ആശുശ്രുമ ഭൃശം ചാസ്യ ശക്രസ്യേവാഭിഗര്ജതഃ। സുഘോരം തലയോഃ ശബ്ദം നിഘ്നതസ്തവ വാഹിനീമ്
അവൻ നിങ്ങളുടെ സൈന്യത്തെ അടിക്കുമ്പോൾ, ഇന്ദ്രന്റെ ഗർജനപോലുള്ള ഭയങ്കരമായ കൈത്തട്ടിന്റെ ശബ്ദം ഞങ്ങൾ കേട്ടു.
ചണ്ഡവാതോ യഥാ മേഘഃ സവിദ്യുത്സ്തനയിത്നുമാന് । ദിശഃ സംപ്ലാവയന്സര്വാഃ ശരവര്ഷൈഃ സമന്തതഃ
കാറ്റുപോലുള്ള ശക്തിയോടെ മിന്നലും ഇടിയും ഉള്ള മേഘം പോലെ, അവൻ എല്ലാ ദിശകളും അമ്പുകളുടെ മഴയാൽ നിറച്ചു.
സമഭ്യധാവദ്ഗാങ്ഗേയം ഭൈരവാസ്ത്രോ ധനഞ്ജയഃ । ദിശം പ്രാചീം പ്രതീചീം ച ന ജാനീമോഽസ്ത്രമോഹിതാഃ
ഭയങ്കരമായ ആയുധങ്ങൾ കൈവശമുള്ള ധനഞ്ജയൻ ഭീഷ്മന്റെ നേരെ ഓടിച്ചേർന്നു; അവന്റെ ആയുധങ്ങൾ കൊണ്ടു ഞങ്ങൾ കുഴഞ്ഞു, കിഴക്കും പടിഞ്ഞാറും തിരിച്ചറിയാൻ കഴിയാതെ പോയി.
കാന്ദിഗ്ഭൂതാ ശ്രാന്തപത്രാ ഹതാശ്വാ ഹതചേതസഃ। അന്യോന്യമഭിസംശ്ലിഷ്യ യോധാസ്തേ ഭരതര്ഷഭ
അമ്പുകൾ തകർന്നും കുതിരകൾ ചത്തും മനസ്സിൽ ധൈര്യം നഷ്ടപ്പെട്ടും, ആ യോദ്ധാക്കൾ തമ്മിൽ ചേർന്ന് പരസ്പരം അകലം പിടിച്ചു, ഭാരതശ്രേഷ്ഠ.
ഭീഷ്മമേവാഭ്യലീയന്ത സഹ സര്വൈസ്തവാത്മജൈഃ । തേഷാമാര്തായനമഭൂദ്ഭീഷ്മഃ ശാന്തനവോ രണേ
അവരും നിങ്ങളുടെ മക്കളും ചേർന്ന് ഭീഷ്മനിൽ അഭയം തേടി; അവർക്കു യുദ്ധത്തിൽ ശാന്തനുവിന്റെ മകൻ ഭീഷ്മൻ രക്ഷകനായി.
സമുത്പതന്തി വിത്രസ്താ രഥേഭ്യോ രഥിനസ്തഥാ । സാദിനശ്ചാശ്വപൃഷ്ഠേഭ്യോ ഭൂമൌ ചാപി പദാതയഃ
ഭയപ്പെട്ടു, രഥീയർ രഥങ്ങളിൽ നിന്ന് ചാടുകയും, കുതിരപ്പുറത്തുള്ളവർ കുതിരയിൽ നിന്ന് ഇറങ്ങുകയും, പദാതികൾ നിലത്തേക്ക് ചാടുകയും ചെയ്തു.
ശ്രുത്വാ ഗാണ്ഡീവനിര്ഘോഷം വിസ്ഫൂര്ജിതമിവാശനേഃ । സര്വസൈന്യാനി ഭീതാനി വ്യവാലീയന്ത ഭാരത
ഗാണ്ഡീവത്തിന്റെ ഇടിമുഴക്കുപോലുള്ള ശബ്ദം കേട്ടപ്പോൾ, എല്ലാ സൈന്യങ്ങളും ഭയത്താൽ ചിതറിപ്പോയി, ഭാരത.
