ഇത്യാസീത്തുമുലഃ ശബ്ദോ യുയുധാനരഥം പ്രതി । ഏതസ്മിന്നേവ കാലേ തു ഭീഷ്മഃ ശാന്തനവസ്തദാ
ഇങ്ങനെ യുയുധാനന്റെ രഥത്തോടു ബന്ധപ്പെട്ടു വലിയ ശബ്ദം ഉയർന്നപ്പോൾ, അതേ സമയത്ത് ശാന്തനുവിന്റെ മകൻ ഭീഷ്മൻ,
ന്യഹനത്പാണ്ഡവീം സേനാമാസുരീമിവ വൃത്രാഹാ । തേ വധ്യമാനാ ഭീഷ്മേണ പാഞ്ചാലാഃ സോമകൈഃ സഹ । സ്ഥിരാം യുദ്ധേ മതിം കൃത്വാ ഭീഷ്മമേവാഭിദുദ്രുവുഃ
ഇന്ദ്രൻ അസുരസൈന്യത്തെ ആക്രമിക്കുന്നതുപോലെ പാണ്ഡവസൈന്യത്തെ ആക്രമിച്ചു; ഭീഷ്മൻ അനേകം പേരെ കൊല്ലുമ്പോഴും, പാഞ്ചാളരും സോമകരും യുദ്ധത്തിൽ മനസ്സു ഉറപ്പാക്കി നേരെ ഭീഷ്മനെതിരേ ചARGE ചെയ്തു.
ധൃഷ്ടദ്യുമ്നമുഖാശ്ചാപി പാര്ഥാഃ ശാന്തനവം രണേ। അഭ്യധാവഞ്ജിഗീഷന്തസ്തവ പുത്രസ്യ വാഹിനീമ്
ധൃഷ്ടദ്യുമ്നൻ മുന്നിൽ നിൽക്കുന്ന പാണ്ഡവരും, ശാന്തനുവിന്റെ മകൻ ഭീഷ്മനെ ജയിക്കാൻ ആഗ്രഹിച്ച്, നിന്റെ മകന്റെ സൈന്യത്തെ നേരെ ആക്രമിച്ചു.
തഥൈവ കൌരവാ രാജന്ഭീഷ്മദ്രോണപുരോഗമാഃ। അഭ്യധാവന്ത വേഗേന തതോ യുദ്ധമവര്തത
അതു പോലെ തന്നെ, രാജാവേ, ഭീഷ്മനും ദ്രോണനും മുന്നിൽ നിൽക്കുന്ന കൗരവരും വേഗത്തിൽ മുന്നോട്ട് പാഞ്ഞു; പിന്നെ യുദ്ധം ആരംഭിച്ചു.
വിരാടോഽയ ത്രിഭിര്ബാണൈര്ഭീഷ്മമാര്ച്ഛന്മഹാരഥമ് । വിവ്യാധ തുരമാംത്രാസ്യ ത്രിഭിര്ബാണൈര്മഹാരഥഃ
വിരാടൻ ആ മഹാരഥി ഭീഷ്മനെ മൂന്നു അമ്പുകൾകൊണ്ട് ആദരിച്ചു; അതുപോലെ തന്നെ അവന്റെ വേഗമുള്ള സാരഥിയെയും മൂന്നു അമ്പുകൾകൊണ്ട് വെട്ടി.
തം പ്രത്യവിധ്യദ്ദശഭിര്ഭീഷ്മഃ ശാന്തനവഃ ശരൈഃ। രുക്മപുങ്ഖൈര്മഹേഷ്വാസഃ കൃതഹസ്തോ മഹാബലഃ
ശാന്തനുവിന്റെ മകൻ ഭീഷ്മൻ, മഹാബലിയും ആയുധവിദ്യയിൽ പ്രാവീണ്യവാനുമായവൻ, പൊന്നുകൊണ്ടുള്ള അമ്പുകൾ കൊണ്ട് പത്തു അമ്പുകൾ വിരാടനിൽ പതിപ്പിച്ചു.
ദ്രൌണിര്ഗാണ്ഡീവധന്വാനം ഭീമധന്വാ മഹാരഥഃ । അവിധ്യദിഷുഭിഃ ഷങ്ഭിര്ദൃഢഹസ്തഃ സ്തനാന്തരേ
ദ്രോണന്റെ മകൻ, മഹാരഥിയും ശക്തനായ വില്ലാളിയും, ഗാണ്ഡീവം കൈവശമുള്ള അർജുനനെ ആറു കൂർത്ത അമ്പുകൾകൊണ്ട് നെഞ്ചിൽ വെട്ടി.
