ഏഷക ലോകാന്സസര്ജാദൌ ദേവാംശ്ച ഋഷിഭിഃ സഹ। അമൃതം ചൈവ മൃത്യും ച പ്രജാനാം പ്രഭവാപ്യയൌ
ആദിയിൽ അവൻ ലോകങ്ങളെയും ദേവന്മാരെയും ഋഷിമാരോടൊപ്പം സൃഷ്ടിച്ചു. അമൃതവും മരണവും, സകല ജീവികളുടെ ഉത്ഭവവും ലയവും അവൻ സൃഷ്ടിച്ചു.
ഏഷ ധര്മശ്ച ധര്മജ്ഞോ വരദഃ സര്വകാമദഃ । ഏഷ കര്താ ച കാര്യം ച ആദേരാദിഃ സ്വയം പ്രഭുഃ
അവൻ തന്നെ ധർമ്മവും ധർമ്മത്തെ അറിയുന്നവനും അനുഗ്രഹദായകനും എല്ലാ ആഗ്രഹങ്ങൾ നിറവേറ്റുന്നവനും. അവൻ തന്നെ കര്ത്താവും കര്മ്മവും, എല്ലാ ആരംഭങ്ങളുടെ ആരംഭവും സ്വയം പ്രഭുവുമാണ്.
ഭൂതം ഭവ്യം ഭവിഷ്യച്ച പൂര്വമേതദകല്പയത് । ഉഭേ സന്ധ്യേ ദിവഃ ഖം ച നിയമാംശ്ച ജനാര്ദനഃ
ഭൂതകാലം, വർത്തമാനം, ഭാവി എന്നിവ ആദ്യം സൃഷ്ടിച്ചത് അവനാണ്. ഇരുപാട് സന്ധ്യകളും ദിവസത്തിന്റെ ആകാശവും നിയമങ്ങളും ജനാർദ്ദനൻ സൃഷ്ടിച്ചു.
ഋഷീംശ്ചൈവ ഹി ഗോവിന്ദസ്തപശ്ചൈവാഭ്യകല്പയത് । സ്രഷ്ടാരം ജഗതശ്ചാപി മഹാത്മാ പ്രഭുരവ്യയഃ
ഗോവിന്ദൻ ഋഷിമാരെയും തപസ്സിനെയും സൃഷ്ടിച്ചു. മഹാത്മാവായ, അക്ഷരനായ പ്രഭു ലോകത്തിന്റെ സ്രഷ്ടാവാണ്.
അഗ്രജം സര്വഭൂതാനാം സംകര്ഷണമകല്പയത്। ശേഷം ചാകല്പയദ്ദേവമനന്തമിതി തം വിദുഃ
അവൻ എല്ലാ ഭൂതങ്ങളുടെയും മൂത്തവനായ സംകർഷണനെയും അനന്തനെന്നറിയപ്പെടുന്ന ശേഷദേവനെയും സൃഷ്ടിച്ചു.
യോ ധാരയതി ഭൂതാനി ധരാം ചേമാം സപര്വതാമ്। ധ്യാനയോഗേന വിപ്രാശ്ച തം വിദന്തി മഹൌജസമ്। കര്ണസ്രോതോഭവം ചാപി മധും നാമ മഹാസുരമ്
അവൻ എല്ലാ ജീവികളെയും ഈ പർവ്വതങ്ങളോടുകൂടിയ ഭൂമിയെയും താങ്ങുന്നു. ധ്യാനയോഗത്തിലൂടെ മഹാശക്തിയുള്ളവനെന്നു ഋഷിമാർ അവനെ അറിയുന്നു. കാതിൽ നിന്നു ജനിച്ച മഹാസുരനായ മധുവും അവനാണ്.
തമുഗ്രമുഗ്രകര്മാണമുഗ്രാം ബുദ്ധഇം സമാസ്ഥിതമ് । ഹരന്തം ബ്രഹ്മണോ വേദാഞ്ജഘാന ബ്രഹ്മണഃ പിതാ। ബ്രഹ്മണോപചിതിം കുര്വന്മഹാത്മാ പുരുഷോത്തമഃ
ഭയങ്കരനായ, ഭയങ്കരപ്രവൃത്തികളുള്ള, ഭയങ്കരബുദ്ധിമാന്മാരിൽ സ്ഥിതിചെയ്യുന്നവൻ ബ്രഹ്മാവിന്റെ വേദങ്ങൾ അപഹരിച്ചു. ബ്രഹ്മാവിന്റെ പിതാവായ മഹാത്മാവും പരമപുരുഷനുമായവൻ ബ്രഹ്മാവിന് അർപ്പണം നടത്തി അവനെ സംഹരിച്ചു.