അഥ കാമ്ഭോജൈജരശ്വൈര്മഹദ്ഭിഃ ശീഘ്രഗാമിഭിഃ । ഗോപാനാം ബഹുസാഹസ്ത്രൈര്ബാലൈര്ഗാപായനൈര്വൃതഃ
അതിനുശേഷം, കാംഭോജ ദേശത്തിലെ വേഗത്തിൽ ഓടുന്ന വലിയ കുതിരകളിൽ കയറിയ അനേകം ആയിരം ബാലഗോപന്മാരാൽ ചുറ്റപ്പെട്ട്,
മദ്രസൌവീരഗാന്ധാരൈസ്ത്രൈഗര്തൈശ്ച വിശാംപതേ । സര്വകാലിങ്ഗമുഖ്യൈശ്ച കലിങ്ഗാധിപതിര്വൃതഃ
കലിയംഗങ്ങളുടെ പ്രധാന വീരന്മാരും, മദ്രരാജാവും, സൗവീരന്മാരും, ഗന്ധാരന്മാരും, ത്രൈഗർതന്മാരും ചേർന്ന്, കലിയംഗാധിപതിയെ ചുറ്റി നിന്നു, രാജാവേ.
നാനാനരഗണൌഘൈശ്ച ദുഃശാസനപുരഃസരഃ । ജയദ്രഥശ്ച നൃപതിഃ സഹിതഃ സര്വരാജഭിഃ
നാനാതരം സൈന്യങ്ങൾക്കൊപ്പം, ദുര്യോധനന്റെ അനുയായി ദുഃശാസനൻ മുന്നിൽ നിന്ന്, ജയദ്രഥൻ മറ്റു രാജാക്കന്മാരോടൊപ്പം ചേർന്നു.
ഹയാരോഹവരാശ്ചൈവ തവ പുത്രേണ ചോദിതാഃ । ചതുര്ദശസഹസ്രാണി സൌബലം പര്യവാരയന്
നിന്റെ മകനാൽ ഉത്സാഹം കൊടുത്ത, ഏറ്റവും മികച്ച കുതിരപ്പടയാളികളായ പതിനാലായിരം പേർ, ശകുനിയെ ചുറ്റി കാവലായി നിന്നു, രാജാവേ.
തതസ്തേ സഹിതാഃ സര്വേ വിഭക്തരഥവാഹനാഃ । അര്ജുനം സമരേ ജഘ്നുസ്താവകാ ഭരതര്ഷഭ
അവരൊക്കെയും, താന്താം രഥങ്ങളും വാഹനങ്ങളും കൂട്ടിയിണക്കി, അർജുനനെ യുദ്ധത്തിൽ ആക്രമിച്ചു, ഭാരതശ്രേഷ്ഠ.
ചേദികാശിപദാതൈശ്ച രഥൈഃ പാഞ്ചാലസൃഞ്ജയൈഃ । പാണ്ഡവാഃ സഹിതാഃ സര്വേ ധൃഷ്ടദ്യുമ്നപുരോഗമാഃ। താവകാന്സമരേ ജഘ്നുര്ധര്മപുത്രേണ ചോദിതാഃ
ചേദി, കാശി, പദാതികൾ, രഥങ്ങൾ, പാഞ്ചാലന്മാർ, ശ്രുഞ്ചയന്മാർ ഇവരൊക്കെയും ചേർന്ന്, ധൃഷ്ടദ്യുമ്നൻ മുന്നിൽ നിന്ന്, ധർമ്മപുത്രൻ ഉത്സാഹം കൊടുത്ത്, നിന്റെ സൈന്യത്തെ യുദ്ധത്തിൽ ആക്രമിച്ചു.
രഥിഭിര്വാരണൈരശ്വൈഃ പാദാതൈശ്ച സമീരിതമ് । ഘോരമായോധനം ചക്രേ മഹാഭ്രസദൃശം രജഃ
രഥങ്ങൾ, ആനകൾ, കുതിരകൾ, പദാതികൾ എന്നിവ ചേർന്ന്, ഭയാനകമായ യുദ്ധം ആരംഭിച്ചു; ഉയർന്ന പൊടി വലിയ മേഘം പോലെയായി, രാജാവേ.
