സംഗ്രാമേ നിഹതാ യേ തേ ദൈത്യദാനവരാക്ഷസാഃ । ത ഇമേ നൃഷു സംഭൂതാ ഘോരരൂപാ മഹാബലാഃ
യുദ്ധത്തിൽ കൊല്ലപ്പെട്ട ദൈത്യന്മാരും ദാനവന്മാരും രാക്ഷസന്മാരും ഇപ്പോൾ ഭയങ്കരമായ രൂപത്തിലും വലിയ ശക്തിയോടും മനുഷ്യരിൽ ജനിച്ചിരിക്കുന്നു.
തേഷാം വധാര്ഥം ഭഗവാന്നരേണ സഹിതോ വശീ । മാനുഷീം യോനിമാസ്ഥായ ചരിഷ്യതി മഹീതലേ
അവരെ നശിപ്പിക്കാൻ, ഭഗവാൻ നരനോടൊപ്പം മനുഷ്യജന്മം സ്വീകരിച്ച് ഭൂമിയിൽ സഞ്ചരിക്കും.
നരനാരായണൌ യൌ തൌ പുരാണാവൃഷിസത്തമൌ । സഹിതോ മാനുഷേ ലോകേ സംഭൂതാവമിതദ്യുതീ
പഴയകാലത്ത് മഹർഷിമാരിൽ ശ്രേഷ്ഠരായിരുന്ന നരനും നാരായണനും മനുഷ്യലോകത്ത് ഒരുമിച്ച് ജനിച്ച് അതുല്യമായ തേജസ്സോടെ നിലകൊള്ളുന്നു.
അജേയൌ സമരേ യത്തൌ സഹിതൈരമരൈരപി । മൂഢാസ്ത്വേതൌ ന ജാനന്തി നരനാരായണാവൃഷീ
അമരന്മാരൊക്കെയും ചേർന്നാലും യുദ്ധത്തിൽ ജയിക്കാൻ കഴിയാത്ത ഈ നരനാരായണന്മാരെ, ഭ്രമിച്ചുപോയവർ തിരിച്ചറിയുന്നില്ല.
തസ്യാഹമഗ്രജഃ പുത്രഃ സര്വസ്യ ജഗതഃ പ്രഭുഃ । വാസുദേവോഽര്ചനീയോ വഃ സര്വലോകമഹേശ്വരഃ
അവനു ഞാൻ മൂത്ത സഹോദരനും പുത്രനും, ഈ ലോകത്തിന്റെ പ്രഭുവുമാണ്; വാസുദേവൻ നിങ്ങളെല്ലാവർക്കും ആരാധ്യനാണ്, എല്ലാ ലോകങ്ങളുടെയും മഹേശ്വരനാണ്.
തഥാ മനുഷ്യോഽയമിതി കദാചിത്സുരസത്തമാഃ । നാവജ്ഞേയോ മഹാവീര്യഃ ശങ്ഖചക്രഗദാധരഃ
അതിനാൽ, ദേവന്മാരിൽ ശ്രേഷ്ഠന്മാരേ, മനുഷ്യനായി പ്രത്യക്ഷപ്പെടുന്ന ഈ മഹാശക്തനായ ശംഖം, ചക്രം, ഗദ ധരിച്ചിരിക്കുന്നവനെ ഒരിക്കലും അവഗണിക്കരുത്.
ഏതത്പരമകം ഗുഹ്യമേതത്പരമകം പദമ് । ഏതത്പരമകം ബ്രഹ്മ ഏതത്പരമകം യശഃ
ഇതാണ് ഏറ്റവും രഹസ്യമായത്, ഇതാണ് പരമ ലക്ഷ്യം, ഇതാണ് പരമ ബ്രഹ്മം, ഇതാണ് ഏറ്റവും ഉയർന്ന മഹത്വം.
ഏതദക്ഷരമവ്യക്തമേതദ്വൈ ശാശ്വതം മഹഃ । യത്തത്പുരുഷസംജ്ഞം വൈ ഗീയതേ ജ്ഞായതേ ന ച
ഇതാണ് അക്ഷരവും അവ്യക്തവും, ഇതാണ് ശാശ്വതമായ മഹത്വം; പുരുഷൻ എന്ന പേരിൽ പാടപ്പെടുന്നതും, എന്നാൽ പൂർണ്ണമായി അറിയപ്പെടാത്തതും ഇതാണ്.