കാര്മുകം തസ്യ ചിച്ഛേദ ഫല്ഗുനഃ പരവീരഹാ । അവിധ്യച്ച ഭൃശം തീക്ഷ്ണൈഃ പത്രിഭിഃ ശത്രുകര്ശനഃ
ശത്രുക്കളെ സംഹരിക്കുന്ന അർജുനൻ അവന്റെ വില്ല് തകർത്തു; പിന്നെ കൂർത്ത അമ്പുകൾകൊണ്ട് അവനെ ശക്തമായി വെട്ടി.
സോഽന്യത്കാര്മുകമാദായ വേഗവാന്ക്രോധമൂര്ച്ഛിതഃ। അമൃഷ്യമാണഃ പാര്ഥേന കാര്മുകച്ഛേദമാഹവേ
വേഗത്തിലും കോപത്തിലും നിറഞ്ഞ ദ്രോണന്റെ മകൻ, അർജുനൻ യുദ്ധത്തിൽ തന്റെ വില്ല് തകർത്തത് സഹിക്കാനാവാതെ മറ്റൊരു വില്ല് എടുത്തു.
അവിധ്യത്ഫല്ഗുനം രാജന്നവത്യാ നിശിതൈഃ ശരൈഃ । വാസുദേവം ച സപ്തത്യാ വിവ്യാധ പരമേഷുഭിഃ
രാജാവേ, അവൻ അർജുനനെ തൂണായ അമ്പുകൾ ഒൻപതു കൊണ്ട് വെട്ടി; വാസുദേവനെയും എഴുപത് ഉഗ്രമായ അമ്പുകൾകൊണ്ട് വെട്ടി.
തതഃ ക്രോധാഭിതാമ്രാക്ഷഃ കൃഷ്ണേന സഹ ഫല്ഗുനഃ । ദീര്ഘമുഷ്ണം ച നിഃശ്വസ്യ ചിന്തയിത്വാ പുനഃപുനഃ
അപ്പോൾ അർജ്ജുനനും കൃഷ്ണനും ചേർന്ന്, കോപത്തിൽ കണ്ണുകൾ ചുവന്നതോടെ, ദീർഘവും ഉഷ്ണവുമായ ഒരു ശ്വാസം വിടുകയും, വീണ്ടും വീണ്ടും ആലോചിക്കുകയുമായിരുന്നു.
ധനുഃ പ്രപീഡ്യ വാമേന കരേണാമിത്രകര്ശനഃ । ഗാണ്ഡീവധന്വാ സംക്രുദ്ധഃ ശിതാന്സന്നതപര്വണഃ
ശത്രുക്കൾക്ക് ഭയം വിതറുന്ന അർജ്ജുനൻ, ഗാണ്ഡീവം ഇടതുകൈയിൽ പിടിച്ച് ശക്തമായി വലിച്ചു, അതിവൈരാഗ്യത്തോടെ മൂർച്ചയുള്ള, നന്നായി ഒരുക്കിയ അമ്പുകൾ വച്ചെടുത്തു.
ജീവിതാന്തകരാന്ഘോരാന്സമാദത്ത ശിലീമുഖാന്। തൈസ്തൂര്ണം സമരേഽവിധ്യദ്രൌണിം ബലവതാം വരഃ
അവൻ ഭയാനകവും ജീവൻകൊള്ളുന്ന ഇരുമ്പുതൂണിയുള്ള അമ്പുകൾ എടുത്തു, ശക്തന്മാരിൽ ഏറ്റവും മുൻപുള്ളവനായി, ആ അമ്പുകൾ കൊണ്ട് യുദ്ധത്തിൽ ദ്രോണന്റെ മകനെ വേഗത്തിൽ വെട്ടി.
തസ്യ തേ കവചം ഭിത്ത്വാ പപുഃ ശോണിതമാഹവേ। ന വിവ്യഥേ ച നിര്ഭിന്നോ ദ്രൌണിര്ഗാണ്ഡീവധന്വനാ
അവൻ അമ്പുകൾ കൊണ്ട് ദ്രൗണിയുടെ കവചം തുളച്ച്, യുദ്ധഭൂമിയിൽ അവന്റെ രക്തം കുടിച്ചു; എങ്കിലും അർജ്ജുനന്റെ അമ്പുകൾ കൊണ്ടു തകർന്ന് പോലും ദ്രൗണി ചലിച്ചില്ല.
തഥൈവ ച ശരാന്ദ്രൌണിഃ പ്രവിമുഞ്ചന്നവിഹ്വലഃ । തസ്ഥൌ ച സമരേ രാജംസ്ത്രാതുമിച്ഛന്മഹാവ്രതമ്
അതുപോലെ തന്നെ, ദ്രൗണിയും ഭയമില്ലാതെ അമ്പുകൾ വിട്ടുകൊണ്ടിരുന്നു; മഹാനിശ്ചയത്തോടെ രാജാവിനെ രക്ഷിക്കാനായി യുദ്ധഭൂമിയിൽ ഉറച്ചുനിന്നു.
