ബ്രാഹ്മണൈഃ ക്ഷത്രികയൈര്വൈശ്യൈഃ ശൂദ്രൈശ്ച കൃതലക്ഷണൈഃ । സേവ്യതേഽഭ്യര്ച്യതേ ചൈവ നിത്യയുക്തൈഃ സ്വകര്മഭിഃക
ബ്രാഹ്മണന്മാർ, ക്ഷത്രിയർ, വൈശ്യർ, ശൂദ്രർ—തങ്ങളുടേതായ കര്മ്മങ്ങളിൽ സ്ഥിരതയുള്ളവർ—അവനെ സേവിക്കുകയും ആരാധിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു.
ദ്വാപരസ്യ യുഗസ്യാന്തേ ആദൌ കലിയുഗസ്യ ച। സാത്വതം വിധിമാസ്ഥായ ഗീതഃ സംകര്ഷണേന വൈ
ദ്വാപരയുഗത്തിന്റെ അവസാനം, കലിയുഗത്തിന്റെ ആരംഭത്തിൽ, സാത്വതരീതിപ്രകാരം, ഈ ഉപദേശം സംകർഷണൻ പാടി.
സ ഏഷ സര്വം സുരമര്ത്യലോകം സമുദ്രകക്ഷ്യാന്തരിതാം പുരീം ച। യുഗേയുഗേ മാനുഷം ചൈവ വാസം പുനഃപുനഃ സൃജതേ വാസുദേവാഃക
വാസുദേവൻ എല്ലാ ദേവലോകങ്ങളെയും മനുഷ്യലോകങ്ങളെയും, സമുദ്രം ചുറ്റിയ നഗരത്തെയും, ഓരോ യുഗത്തിലും മനുഷ്യരുടെ വാസസ്ഥലങ്ങളെയും വീണ്ടും വീണ്ടും സൃഷ്ടിക്കുന്നു.
വാസുദേവോ മഹദ്ഭൂതം സര്വലോകേഷു കഥ്യതേ। തസ്യാഗമം പ്രതിഷ്ഠാം ച ജ്ഞാതുമിച്ഛേ പിതാമഹ
വാസുദേവൻ എല്ലാ ലോകങ്ങളിലും അത്ഭുതമായി പറയപ്പെടുന്നു. അവന്റെ ഉത്ഭവവും അടിസ്ഥാനവും അറിയാൻ പിതാമഹൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു.
വാസുദേവോ മഹദ്ഭൂതം സര്വദൈവതദൈവതമ് । ന പരം പുണ്ഡരീകാക്ഷാദ്ദൃശ്യതേ ഭരതര്ഷഭ
വാസുദേവൻ അത്ഭുതകരനും എല്ലാ ദേവന്മാരുടെയും ദേവനുമാണ്. കമലനയനനേക്കാൾ ഉയർന്നത് ഒന്നുമില്ല, ഭാരതശ്രേഷ്ഠ.
ശ്രുതം മേ താത രാമസ്യ ജാമദഗ്ന്യസ്യ ജല്പതഃ। നാരദസ്യ ച ദേവര്ഷേഃ കൃഷ്ണദ്വൈപായനസ്യ ച। അസിതോ ദേവലശ്ചാപി വാലഖില്യാസ്തപോധനാഃ
രാമൻ ജമദഗ്നിപുത്രൻ, ദേവർഷി നാരദൻ, കൃഷ്ണദ്വൈപായനൻ, അസിതൻ, ദേവലൻ, വാലഖില്യർ എന്നിങ്ങനെയുള്ള തപസ്സുകാരിൽ നിന്നുമാണ് ഞാൻ കേട്ടത്, പ്രിയനേ.
മാര്കണ്ഡേയശ്ച ഗോവിന്ദേ കഥയത്യദ്ഭുതം മഹത്। സര്വഭൂതാദിഭൂതാത്മാ മഹാത്മാ പുരുഷോത്തമഃ
മാർക്കണ്ടേയൻ ഗോവിന്ദന്റെ അത്ഭുതകരമായ മഹത്വം പറയുന്നു. അവൻ എല്ലാ ജീവികളുടെയും മൂലാത്മാവും മഹാത്മാവും പരമപുരുഷനുമാണ്.
ആപോ വായുശ്ച തേജശ്ച ത്രയമേതദകല്പയത്। സ സൃഷ്ട്വാ പൃഥിവീം ദേവീം സര്വലോകേശ്വരഃ പ്രഭുഃ
അവൻ ജലം, വായു, അഗ്നി ഇവയെ സൃഷ്ടിച്ചു. ഭൂമി സൃഷ്ടിച്ചവൻ എല്ലാ ലോകങ്ങളുടെയും അധിപതിയും പ്രഭുവുമാണ്.
