അഭിപത്യ മഹാബാഹുര്ഗരുത്മാനിവ വേഗിതഃ। സേനാപതേഃ ക്ഷുരപ്രേണ ശിരശ്ചിച്ഛേദ പാണ്ഡവഃ
മഹാബാഹുവായ പാണ്ഡവൻ, ഗരുഡൻപോലെ വേഗത്തിൽ ചാടി, സേനാനായകന്റെ തലക്ഷുരം മൂർച്ചയുള്ള അമ്പുകൊണ്ട് വെട്ടി അകറ്റി.
സംപ്രഹസ്യ ച ഹൃഷ്ടാത്മാ ത്രിഭിര്ബാണൈര്മഹാഭുജഃ । ജലസന്ധം വിനിര്ഭിദ്യ സോഽനയദ്യമസാദനമ്
ആനന്ദത്തോടെ, മനസ്സ് ഉല്ലസിച്ച്, ഭീമൻ മൂന്നു അമ്പുകൾകൊണ്ട് ജലസന്ധനെ തുളച്ച്, അവനെ യമലോകത്തിലേക്ക് അയച്ചു.
സുഷേണം ച തതോ ഹത്വാ പ്രേഷയാമാസ മൃത്യവേ। ഉഗ്രസ്യ സശിരസ്ത്രാണം ശിരശ്ചന്ദ്രോപമം ഭുവി
പിന്നീട് സുഷേണനെ കൊല്ലുകയും, അവനെ മരണത്തിലേക്ക് അയയ്ക്കുകയും ചെയ്തു; അതുപോലെ ഉഗ്രസ്യനും, കിരീടം ധരിച്ച അവന്റെ ചന്ദ്രൻപോലെയുള്ള തലയും നിലത്ത് വീണു.
പാതയാമാസ ഭല്ലേന കുണ്ഡലാഭ്യാം വിഭൂഷിതമ്। വീരബാഹും ച സപ്തത്യാ സാശ്വകേതും സസാരഥിമ്
വീർബാഹുവിനെ കുന്ദലങ്ങൾ അണിഞ്ഞവനായി, വിശാലമായ അമ്പുകൊണ്ട് വീഴ്ത്തി; എഴുപത് അമ്പുകൾകൊണ്ട് അവന്റെ രഥിയെയും കുതിരക്കൊടിയും കൊല്ലുകയും ചെയ്തു.
നിനായ സമരേ വീരഃ പരലോകായ പാണ്ഡവഃ। ഭീമം ഭീമരഥം ചോഭൌ ഭീമസേനോ ഹസന്നിവ
യുദ്ധഭൂമിയിൽ, വീരനായ പാണ്ഡവൻ ഭീമനെയും ഭീമരഥനെയും അന്യലോകത്തേക്ക് അയച്ചു, ഭീമസേനൻ ചിരിച്ചുകൊണ്ടായിരുന്നു അതു.
പുത്രൌ തേ ദുര്മദൌ രാജന്നനയദ്യമസാദനമ് । തതഃ സുലോചനം ഭീമഃ ക്ഷുരപ്രേണ മഹാമൃധേ
രാജാവേ, നിന്റെ രണ്ടു അഹങ്കാരമുള്ള മക്കളെയും യമലോകത്തിലേക്ക് അയച്ചു; പിന്നെ ഭീമൻ, കഠിനമായ യുദ്ധത്തിൽ, കുരിശ്ശുരം അമ്പുകൊണ്ട് സുലോചനനെ വീഴ്ത്തി.
മിഷതാം സര്വസൈന്യാനാമനയദ്യമസാദനമ്। പുത്രാസ്തു തവ തം ദൃഷ്ട്വാ ഭീമസേനപരാക്രമമ്
എല്ലാ സൈന്യങ്ങളും നോക്കിക്കൊണ്ടിരിക്കെ, അവനെ യമലോകത്തിലേക്ക് അയച്ചു; ഭീമസേനന്റെ വീര്യം കണ്ടപ്പോൾ, നിന്റെ മക്കൾ—
ശേഷാ യേഽന്യേഽഭവംസ്തത്ര തേ ഭീമസ്യ ഭയാര്ദിതാഃ। വിപ്രദ്രുതാ ദിശോ രാജന്വധ്യമാനാ മഹാത്മനാ
അവിടെ ശേഷിച്ചവർ ഭീമന്റെ ഭയത്തിൽ വിറച്ച്, മഹാത്മാവായവനാൽ കൊല്ലപ്പെടുമ്പോൾ എല്ലാ ദിശകളിലേക്കും ഓടി രക്ഷപ്പെട്ടു, രാജാവേ.