ഏതത്പരമകം തേജ ഏതത്പരമകം സുഖമ്। ഏതത്പരമകം സത്യം കീര്തിതം വിശ്വകര്മണാ
ഇതാണ് പരമമായ തേജസ്, ഇതാണ് പരമമായ സന്തോഷം, ഇതാണ് പരമമായ സത്യം, വിശ്വകർമ്മാവാണ് ഇതിനെ പ്രസ്താവിച്ചിരിക്കുന്നത്.
തസ്മാത്സേന്ദ്രൈഃ സുരൈഃ സര്വൈര്ലോകൈശ്ചാമിതവിക്രമഃക । നാവജ്ഞേയോ വാസുദേവോ മാനുഷോഽയമിതി പ്രഭുഃ
അതിനാൽ, ഇന്ദ്രനും എല്ലാ ദേവന്മാരും ലോകങ്ങളും, മനുഷ്യനായി പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടിട്ടും വാസുദേവനെന്ന ഈ അതിമഹത്തായ പ്രഭുവിനെ ഒരിക്കലും അവഗണിക്കരുത്.
യശ്ച മാനുഷമാത്രോഽയമിതി ബ്രൂയാത്സ മന്ദധീഃ । ഹൃഷീകേശമവജ്ഞാനാത്തമാഹുഃ പുരുഷാധമമ്
ആയാളൊക്കെ വെറും മനുഷ്യനാണെന്ന് പറയുന്ന ബുദ്ധിഹീനൻ, ഹൃഷീകേശനെ അവഗണിച്ചതിനാൽ, അവനെ മനുഷ്യരിൽ ഏറ്റവും താഴ്ന്നവനെന്നു പറയുന്നു.
യോഗിനം തം മഹാത്മാനം പ്രവിഷ്ടം മാനുഷീം തനുമ് । അവമന്യേദ്വാസുദേവം തമാഹുസ്തമസം ജനാഃ
മഹാത്മാവായ യോഗിയെ, മനുഷ്യശരീരത്തിൽ പ്രവേശിച്ച വാസുദേവനെ അവഗണിക്കുന്നവരെ, അത്തരം ആളുകളെ അജ്ഞാനത്തിൽ മുങ്ങിയവരെന്നു പറയുന്നു.
ദേവം ചരാചരാത്മാനം ശ്രീവത്സാങ്കം സുവര്ചസമ്। പദ്മനാഭം ന ജാനാതി തമാഹുസ്താമസം ബുധാഃ
ചലിക്കുന്നതിലും അചലമായതിലും ആത്മാവായ, ശ്രീവത്സം അണിഞ്ഞ, പ്രകാശമുള്ള, പദ്മനാഭനായ ദൈവത്തെ അറിയാത്തവരെ, ജ്ഞാനികൾ അജ്ഞാനികളെന്നു വിളിക്കുന്നു.
കിരീടകൌസ്തുഭധരം മിത്രാണാമഭയംകരമ്। അവജാനന്മഹാത്മാനം ഘോരേ തമസി മഞ്ജതി
കിരീടവും കൗസ്തുഭമണിയും ധരിച്ച, സുഹൃത്തുക്കൾക്ക് ഭയമില്ലായ്മ നൽകുന്ന മഹാത്മാവിനെ അവഗണിക്കുന്നവൻ, ഭയങ്കരമായ അജ്ഞാനത്തിൽ വീഴും.
ഏവം വിദിത്വാ തത്ത്വാര്ഥം ലോകാനാമീശ്വരേശ്വരഃ । വാസുദേവോ നമസ്കാര്യഃ സര്വലോകൈഃ സുരോത്തമാഃ । തസ്യാമഹാത്മാജോ ബ്രഹ്മാ സര്വസ്യ ജഗതഃ പതിഃ
ഇങ്ങനെ യഥാർത്ഥ സത്യം മനസ്സിലാക്കി, ലോകങ്ങളുടെ ഇടയിൽ ഇടയാകുന്ന വാസുദേവൻ എല്ലാവരും, ദേവന്മാരും ഉൾപ്പെടെ, നമസ്കരിക്കേണ്ടവനാണ്. അവന്റെ മഹാത്മാവായ മകനാണ് ബ്രഹ്മാവ്, സകല സൃഷ്ടിക്കും അധിപൻ.
