ദക്ഷിണശ്ചാഭവത്പക്ഷഃ കൈകേയോഽക്ഷൌഹിണീപതിഃ । പൃഷ്ഠതോ ദ്രൌപദേയാശ്ച സൌഭദ്രശ്ചാപി വീര്യവാന്
വലതുവശത്ത് അകൗഹിണിയുടെ അധിപനായ കൈകേയ രാജാവും, പിന്നില് ദ്രൗപദിയുടെ മക്കളും സുബദ്രയുടെ വീരനായ മകനും നിന്നു.
പൃഷ്ഠേ സമഭവച്ഛ്രീമാന്സ്വയം രാജാ യുധിഷ്ഠിരഃക । ഭ്രാതൃഭ്യാം സഹിതോ വീരോ യമാഭ്യാം ചാരുവിക്രമഃ
പിന്നില് തന്നെ ധര്മപുത്രനായ രാജാവ് യുദ്ധിഷ്ഠിരന് തന്റെ ഇരട്ട സഹോദരന്മാരോടൊപ്പം മഹാവീര്യത്തോടെ നിന്നു.
പ്രവിശ്യ തു രണേ ഭീമോ മകരം മുഖതസ്തദാ। ഭീഷ്മമാസാദ്യ സംഗ്രാമേ ച്ഛാദയാമാസ സായകൈഃ
ഭീമന് വ്യൂഹത്തിന്റെ മുഖം വഴി യുദ്ധഭൂമിയില് കടന്നു, യുദ്ധത്തില് ഭീഷ്മനെ നേരിട്ട് അമ്പുകള് കൊണ്ട് മൂടി.
തതോ ഭീഷ്മോ മഹാസ്രാണി പാതയാമാസ ഭാരത। മോഹയന്പാണ്ഡുപുത്രാണാം വ്യൂഢം സൈന്യം മഹാഹവേ
അതിനുശേഷം ഭീഷ്മന് മഹത്തായ അമ്പമഴകള് വീശി, പാണ്ഡവസൈന്യത്തിന്റെ വ്യൂഹം അത്ഭുതപ്പെടുത്തിച്ചു.
സംമുഹ്യതി തദാ സൈന്യേ ത്വരമാണോ ധനംജയഃ । ഭീഷ്മം ശരസഹസ്രേണ വിവ്യാധ രണമൂര്ധനി
സൈന്യം ആശങ്കയില് ആയപ്പോള് ധനഞ്ജയന് വേഗത്തില് നീങ്ങി, യുദ്ധഭൂമിയില് ഭീഷ്മനെ ആയിരം അമ്പുകള് കൊണ്ട് തൊട്ടു.
പ്രതിസംവാര്യ ചാസ്രാണി ഭീഷ്മമുക്താനി സംയുഗേ। സ്വേനാനീകേന ഹൃഷ്ടേന യുദ്ധായ സമുപസ്ഥിതഃ
യുദ്ധത്തില് ഭീഷ്മന് വിട്ട അമ്പുകള് തടഞ്ഞ്, തന്റെ സന്തോഷഭരിതമായ സൈന്യത്തോടൊപ്പം യുദ്ധത്തിന് തയ്യാറായി നിന്നു.
തതോ ദുര്യോധനോ രാജാ ഭാരജ്വാജമഭാഷത । പൂര്വം ദൃഷ്ട്വാ വധം ഘോരം ബലസ്യ ബലിനാം വരഃ
അതിനുശേഷം രാജാവ് ദുര്യോധനന് ഭരദ്വാജപുത്രനോടു പറഞ്ഞു; തന്റെ ശക്തമായ സൈന്യത്തിന്റെ ഭയാനകമായ നാശം ആദ്യം കണ്ടശേഷം.
ഭ്രാതൄണാം ച വധം യുദ്ധേ സ്മരമാണോ മഹാരഥഃ। ആചാര്യഃ സതതം ഹി ത്വം ഹിതകാമോ മമാനഘ
യുദ്ധത്തില് സഹോദരന്മാരുടെ വധം ഓര്മ്മിച്ച്, മഹാരഥിയായ അവന് പറഞ്ഞു: 'ഗുരുവേ, നീ എപ്പോഴും എന്റെ ക്ഷേമം ആഗ്രഹിക്കുന്നവനാണ്, പാപരഹിതനേ.'
