ബഭൌ മഹാമന്ത്രഹുതാര്ചിമാലീ സദോഗതഃ സന്ഭഗവാനിവാഗ്നിഃ । തതഃ സ തൂര്ണം രുധിരോദഫേനാം കൃത്വാ നദീമാശു രണേ രിപൂണാമ്
മഹാമന്ത്രങ്ങളുടെ ജ്വലിച്ചുള്ള അഗ്നിശിഖകളാൽ അലങ്കരിക്കപ്പെട്ടവനായി, ദൈവമായ അഗ്നിയെപ്പോലെ, അവൻ പ്രകാശിച്ചു. പിന്നെ, യുദ്ധഭൂമിയിൽ, ശത്രുക്കളുടെ രക്തവും നുരയും ചേർന്ന് ഒരു നദിയെപ്പോലെ അവൻ ഉടൻ സൃഷ്ടിച്ചു.
ജഗാമ സൌഭദ്രമതീത്യ ഭീഷ്മോ മഹാരഥം പാര്ഥമദീനസത്വഃ । തതഃ പ്രഹസ്യാദ്ഭുതവിക്രമേണ ഗാണ്ഡീവമുക്തേന ശിലാശിതേന
ഭീഷ്മൻ, അതുല്യമായ ധൈര്യവും ശക്തിയും ഉള്ള മഹാരഥി, സൗഭദ്രനെ മറികടന്ന് പാർഥനിലേക്കു മുന്നേറി. അതിനുശേഷം, അത്ഭുതകരമായ വീര്യത്തോടെ, അവൻ പുഞ്ചിരിച്ചുകൊണ്ട് ഗാണ്ഡീവത്തിൽ നിന്ന് കല്ലുകൊണ്ടുള്ള മൂർച്ചയുള്ള ഒരു അമ്പ് വിട്ടു.
വിപാഠജാലേന മഹാസ്ത്രജാലം വിനാശയാമാസ കിരീടമാലീ। തമുത്തമം സര്വധനുര്ധരാണാ- മസക്തകര്മാ കപിരാജകേതുഃ
അമ്പുകളുടെ ഒരു വലയുപയോഗിച്ച്, അവൻ മഹാസ്ത്രങ്ങളുടെ കൂട്ടം നശിപ്പിച്ചു; കിരീടം ധരിച്ചവനായിരുന്നു അവൻ. എല്ലാ വില്ലാളികളിലും ഏറ്റവും പ്രധാനിയും, കപിരാജധ്വജം ഉയർത്തിയവനും, ഒരിക്കലും ക്ഷീണം അറിയാത്തവനുമായിരുന്നു അവൻ.
ഭീഷ്മം മഹാത്മാഽഭിവവര്ഷ തൂര്ണം ശരൌഘജാലൈര്വിമലൈശ്ച ഭല്ലൈഃ। തഥൈവ ഭീഷ്മാഹതമന്തരിക്ഷേ മഹാസ്ത്രജാലം കപിരാജകേതോഃ
ആ മഹാത്മാവ് ഭീഷ്മനെ വെടിയമ്പുകളും തിളങ്ങുന്ന ഭല്ലങ്ങളുമായി അതിവേഗം മഴപെയ്യിച്ചുപോലെ ആക്രമിച്ചു. അതുപോലെ തന്നെ, കപിരാജധ്വജം ഉയർത്തിയവന്റെ മഹാസ്ത്രങ്ങളുടെ കൂട്ടം ഭീഷ്മൻ ആകാശത്ത് തകർത്തു.
തദ്ദ്വൈരഥം ഭീഷ്മധനഞ്ജയാഭ്യാമ്
അങ്ങനെ ഭീഷ്മനും ധനഞ്ജയനും തമ്മിലുള്ള ഇരട്ടയുദ്ധം നടന്നു.
ദ്രൌണിര്ഭൂരിശ്രവാഃ ശത്യശ്ചിത്രസേനശ്ച മാരിഷഃ। പുത്രഃ സാംയമനേശ്ചൈവ സൌഭദ്രം പര്യവാരയന്
ദ്രോണന്റെ മകനും, ഭൂരിശ്രവാസും, ശല്യനും, ചിത്രസേനനും, സൗമ്യന്റെ മകനും മറ്റ് ചിലരും ചേർന്ന്, രാജാവേ, സൗഭദ്രനെ ചുറ്റിപ്പിടിച്ചു.
സംസക്തമതിതേജോഭിസ്തമേകം ദദൃശുര്ജനാഃ। പഞ്ചഭിര്മനുജവ്യാഘ്രൈര്ഗജൈഃ സിംഹശിശും യഥാ
അവനേകാന്തം അത്യന്തം തേജസ്സോടെ, അഞ്ച് മനുഷ്യസിംഹന്മാരുമായി ഏറ്റുമുട്ടുന്നതായി ജനങ്ങൾ കണ്ടു; ആനകളുടെ ഇടയിൽ ഒരു സിംഹക്കുഞ്ഞുപോലെയായിരുന്നു അവൻ.
