നിശ്ചയോ വാപി കസ്തേഷാം തദാ ഹ്യാസീന്മഹാത്മാനാമ് । വിമുഖേഷു മഹാപ്രാജ്ഞ മമ പുത്രേഷു സഞ്ജയ
സഞ്ജയ, എന്റെ മക്കള് യുദ്ധത്തില് പിൻവാങ്ങുമ്പോള് ആ മഹാത്മാക്കളില് ആരാണ് എന്ത് തീരുമാനമെടുത്തത് എന്ന് നീ പറയണം.
ശ്രൃണു രാജന്നവഹിതഃ ശ്രുത്വാ ചൈവാവധാരയ। നൈവ മന്ത്രകൃതം കിംചിന്നൈവ മായാം തഥാവിധാമ്
രാജാവേ, ശ്രദ്ധയോടെ കേള്ക്കണം, മനസ്സിലാക്കുകയും ചെയ്യണം; അവിടെ രഹസ്യമായോ മായാജാലമായോ ഒന്നുമുണ്ടായിരുന്നില്ല.
ന വൈ വിഭീഷികാം കാംചിദ്രാജന്കുര്വന്തി പാണ്ഡവാഃ । യുധ്യന്തി തേ യഥാന്യായം ശക്തിമന്തശ്ച സംയുഗേ
രാജാവേ, പാണ്ഡവര് യുദ്ധത്തില് ഭീഷണിപ്പെടുത്തലോ കപടമോ ഒന്നും ഉപയോഗിക്കുന്നില്ല; അവർ നീതിപാലിച്ച് ശക്തിയോടെ യുദ്ധം ചെയ്യുന്നു.
ധര്മേണ സര്വകാര്യാണി ജീവിതാദീനി ഭാരത। ആരഭന്തേ സദാ പാര്ഥാഃ പ്രാര്ഥയാനാ മഹദ്യശഃ
പാര്ത്ഥന്മാര് എല്ലാ കാര്യങ്ങളും, ജീവന് പോലും, ധര്മ്മം അനുസരിച്ച് ചെയ്യുന്നു; വലിയ പ്രശസ്തി നേടാന് അവർ എപ്പോഴും ശ്രമിക്കുന്നു.
ന തേ യുദ്ധാന്നിവര്തന്തേ ധര്മോപേതാ മഹാബലാഃ । ശ്രിയാ പരമയാ യുക്താ യതോ ധര്മസ്തതോ ജയഃ
അവരെപ്പോലെയുള്ള ധര്മ്മനിഷ്ഠരും മഹാശക്തരുമായവര് യുദ്ധത്തില് പിൻവാങ്ങുന്നില്ല; പരമമായ മഹത്വം അവര്ക്ക് ഉണ്ട്; ധര്മ്മം ഉള്ളിടത്താണ് വിജയവും.
തേനാവധ്യാ രണേ പാര്ഥാ ജയയുക്താശ്ച പാര്ഥിവ । തവ പുത്രാ ദുരാത്മാനഃ പാപേഷ്വഭിരതാഃ സദാ
അതുകൊണ്ട്, രാജാവേ, പാര്ത്ഥന്മാര് യുദ്ധത്തില് ജയിക്കാനാണ് വിധിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നത്; പക്ഷേ, ദുഷ്ടചിന്തകളുള്ള നിന്റെ മക്കള് എപ്പോഴും പാപത്തില് ആസ്വദിക്കുന്നു.
നിഷ്ഠുരാ ഹീനകര്മാണസ്തേന ഹീയന്തി സംയുഗേ। സുബഹൂനി നൃശംസാനി പുത്രൈസ്തവ ജനേശ്വരേ
അവര് കഠിനഹൃദയരും ചീത്ത പ്രവൃത്തികളുമാണ്, അതിനാലാണ് യുദ്ധത്തില് അവര് തോൽക്കുന്നത്; മനുഷ്യരിലെ രാജാവേ, നിന്റെ മക്കള് അനേകം ക്രൂരതകള് ചെയ്തിട്ടുണ്ട്.
