ശിഖണ്ഡിനം സമാസാദ്യ ഭരതാനാം പിതാമഹഃ । അവര്ജയത സംഗ്രാമം സ്ത്രീത്വം തസ്യാനുസംസ്മരന്
ശിഖണ്ഡിയെ നേരിട്ടപ്പോൾ, ഭാരതവംശത്തിന്റെ പിതാമഹൻ അവന്റെ സ്ത്രീഭാവം ഓർത്ത് യുദ്ധത്തിൽ നിന്ന് പിന്മാറി.
തതോ ദ്രോണോ മഹാരാജ അഭ്യദ്രവത തം രണേ। രക്ഷമാണസ്തദാ ഭീഷ്മം തവ പുത്രേണ ചോദിതഃ
അതിനുശേഷം രാജാവേ, നിന്റെ മകന്റെ പ്രേരണയോടെ ഭീഷ്മനെ രക്ഷിക്കാൻ ദ്രോണൻ യുദ്ധത്തിൽ അവനെതിരെ ഓടി.
ശിഖണ്ഡീ തു സമാസാദ്യ ദ്രോണം ശസ്ത്രഭൃതാം വരമ്। അവര്ജയത സംത്രസ്തോ യുഗാന്താഗ്നിമിവോല്ബണമ്
ശിഖണ്ഡി, ആയുധധാരികളിൽ പ്രധാനം ആയ ദ്രോണനെ നേരിട്ടപ്പോൾ, മഹാപ്രളയത്തിലെ തീപോലെ ഭയന്ന് പിന്മാറി.
തതോ ബലേന മഹതാ പുത്രസ്തവ വിശാംപതേ । ജുഗോപ ഭീഷ്മമാസാദ്യ പ്രാര്ഥയാനോ മഹദ്യശഃ
അതിനുശേഷം, മഹാബലത്തോടെ നിന്റെ മകൻ ഭീഷ്മനെ സംരക്ഷിച്ച് വലിയ പ്രശസ്തി നേടാൻ ആഗ്രഹിച്ചു.
തഥൈവ പാണ്ഡവാ രാജന്പുരുസ്കൃത്യ ധനഞ്ജയമ്। ഭീഷ്മമേവാഭ്യവര്തന്ത ജയേ കൃത്വാ ദൃഢാം മതിമ്
അതുപോലെ തന്നെ, രാജാവേ, ധനഞ്ജയനെ മുന്നിൽ നിർത്തി പാണ്ഡവന്മാർ ഭീഷ്മനെ നേരിട്ട് ജയിക്കാൻ ഉറച്ച മനസ്സോടെ മുന്നോട്ട് വന്നു.
തദ്യുദ്ധമഭവദ്ധോരം ദേവാനാം ദാനവൈരിവ। ജയമാകാങ്ക്ഷതാം സങ്ക്ഷ്യേ യശശ്ച സുമഹാദ്ഭുതമ്
അവിടെ നടന്ന യുദ്ധം ദൈവങ്ങളുടെയും ദാനവരുടെയും യുദ്ധംപോലെ ഭയാനകമായിരുന്നു; ജയവും അത്ഭുതകരമായ പ്രശസ്തിയും ആഗ്രഹിച്ചവരുടെ ഇടയിൽ.
അകരോത്തുമുലം യുദ്ധം ഭീഷ്മഃ ശാന്തനവസ്തദാ। ഭീമസേനഭയാദിച്ഛന്പുത്രാംസ്താരയിതും തവ
അപ്പോൾ ശാന്തനുവിന്റെ മകൻ ഭീഷ്മൻ, ഭീമസേനന്റെ ഭയത്തിൽ നിന്നു നിന്റെ മക്കളെ രക്ഷിക്കാൻ ഉദ്ദേശിച്ച്, ഉന്മാദകരമായ യുദ്ധം നടത്തി.
പൂര്വാഹ്ണേ തന്മഹാരൌദ്രം രാജ്ഞാം യുദ്ധമവര്തത । കുരൂണാം പാണ്ഡവാനാം ച മുഖ്യശൂരവിനാശനമ്
പൂർവ്വാഹ്നത്തിൽ, അത്യന്തം ഭയാനകമായ രാജാക്കന്മാരുടെ യുദ്ധം നടന്നു; കുരുക്കളുടെയും പാണ്ഡവന്മാരുടെയും പ്രധാന വീരന്മാർ നശിച്ചു.