തതോഽബ്രവീച്ഛാന്തനവഃ സര്വാനേവ മഹാരഥാന്। ഏഷ ഭീമോ രണേ ക്രുദ്ധോ ധാര്തരാഷ്ട്രാന്മഹാരഥാന്
അതിനുശേഷം ശാന്തനുവിന്റെ വംശജൻ എല്ലാ മഹാരഥന്മാരോടും പറഞ്ഞു: 'യുദ്ധത്തിൽ ക്രുദ്ധനായ ഈ ഭീമൻ, ധൃതരാഷ്ട്രപുത്രന്മാരെ വീഴ്ത്തുകയാണ്—'
യഥാ പ്രാഗ്ര്യാന്യഥാ ജ്യേഷ്ഠാന്യഥാ ശൂരാംശ്ച സംഗതാന്। നിപാതയത്യുഗ്രധന്വാ തം പ്രഗൃഹ്ണീത മാചിരമ്
'പ്രധാനരും മുതിർന്നവരും വീരന്മാരും ഒരുമിച്ചിരുന്നാലും, ഈ ഭയങ്കര വില്ലാളൻ അവരെ വീഴ്ത്തുന്നു; ഉടൻ തന്നെ അവനെ പിടിക്കൂ, വൈകരുത്!'
ഏവമുക്ത്വാ തതഃ സര്വേ ധാര്തരാഷ്ട്രസ്യ സൈനികാഃ। അഭ്യദ്രവന്ത സംക്രുദ്ധാ ഭീമസേനം മഹാബലമ്
അങ്ങനെ പറഞ്ഞതിനു ശേഷം ധൃതരാഷ്ട്രന്റെ എല്ലാ സൈന്യവും അത്യന്തം കോപത്തോടെ മഹാബലനായ ഭീമസേനനെതിരെ ഓടിച്ചേർന്നു.
ഭഗദത്തഃ പ്രഭിന്നേന കുഞ്ജരേണ വിശാംപതേ । അഭ്യയാത്സഹസാ തത്രയത്ര ഭീമോ വ്യവസ്ഥിതഃ
രാജാവേ, ഭഗദത്തൻ തന്റെ പകച്ച ആനയുമായി പെട്ടെന്ന് ഭീമൻ നിലകൊണ്ടിരുന്നിടത്തേക്ക് മുന്നേറി.
ആപതന്നേവ ച രണേ ഭീമസേനം ശിലീമുഖൈഃ । അദൃശ്യം സമരേ ചക്രേ ജീമൂത ഇവ ഭാസ്കരമ്
യുദ്ധത്തിൽ ഭഗദത്തൻ ഭീമസേനനെ അമ്പുകൾകൊണ്ട് മൂടി, അങ്ങിനെ ഭീമൻ അദൃശ്യനായി; മേഘങ്ങൾ സൂര്യനെ മൂടുന്നതുപോലെ.
അഭിമന്യുമുഖാസ്തത്തു നാമൃഷ്യന്ത മഹാരഥാഃ । ഭീമസ്യാച്ഛാദനം ശങ്ഖ്യേ സ്വബാഹുബലമാശ്രിതാഃ
അഭിമന്യുവും മറ്റു മഹാരഥന്മാരും ഭീമനെ അങ്ങനെ അമ്പുകൾകൊണ്ട് മൂടുന്നത് സഹിക്കാനാവാതെ, തങ്ങളുടെ കൈശക്തിയിൽ ആശ്രയിച്ചു.
ത ഏനം ശരവര്ഷേണ സമന്താത്പര്യവാരയന് । ഗജം ച ശരവൃഷ്ട്യാ തു ബിഭിദുസ്തേ സമന്തതഃ
അവർ ചുറ്റും നിന്ന് അമ്പുകളുടെ മഴയാൽ ഭഗദത്തനെ വളഞ്ഞു; ആനയെ എല്ലാ ദിശകളിൽ നിന്നും അമ്പുകളുടെ മഴയാൽ തുളച്ചു.