നാതിലക്ഷ്യതയാ കശ്ചിന്ന ശൌര്യേ ന പരാക്രമേ । ബഭൂവ സദൃശഃ കാര്ഷ്ണേര്നാസ്ത്രേ നാപി ച ലാഘവേ
ലക്ഷ്യത്തിൽ, ധൈര്യത്തിൽ, വീര്യത്തിൽ, ആയുധപ്രയോഗത്തിൽ, വേഗത്തിൽ — ഇവയിൽ ഒന്നിലും കൃഷ്ണപുത്രനോട് ആരും തുല്യനല്ലായിരുന്നു.
തഥാ തമാത്മജം യുദ്ധേ വിക്രമന്തമരിന്ദമമ്। ദൃഷ്ട്വാ പാര്ഥഃ സുസംയത്തം സിംഹനാദമഥാനദത്
അങ്ങനെ, തന്റെ മകൻ യുദ്ധത്തിൽ ധൈര്യത്തോടെ, ശത്രുക്കൾക്ക് കീഴടക്കാനാവാത്തവനായി, പൂർണ്ണമായ ഒരുക്കത്തോടെ പോരാടുന്നത് കണ്ടു, പാർഥൻ സിംഹനാദം മുഴക്കി.
പീഡയാനം തു തത്സൈന്യം പൌത്രം തവ വിശാംപതേ। ദൃഷ്ട്വാ ത്വദീയാ രാജേന്ദ്ര സമന്താത്പര്യവാരയന്
രാജാധിരാജാ, നിന്റെ മകനായ മകനു ആ സൈന്യത്തെ കഠിനമായി മർദ്ദിക്കുന്നത് കണ്ടപ്പോൾ, നിന്റെ സൈന്യം അവനെ ചുറ്റിനിന്നു.
ധ്വജിനീം ധാര്തരാഷ്ട്രാണാം ദീനശത്രുരദീനവത് । പ്രത്യുദ്യയൌ സ സൌഭദ്രസ്തേജസാ ച ബലേന ച
ധൃതരാഷ്ട്രപുത്രന്മാരുടെ സൈന്യത്തിനെതിരെ, ദുരിതം അനുഭവിക്കുന്നവരുടെ ശത്രുവായ, ഭയമില്ലാതെ, സൗഭദ്രൻ തേജസ്സും ശക്തിയുംകൊണ്ട് മുന്നേറി.
തസ്യ ലാഘവമാര്ഗസ്ഥമാദിത്യസദൃശപ്രഭമ് । വ്യദൃശ്യത മഹച്ചാപം സമരേ യുധ്യതഃ പരൈഃ
സൂര്യനെപ്പോലെ പ്രകാശമുള്ള വലിയ വില്ലുമായി, അതിവേഗത്തിൽ ശത്രുക്കളെ നേരിടുമ്പോൾ, യുദ്ധഭൂമിയിൽ അവന്റെ വില്ല് എല്ലാവരും കണ്ടു.
സ ദ്രൌണിമിഷുണൈകേന വിദ്ധ്വാ ശല്യം ച പഞ്ചഭിഃ । ധ്വജം സാംയമനേശ്വൈവ സോഽഷ്ടാഭിശ്ചിച്ഛിദേ തതഃ
അവൻ ദ്രോണന്റെ മകനെ ഒരു അമ്പുകൊണ്ടും, ശല്യനെ അഞ്ചു അമ്പുകളുകൊണ്ടും വെട്ടി; പിന്നെ, എട്ടു അമ്പുകൾകൊണ്ട് സൗമ്യന്റെ മകന്റെ പതാക തകർത്ത് വീഴ്ത്തി.
രുക്മദണ്ഡാം മഹാശക്തിം പ്രേഷിതാം സൌമദത്തിന । ശിതേനോരഗസംകാശാം പത്രിണാഭിജഘാന താമ്
സൗമദത്തിയുടെ സ്വർണ്ണക്കോലുള്ള വലിയ ശൂലം അവൻ എറിഞ്ഞപ്പോൾ, പാമ്പിനെപ്പോലെ മൂർച്ചയുള്ള ഈരിളിയുള്ള ഒരു അമ്പുകൊണ്ട് അതിനെ സൗഭദ്രൻ തകർത്ത് വീഴ്ത്തി.