അപ്സു വൈ ശയനം ചക്രേ മഹാത്മാ പുരുഷോത്തമഃ । സര്വദേവമയോ ദേവഃ ശയാനഃ ശയനേ സുഖമ്
മഹാത്മാവായ പരമപുരുഷൻ ജലത്തിൽ തന്നെ കിടക്ക ഒരുക്കി. എല്ലാ ദേവന്മാരെയും ഉൾക്കൊള്ളുന്ന ദേവൻ ആ കിടക്കയിൽ സന്തോഷത്തോടെ വിശ്രമിച്ചു.
മുഖതഃ സോഽഗ്നിമസൃജത്പ്രാണാദ്വായുമഥാപി ച। സരസ്വതീം ച വേദാംശ്ച മനസഃ സസൃജേഽച്യുത
അവന്റെ വായിൽ നിന്ന് അഗ്നിയും, ശ്വാസത്തിൽ നിന്ന് വായുവും, മനസ്സിൽ നിന്ന് സരസ്വതിയും വേദങ്ങളും അച്യുതൻ സൃഷ്ടിച്ചു.
ഏഷക ലോകാന്സസര്ജാദൌ ദേവാംശ്ച ഋഷിഭിഃ സഹ। അമൃതം ചൈവ മൃത്യും ച പ്രജാനാം പ്രഭവാപ്യയൌ
ആദിയിൽ അവൻ ലോകങ്ങളെയും ദേവന്മാരെയും ഋഷിമാരോടൊപ്പം സൃഷ്ടിച്ചു. അമൃതവും മരണവും, സകല ജീവികളുടെ ഉത്ഭവവും ലയവും അവൻ സൃഷ്ടിച്ചു.
ഏഷ ധര്മശ്ച ധര്മജ്ഞോ വരദഃ സര്വകാമദഃ । ഏഷ കര്താ ച കാര്യം ച ആദേരാദിഃ സ്വയം പ്രഭുഃ
അവൻ തന്നെ ധർമ്മവും ധർമ്മത്തെ അറിയുന്നവനും അനുഗ്രഹദായകനും എല്ലാ ആഗ്രഹങ്ങൾ നിറവേറ്റുന്നവനും. അവൻ തന്നെ കര്ത്താവും കര്മ്മവും, എല്ലാ ആരംഭങ്ങളുടെ ആരംഭവും സ്വയം പ്രഭുവുമാണ്.
ഭൂതം ഭവ്യം ഭവിഷ്യച്ച പൂര്വമേതദകല്പയത് । ഉഭേ സന്ധ്യേ ദിവഃ ഖം ച നിയമാംശ്ച ജനാര്ദനഃ
ഭൂതകാലം, വർത്തമാനം, ഭാവി എന്നിവ ആദ്യം സൃഷ്ടിച്ചത് അവനാണ്. ഇരുപാട് സന്ധ്യകളും ദിവസത്തിന്റെ ആകാശവും നിയമങ്ങളും ജനാർദ്ദനൻ സൃഷ്ടിച്ചു.
ഋഷീംശ്ചൈവ ഹി ഗോവിന്ദസ്തപശ്ചൈവാഭ്യകല്പയത് । സ്രഷ്ടാരം ജഗതശ്ചാപി മഹാത്മാ പ്രഭുരവ്യയഃ
ഗോവിന്ദൻ ഋഷിമാരെയും തപസ്സിനെയും സൃഷ്ടിച്ചു. മഹാത്മാവായ, അക്ഷരനായ പ്രഭു ലോകത്തിന്റെ സ്രഷ്ടാവാണ്.
അഗ്രജം സര്വഭൂതാനാം സംകര്ഷണമകല്പയത്। ശേഷം ചാകല്പയദ്ദേവമനന്തമിതി തം വിദുഃ
അവൻ എല്ലാ ഭൂതങ്ങളുടെയും മൂത്തവനായ സംകർഷണനെയും അനന്തനെന്നറിയപ്പെടുന്ന ശേഷദേവനെയും സൃഷ്ടിച്ചു.
യോ ധാരയതി ഭൂതാനി ധരാം ചേമാം സപര്വതാമ്। ധ്യാനയോഗേന വിപ്രാശ്ച തം വിദന്തി മഹൌജസമ്। കര്ണസ്രോതോഭവം ചാപി മധും നാമ മഹാസുരമ്
അവൻ എല്ലാ ജീവികളെയും ഈ പർവ്വതങ്ങളോടുകൂടിയ ഭൂമിയെയും താങ്ങുന്നു. ധ്യാനയോഗത്തിലൂടെ മഹാശക്തിയുള്ളവനെന്നു ഋഷിമാർ അവനെ അറിയുന്നു. കാതിൽ നിന്നു ജനിച്ച മഹാസുരനായ മധുവും അവനാണ്.