തസ്മിന്നാകുലസംഗ്രാമേ വര്തമാനേ മഹാഭയേ । അഭവത്തുമുലഃ ശബ്ദഃ സംസ്പൃശന്ഗഗനം മഹത്
ആ കലഹഭരിതമായ ഭയാനകമായ യുദ്ധത്തിൽ, ആകാശം വരെ തൊടുന്ന വലിയ ശബ്ദം ഉയർന്നു.
നദദ്ഭിശ്ച മഹാനാഗൈര്ഹേഷമാണൈശ്ച വാജിഭിഃ । ഭേരീശങ്ഖനിനാദൈശ്ച തുമുലം സമപദ്യത
വലിയ ആനകൾ മുഴങ്ങിയും കുതിരകൾ കുരച്ചും, ഭേരിയും ശംഖവും മുഴങ്ങിയും, ആ ശബ്ദം അത്യന്തം ഉന്മാദകരമായി.
യുയുത്സവസ്തേ വിക്രാന്താ വിജയായ മഹാബലാഃക । അന്യോന്യമഭിഗര്ജന്തോ ഗോഷ്ഠിഷ്വിവ മഹര്ഷഭാഃ
വിജയം നേടാൻ ആഗ്രഹിച്ച മഹാബലശാലികൾ, പരസ്പരം കുരയുന്ന വലിയ കാളകളെപ്പോലെ ഒരുമിച്ച് ഗർജിച്ചു.
ശിരാസം പാത്യമാനാനാം സമരേ നിശിതൈഃ ശരൈഃ। അശ്യവൃഷ്ടിരിവാകാശേ ബഭൂവ ഭരതര്ഷഭ
ഭാരതവംശത്തിലെ മഹാവീരാ, യുദ്ധത്തിൽ കൂരായുധങ്ങൾ കൊണ്ട് തലകൾ വീഴുമ്പോൾ, ആകാശത്തിൽ കല്ലുകൾ മഴപോലെ വീഴുന്നതുപോലെ തോന്നി.
കുണ്ഡലോഷ്ണീഷധാരീണി ജാതരൂപോജ്ജ്വലാനി ച। പതിതാനി സ്മ ദൃശ്യന്തേ ശിരാംസി ഭരതര്ഷഭ
കുണ്ഡലവും ഉഷ്ണീഷവും ധരിച്ച, പൊന്നിന്റെ തിളക്കമുള്ള തലകൾ നിലത്ത് വീണുകിടക്കുന്നത് കാണാമായിരുന്നു, ഭാരതവംശത്തിലെ മഹാനേ.
വിശിഖോന്മഥിതൈര്ഗാത്രൈര്ബാഹുഭിശ്ച സകാര്മുകൈഃ । സഹസ്താഭരണൈശ്ചാന്യൈരഭവച്ഛാദിതാ മഹീ
അമ്പുകൾ കുത്തിയ ശരീരങ്ങളും, വില്ലും കൈവശമുള്ള കൈകളും, അലങ്കാരങ്ങൾ ധരിച്ച മറ്റു കൈകളും കൊണ്ട് ഭൂമി മുഴുവൻ മൂടപ്പെട്ടു.
കവചോപഹിതൈര്ഗാത്രൈര്ഹസ്തൈശ്ച സമലങ്കൃതൈഃ । മുഖൈശ്ച ചന്ദ്രസംകാശൈ രക്താന്തനയനൈഃ ശുഭൈഃ
കവചം ധരിച്ച ശരീരങ്ങളും, അലങ്കാരങ്ങളുള്ള കൈകളും, ചന്ദ്രനെപ്പോലെയുള്ള മുഖങ്ങളും, ചുവപ്പുള്ള കണ്ണുകളുടെ അകത്തളവും അവിടെ കിടന്നു.