തസ്യ താത വധാദേവ ദേവദാനവമാനവാഃ । മധുസൂദനമിത്യാഹുര്ഋഷയശ്ച ജനാര്ദനമ്
അവന്റെ വധം കൊണ്ടാണ് ദേവന്മാർ, ദാനവന്മാർ, മനുഷ്യർ, ഋഷിമാർ എന്നിവർ അവനെ മധുസൂദനനും ജനാർദ്ദനനും എന്ന് വിളിക്കുന്നത്, പ്രിയനേ.
വരാഹം നാരസിംഹം ച ത്രിവിക്രമമിതി പ്രഭുമ് । ഏഷ ധാതാ വിധാതാ ച സര്വേഷാം പ്രാമിനാം ഹരിഃ
വരാഹം, നരസിംഹം, ത്രിവിക്രമം ഇവയാണ് അവന്റെ മഹത്വമുള്ള രൂപങ്ങൾ. അവൻ എല്ലാ ജീവികളുടെ പോഷകനും സ്രഷ്ടാവും ഹരിയും ആണ്.
പരം ഹി പുണ്ഡരീകാക്ഷാന്ന ഭൂതം ന ഭവിഷ്യതി। മുഖതഃ സോസൃജദ്വിപ്രാന്ബാഹുഭ്യാം ക്ഷത്രിയാംസ്തഥാ
കമലനയനനേക്കാൾ ഉയർന്നത് ഒന്നുമില്ല, ഉണ്ടായതുമില്ല, ഉണ്ടാകുകയും ഇല്ല. അവന്റെ വായിൽ നിന്ന് ബ്രാഹ്മണന്മാരെയും ഭുജങ്ങളിൽ നിന്ന് ക്ഷത്രിയന്മാരെയും അവൻ സൃഷ്ടിച്ചു.
വൈശ്യാംശ്ചാപ്യൂരുതോ രാജഞ്ശൂദ്രാന്പദ്ഭ്യാം തഥൈവച। തപസാ നിയതം ദേവം നിധാനം സര്വദേഹിനാമ്
രാജാവേ, വൈശ്യന്മാർ അവന്റെ തൊണ്ടയിൽ നിന്നാണ് ഉരുത്തിരിഞ്ഞതെന്ന് പറയുന്നു. അതുപോലെ തന്നെ, ശൂദ്രന്മാർ അവന്റെ കാലിൽ നിന്നുമാണ് ജനിച്ചത്. എല്ലാ ജീവജാലങ്ങളുടെയും ഉറവിടമായ ദൈവം തപസ്സിലൂടെ സ്ഥിരമായി നിലനിൽക്കുന്നു.
ബ്രഹ്മഭൂതമമാവാസ്യാം പൌര്ണമാസ്യാം തഥൈവ ച। യോഗഭൂതം പരിചരന്കേശവം മഹദാപ്നുയാത്
ബ്രഹ്മസ്വഭാവമുള്ള കേശവനെ അമാവാസ്യയിലും പൗർണമിയിലും യോഗത്തിൽ ലയിച്ചവൻ ഭക്തിയോടെ ആരാധിച്ചാൽ വലിയ ഫലമാണ് ലഭിക്കുക.
കേശവഃ പരമം തേജഃ സര്വലോകപിതാമഹഃ । ഏവമാര്ഹുര്ഹൃഷീകേശം മുനയോ വൈ നരാധിപ
കേശവൻ പരമമായ പ്രകാശമാണ്, എല്ലാ ലോകങ്ങളുടെയും മൂലപിതാവാണ്. മനുഷ്യരിൽ ഏറ്റവും ശ്രേഷ്ഠനായ ഹൃഷീകേശനെ ഇങ്ങനെ മഹർഷിമാർ പറയുന്നു.
ഏവമേനം വിജാനീഹി ആചാര്യം പിതരം ഗുരുമ് । കൃഷ്ണോ യസ്യ പ്രസീദേത ലോകാസ്തേനാക്ഷയാ ജിതാഃ
അവനെ ആചാര്യനായി, പിതാവായി, ഗുരുവായി അറിയണം. കൃഷ്ണൻ ആരോടും പ്രസന്നനാകുമ്പോൾ, ആ വ്യക്തിക്ക് എല്ലാ ലോകങ്ങളും ജയിക്കപ്പെടും, അവയ്ക്ക് ക്ഷയം ഉണ്ടാകില്ല.
യശ്ചൈവൈനം ഭയസ്ഥാനേ കേശവം ശരണം വ്രജേത് । സദാ നരഃ പഠംശ്ചേദം സ്വസ്തിമാന്സ സുഖീ ഭവേത്
ഭയത്തിനിടയിൽ കേശവനിൽ അഭയം തേടുന്നവനും, ഈ ശ്ലോകം എല്ലായ്പ്പോഴും പാരായണം ചെയ്യുന്നവനും, സദാ ഭാഗ്യവാനും സന്തോഷവാനുമായിരിക്കും.
