മഹാഭാരതമ്

മേനകാ നിരനുക്രോശാ വര്ധകീ ജനനീ തവ। യയാ ഹിമവതഃ പാദേ നിര്മാല്യവദുപേക്ഷിതാ

നിന്റെ അമ്മയായ മേനകാ കാരുണ്യമില്ലാത്തവളാണ്, നർത്തകിയാണ്, ഹിമവാന്റെ പാദത്തോട് ഉപേക്ഷിക്കപ്പെട്ട ഒരു മാലപോലെയാണ്.

സ ചാപി നിരനുക്രോശഃ ക്ഷത്രയോനിഃ പിതാ തവ। വിശ്വാമിത്രോ ബ്രാഹ്മണത്വേ ലുബ്ധഃ കാമപരായണഃ

നിന്റെ അച്ഛനും കാരുണ്യമില്ലാത്തവനാണ്, ക്ഷത്രിയവംശത്തിൽ ജനിച്ച വിഷ്വാമിത്രൻ, ബ്രാഹ്മണത്വം നേടാൻ ആഗ്രഹിക്കുകയും മോഹത്തിൽ മുഴുകുകയും ചെയ്യുന്നവൻ.

സുഷാവ സുരനാരീ മാം വിശ്വാമിത്രാദ്യഥേഷ്ടതഃ। അഹോ ജാനാമി തേ ജന്മ കുത്സിതം കുലടേ ജനൈഃ

ദേവതയായ സ്ത്രീ എന്നെ വിഷ്വാമിത്രനെ ഇഷ്ടാനുസരണം ജനിപ്പിച്ചു. അയ്യോ, ഞാൻ നിന്റെ ജനനം അറിയുന്നു, നീ ചീത്തവരിൽ നിന്നാണ് ജനിച്ചത്.

മേനകാഽപ്സരസാം ശ്രേഷ്ഠാ മഹര്ഷിശ്ചാപി തേ പിതാ। തയോരപത്യം കസ്മാത്ത്വം പുംശ്ചലീവാഭിഭാഷസേ

അപ്‌സരസുകളിൽ ശ്രേഷ്ഠയായ മേനകയും, മഹർഷിയായ അച്ഛനും നിനക്കുണ്ട്. അങ്ങനെ ഇരുവരുടെയും മകളായിട്ടും നീ എന്തിന് മോഹഭംഗിയായ സ്ത്രീപോലെ സംസാരിക്കുന്നു?

ജാതിശ്ചാപി നികൃഷ്ടോ തേ കുലീനേതി വിജല്പസേ। ജനയിത്വാ ത്വമുത്സൃഷ്ടാ കോകിലേന പരൈര്ഭൃതാ

നിന്റെ വംശം ഉന്നതമാണെന്നു നീ പറയുന്നു, പക്ഷേ നിന്റെ ജനനം താഴ്ന്നതാണ്. നിന്നെ ജനിപ്പിച്ച ശേഷം ഉപേക്ഷിച്ചു, കുയിലിന്റെ കുഞ്ഞിനെപോലെ മറ്റുള്ളവർ വളർത്തി.

അരിഷ്ടൈരിവ ദുര്ബദ്ധിഃ കണ്വോ വര്ധയിതാ പിതാ। അശ്രദ്ധേയമിദം വാക്യം യത്ത്വം ജല്പസി താപസി

കഷ്ടതയിൽ ജനിച്ചവനെപ്പോലെ, തെറ്റായ ചിന്തയുള്ള കണ്വൻ നിന്നെ വളർത്തി. തപസ്സുകാരിയേ, നീ പറയുന്ന വാക്കുകൾ വിശ്വസിക്കാനാവില്ല.

ബ്രുവന്തീ രാജസാന്നിധ്യേ ഗമ്യതാം യത്ര ചേച്ഛസി। `സുവര്ണമണിമുക്താനി വസ്ത്രാണ്യാഭരണാനി ച

രാജാവിന്റെ സന്നിധിയിൽ ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞ്, നീ എവിടേക്കും പോകൂ. 'ഇവിടെ പൊന്നും രത്നങ്ങളും മുത്തുകളും വസ്ത്രങ്ങളും ആഭരണങ്ങളും ഉണ്ട്.'