ഗജവാജിമനുഷ്യാണാം സര്വഗാത്രൈശ്ച ഭൂപതേ । ആസീത്സര്വാ സമാസ്തീര്ണാ മുഹൂര്തേന വസുംധരാഃ
രാജാവേ, ആനകളുടെയും കുതിരകളുടെയും മനുഷ്യരുടെയും അവയവങ്ങൾ കൊണ്ട് ഭൂമി ഒരു നിമിഷംകൊണ്ട് പൂർണ്ണമായി മൂടപ്പെട്ടു.
രജോമേഘൈശ്ച തുമുലൈഃ ശസ്ത്രവിദ്യുത്പ്രകാശിഭിഃ । ആയുധാനാം ച നിര്ഘോഷഃ സ്തനയിത്നുസമോഽഭവത്
പൊടിക്കൊണ്ടുള്ള കനത്ത മേഘങ്ങളും, ആയുധങ്ങളുടെ മിന്നൽപോലെയുള്ള പ്രകാശവും, ആയുധങ്ങളുടെ ഗർജ്ജനവും ഇടിമുഴക്കത്തെപ്പോലെ ആയിരുന്നു.
സ സംപ്രഹാരസ്തുമുലഃക കടുകഃ ശോണിതോദകഃ। പ്രാവര്തത കുരൂണാം ച പാണ്ഡവാനാം ച ഭാരത
കുരുക്കളുടെയും പാണ്ഡവരുടെയും ഇടയിൽ രക്തം ഒഴുകുന്ന ഭയാനകവും ഭയപ്പെടുത്തുന്നതുമായ യുദ്ധം ആരംഭിച്ചു, ഭാരതവംശജനായവനേ.
തസ്മിന്മഹാഭയേ ഘോരേ തുമുലേ രോമഹര്ഷണേ। വവൃഷുഃ ശരവര്ഷാണി ക്ഷത്രിയാ യുദ്ധദുര്മദാഃ
ആ മഹാഭയകരവും ഭയാനകവുമായ, രോമാഞ്ചം ഉണർത്തുന്ന ആ സമയത്ത് യുദ്ധത്തിൽ ഉന്മാദം പിടിച്ച ക്ഷത്രിയർ അമ്പുകളുടെ മഴ പെയ്യിച്ചു.
ആക്രോശന്കുഞ്ജരാസ്തത്ര ശരവര്ഷപ്രതാപിതാഃ । താവകാനാം പരേഷാം ച സംയുഗേ ഭരതര്ഷഭ
അമ്പുകളുടെ മഴയിൽ കത്തിയ നിങ്ങളുടെ പക്ഷത്തെയും എതിര് പക്ഷത്തെയും ആനകൾ യുദ്ധഭൂമിയിൽ നിലവിളിച്ചു, ഭാരതവംശത്തിലെ മഹാനേ.
സംരബ്ധാനാം ച വീരാണാം ധീരാണാമമിതൌജസാമ് । ധനുര്ജ്യാതലശബ്ദേന ന പ്രാജ്ഞായത കിംചന
കോപം നിറഞ്ഞ ധൈര്യശാലികളും അതിവിശാലമായ ശക്തിയുള്ള വീരന്മാരുമൊക്കെ വില്ലിന്റെ നാദത്തിൽ മറ്റൊന്നും തിരിച്ചറിയാൻ കഴിയുന്നില്ലായിരുന്നു.
ഉത്ഥിതേഷു കബന്ധേഷു സര്വതഃ ശോമിതോദകേ। സമരേ പര്യധാവന്ത നൃപാ രിപുവധോദ്യതാഃ
തലകറ്റ ശരീരങ്ങൾ ചുറ്റും രക്തത്തിൽ നനഞ്ഞ് ഉയർന്നപ്പോൾ, രാജാക്കന്മാർ ശത്രുക്കളെ കൊല്ലാൻ ഉത്സുകരായി യുദ്ധഭൂമിയിൽ ഓടിക്കൊണ്ടിരുന്നു.
ശരശക്തിഗദാഭിസ്തേ ഖങ്ഗൈശ്ചാമിതതേജസഃ । നിജഘ്നുഃ സമരേഽന്യോന്യം ശൂരാഃ പരിഘബാഹവഃ
അമ്പുകളും കുന്തങ്ങളും ഗദകളും വാളുകളും ഉപയോഗിച്ച് ശക്തിയുള്ള വീരന്മാർ യുദ്ധത്തിൽ പരസ്പരം ആക്രമിച്ചു.