യേ ച കൃഷ്ണം പ്രപദ്യന്തേ തേ ന മുഹ്യന്തി മാനവാഃ । ഭയേ മഹതി മഗ്നാംശ്ച പാതി നിത്യം ജനാര്ദനഃക
കൃഷ്ണനിൽ ശരണം പ്രാപിക്കുന്ന മനുഷ്യർ ഭ്രമിക്കാറില്ല. വലിയ ഭയത്തിൽ മുങ്ങിയവരെ ജനാർദ്ദനൻ എപ്പോഴും രക്ഷിക്കുന്നു.
സ തം യുധിഷ്ഠിരോ ജ്ഞാത്വാ യാഥാതഥ്യേന ഭാരത। സര്വാത്മനാ മഹാത്മാനം കേശവം ജഗദീശ്വരമ്। പ്രപന്നഃ ശരണം രാജന്യോഗാനാം പ്രഭുമീശ്വരമ്
യുദ്ധിഷ്ഠിരൻ സത്യമായി അവനെ തിരിച്ചറിഞ്ഞു, തന്റെ മുഴുവൻ മനസ്സും സമർപ്പിച്ച് മഹാത്മാവായ കേശവനിൽ അഭയം പ്രാപിച്ചു. ലോകത്തിന്റെ നാഥനും യോഗങ്ങളുടെ അധിപതിയും രാജാക്കന്മാരുടെ രാജാവുമാണ് അവൻ.
സ്തവം വൈ ബ്രഹ്മസംയുക്തം ശൃണു കൃഷ്ണസ്യ ഭാരത। ബ്രഹ്മര്ഷിഭിശ്ച ദേവൈശ്ച യഃ പുരാ കഥിതോ ഭുവി
ഭാരതാ, കൃഷ്ണനെ കുറിച്ച് ബ്രഹ്മർഷിമാരും ദേവന്മാരും ഭൂമിയിൽ പുരാതനകാലത്ത് പറഞ്ഞ ബ്രഹ്മയുക്തമായ ഈ സ്തോത്രം കേൾക്കൂ.
സാധ്യാനാമപി ദേവാനാം ദേവദേവേശ്വരഃ പ്രഭുഃ । ലോകഭാവനഭാവജ്ഞ ഇതി ത്വാം നാരദോഽബ്രവീത്
സാധ്യന്മാരിലും ദേവന്മാരിലും ദേവന്മാരുടെ ദൈവവും പ്രഭുവുമാണ് നീ. ലോകസൃഷ്ടിയും അതിന്റെ സ്വഭാവവും അറിയുന്നവനെന്ന് നാരദൻ പറഞ്ഞിരിക്കുന്നു.
ഭൂതം ഭവ്യം ഭവിഷ്യച്ച മാര്കണ്ഡേയോഽഭ്യുവാച ഹ। യജ്ഞം ത്വാം ചൈവ യജ്ഞാനാം തപശ്ച തപസാമപി
മാർകണ്ടേയൻ നിന്നെ ഭൂതകാലം, വർത്തമാനകാലം, ഭാവികാലം, യജ്ഞം, യജ്ഞങ്ങളിൽ ഏറ്റവും ഉന്നതമായതും, തപസ്സുകളിൽ ഏറ്റവും ശ്രേഷ്ഠമായതും എന്നു പ്രഖ്യാപിച്ചു.
ദേവാനാമപി ദേവം ച ത്വാമാഹ ഭഗവാന്ഭൃഗുഃ । പുരാണാം ചൈവ പരമം വിഷ്ണോ രൂപം തവേതി ച
ഭൃഗു മഹർഷി നിന്നെ ദേവന്മാരുടെ ദൈവം എന്നും, പുരാതനരിൽ വിഷ്ണുവിന്റെ പരമരൂപം എന്നും വിളിച്ചു.
വാസുദേവോ വസൂനാം ത്വം ശക്രം സ്ഥാപയിതാ തഥാ। ദേവദേവോഽസി ദേവാനാമിതി ദ്വൈപായനോഽബ്രവീത്
വാസുദേവാ, വസുക്കളിൽ നിന്നാണ് നീ. ശക്രനെ നിലനിർത്തുന്നവനുമാണ് നീ. ദ്വൈപായനൻ പറഞ്ഞത്: ദേവന്മാരിൽ ദൈവം നീയാണെന്ന്.