സ ശസ്ത്രവൃഷ്ട്യാഽഭിഹതഃ സമസ്തൈസ്തൈര്മഹാരഥൈഃ। പ്രാഗ്ജ്യോതിഷഗജോ രാജന്നാനാലിങ്ഗൈഃ സുതേജനൈഃ
അങ്ങനെ എല്ലാ മഹാരഥന്മാരുടെയും ആയുധമഴയിൽ ആ പ്രാഗ്ജ്യോതിഷരാജാവിന്റെ ആനയെ അനേകം മൂർച്ചയുള്ള അമ്പുകൾകൊണ്ട് തുളച്ചു.
സംജാതരുധിരോത്പീഡഃ പ്രേക്ഷണീയോഽഭവദ്രണേ। ഗഭസ്തിഭിരിവാര്കസ്യ സംസ്യൂതോ ജലദോ മഹാന്
വെട്ടേറ്റ രക്തം ഒഴുകി, ആ ആന യുദ്ധഭൂമിയിൽ കാണാൻ അത്ഭുതമായ കാഴ്ചയായി; സൂര്യന്റെ കിരണങ്ങൾ തുളച്ച വലിയ മേഘംപോലെ.
സംചോദിതോ മദസ്രാവീ ഭഗദത്തേന വാരണഃ। അഭ്യധാവത തന്സര്വാന്കാലോത്സൃഷ്ട ഇവാന്തകഃ
ഭഗദത്തൻ ആനയെ ഉണർത്തി, മദം കവിഞ്ഞൊഴുകുന്ന ആ ആന, കാലം വിട്ടുവിട്ട യമൻപോലെ എല്ലാവരെയും നേരെ ചാർജ്ജ് ചെയ്തു.
ദ്വിഗുണം ജവമാസ്ഥായ കമ്പയംശ്ചരണൈര്മഹീമ്। തസ്യ തത്സുമഹദ്രൂപം ദൃഷ്ട്വാ സര്വേ മഹാരഥാഃ
ആ ആന ഇരട്ട വേഗത്തിൽ പാതാളം കുലുക്കി ഓടുമ്പോൾ, അതിന്റെ ഭയങ്കരമായ രൂപം കണ്ട മഹാരഥന്മാർ എല്ലാവരും,
അസഹ്യം മന്യമാനാശ്ച നാതിപ്രമനസോഽഭവന് । തതസ്തു നൃപതിഃ ക്രുദ്ധോ ഭീമസേനം സ്തനാന്തരേ
അത് സഹിക്കാൻ കഴിയില്ലെന്ന് കരുതി, അത്ര സന്തോഷിച്ചില്ല; അപ്പോൾ കോപംകൊണ്ട രാജാവ് ഭീമസേനന്റെ നെഞ്ചിൽ അടി നൽകി.
ആജഘാന മഹാരാജ ശരേണാനതപര്വണാ। സോഽതിവിദ്ധോ മഹേഷ്വാസസ്തേന രാജ്ഞാ മഹാരഥഃ
മഹാരാജാവ് മൂർച്ചയുള്ള അമ്പുകൊണ്ട് ഭീമനെ വെട്ടി; രാജാവിന്റെ ആ അമ്പ് കൊണ്ടു മഹാശക്തനായ അമ്പുതിരിയൻ ഭീമൻ ഗുരുതരമായി പരിക്കേറ്റു.