ശല്യസ്യ ച മഹാവേഗാനസ്യതഃ സമരേ ശരാന്। `ധനുശ്ചിച്ഛേദ ഭല്ലേന തീവ്രവേഗന ഫാല്ഗുനിഃ' ജഘാനാര്ജുനദായാദശ്ചതുര്ഭിശ്ചതുരോ ഹയാന്
ശല്യൻ യുദ്ധത്തിൽ അതിവേഗം അമ്പുകൾ വിട്ടപ്പോൾ, ഫാൽഗുനിയുടെ മകൻ മൂർച്ചയുള്ള ഒരു ഭല്ലംകൊണ്ട് അവന്റെ വില്ല് തകർത്തു; പിന്നെ, നാലു അമ്പുകൾകൊണ്ട് അവന്റെ നാലു കുതിരകളെയും കൊല്ലിച്ചു.
ഭൂരിശ്രവാശ്ച ശല്യശ്ച ദ്രൌണിഃ സാംയമനിഃ ശലഃ। നാഭ്യവര്തന്തം സംരബ്ധാഃ കാര്ഷ്ണേര്ബാഹുബലോദയാത്
ഭൂരിശ്രവാസും, ശല്യനും, ദ്രോണന്റെ മകനും, സൗമ്യന്റെ മകനും, ശലനും — ഇവർക്ക് കൃഷ്ണപുത്രന്റെ ഉയരുന്ന ബാഹുബലത്തെ നേരിടാൻ കഴിയില്ലായിരുന്നു, എത്രയോ കോപം ഉണ്ടായിരുന്നാലും.
തതസ്ത്രിഗര്താ രാജേന്ദ്ര മദ്രാശ്ച സഹ കേകയൈഃ । പഞ്ചവിംശതിസാഹസ്രാസ്തവ പുത്രേണ ചോദിതാഃ
അതിനുശേഷം, രാജാവേ, ത്രിഗർത്തന്മാരും, മദ്രരാജാവും, കേകയന്മാരും — ഇരുപത്തയ്യായിരം പേർ — നിന്റെ മകന്റെ പ്രേരണയോടെ മുന്നേറി.
ധനുര്വേദവിദോ മുഖ്യാ അജേയാഃ ശത്രുഭിര്യുധി। സഹ പുത്രം ജിഘാംസന്തം പരിവവ്രുഃ കിരീടിനമ്
വില്ലിനുപറ്റിയ ശാസ്ത്രത്തിൽ പ്രാവീണ്യമുള്ള, യുദ്ധത്തിൽ ശത്രുക്കൾക്ക് കീഴടക്കാനാവാത്ത പ്രധാനികൾ, കിരീടധാരിയെ ചുറ്റി, നിന്റെ മകനെ കൊല്ലാൻ ഉദ്ദേശിച്ചുകൊണ്ടു.
തൌ തു തത്ര പിതാപുത്രൌ പരിക്ഷിപ്തൌ മഹാരഥൌ । ദദര്ശ രാജന്പാഞ്ചല്യഃ സേനാപതിരരിന്ദമ
അവിടെ, മഹാരഥികളായ അച്ഛനും മകനും ചുറ്റും പടയാളികൾകൊണ്ട് വളഞ്ഞിരിക്കുമ്പോൾ, പാഞ്ചാല്യനായ സേനാനായകൻ അവരെ കണ്ടു.
സ വാരണരഥോഘാനാം സഹസ്രൈര്ബഹുഭിര്വൃതഃ। വാജിഭിഃ പത്തിഭിശ്ചൈവ വൃതഃ ശതസഹസ്രശഃ
അവൻ ആയിരക്കണക്കിന് ആനകളും രഥങ്ങളും, ലക്ഷക്കണക്കിന് കുതിരകളും പടയാളികളും ചുറ്റിപ്പറ്റിയിരുന്നു.
പാരാവതാശ്വഃ സ രഥമാസ്ഥായ പരവീരഹാ' ധനുര്വിഷ്ഫാര്യ സംക്രുദ്ധോ നോദയിത്വാ ച വാഹിനീമ് । യയൌ തം മദ്രകാനീകം കേകയാംശ്ച പരംതപ
പാരാവതവർണ്ണമായ കുതിരകളിൽ കയറി, ശത്രുക്കളെ സംഹരിക്കുന്നവൻ, അമ്പു വലിച്ച് കോപത്തോടെ തന്റെ സൈന്യത്തെ ഉണർത്തി, മദ്രകരും കേകയരും ഉള്ള വിഭാഗങ്ങളിലേക്ക് മുന്നേറി.
തേന കീര്തിമതാ ഗുപ്തമനീകം ദൃഢധന്വനാ। സംരബ്ധരഥനാഗാശ്വം യോത്സ്യമാനമശോഭത
പ്രശസ്തനും ദൃഢമായ ധനുസ്സുള്ളവനും ആയ അവൻ, തന്റെ വിഭാഗത്തെ സംരക്ഷിച്ച്, യുദ്ധത്തിനായി തയ്യാറായ രഥങ്ങളും ആനകളും കുതിരകളും ഒപ്പം തിളങ്ങി നിന്നു.