വയം ഹി ത്വാം സമാശ്രിത്യ ഭീഷ്മം ചൈവ പിതാമഹമ് । ദേവാനപി രണേ ജേതും പ്രാര്ഥയാമോ ന സംശയഃ
നാം നിന്നെയും പിതാമഹനായ ഭീഷ്മനെയും ആശ്രയിച്ച്, യുദ്ധത്തില് ദേവന്മാരെയും ജയിക്കാമെന്ന് പ്രതീക്ഷിക്കുന്നു; ഇതില് സംശയമില്ല.
കിമു പാണ്ഡുസുതാകന്യുദ്ധേ ഹീനവീര്യപരാക്രമാന് । സ തഥാ കുരു ഭദ്രം തേ യഥാ വധ്യന്തി പാണ്ഡവാഃ
ശക്തിയും ധൈര്യവും കുറവായ പാണ്ഡവന്മാരെ ജയിക്കേണ്ടത് എത്ര വലിയ കാര്യമാണെന്നോ? അതിനാല് ഭദ്രനായവനേ, പാണ്ഡവര് നശിക്കേണ്ടതുപോലെ നീ പ്രവര്ത്തിക്കണം.
ഏവമുക്തസ്തതോ ദ്രോണസ്തവ പുത്രേണ മാരിഷ । തത്ര സംപ്രേക്ഷ്യ രാജനം സംക്രുദ്ധ ഇവ നിശ്ചസന്
ഇങ്ങനെ നിന്റെ മകനാല് അഭിസംബോധന ചെയ്യപ്പെട്ട ദ്രോണന്, രാജാവിനെ നോക്കി, കോപം നിറഞ്ഞവനായി സംസാരിച്ചു.
ബാലിശസ്ത്വം ന ജാനീഷേ പാണ്ഡവാനാം പരാക്രമമ് । ന ശക്യാ ഹി യഥാ ജേതും പാണ്ഡവാ ഹി മഹാബലാഃ
നീ ബാലിഷനാണ്, പാണ്ഡവരുടെ വീര്യം നിനക്ക് അറിയില്ല; മഹാബലശാലിയായ പാണ്ഡവരെ നിന്റെ വിചാരപ്രകാരം ജയിക്കാനാവില്ല.
യഥാബലം യഥാവീര്യം കര്മ കുര്യാമഹം ഹി തേ। ഇത്യുക്തവാ തേ സുതം രാജന്നഭ്യപദ്യത വാഹിനീമ് । അഭിനത്പാണ്ഡവാനീകം പ്രേക്ഷമാണസ്യ സാത്യകേഃ
'എന്റെ ശക്തിക്കും ധൈര്യത്തിനും അനുസരിച്ച് ഞാന് നിന്നുവേണ്ടി പ്രവര്ത്തിക്കും,' എന്ന് പറഞ്ഞ്, രാജാവേ, അവന് നിന്റെ മകനോടു പറഞ്ഞു, സൈന്യത്തിലേക്ക് മുന്നേറി, സത്യകി നോക്കുന്പോള് പാണ്ഡവസൈന്യത്തെ ആക്രമിച്ചു.
സാത്യകിസ്തു തതോ ദ്രൌണം വാരയാമാത ഭാരത। തയോഃ പ്രവവൃതേ യുദ്ധം ഘോരരൂപം ഭയാവഹമ്
അതിനുശേഷം സത്യകി ദ്രോണനെ തടഞ്ഞു; അവരുടെ ഇടയില് ഭയാനകവും ഉഗ്രവുമായ യുദ്ധം ആരംഭിച്ചു.
ശൈനേയം തു രണേ ക്രുദ്ധോ ഭാരദ്വാജഃ പ്രതാപാവാന്। അവിധ്യന്നിശിതൈര്ബാണൈര്ജത്രുദേശേ ഹസന്നിവ
യുദ്ധത്തിൽ കോപത്തോടെ ധൈര്യശാലിയായ ഭാരദ്വാജൻ, ശൈനേയന്റെ നെഞ്ചിൽ കൂരായുധങ്ങൾ കൊണ്ട് അടി ചെയ്തു, ചിരിച്ചുപോലെയായിരുന്നു അവൻ.