തമുഗ്രമുഗ്രകര്മാണമുഗ്രാം ബുദ്ധഇം സമാസ്ഥിതമ് । ഹരന്തം ബ്രഹ്മണോ വേദാഞ്ജഘാന ബ്രഹ്മണഃ പിതാ। ബ്രഹ്മണോപചിതിം കുര്വന്മഹാത്മാ പുരുഷോത്തമഃ
ഭയങ്കരനായ, ഭയങ്കരപ്രവൃത്തികളുള്ള, ഭയങ്കരബുദ്ധിമാന്മാരിൽ സ്ഥിതിചെയ്യുന്നവൻ ബ്രഹ്മാവിന്റെ വേദങ്ങൾ അപഹരിച്ചു. ബ്രഹ്മാവിന്റെ പിതാവായ മഹാത്മാവും പരമപുരുഷനുമായവൻ ബ്രഹ്മാവിന് അർപ്പണം നടത്തി അവനെ സംഹരിച്ചു.
തസ്യ താത വധാദേവ ദേവദാനവമാനവാഃ । മധുസൂദനമിത്യാഹുര്ഋഷയശ്ച ജനാര്ദനമ്
അവന്റെ വധം കൊണ്ടാണ് ദേവന്മാർ, ദാനവന്മാർ, മനുഷ്യർ, ഋഷിമാർ എന്നിവർ അവനെ മധുസൂദനനും ജനാർദ്ദനനും എന്ന് വിളിക്കുന്നത്, പ്രിയനേ.
വരാഹം നാരസിംഹം ച ത്രിവിക്രമമിതി പ്രഭുമ് । ഏഷ ധാതാ വിധാതാ ച സര്വേഷാം പ്രാമിനാം ഹരിഃ
വരാഹം, നരസിംഹം, ത്രിവിക്രമം ഇവയാണ് അവന്റെ മഹത്വമുള്ള രൂപങ്ങൾ. അവൻ എല്ലാ ജീവികളുടെ പോഷകനും സ്രഷ്ടാവും ഹരിയും ആണ്.
പരം ഹി പുണ്ഡരീകാക്ഷാന്ന ഭൂതം ന ഭവിഷ്യതി। മുഖതഃ സോസൃജദ്വിപ്രാന്ബാഹുഭ്യാം ക്ഷത്രിയാംസ്തഥാ
കമലനയനനേക്കാൾ ഉയർന്നത് ഒന്നുമില്ല, ഉണ്ടായതുമില്ല, ഉണ്ടാകുകയും ഇല്ല. അവന്റെ വായിൽ നിന്ന് ബ്രാഹ്മണന്മാരെയും ഭുജങ്ങളിൽ നിന്ന് ക്ഷത്രിയന്മാരെയും അവൻ സൃഷ്ടിച്ചു.
വൈശ്യാംശ്ചാപ്യൂരുതോ രാജഞ്ശൂദ്രാന്പദ്ഭ്യാം തഥൈവച। തപസാ നിയതം ദേവം നിധാനം സര്വദേഹിനാമ്
രാജാവേ, വൈശ്യന്മാർ അവന്റെ തൊണ്ടയിൽ നിന്നാണ് ഉരുത്തിരിഞ്ഞതെന്ന് പറയുന്നു. അതുപോലെ തന്നെ, ശൂദ്രന്മാർ അവന്റെ കാലിൽ നിന്നുമാണ് ജനിച്ചത്. എല്ലാ ജീവജാലങ്ങളുടെയും ഉറവിടമായ ദൈവം തപസ്സിലൂടെ സ്ഥിരമായി നിലനിൽക്കുന്നു.
ബ്രഹ്മഭൂതമമാവാസ്യാം പൌര്ണമാസ്യാം തഥൈവ ച। യോഗഭൂതം പരിചരന്കേശവം മഹദാപ്നുയാത്
ബ്രഹ്മസ്വഭാവമുള്ള കേശവനെ അമാവാസ്യയിലും പൗർണമിയിലും യോഗത്തിൽ ലയിച്ചവൻ ഭക്തിയോടെ ആരാധിച്ചാൽ വലിയ ഫലമാണ് ലഭിക്കുക.
കേശവഃ പരമം തേജഃ സര്വലോകപിതാമഹഃ । ഏവമാര്ഹുര്ഹൃഷീകേശം മുനയോ വൈ നരാധിപ
കേശവൻ പരമമായ പ്രകാശമാണ്, എല്ലാ ലോകങ്ങളുടെയും മൂലപിതാവാണ്. മനുഷ്യരിൽ ഏറ്റവും ശ്രേഷ്ഠനായ ഹൃഷീകേശനെ ഇങ്ങനെ മഹർഷിമാർ പറയുന്നു.