സോഽര്ജുനപ്രമുഖേ യാന്തം പാഞ്ചാലകുലവര്ധനഃ । ത്രിഭിഃ ശാരദ്വതം ബാണൈര്ജത്രദേശേ സമാര്പയത്
അർജുനന്റെ മുമ്പിൽ പാഞ്ചാലവംശത്തിന്റെ മഹിമയായവൻ മുന്നേറുമ്പോൾ, ശാരദ്വതന്റെ മകനെ മൂന്നു അമ്പുകൾകൊണ്ട് കഴുത്തിന് സമീപം വെട്ടി.
തതഃ സ മദ്രകാന്ഹത്വാ ദശൈവ ദശഭിഃ ശരൈഃ । പൃഷ്ഠരക്ഷം ജഘാനാശു ഭല്ലേന കൃതവര്മണഃ
അതിനുശേഷം, പത്ത് മദ്രയോദ്ധാക്കളെ പത്ത് അമ്പുകൾകൊണ്ട് സംഹരിച്ചു, ഉടനെ കൃതവർമയുടെ പിൻരക്ഷകരെ മൂർച്ചയുള്ള ഒരു അമ്പുകൊണ്ട് വീഴ്ത്തി.
ദമനം ചാപി ദായാദം പൌരവസ്യ മഹാത്മനഃ । ജഘാന വിമലാഗ്നേണ നാരാചേന പരംതപഃ
ശക്തനായ പൗരവന്റെ ഉത്തമപുത്രനായ ദമനനെയും, തീപോലെ തിളങ്ങുന്ന ഇരുമ്പ് അമ്പുകൊണ്ട് സംഹാരകൻ കൊല്ലി.
തതഃ സാംയമനേഃ പുത്രഃ പാഞ്ചാല്യം യുദ്ധദുര്മദമ് । അവിധ്യത്രിംശതാ ബാണൈര്ദശഭിശ്ചാസ്യ സാരഥിമ്
അതിനുശേഷം, സംയമനിയുടെ മകൻ, യുദ്ധത്തിൽ ക്രുദ്ധനായി, പാഞ്ചാല്യനായ സേനാനായകനെ മുപ്പത് അമ്പുകൾകൊണ്ടും അവന്റെ സാരഥിയെ പത്ത് അമ്പുകൾകൊണ്ടും തുളച്ചു.
സോഽതിവിദ്ധോ മഹേഷ്വാസഃ സൃക്കിണീ പരിസംലിഹന്। ഭല്ലേന ഭൃശതീക്ഷ്ണേന നിചകര്താസ്യ കാര്മുകമ്
വളരെ വേദനയോടെ, ആ മഹാശരധനുര്ധാരിയായവൻ, വായ് ചുറ്റും നക്കിക്കൊണ്ട്, ശക്തിയേറിയ മൂർച്ചയുള്ള ഒരു അമ്പുകൊണ്ട് എതിരാളിയുടെ ധനുസ്സു വെട്ടി.
അഥൈനം പഞ്ചവിംശത്യാ ക്ഷിപ്രമേവ സമാര്പയത് । അശ്വാംശ്ചാസ്യാവധീദ്രാജന്നുഭൌ തൌ പാര്ഷ്ണിസാരഥീ
അതിനുശേഷം, ഉടനെ ഇരുപത്തഞ്ച് അമ്പുകൾകൊണ്ട് അവനെ തുളച്ചു, രാജാവേ, അവന്റെ കുതിരകളെയും രണ്ട് സാരഥികളെയും കൊല്ലി.
സ ഹതാശ്വേ രതേ തിഷ്ഠന്ദദര്ശ ഭരതര്ഷഭ । പുത്രഃ സാംയമനേഃ പുത്രം പാഞ്ചാല്യസ്യ മഹാത്മനഃ
കുതിരകൾ കൊല്ലപ്പെട്ട രഥത്തിൽ നില്ക്കുമ്പോൾ, സംയമനിയുടെ മകൻ, മഹാത്മാവായ പാഞ്ചാല്യന്റെ മകനെ കണ്ടു, ഭാരതവംശത്തിലെ ഉത്തമനേ.
സ പ്രഗൃഹ്യ മഹാഘോരം നിസ്ത്രിംശവരമായസമ് । പദാതിസ്തൂര്ണമാനര്ച്ഛദ്രഥസ്യം പുരുഷര്ഷഭഃ
അവൻ ഭയങ്കരവും ഉത്തമവുമായ ഇരുമ്പ് വാൾ കൈയിൽ എടുത്ത്, കാലതാമസം കൂടാതെ, കാലിൽ നിന്ന് രഥത്തിലേക്ക് ചാടിപ്പോയി.