ഭീമസേനസ്തതഃ ക്രുദ്ധോ ഭാരദ്വാജമവിധ്യത । സംരക്ഷന്സാത്യകിം രാജന്ദ്രോണാച്ഛസ്ത്രഭൃതാം വരാത്
അതിനുശേഷം ഭീമസേനനും കോപത്തോടെ, ആയുധങ്ങളിൽ പ്രാവീണ്യമുള്ള ദ്രോണനിൽ നിന്ന് സാത്യകിയെ രക്ഷിക്കാൻ ഭാരദ്വാജനെ അടി ചെയ്തു.
തതോ ദ്രോണശ്ച ഭീഷ്മശ്ച തഥാ ശല്യശ്ച മാരിഷ। ഭീമസേനം രണേ ക്രുദ്ധാശ്ഛാദയാംചക്രിരേ ശരൈഃ
അപ്പോൾ ദ്രോണനും ഭീഷ്മനും ശല്യനും, യുദ്ധത്തിൽ കോപത്തോടെ ഭീമസേനനെ അമ്പുകൾ കൊണ്ട് മൂടി.
തത്രാഭിമന്യുഃ സംക്രുദ്ധോ ദ്രൌപദേയാശ്ച മാരിഷ । വിവ്യധുര്നിശിതൈര്ബൈണൈഃ സര്വാംസ്താനുദ്യതായുധാന്
അവിടെ, അഭിമന്യുവും ദ്രൗപദിയുടെ മക്കളും കോപത്തോടെ ആയുധം ഉയർത്തിയ എല്ലാ വീരന്മാരെയും കൂരായുധങ്ങൾ കൊണ്ട് അടി ചെയ്തു.
ദ്രോണഭീഷ്മൌ തു സംക്രുദ്ധാവാപതന്തൌ മഹാബലൌ । പ്രത്യുദ്യയൌ ശിഖണ്ഡീ തു മഹേഷ്വാസോ മഹാഹവേ
ദ്രോണനും ഭീഷ്മനും മഹാശക്തിയോടെ കോപത്തോടെ മുന്നോട്ട് ചാർജ്ജ് ചെയ്തു; എന്നാൽ മഹാശരധാരി ശിഖണ്ഡി മഹാസമരത്തിൽ അവരെ നേരിട്ട് എതിർന്നു.
പ്രഗൃഹ്യ ബലവദ്വീരോ ധനുര്ജലദനിഃശ്വനമ് । അഭ്യവര്ഷച്ഛരൈസ്തൂര്ണം ഛാദയാനോ ദിവാകരമ്
ശക്തിയുള്ള വീരൻ, മേഘഗർജ്ജനപോലെ മുഴങ്ങുന്ന വില്ല് പിടിച്ച്, വേഗത്തിൽ അമ്പുകൾ മഴപോലെ പ്രയോഗിച്ച് സൂര്യനെ മൂടി.
ശിഖണ്ഡിനം സമാസാദ്യ ഭരതാനാം പിതാമഹഃ । അവര്ജയത സംഗ്രാമം സ്ത്രീത്വം തസ്യാനുസംസ്മരന്
ശിഖണ്ഡിയെ നേരിട്ടപ്പോൾ, ഭാരതവംശത്തിന്റെ പിതാമഹൻ അവന്റെ സ്ത്രീഭാവം ഓർത്ത് യുദ്ധത്തിൽ നിന്ന് പിന്മാറി.
തതോ ദ്രോണോ മഹാരാജ അഭ്യദ്രവത തം രണേ। രക്ഷമാണസ്തദാ ഭീഷ്മം തവ പുത്രേണ ചോദിതഃ
അതിനുശേഷം രാജാവേ, നിന്റെ മകന്റെ പ്രേരണയോടെ ഭീഷ്മനെ രക്ഷിക്കാൻ ദ്രോണൻ യുദ്ധത്തിൽ അവനെതിരെ ഓടി.