നികൃതാനീഹ പാണ്ഡൂനാം നീചൈരിവ യഥാ നരൈഃ । സര്വം ച തദനാദൃത്യ പുത്രാണാം തവ കില്ബിഷമ്
പാണ്ഡവര്ക്കു നേരെ നിന്റെ മക്കള് ഇവിടെ ചെയ്തതെല്ലാം താഴ്ന്നവരുടെ പ്രവൃത്തിപോലെയാണ്; അതെല്ലാം അവഗണിച്ച് അവര് പാപം ചെയ്തു.
ധര്മമൂലാഃ സദൈവാസന്പാണ്ഡവാഃ പാണ്ഡുപൂര്വജ। ന ചൈതാന്ബഹുമന്യന്തേ പുത്രാസ്തവ വിശാംപതേ
പാണ്ഡവന്മാര് എപ്പോഴും ധര്മ്മത്തില് ഉറച്ചവരാണ്, പാണ്ഡുവിന്റെ മൂത്തമകനേ; പക്ഷേ, മനുഷ്യരിലെ രാജാവേ, നിന്റെ മക്കള് അവരെ ആദരിക്കുന്നില്ല.
തസ്യ പാപസ്യ സതതം ക്രിയമാണസ്യ കര്മണഃ। സാംപ്രതം സുമഹദ്ധോരം ഫലം പ്രാപ്തം ജനേശ്വര
അങ്ങനെ സ്ഥിരമായി ചെയ്ത പാപപ്രവര്ത്തികളുടെ വലിയ ഭയങ്കരമായ ഫലം ഇപ്പോൾ സംഭവിച്ചിരിക്കുന്നു, മനുഷ്യരിലെ രാജാവേ.
സ ത്വം ഭുങ്ക്ഷ്വ മഹാരാജ സപുത്രഃ സമുഹൃഞ്ജനഃ। നാവബുധ്യസി യദ്രാജന്വാര്യമാണഃ സുഹൃജ്ജനൈഃ
അതുകൊണ്ട് മഹാരാജാവേ, നീയും നിന്റെ മക്കളും ജനങ്ങളും ചേര്ന്ന് അതിന്റെ ഫലം അനുഭവിക്കണം; സുഹൃത്തുക്കള് പലതവണ ഉപദേശിച്ചിട്ടും നീ മനസ്സിലാക്കിയില്ല.
വിദുരേണാഥ ഭീഷ്മേണ ദ്രോണേന ന മഹാത്മനാ। തഥാ മയാ ചാപ്യസകൃദ്വാര്യമാണോ ന ബുധ്യസേ
വിദുരനും ഭീഷ്മനും മഹാത്മാവായ ദ്രോണനും ഞാനും പലതവണ ഉപദേശിച്ചിട്ടും നീ മനസ്സിലാക്കിയില്ല.
വാക്യം ഹിതം ച പഥ്യം ച മര്ത്യഃ പഥ്യമിവൌഷധമ് । പുത്രാണാം മതമാസ്ഥായ ജിതാന്മന്യസി പാണ്ഡവാന്
നീ മക്കളുടെ ഉപദേശം, രോഗിക്ക് ഔഷധം പോലെ ഉപകാരപ്രദവും ഉചിതവും ആണെന്ന് കരുതി, സ്വീകരിച്ചു. അതുകൊണ്ടു തന്നെ നീ പാണ്ഡവന്മാരെ ജയിച്ചുവെന്ന് മനസ്സിലാക്കുന്നു.
ശൃണു ഭൂയോ യഥാതത്ത്വം യന്മാം ത്വം പരിപൃച്ഛസി। കാരണം ഭരതശ്രേഷ്ഠ പാണ്ഡവാനാം ജയം പ്രതി
ഭാരതവംശത്തിലെ ശ്രേഷ്ഠനായ രാജാവേ, പാണ്ഡവന്മാർ വിജയിച്ച കാരണത്തെക്കുറിച്ച് നീ എന്നോട് ചോദിച്ചതിന് യഥാർത്ഥം വീണ്ടും ഞാൻ പറയാം, ശ്രദ്ധിക്കൂ.
തത്തേഽഹം കഥയിഷ്യാമി യഥാശ്രുതമരിന്ദമ। ദുര്യോധനേന സംപൃഷ്ട ഏതമര്ഥം പിതാമഹഃ
ശത്രുക്കളെ ജയിക്കുന്നവനേ, ഈ കാര്യത്തിൽ ദുര്യോധനൻ ചോദിച്ചപ്പോൾ പിതാമഹൻ പറഞ്ഞത് ഞാൻ കേട്ടതുപോലെ തന്നെ ഞാൻ നിന്നോട് പറയുന്നു.