തോമരപ്രാസനാരാചഗജാശ്വരഥയോധിനാമ് । ബലേന മഹതാ ഭീഷ്മഃ സമസഞ്ജത്കിരീടിനാ
കുന്തം, പ്രാസം, അമ്പ്, ആന, കുതിര, രഥം എന്നിവയിൽ യുദ്ധം ചെയ്യുന്ന വലിയ സൈന്യവുമായി ഭീഷ്മൻ, കിരീടധാരിയുമായി നേരിട്ട് ഏറ്റുമുട്ടി.
ആവന്ത്യഃ കാശിരാജേന ഭീമസേനേന സൈന്ധവഃ । അജാതശത്രുര്മദ്രാണാമൃഷഭേണ യശശ്വിനാ
അവന്തിരാജാവ് കാശിരാജാവിനെ നേരിട്ടു, ഭീമസേനൻ സൈന്ധവരാജാവിനെ നേരിട്ടു, ശത്രുക്കൾ ഇല്ലാത്ത പാണ്ഡുപുത്രൻ പ്രശസ്തനായ മദ്രരാജാവിനെ നേരിട്ടു.
സഹപുത്രഃ സഹാമാത്യഃ ശല്യേന സമസഞ്ജത। വികര്ണഃ സഹദേവേന ചിത്രസേനഃ ശിഖണ്ഡിനാ
തന്റെ മകനോടും മന്ത്രിമാരോടും കൂടെ ശല്യൻ സഹദേവനും വികർണ്ണനും നേരിട്ടു; ചിത്രസേനൻ ശിഖണ്ഡിനെയും നേരിട്ടു.
മത്സ്യാ ദുര്യോധനം ജഗ്മുഃ ശംകുനിം ന വിശാംപതേ। ദ്രുപദശ്ചേകിതാനശ്ച സാത്യകിശ്ചക മഹാരഥഃ
മത്സ്യന്മാർ ദുര്യോധനനെയും ശകുനിയെയും നേരിട്ടു, രാജാവേ; ദ്രുപദനും ചേകിതാനനും മഹാരഥിയായ സത്യകിയും യുദ്ധത്തിൽ ചേരുന്നു.
ദ്രോണേന സമസഞ്ജന്ത സപുത്രേണ മഹാത്മനാ । കൃപശ്ച കൃതവര്മാ ച ധൃഷ്ടദ്യുമ്നമഭിദ്രുതൌ
ദ്രോണനും തന്റെ വീര്യശാലിയായ മകനും, കൃപനും കൃതവർമ്മനും ചേർന്ന് ധൃഷ്ടദ്യുമ്നനെ നേരിട്ട് ആക്രമിച്ചു.
ഏവം പ്രവ്രജിതാശ്വാനി ഭ്രാന്തനാഗരഥാനി ച। സൈന്യാനി സമസഞ്ജന്ത പ്രയുദ്ധാനി സമന്തതഃ
കുതിരകൾ ഓടി, ആനകളും രഥങ്ങളും ചിതറിക്കളഞ്ഞു, സൈന്യങ്ങൾ എല്ലാതിക്കിലും ഏറ്റുമുട്ടി യുദ്ധം നടത്തി.
നിരഭ്രേ വിദ്യുതസ്തീവ്രാ ദിശശ്ച രജസാ വൃതാഃ । പ്രാദുരാസന്മഹോത്കാശ്ച സനിര്ഘാതാ വിശാംപതേ
മേഘമില്ലാത്ത ആകാശത്ത് ശക്തമായ മിന്നൽ തെളിഞ്ഞു, ദിശകൾ പൊടിയിൽ മൂടപ്പെട്ടു; വലിയ ഭയാനകമായ അശുഭസൂചനകളും ഇടിമുഴക്കവും ഉണ്ടായി, രാജാവേ.
പ്രാദുര്ഭൂതോ മഹാവാതഃ പാംസുവര്ഷം പപാത ച । നഭസ്യന്തര്ദധേ സൂര്യഃ സൈന്യേന സജസാ വൃതഃ
വലിയ കാറ്റ് വീശി, പൊടിവർഷം പെയ്തു; ആകാശത്ത് സൂര്യൻ മറഞ്ഞു, സൈന്യവും പൊടിയും അതിനെ മറച്ചു.