ശിഖണ്ഡീ തു സമാസാദ്യ ദ്രോണം ശസ്ത്രഭൃതാം വരമ്। അവര്ജയത സംത്രസ്തോ യുഗാന്താഗ്നിമിവോല്ബണമ്
ശിഖണ്ഡി, ആയുധധാരികളിൽ പ്രധാനം ആയ ദ്രോണനെ നേരിട്ടപ്പോൾ, മഹാപ്രളയത്തിലെ തീപോലെ ഭയന്ന് പിന്മാറി.
തതോ ബലേന മഹതാ പുത്രസ്തവ വിശാംപതേ । ജുഗോപ ഭീഷ്മമാസാദ്യ പ്രാര്ഥയാനോ മഹദ്യശഃ
അതിനുശേഷം, മഹാബലത്തോടെ നിന്റെ മകൻ ഭീഷ്മനെ സംരക്ഷിച്ച് വലിയ പ്രശസ്തി നേടാൻ ആഗ്രഹിച്ചു.
തഥൈവ പാണ്ഡവാ രാജന്പുരുസ്കൃത്യ ധനഞ്ജയമ്। ഭീഷ്മമേവാഭ്യവര്തന്ത ജയേ കൃത്വാ ദൃഢാം മതിമ്
അതുപോലെ തന്നെ, രാജാവേ, ധനഞ്ജയനെ മുന്നിൽ നിർത്തി പാണ്ഡവന്മാർ ഭീഷ്മനെ നേരിട്ട് ജയിക്കാൻ ഉറച്ച മനസ്സോടെ മുന്നോട്ട് വന്നു.
തദ്യുദ്ധമഭവദ്ധോരം ദേവാനാം ദാനവൈരിവ। ജയമാകാങ്ക്ഷതാം സങ്ക്ഷ്യേ യശശ്ച സുമഹാദ്ഭുതമ്
അവിടെ നടന്ന യുദ്ധം ദൈവങ്ങളുടെയും ദാനവരുടെയും യുദ്ധംപോലെ ഭയാനകമായിരുന്നു; ജയവും അത്ഭുതകരമായ പ്രശസ്തിയും ആഗ്രഹിച്ചവരുടെ ഇടയിൽ.
അകരോത്തുമുലം യുദ്ധം ഭീഷ്മഃ ശാന്തനവസ്തദാ। ഭീമസേനഭയാദിച്ഛന്പുത്രാംസ്താരയിതും തവ
അപ്പോൾ ശാന്തനുവിന്റെ മകൻ ഭീഷ്മൻ, ഭീമസേനന്റെ ഭയത്തിൽ നിന്നു നിന്റെ മക്കളെ രക്ഷിക്കാൻ ഉദ്ദേശിച്ച്, ഉന്മാദകരമായ യുദ്ധം നടത്തി.
പൂര്വാഹ്ണേ തന്മഹാരൌദ്രം രാജ്ഞാം യുദ്ധമവര്തത । കുരൂണാം പാണ്ഡവാനാം ച മുഖ്യശൂരവിനാശനമ്
പൂർവ്വാഹ്നത്തിൽ, അത്യന്തം ഭയാനകമായ രാജാക്കന്മാരുടെ യുദ്ധം നടന്നു; കുരുക്കളുടെയും പാണ്ഡവന്മാരുടെയും പ്രധാന വീരന്മാർ നശിച്ചു.
തസ്മിന്നാകുലസംഗ്രാമേ വര്തമാനേ മഹാഭയേ । അഭവത്തുമുലഃ ശബ്ദഃ സംസ്പൃശന്ഗഗനം മഹത്
ആ കലഹഭരിതമായ ഭയാനകമായ യുദ്ധത്തിൽ, ആകാശം വരെ തൊടുന്ന വലിയ ശബ്ദം ഉയർന്നു.
നദദ്ഭിശ്ച മഹാനാഗൈര്ഹേഷമാണൈശ്ച വാജിഭിഃ । ഭേരീശങ്ഖനിനാദൈശ്ച തുമുലം സമപദ്യത
വലിയ ആനകൾ മുഴങ്ങിയും കുതിരകൾ കുരച്ചും, ഭേരിയും ശംഖവും മുഴങ്ങിയും, ആ ശബ്ദം അത്യന്തം ഉന്മാദകരമായി.