ദൃഷ്ട്വാ ഭ്രാതൄന്രണേ സര്വാന്നിര്ജിതാംസ്തു മഹാരഥാന് । ശോകസംമൂഢഹൃദയോ നിശാകാലേ സ്മ കൌരവഃ
യുദ്ധഭൂമിയിൽ തന്റെ സഹോദരന്മാരെ, മഹാരഥന്മാരെ, പരാജയപ്പെട്ടതും, ദു:ഖത്തിൽ മനസ്സ് മങ്ങിയതുമായ കൌരവൻ രാത്രിയിൽ സമീപിച്ചു.
പിതാമഹം മഹാപ്രാജ്ഞം വിനയോപഗമ്യ ഹ। യദബ്രവീത്സുതസ്തേഽസൌ തന്മേ ശൃണു ജനേശ്വര
വിനയത്തോടെ മഹാപണ്ഡിതനായ പിതാമഹനെ സമീപിച്ച്, നിന്റെ മകൻ പറഞ്ഞത് അവനോട് പറഞ്ഞു. അതു നീ കേൾക്കൂ, ജനങ്ങളുടെ നാഥാ.
ഭവാന്ദ്രോണശ്ച കര്ണശ്ച കൃപോ ദ്രൌണിസ്തഥൈവ ച। കൃതവര്മാ ച ഹാര്ദിക്യഃ കാമ്ഭോജശ്ച സുദക്ഷിണഃ
നീയും ദ്രോണമാരും കർണ്ണനും കൃപനും ദ്രൗണിയും ഹാർദിക്യപുത്രനായ കൃതവർമ്മയും കാംഭോജനായ സുദക്ഷിണനും,
ഭൂരിശ്രവാ വികര്ണശ്ച ഭഗദത്തശ്ച വീര്യവാന് । മഹാരഥാഃ സമാഖ്യാതാഃ കുലപുത്രാസ്തനുത്യജഃ
ഭൂരിശ്രവാസും വികർണ്ണനും വീര്യശാലിയായ ഭഗദത്തനും—ഇവരെല്ലാം മഹാരഥന്മാരായി പ്രശസ്തരും, ഉജ്ജ്വല വംശത്തിൽ ജനിച്ചവരുമാണ്.
ത്രയാണാമപി ലോകാനാം പര്യാപ്താ ഇതി മേ മതിഃ। പാണ്ഡവാനാം സമസ്താശ്ച ന തിഷ്ഠന്തി പരാക്രമേ
മൂന്നു ലോകങ്ങളെയും ജയിക്കാൻ നിങ്ങളെല്ലാവരും ചേർന്നാൽ മതിയെന്ന് ഞാൻ കരുതുന്നു; എന്നാലും പാണ്ഡവന്മാരുടെ വീര്യത്തിൽ ഒരാളും തുല്യനല്ല.
തത്ര മേ സംശയോ ജാതസ്തത്ത്വമാചക്ഷ്വ പൃച്ഛതഃ। യം സമാശ്രിത്യ കൌന്തേയ ജയന്ത്യസ്മാന്ക്ഷണേക്ഷണേ
അതുകൊണ്ടാണ് എനിക്ക് സംശയം. കുന്തിദേവിയുടെ മക്കൾ ആരിൽ ആശ്രയിച്ചാണ് നമ്മെ വീണ്ടും വീണ്ടും ജയിക്കുന്നത് എന്ന സത്യം നീ പറയൂ.
ശൃണു രാജന്വചോ മഹ്യം യഥാ വക്ഷ്യാമി കൌരവ। ബഹുശശ്ച മയോക്തോഽസി ന ച മേ തത്ത്വയാ കൃതമ്
രാജാവേ, ഞാൻ പറയുന്ന വാക്കുകൾ നീ കേൾക്കൂ. കൌരവാ, ഞാൻ പലതവണ പറഞ്ഞിട്ടും നീ എന്റെ ഉപദേശം അനുസരിച്ചില്ല.