ഏവമുക്ത്വാ സ ഭഗവാന്ദേവാന്സര്ഷിഗകണാന്പുരാ। വിസൃജ്യ സര്വഭൂതാനി ജഗാമ ഭവനം സ്വകമ്
അങ്ങനെ പറഞ്ഞശേഷം, ആ മഹാത്മാവ് പുരാതനകാലത്ത് ദേവന്മാരെയും മഹർഷിമാരെയും വിട്ട്, എല്ലാ ജീവികളെയും മോചിപ്പിച്ച്, തന്റെ ഭവനത്തിലേക്ക് തിരിച്ചു പോയി.
തതോ ദേവാഃ സഗന്ധര്വാ മുനയോഽപ്സരസോഽപി ച। കഥാം താം ബ്രഹ്മണാ ഗീതാം ശ്രുത്വാ പ്രീതാ ദിവം യയുഃ
അതിനുശേഷം ദേവന്മാരും ഗന്ധർവന്മാരും, മഹർഷിമാരും അപ്സരസുമൊക്കെയും ബ്രഹ്മാവ് പാടിയ ആ വചനങ്ങൾ കേട്ടു സന്തോഷത്തോടെ സ്വർഗത്തിലേക്ക് മടങ്ങി.
ഏതച്ഛ്രുതം മയാ താത ഋഷീണാം ഭാവിതാത്മനാമ്। വാസുദേവം കഥയതാം സമവായേ പുരാതനമ്
ഈ കഥ ഞാൻ, പ്രിയനായവനേ, മനസ്സു ശുദ്ധിയുള്ള പുരാതന മഹർഷിമാരുടെ സംഗമത്തിൽ വാസുദേവനെ കുറിച്ച് അവർ സംസാരിക്കുമ്പോൾ കേട്ടതാണ്.
രാമസ്യ ജാമദഗ്ന്യസ്യ മാര്കണ്ഡേയസ്യ ധീമതഃ । വ്യാസനാരദയോശ്ചാപി സകാശാദ്ഭരതര്ഷഭ
ജമദഗ്നിയുടെ മകൻ രാമനിൽ നിന്നും, ധീരനായ മാർക്കണ്ടേയനിൽ നിന്നും, വ്യാസനും നാരദനും അടക്കം ഞാൻ ഇതെല്ലാം അറിഞ്ഞു, ഭാരതശ്രേഷ്ഠ.
ഏതമര്ഥം ച വിജ്ഞായ ശ്രുത്വാ ച പ്രഭുമവ്യയമ് । വാസുദേവം മഹാത്മാനം ലോകാനാമീശ്വരേശ്വരമ്
ഈ സത്യം മനസ്സിലാക്കി, അവിനാശിയായ പ്രഭുവായ വാസുദേവനെ, മഹാത്മാവിനെ, ലോകങ്ങളുടെ ഇടയാകുന്നവനെ കേട്ടറിഞ്ഞാൽ,
യസ്യ ചൈവാത്മജോ ബ്രഹ്മാ സര്വസ്യ ജഗതഃ പിതാ । കഥം ന വാസുദേവോഽയമര്ച്യശ്ചേജ്യശ്ച മാനവൈഃ
അവന്റെ മകനാണ് ബ്രഹ്മാവ്, സകല സൃഷ്ടിക്കും പിതാവായവൻ. അങ്ങനെയുള്ള വാസുദേവൻ മനുഷ്യർക്ക് ആരാധ്യനും ആദരണീയനുമാകാതെ എങ്ങനെയാകും?
വാരിതോഽസി മയാ താത മുനിര്ഭിര്വേദപാരഗൈഃ । മാ ഗച്ഛ സംയുഗം തേന വാസുദേവേന ധന്വിനാ
പ്രിയനായവനേ, ഞാൻയും വേദങ്ങളിൽ പ്രാവീണ്യമുള്ള മഹർഷിമാരും നിന്നെ തടഞ്ഞു; വാസുദേവൻ എന്ന വില്ലാളിയുമായി യുദ്ധം ചെയ്യാൻ നീ പോകരുത്.
മാ പാണ്ഡവൈഃ സാര്ധമിതി തത്ത്വം മോഹാന്ന ബുധ്യസേ। മന്യേ ത്വാം രാക്ഷസം ക്രൂരം തഥാ ചാസി തമോവൃതഃ
പാണ്ഡവന്മാരോടൊപ്പം പോകരുതെന്ന സത്യം നീ മോഹത്തിൽ നിന്ന് മനസ്സിലാക്കുന്നില്ല; ഞാൻ കരുതുന്നത്, നീ ക്രൂരനായ ഒരു രാക്ഷസനാണ്, നീ അന്ധകാരത്തിൽ മുങ്ങിയിരിക്കുന്നു.