പ്രമോഹഃ സര്വസത്വാനാമതീവ സമപദ്യത। രജസാ ചാഭിഭൂതാനാമസ്ത്രജാലൈശ്ച തുദ്യതാമ്
പൊടിയിൽ മൂടപ്പെട്ടും ആയുധങ്ങളുടെ മഴയിൽ തകർന്ന്, എല്ലാം ജീവികളും വലിയ ആശങ്കയിലായി.
വീരബാഹുവിസൃഷ്ടാനാം സര്വാവരണഭേദിനാമ് । സംഘാതഃ ശരജാലാനാം തുമുലഃ സമപദ്യത
വീരരായ ഭുജങ്ങൾ വിട്ടുവിട്ട, എല്ലാ പ്രതിരോധവും തുളയ്ക്കുന്ന അമ്പുകളുടെ വലിയ കൂട്ടം ഉരുണ്ടുവന്നു.
പ്രകാശം ചക്രുരാകാശമുദ്യതാനി ഭുജോത്തമൈഃ । നക്ഷത്രവിമലാഭാനി ശസ്ത്രാണി ഭരതര്ഷഭ
ശക്തമായ ഭുജങ്ങളിൽ ഉയർത്തിയ, നക്ഷത്രങ്ങളെപ്പോലെ തെളിഞ്ഞ ആയുധങ്ങൾ ആകാശം പ്രകാശമാനമാക്കി, ഭാരതശ്രേഷ്ഠ.
ആര്ഷഭാണി വിചിത്രാണി രുക്മജാലാവൃതാനി ച । സംപേതുര്ദിക്ഷു സര്വാസു ചര്മാണി ഭരതര്ഷഭ
വളരെ മനോഹരമായ, കാളയുടെ അടയാളമുള്ള, പൊന്നുകൊണ്ടുള്ള അലങ്കാരങ്ങൾ ചുറ്റിയ കവചങ്ങൾ എല്ലാതിക്കിലും പറന്നു, ഭാരതശ്രേഷ്ഠ.
സൂര്യവര്ണൈശ്ച നിസ്ത്രിംശൈഃ പാത്യമാനാനി സര്വശഃ । ദിക്ഷു സര്വാസ്വദൃശ്യന്ത ശരീരാണി ശിരാംസി ച
സൂര്യപ്രഭയുള്ള വാളുകൾ കൊണ്ട് എല്ലായിടത്തും വീഴ്ത്തപ്പെട്ട ശരീരങ്ങളും തലകളും എല്ലാ ദിക്കുകളിലും കാണാമായിരുന്നു.
ഭഗ്നചക്രാക്ഷനീഡാശ്ച നിപാതിതമഹാധ്വജാഃ । ഹതാശ്വാഃ പൃഥിവീം ജഗ്മുസ്തത്രതത്ര മഹാരഥാഃ
ചക്രവും അക്ഷവും തകർന്ന രഥങ്ങളും, വീണ വലിയ കൊടികളും, കൊല്ലപ്പെട്ട കുതിരകളും, മഹാരഥികൾ പലിടങ്ങളിലും നിലത്തിരുന്നു.
പരിപേതുര്ഹയാശ്ചാത്ര കേചിച്ഛസ്ത്രകൃതവ്രണാഃ । രഥാന്വിപരികര്ഷന്തോ ഹതേഷു രഥയോധിഷു
ചില കുതിരകൾ ആയുധങ്ങളാൽ പരിക്കേറ്റു, രഥയോദ്ധാക്കൾ കൊല്ലപ്പെട്ട ശേഷം രഥങ്ങൾ വലിച്ചുകൊണ്ട് ഇവിടെ അവിടെ അലഞ്ഞു.
ശരാഹതാ ഭിന്നദേഹാ ബദ്ധയോക്രാ ഹയോത്തമാഃ । യുഗാനി പര്യകര്ഷന്ത തത്രതത്ര സ്മ ഭാരത
അമ്പുകൾ കൊണ്ട് തകർന്ന ശരീരവും കയറുകൾ കെട്ടിയ നിലയും ഉള്ള ഉത്തമകുതിരകൾ, യോക്കൾ ഇവിടെ അവിടെ വലിച്ചുകൊണ്ടിരുന്നു, ഭാരത.