യദിഹേച്ഛസി ഭോഗാര്ഥം താപസി പ്രതിഗൃഹ്യതാമ്। നാഹം ത്വാം ദ്രഷ്ടുമിച്ഛാമി യഥേഷ്ടം ഗമ്യതാമിതഃ

നിനക്ക് ആസ്വാദനങ്ങൾ ആഗ്രഹമുണ്ടെങ്കിൽ, തപസ്സുകാരിയേ, ഇവ സ്വീകരിക്കൂ. ഞാൻ നിന്നെ കാണാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നില്ല; നിന്നെ ഇഷ്ടമുള്ളിടത്തേക്ക് പോകൂ.

രാജന്സര്ഷപമാത്രാണി പരച്ഛിദ്രാണി പശ്യസി। ആത്മനോ ബില്വമാത്രാണി പശ്യന്നപി ന പശ്യസി

രാജാവേ, നീ മറ്റുള്ളവരുടെ തെറ്റുകൾ എള്ള് വിത്തുപോലെയാണ് കാണുന്നത്; എന്നാൽ, സ്വന്തം തെറ്റുകൾ വലിയ ബില്വഫലത്തോളം കണ്ടാലും കാണാത്തവനാണ് നീ.

മേനകാ ത്രിദശേഷ്വേവ ത്രിദശാശ്ചാനു മേനകാമ്। മമൈവോദ്രിച്യതേ ജന്മ ദുഷ്യന്ത തവ ജന്മതഃ

മേനകാ ദേവതകളുടെ ഇടയിലാണു്, ദേവതകളും മേനകയോടൊപ്പം. ദുശ്യന്താ, നിന്റെ ജനനത്തേക്കാൾ എന്റെ ജനനം ഉന്നതമാണ്.

ക്ഷിതൌ ചരസി രാജംസ്ത്വമന്തരിക്ഷേ ചരാമ്യഹമ്। ആവയോരന്തരം പശ്യ മേരുസര്ഷപയോരിവ

രാജാവേ, നീ ഭൂമിയിൽ നടക്കുന്നു, ഞാൻ ആകാശത്തിൽ സഞ്ചരിക്കുന്നു; നമ്മുടെ ഇടയിൽ മേരുപർവതത്തിന്റെയും എള്ള് വിത്തിന്റെയും അകലംപോലെയാണ് വ്യത്യാസം.

മഹേന്ദ്രസ്യ കുബേരസ്യ യമസ്യ വരുണസ്യ ച। ഭവനാന്യനുസംയാമി പ്രഭാവം പശ്യ മേ നൃപ

ഞാൻ ഇന്ദ്രന്റെ, കുബേരന്റെ, യമന്റെ, വരുണന്റെ മഹലുകൾ സന്ദർശിച്ചിട്ടുണ്ട്. രാജാവേ, എന്റെ ശക്തി നീ കാണുക.

പുരാ നരവരഃ പുത്ര ഉര്വശ്യാം ജനിതസ്തദാ। ആയുര്നാമ മഹാരാജ തവ പൂര്വപിതാമഹഃ

പൊലിഞ്ഞവരിൽ ശ്രേഷ്ഠനായ രാജാവേ, പുരാതനകാലത്ത് ഊർവശിയിൽ നിന്ന് ആയുസ് എന്നൊരു മകൻ ജനിച്ചു. അവൻ തന്നെയാണ് നിന്റെ പുരാതന പിതാമഹൻ.

മഹര്ഷയശ്ച ബഹവഃ ക്ഷത്രിയാശ്ച പരന്തപാഃ। അപ്സരഃസു ഋഷീണാം ച മാതൃദോഷോ ന വിദ്യതേ

മഹർഷിമാരും ശക്തരായ ക്ഷത്രിയന്മാരും പലരും അപ്പ്സരസ്സുകളിൽ നിന്ന് ജനിച്ചിട്ടുണ്ട്. മഹർഷിമാരുടെ കാര്യത്തിൽ ഇങ്ങനെയുള്ള മാതൃത്വത്തിൽ ഒരു കുറ്റവുമില്ല.

സത്യശ്ചാപി പ്രവാദോഽയം പ്രവക്ഷ്യാമി ച തേ നൃപ। നിദര്ശനാര്ഥം ന ദ്വേഷാച്ഛ്രുത്വാ തത്ക്ഷന്തുമര്ഹസി

രാജാവേ, ഞാൻ ഒരു സത്യമായുള്ള പ്രചാരണം നിനക്ക് പറയാം. ഉദാഹരണത്തിന് വേണ്ടി മാത്രമാണ് ഇത് പറയുന്നത്, വെറുപ്പുകൊല്ല; കേട്ടാൽ ക്ഷമിക്കണം.