ക്രിയതാം പാണ്ഡവൈഃ സാര്ധ സമോ ഭരതസത്തമ। ഏതത്ക്ഷേമമഹം മന്യേ പൃഥിവ്യാസ്തവ വാ വിഭോ
ഭാരതവംശത്തിലെ ശ്രേഷ്ഠനായവനേ, പാണ്ഡവന്മാരോടൊപ്പം സമാധാനം ചെയ്യുക. ഇതാണ് നിനക്കും ഭൂമിക്കും ഏറ്റവും ഉത്തമം എന്ന് ഞാൻ വിശ്വസിക്കുന്നു.
ഭുങ്ക്ഷ്വേമാം പൃഥിവീം രാജന്ഭ്രാതൃഭിഃ സഹിതഃ സുഖീ। ദുര്ഹൃദസ്താപയന്സര്വാന്നന്ദയംശ്ചാപി ബാന്ധവാന്
രാജാവേ, സഹോദരന്മാരോടൊപ്പം സന്തോഷത്തോടെ ഈ ഭൂമി ഭുജിക്കൂ. ശത്രുക്കൾക്ക് വേദനയും ബന്ധുക്കൾക്ക് സന്തോഷവും നൽകിക്കൊണ്ട് ജീവിക്കൂ.
ന ച മേ ക്രോശതസ്താത ശ്രുതവാനസി വൈ പുരാ। തദിദം സമനുപ്രാപ്തം യത്പാണ്ഡൂനവമന്യസേ
എന്തു ചെയ്താലും ഞാൻ മുമ്പ് കരഞ്ഞ് പറഞ്ഞപ്പോൾ നീ കേട്ടില്ല, പ്രിയനേ. പാണ്ഡവന്മാരെ കുറിച്ച് നീ അവഗണിച്ചതെല്ലാം ഇപ്പോൾ സംഭവിച്ചിരിക്കുന്നു.
യശ്ച ഹേതുരവധ്യത്വേ തേകഷാമക്ലിഷ്ടകര്മണാമ്। തം ശൃണുഷ്വ മഹാബാഹോ മമ കീര്തയതഃ പ്രഭോ
മഹാബാഹുവായവനേ, പാപമില്ലാത്ത ആ പാണ്ഡവന്മാരെ കൊല്ലാൻ കഴിയാത്തതിന്റെ കാരണം ഞാൻ പറയുന്നത് ശ്രദ്ധിക്കൂ.
നാസ്തി ലോകേഷു തദ്ഭൂതം ഭവിതാ നോ ഭവിഷ്യതി। യോ ജയേത്പാണ്ഡവാന്സര്വാന്പാലിതാഞ്ഛാര്ങ്ഗധന്വനാ
ശാരംഗധനുവായവൻ സംരക്ഷിക്കുമ്പോൾ, ലോകങ്ങളിൽ എവിടെയും, എപ്പോഴും, പാണ്ഡവന്മാരെ മുഴുവനായി ജയിക്കാൻ ആരും കഴിയില്ല.
യത്തു മേ കഥിതം താത മുനിഭിര്ഭാവിതാത്മഭിഃ। പുരാണഗീതം ധര്മജ്ഞ തച്ഛൃണുഷ്വ യഥാതഥമ്
ധർമ്മത്തെ അറിയുന്നവനേ, മനസ്സു ശുദ്ധിയുള്ള ഋഷിമാർ എന്നോട് പറഞ്ഞതും പുരാണങ്ങളിൽ പാടപ്പെട്ടതുമായ സത്യമായത് ഞാൻ ഇപ്പോൾ പറയാം, കേൾക്കൂ.
പുരാ കില സുരാഃ സര്വേ ഋഷയശ്ച സമാഗതാഃ । പിതാമഹമുപാസേദുഃ പര്വത ഗന്ധമാദനേ
പണ്ടൊരിക്കൽ, ദേവന്മാരും ഋഷിമാരും ഒത്തുചേർന്നു ഗന്ധമാദനപർവതത്തിൽ പിതാമഹനെ സമീപിച്ചു.
തേഷാം മധ്യേ സമാസീനഃ പ്രജാപതിരപശ്യത । വിമാനം പ്രജ്വലദ്ഭാസാ സ്ഥിതം പ്രവരമമ്ബരേ
അവരുടെ ഇടയിൽ ഇരുന്ന്, പ്രജാപതി ആകാശത്തിൽ പ്രകാശം പകർന്നുകൊണ്ടിരുന്ന ദിവ്യവിമാനം കാണുകയും ചെയ്തു.