പൂര്വേ പ്രജാനിസര്ഗേ ച ദക്ഷമാഹുഃ പ്രജാപതിമ്। സ്രഷ്ടാരം സര്വഭൂതാനാമങ്ഗിരാസ്ത്വാം തഥാഽബ്രവീത്
മുന്പത്തെ സൃഷ്ടിക്കാലത്ത് ദക്ഷനെ സകലജീവികളുടെ സ്രഷ്ടാവും പ്രജാപതിയും എന്നു വിളിച്ചു. അങ്ങിനെ അങ്കിരസും നിന്നെ പ്രശംസിച്ചു.
അവ്യക്തം തേ ശരീരോത്ഥം വ്യക്തം തേ മനസി സ്ഥിതമ് । ദേവാസ്ത്വത്സംഭവാശ്ചൈവ ദേവലസ്ത്വസിതോഽബ്രവീത്
നിന്റെ അപ്രത്യക്ഷം ശരീരത്തിൽ നിന്നാണ് ഉയർന്നത്, പ്രത്യക്ഷം മനസ്സിൽ നിലകൊള്ളുന്നു. ദേവന്മാർ നിനക്കു നിന്നാണ് ജനിച്ചത് എന്ന് അസിത ദേവലൻ പറഞ്ഞു.
ശിരസാ തേ ദിവ്യം വ്യാപ്തം ബാഹുഭ്യാം പൃഥിവീ തഥാ । ജഠരം തേ ത്രയോ ലോകാഃ പുരുഷോഽസി സനാതനഃ
നിന്റെ തല ആകാശം മുഴുവൻ വ്യാപിച്ചിരിക്കുന്നു, കൈകൾ ഭൂമിയെ. നിന്റെ വയറ്റിൽ മൂന്നു ലോകങ്ങളും ഉൾക്കൊള്ളുന്നു. നീ ശാശ്വതപുരുഷനാണ്.
ഏവം ത്വാമഭിജാനന്തി തപസാ ഭാവിതാ നരാഃ। ആത്മദര്ശനതൃപ്താനാമൃഷീണാം ചാസി സത്തമഃ
ഇങ്ങനെ, തപസ്സിലൂടെ ശുദ്ധരായ മനുഷ്യർ നിന്നെ തിരിച്ചറിയുന്നു. ആത്മസാക്ഷാത്കാരത്തിൽ തൃപ്തരായ ഋഷിമാരിൽ നീ ഏറ്റവും ഉന്നതനാണ്.
രാജര്ഷീണാമുദാരാണാമാഹവേഷ്വനിവര്തിനാമ് । സര്വധര്മപ്രധാനാനാം ത്വം ഗതിര്മധുസൂദന
യുദ്ധഭൂമിയിൽ പിൻമാറാത്ത ഉന്നത രാജർഷിമാരിലും, എല്ലാ ധർമ്മങ്ങളിലും മുൻപന്തിയിലുള്ളവരിലും, മധുസൂദനാ, നീയാണ് ലക്ഷ്യം.
ഇതി നിത്യം യോഗവിര്ദ്ഭിര്ഭഗവാന്പുരുഷോത്തമഃ। സനത്കുമാരപ്രമുഖൈഃ സ്തൂയതേഽഭ്യര്ച്യതേ ഹരിഃ
ഇങ്ങനെ, യോഗത്തിൽ പ്രാവീണ്യമുള്ളവരും സനത്കുമാരൻമാരും മുന്നിൽ നിന്ന്, ഭഗവാൻ പുരുഷോത്തമനായ ഹരിയെ സദാ സ്തുതിക്കുകയും ആരാധിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു.
ഏഷ തേ വിസ്തരസ്താത സംക്ഷേപശ്ച പ്രകീര്തിതഃ । കേശവസ്യ യഥാ തത്ത്വം സുപ്രീതോ ഭജ കേശവമ്
ഇതാ, നീ ചോദിച്ച കാര്യങ്ങളുടെ വിശദമായ വിവരണവും സംക്ഷിപ്തമായ സാരവും ഞാൻ പറഞ്ഞുതന്നു. കേശവന്റെ യഥാർത്ഥ സ്വഭാവം മനസ്സിലാക്കി, സന്തോഷത്തോടെ കേശവനെ ആരാധിക്കണം.
പുണ്യം ശ്രുത്വൈതദാഖ്യാനം മഹാരാജ സുതസ്തവ। കേശവം ബഹുമേനേ സ പാണ്ഡവാംശ്ച മഹാരഥാന്
ഈ പുണ്യമായ കഥ കേട്ടപ്പോൾ, മഹാരാജാവേ, നിന്റെ മകൻ കേശവനെയും മഹാശക്തിയുള്ള പാണ്ഡവന്മാരെയും ആദരവോടെ ബഹുമാനിച്ചു.