വിരൂപോ യാവദാദര്ശേ നാത്മനോ വീക്ഷതേ മുഖമ്। മന്യതേ താവദാത്മാനമന്യേഭ്യോ രൂപവത്തരമ്

ഒരു രൂപഭംഗം ഇല്ലാത്തവൻ കണ്ണാടിയിൽ തന്റെ മുഖം കാണുന്നതുവരെ, അവൻ തന്നെ മറ്റുള്ളവരെക്കാൾ ഭംഗിയുള്ളവൻ എന്നു കരുതുന്നു.

യദാ തു രൂപമാദര്ശേ വിരൂപം സോഽഭിവീക്ഷതേ। തദാ ഹ്രീമാംസ്തു ജാനീയാദന്തരം നേതരം ജനമ്

പക്ഷേ, അവൻ കണ്ണാടിയിൽ തന്റെ ഭംഗിയില്ലാത്ത രൂപം കണ്ടാൽ, അപ്പോൾ അവൻ അകത്തുതന്നെ ലജ്ജിക്കുന്നു, അത് മറ്റുള്ളവരെ കാണിച്ചിട്ടല്ല.

അതീവ രൂപസംപന്നോ ന കംചിദവമന്യതേ। അതീവ ജല്പന്ദുര്വാചോ ഭവതീഹ വിഹേതുകഃ

വളരെ ഭംഗിയുള്ളവൻ ആരെയും അവഹേളിക്കാറില്ല. പക്ഷേ, അതികം സംസാരിക്കുകയും കഠിനമായി പറയുകയും ചെയ്യുന്നവൻ ഇവിടെ പ്രശ്നം സൃഷ്ടിക്കും.

പാംസുപാതേന ഹൃഷ്യന്തി കുഞ്ജരാ മദശാലിനഃ। തഥാ പരിവദന്നന്യാന്ഹൃഷ്ടോ ഭവതി ദുര്മതിഃ

മദം നിറഞ്ഞ ആനകൾക്ക് പൊടി വീഴുമ്പോൾ സന്തോഷം തോന്നുന്നതുപോലെ, മറ്റുള്ളവരെ അപവാദം പറയുമ്പോൾ ദുഷ്ടൻ സന്തോഷിക്കുന്നു.

സത്യധര്മച്യുതാത്പുംസഃ ക്രുദ്ധാദാശീവിഷാദിവ। സുനാസ്തികോപ്യുദ്വിജതേ ജനഃ കിം പുനരാസ്തികഃ

സത്യവും ധർമ്മവും വിട്ടുപോയവനെ, വിഷം നിറഞ്ഞ കോപമുള്ള പാമ്പിനെ പോലെ, വിശ്വസിക്കാത്തവരും ഭയപ്പെടുന്നു; വിശ്വാസമുള്ളവർക്ക് എത്രയോ അധികം.

സ്വയമുത്പാദ്യ പുത്രം വൈ സദൃശം യോഽവമന്യതേ। തസ്യ ദേവാഃ ശ്രിയം ഘ്നന്തി തത്രൈനം കലിരാവിശേത്

തനിക്കു തുല്യനായ മകനെ പ്രസവിച്ചിട്ടും അവനെ അവഹേളിക്കുന്നവന്റെ ഐശ്വര്യം ദേവന്മാർ നശിപ്പിക്കും, അവനിൽ ദുർഭാഗ്യം കയറും.

അഭവ്യേഽപ്യനൃതേഽശുദ്ധേ നാസ്തികേ പാപകര്മണി। ദുരാചാരേ കലിര്ഹ്യാശു ന കലിര്ധര്മചാരിഷു

അയോഗ്യനും, അസത്യവാദിയും, അശുദ്ധനും, ദുഷ്ടപ്രവൃത്തിയുള്ളവനും, ദുഷ്ചരിത്രനുമാണ് ദുർഭാഗ്യം വേഗത്തിൽ പിടിയാക്കുന്നത്; ധർമ്മത്തിൽ നിലകൊള്ളുന്നവരിൽ അല്ല.