ഏവമേനം വിജാനീഹി ആചാര്യം പിതരം ഗുരുമ് । കൃഷ്ണോ യസ്യ പ്രസീദേത ലോകാസ്തേനാക്ഷയാ ജിതാഃ
അവനെ ആചാര്യനായി, പിതാവായി, ഗുരുവായി അറിയണം. കൃഷ്ണൻ ആരോടും പ്രസന്നനാകുമ്പോൾ, ആ വ്യക്തിക്ക് എല്ലാ ലോകങ്ങളും ജയിക്കപ്പെടും, അവയ്ക്ക് ക്ഷയം ഉണ്ടാകില്ല.
യശ്ചൈവൈനം ഭയസ്ഥാനേ കേശവം ശരണം വ്രജേത് । സദാ നരഃ പഠംശ്ചേദം സ്വസ്തിമാന്സ സുഖീ ഭവേത്
ഭയത്തിനിടയിൽ കേശവനിൽ അഭയം തേടുന്നവനും, ഈ ശ്ലോകം എല്ലായ്പ്പോഴും പാരായണം ചെയ്യുന്നവനും, സദാ ഭാഗ്യവാനും സന്തോഷവാനുമായിരിക്കും.
യേ ച കൃഷ്ണം പ്രപദ്യന്തേ തേ ന മുഹ്യന്തി മാനവാഃ । ഭയേ മഹതി മഗ്നാംശ്ച പാതി നിത്യം ജനാര്ദനഃക
കൃഷ്ണനിൽ ശരണം പ്രാപിക്കുന്ന മനുഷ്യർ ഭ്രമിക്കാറില്ല. വലിയ ഭയത്തിൽ മുങ്ങിയവരെ ജനാർദ്ദനൻ എപ്പോഴും രക്ഷിക്കുന്നു.
സ തം യുധിഷ്ഠിരോ ജ്ഞാത്വാ യാഥാതഥ്യേന ഭാരത। സര്വാത്മനാ മഹാത്മാനം കേശവം ജഗദീശ്വരമ്। പ്രപന്നഃ ശരണം രാജന്യോഗാനാം പ്രഭുമീശ്വരമ്
യുദ്ധിഷ്ഠിരൻ സത്യമായി അവനെ തിരിച്ചറിഞ്ഞു, തന്റെ മുഴുവൻ മനസ്സും സമർപ്പിച്ച് മഹാത്മാവായ കേശവനിൽ അഭയം പ്രാപിച്ചു. ലോകത്തിന്റെ നാഥനും യോഗങ്ങളുടെ അധിപതിയും രാജാക്കന്മാരുടെ രാജാവുമാണ് അവൻ.
സ്തവം വൈ ബ്രഹ്മസംയുക്തം ശൃണു കൃഷ്ണസ്യ ഭാരത। ബ്രഹ്മര്ഷിഭിശ്ച ദേവൈശ്ച യഃ പുരാ കഥിതോ ഭുവി
ഭാരതാ, കൃഷ്ണനെ കുറിച്ച് ബ്രഹ്മർഷിമാരും ദേവന്മാരും ഭൂമിയിൽ പുരാതനകാലത്ത് പറഞ്ഞ ബ്രഹ്മയുക്തമായ ഈ സ്തോത്രം കേൾക്കൂ.
സാധ്യാനാമപി ദേവാനാം ദേവദേവേശ്വരഃ പ്രഭുഃ । ലോകഭാവനഭാവജ്ഞ ഇതി ത്വാം നാരദോഽബ്രവീത്
സാധ്യന്മാരിലും ദേവന്മാരിലും ദേവന്മാരുടെ ദൈവവും പ്രഭുവുമാണ് നീ. ലോകസൃഷ്ടിയും അതിന്റെ സ്വഭാവവും അറിയുന്നവനെന്ന് നാരദൻ പറഞ്ഞിരിക്കുന്നു.
ഭൂതം ഭവ്യം ഭവിഷ്യച്ച മാര്കണ്ഡേയോഽഭ്യുവാച ഹ। യജ്ഞം ത്വാം ചൈവ യജ്ഞാനാം തപശ്ച തപസാമപി
മാർകണ്ടേയൻ നിന്നെ ഭൂതകാലം, വർത്തമാനകാലം, ഭാവികാലം, യജ്ഞം, യജ്ഞങ്ങളിൽ ഏറ്റവും ഉന്നതമായതും, തപസ്സുകളിൽ ഏറ്റവും ശ്രേഷ്ഠമായതും എന്നു പ്രഖ്യാപിച്ചു.