മൂര്ച്ഛയാഽഭിപരീതാത്മാ ധ്വജയഷ്ടിം സമാശ്രയത്। താംസ്തു ഭീതാന്സമാലക്ഷ്യ ഭീമസേനം ച മൂര്ച്ഛിതമ്
മൂർച്ചയാൽ മനസ്സ് മങ്ങിയ ഭീമൻ തന്റെ പതാകയടിക്കമ്പിൽ ആശ്രയം പിടിച്ചു; കൂട്ടുകാരെ ഭയപ്പെട്ടും ഭീമനെ അങ്ങിനെയൊരു അവസ്ഥയിൽ കണ്ടും,
നനാദ ബലവന്നാദം ഭഗദത്തഃ പ്രതാപവാന്। തതോ ഘടോത്കചോ രാജന്പ്രേക്ഷ്യ ഭീമം തഥാഽഽഗതം
ശക്തിയും ധൈര്യവും നിറഞ്ഞ ഭഗദത്തൻ വലിയ ശബ്ദത്തിൽ ആർത്തു; രാജാവേ, അപ്പോൾ ഭീമനെ അങ്ങിനെയൊരു നിലയിൽ കണ്ട ഘടോൽക്കചൻ,
സംക്രുദ്ധോ രാക്ഷസോ ഘോരസ്തത്രൈവാന്തരധീയത। സ കൃത്വാ ദാരുണാം മായാം ഭൂരൂണാം ഭയവര്ധിനീമ്
കോപംകൊണ്ട ഭയങ്കരനായ രാക്ഷസൻ അവിടത്തുതന്നെ അദൃശ്യനായി; മനുഷ്യരുടെ ഭയം കൂട്ടുന്ന ഭയങ്കരമായ മായാജാലം സൃഷ്ടിച്ചു.
അദൃശ്യത നിമേഷാര്ധാദ്ധോരരൂപം സമാസ്ഥിതഃ। ഐരാവതം സമാരൂഢഃ സ വൈ മായാകൃതം സ്വയമ്
അർദ്ധനിമിഷംകൊണ്ട് ഭയങ്കരമായ രൂപം ധരിച്ച്, സ്വയം സൃഷ്ടിച്ച ഐരാവതം എന്ന ആനയുടെ മേൽ കയറി അവൻ പ്രത്യക്ഷമായി.
തസ്യ ചാന്യേഽപി ദിങ്വാഗാ ബഭൂവുരനുയായിനഃ। അഞ്ജനോ വമാനശ്ചൈവ മഹാപദ്മശ്ച സുപ്രഭഃ
അവനോടൊപ്പം അഞ്ജനൻ, വാമനൻ, പ്രകാശമുള്ള മഹാപദ്മൻ എന്നിങ്ങനെ മറ്റു കൂട്ടുകാരും ഉണ്ടായിരുന്നു.
ത്രയ ഏതേ മഹാനാഗാ രാക്ഷസൈഃ സമധിഷ്ഠിതാഃ। മഹാകായാസ്ത്രിധാ രാജന്പ്രസ്രവന്തോ മദം ബഹു
ഈ മൂന്നു വലിയ ആനകളും രാക്ഷസന്മാർ കൈവശപ്പെടുത്തിയവയായിരുന്നു; വലിയ ശരീരവും ധാരാളം മദം ഒഴുകുന്നതുമായവ, രാജാവേ.
തേജോവീര്യബലോപേതാ മഹാബലപരാക്രമാഃ। ഘടോത്കചസ്തു സ്വം നാഗം ചോദയാമാസ തം തദാ
വലിയ ശക്തിയും വീര്യവും ധൈര്യവും നിറഞ്ഞ, മഹാബലവും പരാക്രമവുമുള്ള ഘടോൽക്കചൻ തന്റെ ആനയെ അപ്പോൾ ഉണർത്തി മുന്നോട്ട് ഓടിച്ചു.
സഗജം ഭഗദത്തം തു ഹന്തുകാമഃ പരംതപഃ। തേ ചാന്യേ ചോദിതാ നാഗാ രാക്ഷസൈസ്തൈര്മഹാബലൈഃ
ഭഗദത്തനെയും അവന്റെ ആനയെയും കൊല്ലാന് ആഗ്രഹിച്ച ശത്രുക്കളെ ഭയപ്പെടുത്തുന്നവന്, വലിയ ശക്തിയുള്ള രാക്ഷസന്മാര് പ്രേരിപ്പിച്ച മറ്റു ആനകളും അവിടേക്ക് ചുമന്നു.
പരിപേതുഃ സുസംരബ്ധാശ്ചതുര്ദംഷ്ട്രാശ്ചതുര്ദിശമ്। ഭഗദത്തസ്യ തം നാഗം വിഷാണൈരഭ്യപീഡയന്
നാല് ദന്തങ്ങളുള്ള ആ ആനകള് അത്യന്തം കോപത്തോടെ നാലു ദിക്കിലും നിന്ന് ഓടി വന്ന് ഭഗദത്തന്റെ ആനയെ അവരുടെ ദന്തങ്ങളാല് കുത്തി വേദനിപ്പിച്ചു.