ബഭ്രമുഃ കുഞ്ജരാശ്ചാത്ര ശരൈര്വിദ്ധാ നിരങ്കുശാഃ । അശ്വാശ്ച പര്യധാവന്ത ഹതാരോഹാ ദിശോ ദശ
അമ്പുകൾ കുത്തിയ, അങ്കുഷം നഷ്ടമായ ആനകൾ അവിടവിടെ അലഞ്ഞു. കുതിരകൾ, കയറുന്നവരെ നഷ്ടപ്പെട്ട്, പത്തു ദിക്കുകളിലേക്കും ഓടിക്കളഞ്ഞു.
ഉത്പത്യ നിപതന്ത്യന്യേ ശരഘാതപ്രപീഡിതാഃ। താവകാനാം പരേഷാം ച യോധാ ഭരതസത്തമ
നിങ്ങളുടെ പക്ഷത്തെയും എതിര് പക്ഷത്തെയും ചില യോദ്ധാക്കൾ അമ്പുകളുടെ മിഴിയിൽ പീഡിതരായി ചിലർ കയറി വീണു, ഭാരതവംശത്തിലെ ശ്രേഷ്ഠനായവനേ.
വാഹാനാമുത്തമാങ്ഗാനാം കാര്മുകാണാം ച ഭാരത। ഗദാനാം പരിഘാണാം ച ഹസ്താനാം ചോരുഭിഃ സഹ
കുതിരകളുടെ തലകളും വില്ലുകളും ഗദകളും പരിഘങ്ങളും കൈകളും കൈമുട്ടുകളും ഒരുമിച്ച് അവിടെ കാണാമായിരുന്നു, ഭാരതവംശജനായവനേ.
പാദാനാം ഭൂഷണാനാം ച കേയൂരാണാം ച സങ്ഘശഃ। രാശയസ്തത്ര ദൃശ്യന്തേ ഭീഷ്മഭീമസമാഗമേ
പാദങ്ങൾ, അലങ്കാരങ്ങൾ, കൈമുത്തുകൾ എന്നിവയുടെ കൂമ്പാരങ്ങൾ ഭീഷ്മനും ഭീമനും ഏറ്റുമുട്ടിയ സ്ഥലത്ത് കിടക്കുന്നത് കാണാമായിരുന്നു.
അശ്വാനാം കുഞ്ജരാണാം ച രഥാനാം ചാനിവര്തിനാമ് । സങ്ഘാതാഃ സ്മ പ്രദൃശ്യന്തേ തത്രതത്ര വിശാംപതേ
പിന്നോട്ട് പോകാത്ത കുതിരകളുടെയും ആനകളുടെയും രഥങ്ങളുടെയും കൂമ്പാരങ്ങൾ അവിടവിടെയായി കാണാമായിരുന്നു, ജനങ്ങളുടെ അധിപനായവനേ.
ഗദാഭിരസിഭിഃ പ്രാസൈര്ബാണൈശ്ച നതപര്വഭിഃ । ജഘ്നുഃ പരസ്പര തത്ര ക്ഷത്രിയാഃ കാല ആഗതേ
ഗദകളും വാളുകളും കുന്തങ്ങളും വളഞ്ഞ അമ്പുകളും ഉപയോഗിച്ച്, മരണസമയമെത്തിയപ്പോൾ ക്ഷത്രിയർ പരസ്പരം ആക്രമിച്ചു.
അപരേ ബാഹുഭിര്വീരാ നിയുദ്ധകുശലാ യുധി। ബഹുധാ സമസഞ്ജന്ത ആയസൈഃ പരിഘൈരിവ
മറ്റു വീരന്മാർ, കൈയങ്കം ചെയ്യുന്നതിൽ പ്രാവീണ്യമുള്ളവർ, യുദ്ധഭൂമിയിൽ ഇരുപക്ഷവും ഇരുപക്ഷവും ഇരുമ്പ് പരിഘംപോലെ പലവിധത്തിൽ പിടിച്ചുപിടിച്ചു.