മൂര്ഖോ ഹി ജല്പതാം പുംസാം ശ്രുത്വാ വാചഃ ശുഭാശുഭാഃ। അശുഭം വാക്യമാദത്തേ പുരീഷമിവ സൂകരഃ

മൂഢൻ, മറ്റുള്ളവരുടെ നല്ലതോ ചീത്തയോ വാക്കുകൾ കേട്ടാൽ, ചീത്ത വാക്കുകൾ മാത്രം സ്വീകരിക്കും; പന്നി മലമെടുക്കുന്നതുപോലെ.

പ്രാജ്ഞസ്തു ജല്പതാം പുംസാം ശ്രുത്വാ വാചഃ ശുഭാശുഭാഃ। ഗുണവദ്വാക്യമാദത്തേ ഹംസഃ ക്ഷീരമിവാമ്ഭസി

പക്ഷേ, പ്രജ്ഞാവാനായവൻ മറ്റുള്ളവരുടെ നല്ലതോ ചീത്തയോ വാക്കുകൾ കേട്ടാൽ, നല്ലത് മാത്രം സ്വീകരിക്കും; ഹംസം വെള്ളത്തിൽ നിന്ന് പാലെടുത്തുപോലെ.

ആത്മനോ ദുഷ്ടഭാവത്വം ജാനന്നീചോഽപ്രസന്നധീഃ। പരേഷാമപി ജാനാതി സ്വധര്മസദൃശാന്ഗുണാന്

താൻ ദുഷ്ടസ്വഭാവിയാണെന്ന് അറിയുന്നവൻ, മനസ്സിൽ സന്തോഷം ഇല്ലാതെ താഴ്ന്നവനായി, മറ്റുള്ളവരിൽ അവരുടെ സ്വഭാവത്തിനും ധർമ്മത്തിനും യോജിച്ച ഗുണങ്ങൾ തിരിച്ചറിയുന്നു.

ദഹ്യമാനാസ്തു തീവ്രേണ നീചാഃ പരയശോഗ്നിനാ। അശക്താസ്തദ്ഗതിം ഗന്തും തതോ നിന്ദാം പ്രകുര്വതേ

മറ്റുള്ളവരുടെ പ്രശസ്തിയുടെ തീയിൽ കത്തുന്ന താഴ്ന്നവർ, ആ നിലയിലേക്ക് എത്താൻ കഴിയാത്തതിനാൽ, അവരേ അപവാദം പറയാൻ തുടങ്ങുന്നു.

അന്യാന്പരിവദന്സാധുര്യഥാ ഹി പരിതപ്യതേ। തഥാ പരിവദന്നന്യാന്ഹൃഷ്ടോ ഭവതി ദുര്ജനഃ

മറ്റുള്ളവർ അപവാദം പറയുമ്പോൾ സദ്ഗുണശാലികൾക്ക് എങ്ങനെ വേദനയുണ്ടാവുന്നുവോ, അതുപോലെ തന്നെ ദുഷ്ടൻ മറ്റുള്ളവരെ അപവാദം പറയുമ്പോൾ സന്തോഷിക്കുന്നു.

അപവാദരതാ മൂര്ഖാ ഭവന്തി ഹി വിശേഷതഃ। നാപവാദരതാഃ സന്തോ ഭവന്തി സ്മ വിശേഷതഃ

മൂഢന്മാർക്ക് പ്രത്യേകിച്ച് അപവാദം പറയുന്നതിൽ ആസ്വാദനമുണ്ട്; സദ്ഗുണശാലികൾക്ക് അപവാദത്തിൽ ഒരിക്കലും ആസ്വാദനമില്ല.

അഭിവാദ്യ യഥാ വൃദ്ധാന്സാധുര്ഗച്ഛതി നിര്വൃതിമ്। ഏവം സജ്ജനമാക്രുശ്യ മൂര്ഖോ ഭവതി നിര്വൃതഃ

സദ്ഗുണശാലി മുതിർന്നവരെ ആദരിച്ച് അഭിവാദ്യം ചെയ്താൽ എങ്ങനെ സന്തോഷം അനുഭവിക്കുന്നുവോ, അതുപോലെ തന്നെ മൂഢൻ നല്ലവരെ അപമാനിച്ചാൽ സന്തോഷം അനുഭവിക്കുന്നു.