതംപോലെ ഭംഗിയായി തിളങ്ങി.
തൌ ദഷ്ട്വാ സമരേ ക്രുദ്ധൌ വിനിഘ്നന്തൌ പരസ്പരമ് । ദുര്യോധനാനുജാഃ സര്വേ ശൂരാഃ സംത്യക്തജീവിതാഃ
ആ രണ്ടു പേരെയും യുദ്ധത്തിൽ കോപത്തോടെ തമ്മിൽ ഏറ്റുമുട്ടുന്നത് കണ്ടപ്പോൾ, ദുര്യോധനന്റെ സഹോദരന്മാർ എല്ലാം ധൈര്യത്തോടെ ജീവൻ ത്യജിക്കാൻ തയ്യാറായി.
സംസ്മൃത്യ മന്ത്രിതം പൂര്വം നിഗ്രഹേ ഭീമകര്മണഃ । നിശ്ചയം പരമം കൃത്വാ നിഗ്രഹീതും പ്രചക്രമുഃ
ഭീമന്റെ പ്രവൃത്തികൾ തടയാൻ മുമ്പ് ആലോചിച്ച കാര്യങ്ങൾ ഓർത്ത്, അവൻറെ നിയന്ത്രണത്തിന് ഉറച്ച തീരുമാനമെടുത്ത് അവർ മുന്നോട്ട് നീങ്ങി.
താനാപതത ഏവാജൌ ഭീമസേനോ മഹാബലഃ । പ്രത്യുദ്യയൌ മഹാരാജ ഗജഃ പ്രതിഗജാനിവ
അവർ യുദ്ധത്തിൽ മുന്നോട്ട് ചാടിയപ്പോൾ, മഹാബലശാലിയായ ഭീമസേനൻ ആനകൾക്ക് എതിരെ മറ്റൊരു ആന പോവുന്നതുപോലെ അവരെ നേരിട്ടു.
ഭൃശം ക്രുദ്ധശ്ച തേജസ്വീ നാരാചേന സമാര്പയത് । ചിത്രസേനം മഹാരാജ തവ പുത്രം മഹായശാഃ
വളരെ കോപത്തോടെ തിളങ്ങി, ഭീമൻ കൂരമായ ഒരു അമ്പുകൊണ്ട് നിന്റെ പ്രശസ്തനായ മകൻ ചിത്രസേനനെ അടിച്ചു.
തഥേതരാംസ്തവ സുതാംസ്താഡയാമാസ ഭാരത । ശരൈര്ബഹുവിധൈഃ സങ്ഖ്യേ രുക്മപുങ്ഖൈഃ സുതേജനൈഃ
അങ്ങനെ തന്നെ, ഭാരത, നിന്റെ മക്കളെയും യുദ്ധഭൂമിയില് പലവിധം സ്വര്ണ്ണം പതിച്ച അഗ്രഭാഗമുള്ള, നന്നായി തയ്യാറാക്കിയ അമ്പുകളാല് ആക്രമിച്ചു.
തതഃ സംപ്രേക്ഷ്യ പുത്രൈസ്തേ ഭീമസേനം സമാവൃതമ് । അഭിമന്യുപ്രഭൃതയസ്തേ ദ്വദശ മഹാരഥാഃ
അതിനുശേഷം, ഭീമസേനനെ നിന്റെ മക്കള് ചുറ്റിപ്പിടിച്ചിരിക്കുന്നതു കണ്ടു, അഭിമന്യുവിനെ മുന്നില് നിര്ത്തി പന്ത്രണ്ടു മഹാരഥന്മാര് ഒരുമിച്ചു ചേര്ന്നു.
പ്രേഷിതാ ധര്മരാജേന ഭീമസേനപദാനുഗാഃ । പ്രതിജഗ്മുര്മഹാരാജ തവ പുത്രാന്മഹാബലാന്
ധര്മ്മരാജന് അയച്ച ഭീമസേനന്റെ അനുയായികള്, മഹാരാജാവേ, നിന്റെ ശക്തിയുള്ള മക്കളെ നേരിടാന് മുന്നോട്ട് പോന്നു.
ദൃഷ്ട്വാ രഥസ്ഥാംസ്താഞ്ശൂരാന്സൂര്യാഗ്നിസമതേജസഃ । സര്വാനേവ മഹേഷ്വാസാന്ഭ്രാജമാനാഞ്ശ്രിയാ വൃതാന്
അവിടെ രഥത്തില് നിന്നു നില്ക്കുന്ന, സൂര്യനും അഗ്നിയുമെപ്പോലുള്ള തേജസ്സുള്ള, മഹാവീര്യശാലികളായ, മഹാബാണധാരികളായ വീരന്മാരെ, മഹിമയോടെ പ്രകാശിച്ചുകൊണ്ടിരിക്കുന്നവരെ കണ്ടു.
മഹാഹവേ ദീഷ്യമാനാന്സുവര്ണമകുടോഞ്ജ്വലാന്। തത്യജുഃ സമരേ ഭീമം തവ പുത്രാ മഹാബലാഃ
മഹായുദ്ധഭൂമിയില് ദീപ്തമായ സ്വര്ണ്ണമകുടം ധരിച്ച നിന്റെ ശക്തിയുള്ള മക്കള് ഭീമനെ ശക്തിയായി ആക്രമിച്ചു.
താന്നാമൃഷ്യത കൌന്തേയോ ജീവമാനാ ഗതാ ഇതി । അന്വീയ ച പുനഃ സര്വാംസ്തവ പുത്രാനപീഡയത്
കുന്തിയുടെ മകന് അവരെ ജീവനോടെ കാണാനാവാതെ സഹിക്കാനാവാതെ അവിടം വിട്ടുപോയി; പിന്നെയും അവന് തിരിച്ചു വന്നു നിന്റെ മക്കളെ മുഴുവനും പീഡിപ്പിച്ചു.