യസ്മാദ്ദ്വിഷസി ഗോവിന്ദം പാണ്ഡവം തം ധനഞ്ജയമ് । നരനാരായണൌ ദേവീ കോഽന്യോ ദ്വിഷ്യാദ്ധി മാനവഃ
നീ ഗോവിന്ദനെയും ആ പാണ്ഡവനായ ധനഞ്ജയനെയും വെറുക്കുന്നു—അവർ നരനും നാരായണനും തന്നെയാണ്—മറ്റെന്ത് മനുഷ്യൻ ഇവരെ വെറുക്കാൻ കഴിയും?
തസ്മാദ്ബ്രവീമി തേ രാജന്നേഷ വൈ ശാശ്വതോഽവ്യയഃ । സര്കവലോകമയോ നിത്യഃ ശാസ്താ ധാതാ ധരോ ധ്രുവഃ
അതിനാൽ ഞാൻ നിന്നോട് പറയുന്നു രാജാവേ, അവൻ ശാശ്വതനും അവിനാശിയുമാണ്, എല്ലാ ലോകങ്ങളിലും വ്യാപിച്ചിരിക്കുന്നവൻ, സദാകാലം അധിപതിയും സൃഷ്ടാവും നിലനിൽപ്പിനും കാരണം ആകുന്നവനും മാറ്റമില്ലാത്തവനും ആണ്.
യോ ധാരയതി ലോകാംസ്ത്രീംശ്ചരാചരഗുരുഃ പ്രഭുഃ । യോദ്ധാ ജയശ്ച ജേതാ ച സര്വപ്രകൃതിരീശ്വരഃ
മൂന്നു ലോകങ്ങളെയും താങ്ങി നിൽക്കുന്നവൻ, ചലനമില്ലാത്തതിന്റെ ഗുരുവും പ്രഭുവും, യോദ്ധാവും വിജയിയും ജയിച്ചവനും, എല്ലാ പ്രകൃതികളുടെയും ഇശ്വരനുമാണ്.
രാജന്സര്വമയോ ഹ്യേഷ തമോരാഗവിവര്ജിതഃ । യതഃ കൃഷ്ണസ്തതോ ധര്മോ യതോ ധര്മസ്തതോ ജയഃ
രാജാവേ, അവൻ എല്ലായിടത്തും വ്യാപിച്ചിരിക്കുന്നവൻ, അന്ധകാരവും ആസക്തിയും ഇല്ലാത്തവൻ; കൃഷ്ണൻ എവിടെയുണ്ടോ അവിടെ ധർമ്മം ഉണ്ട്, ധർമ്മം ഉള്ളിടത്ത് വിജയവും ഉണ്ടാകും.
തസ്യ മാഹാത്മ്യയോഗേന യോഗേനാത്മമയേന ച । ധൃതാഃ പാണ്ഡുസുതാ രാജഞ്ജയശ്ചൈഷാം ഭവിഷ്യതി
അവന്റെ മഹത്വത്താൽ, ആത്മാവുമായി ഏകത്വം കൊണ്ടു, പാണ്ഡുവിന്റെ മക്കൾ നിലനിൽക്കുന്നു രാജാവേ; വിജയവും അവർക്കാണ് ലഭിക്കുക.
ശ്രേയോയുക്താം സദാ ബുദ്ധിം പാണ്ഡവാനാം ദധാതി യഃ। ബലം ചൈവ രണേ നിത്യം ഭയേഭ്യശ്ചൈവ രക്ഷതി
പാണ്ഡവന്മാർക്ക് എപ്പോഴും നല്ല ബുദ്ധി നൽകുന്നവൻ, യുദ്ധത്തിൽ അവർക്കു ശക്തിയും നൽകുന്നു, എല്ലാ ഭയങ്ങളിൽ നിന്നും അവരെ രക്ഷിക്കുന്നു.
സ ഏഷ ശാശ്വതോ ദേവാഃ സര്വഗുഹ്യമയഃ ശിവഃ । വാസുദേവ ഇതി ജ്ഞേയോ യന്മാം പൃച്ഛസി ഭാരത
അവൻ ശാശ്വതനാണ്, ദേവന്മാരിൽ ഏറ്റവും രഹസ്യമായവനും, ശിവനും, വാസുദേവൻ എന്നറിയപ്പെടുന്നവൻ—നീ എന്നോട് ചോദിച്ചവൻ, ഭാരത.