തസ്യ തത്സുമഹത്കര്മ ശശംസുഃ കുരുസത്തമാഃ । യത്കൃഷ്ണാഭ്യാം സമേതാഭ്യാമഭ്യാപതത സംയുഗേ
കുരുക്കളുടെ ശ്രേഷ്ഠന്മാർ, കൃഷ്ണനും അർജ്ജുനനും ചേർന്ന് യുദ്ധത്തിൽ ചാടിയ ദ്രൗണിയുടെ ആ മഹത്തായ പ്രവർത്തി പ്രശംസിച്ചു.
സ ഹി നിത്യമനീകേഷു യുധ്യതേഽഭയമാസ്തിതഃ। അസ്ത്രഗ്രാമം സസംഹാരം ദ്രോണാത്പ്രാപ്യ സുദുര്ലഭമ്
അവൻ യുദ്ധരേഖകളിൽ എപ്പോഴും ഭയമില്ലാതെ പോരാടുകയും, ദ്രോണനിൽ നിന്ന് അത്യന്തം അപൂർവമായ ആയുധങ്ങളും അവയുടെ പിൻവലിപ്പും ലഭിക്കുകയും ചെയ്തിരുന്നു.
മമൈഷ ആചാര്യസുതോ ദ്രോണസ്യാപി പ്രിയഃ സുതഃ । ബ്രാഹ്മണശ്ച വിശേഷേണ മാനനീയോ മമേതി ച
ഇവൻ എന്റെ ഗുരുവിന്റെ മകനാണ്, ദ്രോണനു തന്നെ പ്രിയപ്പെട്ടവൻ; ബ്രാഹ്മണനായതിനാൽ എനിക്ക് പ്രത്യേകമായി ആദരിക്കേണ്ടവനുമാണ്.
സമാസ്ഥആയ മതിം വീരോ ബീഭത്സുഃ സത്രുതാപനഃ । കൃപാം ചക്രേ രഥശ്രേഷ്ഠോ ഭാരദ്വാജസുതം പ്രതി
ഇങ്ങനെ മനസ്സിൽ ഉറപ്പാക്കിയ അർജ്ജുനൻ, ശത്രുക്കൾക്ക് ഭയം വിതറുന്ന വീരനും രഥികന്മാരിൽ ശ്രേഷ്ഠനുമാണ്, ഭാരദ്വാജന്റെ മകനോടു കരുണ കാണിച്ചു.
ദ്രൌണിം ത്യക്ത്വാ തതോ യുദ്ധേ കൌന്തേയഃ ശ്വേതവാഹനഃ। യുയുധേ താവകാന്നിഘ്നംസ്ത്വരമാണഃ പരാക്രമീ
തുടർന്ന്, യുദ്ധത്തിൽ ദ്രൗണിയെ വിട്ട്, കുന്തിദേവിയുടെ മകനായ ശ്വേതവാഹനൻ അർജ്ജുനൻ, വേഗത്തോടെയും ധൈര്യത്തോടെയും നിങ്ങളുടെ സൈന്യത്തെ വീഴ്ത്താൻ മുന്നോട്ട് പാഞ്ഞു.
ദുര്യോധനസ്തു ദശഭിര്ഗാര്ധ്രപത്രൈഃ ശിലാശിതൈഃ । ഭീമസേനം മഹേഷ്വാസം രുക്മപുങ്ഖൈഃ സമാര്പയത്
അപ്പോൾ ദുര്യോധനൻ, പത്ത് കഴുകൻപക്ഷിയുടെ ചിറകുള്ള, കല്ലുപോലുള്ള മൂർച്ചയുള്ള, പൊൻതൂണിയുള്ള അമ്പുകൾ കൊണ്ട് മഹേഷ്വാസിയായ ഭീമസേനനെ വെട്ടി.
ഭീമസേനഃ സുസംക്രുദ്ധഃ പരാസുകരണം ദൃഢമ് । ചിത്രം കാര്മുകമാദത്ത ശരാംശ്ച നിശിതാന്ദശ
ഭീമസേനൻ അത്യന്തം കോപത്തോടെ, ശത്രുവിനെ തോൽപ്പിക്കാൻ ഉറച്ച മനസ്സോടെ, ഭംഗിയുള്ള ശക്തമായ വില്ലും പത്ത് മൂർച്ചയുള്ള അമ്പുകളും എടുത്തു.
ആകര്ണപ്രഹിതൈസ്തീക്ഷ്ണൈര്വേഗവദ്ഭിരജിഹ്മഗൈഃ। അവിധ്യത്തൂര്ണമവ്യഗ്രഃ കുരുരാജം മഹോരസി
കണ്ണിലേക്കു വലിച്ച മൂർച്ചയുള്ള, വേഗമുള്ള നേരായ അമ്പുകൾ കൊണ്ട്, ഭീമസേനൻ ക്ഷമയോടെ കുരുരാജാവിന്റെ വിശാലമായ നെഞ്ചിൽ വെട്ടി.
തസ്യ കാഞ്ചനസൂത്രസ്ഥഃ ശരൈഃ സംഛാദിതോ മണിഃ। രരാജോരസി ഖേ സൂര്യോ ഗ്രഹൈരിവ സമാവൃതഃ
പൊൻനൂലിൽ കെട്ടിയിരുന്ന മുത്ത് അമ്പുകൾ കൊണ്ട് മൂടപ്പെട്ടപ്പോൾ, ആ മുത്ത് രാജാവിന്റെ നെഞ്ചിൽ ആകാശത്തിലെ ഗ്രഹങ്ങൾ ചുറ്റിയ സൂര്യനെപ്പോലെ തിളങ്ങി.
പുത്രസ്തു തവ തേജസ്വീ ഭീമസേനേന താഡിത। നാമൃഷ്യത യഥാ നാഗസ്തലശബ്ദം മദോത്കടഃ
നിന്റെ വീരപുത്രൻ ഭീമസേനന്റെ അമ്പുകൾ കൊണ്ടു തകർന്ന് പോലും, കോപത്തിൽ കത്തുന്ന ആന മിന്നൽ ശബ്ദം അവഗണിക്കുന്നതുപോലെ, ഒന്നും ഭയപ്പെട്ടില്ല.
തതഃ ശരൈര്മഹാരാജ രുക്മപുങ്ഖൈഃ ശിലാശിതൈഃ । ഭീമം വിവ്യാധ സംക്രുദ്ധസ്ത്രാസയാനോ വരൂഥിനീമ്
പിന്നീട്, രാജാവേ, കോപത്തോടെ സൈന്യത്തെ ഭയപ്പെടുത്താൻ ഉദ്ദേശിച്ച്, പൊൻതൂണിയുള്ള കല്ലുപോലുള്ള അമ്പുകൾ കൊണ്ട് ഭീമനെ വെട്ടി.
തൌ യുധ്യമാനൌ സമരേ ഭൃശമന്യോന്യവിക്ഷതൌ । പുത്രൌ തേ ദേവസംകാശൌ വ്യരോചേതാം മഹാബലൌ
അങ്ങനെ, യുദ്ധത്തിൽ പരസ്പരം ഉറ്റുനോക്കി, അത്യന്തം ശക്തിയോടെ പോരാടിയ നിന്റെ ആ രണ്ടു ദൈവസദൃശ പുത്രന്മാർ അതിവിശേഷമായി തിളങ്ങി.
ചിത്രസേനം നരവ്യാഘ്രം സൌഭദ്രഃ പരവീരഹാ। അവിധ്യദ്ദശഭിര്ബാണൈഃ പുരുമിത്രം ച സപ്തഭിഃ
മനുഷ്യസിംഹനും ശത്രുക്കളുടെ ഭയമായ സൗഭദ്രൻ, ചിത്രസേനനെ പത്ത് അമ്പുകളിലും പുരുമിത്രനെ ഏഴു അമ്പുകളിലും വെട്ടി.
സത്യവ്രതം ച സപ്തത്യാ വിദ്ധ്വാ ശക്രസമോ യുധി। നൃത്യന്നിവ രണേ വീര ആര്തിം നഃ സമജീജനത്
യുദ്ധഭൂമിയില് ഇന്ദ്രനോടു തുല്യനായ സത്യവ്രതന് എഴുപതു അമ്പുകള് തട്ടി, അവന് നൃത്തം ചെയ്യുന്നവനെപ്പോലെ ആ രംഗത്ത് ചലിച്ചു, ധീരനായവനേ, അതുകൊണ്ട് ഞങ്ങള്ക്കു വലിയ ദു:ഖം ഉണ്ടായി.
തം പ്രത്യവിധ്യദ്ദശഭിശ്ചിത്രസേനഃ ശിലീമുഖൈഃ । സത്യവ്രതശ്ച നവഭിഃ പുരുമിത്രശ്ച സപ്തഭിഃ
ചിത്രസേനന് പത്തു മൂര്ച്ചയുള്ള അമ്പുകള് കൊണ്ട് അവനെ തുളച്ചു, സത്യവ്രതന് ഒന്പതു അമ്പുകളും പുരുമിത്രന് ഏഴു അമ്പുകളും അയച്ചു.