ശ്രുതായുരമ്ബഷ്ഠപതിശ്ച രാജാ വിന്ദാനുവിന്ദൌ ച സുദക്ഷിണശ്ച। പ്രാച്യാശ്ച സൌവീരഗണാശ്ച സര്വേ വസാതയഃ ക്ഷുദ്രകമാലവാശ്ച
ശ്രുതായുസ്, അംബഷ്ടരുടെ അധിപൻ, രാജാവ്, വിന്ധ്യനും അനുവിന്ദനും, സുധക്ഷിണനും, കിഴക്കൻ ദേശക്കാരും സൗവീരരുടെയും കൂട്ടങ്ങളും, വസാതന്മാരും ക്ഷുദ്രകന്മാരും മാളവന്മാരും — ഇവർ എല്ലാം അവിടെ ഉണ്ടായിരുന്നു.
കിരീടിനം ത്വരമാണാഭിസ്രു- ര്നിദേശഗാഃ ശാന്തനവസ്യ രാജ്ഞഃ। തം വാജിപാദാതരഥൌഘജാലൈ- രനേകസാഹസ്രശതൈര്ദദര്ശ
അവരൊക്കെയും, ശാന്തനുവിന്റെ പുത്രന്റെ ആജ്ഞ അനുസരിച്ച്, കിരീടധാരിയെ നേരെ വേഗത്തിൽ മുന്നോട്ട് പോന്നു; അവൻ അശ്വങ്ങൾ, ആനകൾ, രഥങ്ങൾ എന്നിങ്ങനെ അനവധി ആയിരങ്ങൾകൊണ്ടു ചുറ്റപ്പെട്ടിരിക്കുന്നതും കണ്ടു.
കിരീടിനം സംപരിവാര്യമാണം ശിനേര്നപ്താ വാരണയൂഥപൈശ്ച। തതസ്തു ദൃഷ്ട്വാര്ജുനവാസുദേവൌ പദാതിനാഗാശ്വരഥൈഃ സമന്താത്
കിരീടധാരിയെ ശിനിയുടെ മകനും ആനപ്പടകളുടെ നായകരും ചുറ്റിനിൽക്കുമ്പോൾ, അർജുനനും വാസുദേവനും പടയാളികളും ആനകളും കുതിരകളും രഥങ്ങളും കൊണ്ട് എല്ലാടും ചുറ്റപ്പെട്ടിരിക്കുന്നതും അവിടെ കണ്ടു.
അഭിദ്രുതൌ ശസ്ത്രഭൃതാം വരിഷ്ഠൌ ശിനിപ്രവീരോഽഭിസസാര തൂര്ണമ്। സ താന്യനീകാനി മഹാധനുഷ്മാന് ശിനിപ്രവീരഃ സഹസാഽഭിപത്യ
ശസ്ത്രധാരികളിൽ ഏറ്റവും ശ്രേഷ്ഠനായ ശിനിയുടെ വീരൻ അതിവേഗം മുന്നോട്ട് ഓടിച്ചു; ആ മഹാബാണധാരി അപ്രത്യക്ഷമായി ആ സൈന്യങ്ങളിലേക്കു പെട്ടെന്നു ആക്രമിച്ചു.
ചകാര സാഹായ്യമഥാര്ജുനസ്യ വിഷ്ണുര്യഥാ വൃത്രനിഷൂദനസ്യ। വിശീര്ണനാഗാശ്വരഥധ്വജൌഘം ഭീഷ്മേണ വിത്രാസിതസര്വയോധമ്
അവൻ അർജുനന് സഹായം ചെയ്തു, വിഷ്ണു വൃത്രനെ സംഹരിച്ചതുപോലെ; ആനകളും കുതിരകളും രഥങ്ങളും പതാകകളും തകർന്നു വീണു, ഭീഷ്മൻ ഭയപ്പെടുത്തിയത് കൊണ്ടു എല്ലാ യോദ്ധാക്കളും ഭയന്നു.
യുധിഷ്ഠിരാനീകമഭിദ്രവന്തം പ്രോവാച സംദൃശ്യ ശിനിപ്രവീരഃ । ക്വ ക്ഷത്രിയാ യാസ്യഥ നൈഷ ധര്മഃ സതാം പുരസ്താത്കഥിതഃ പുരാണൈഃ
യുധിഷ്ഠിരന്റെ സൈന്യം മുന്നോട്ട് വരുന്നത് കണ്ട ശിനിയുടെ വീരൻ പറഞ്ഞു: 'ക്ഷത്രിയന്മാരേ, നിങ്ങൾ എവിടേക്കാണ് പോവുന്നത്? ഇതാണ് പുരാതനകാലത്ത് മഹാന്മാർ പറഞ്ഞ സത്പുരുഷരുടെ ധർമ്മമോ?'
മാ സ്വാം പ്രതിജ്ഞാം ത്യജത പ്രവീരാഃ സ്വം വീരധര്മം പരിപാലയധ്വമ്। താന്വാസവാനന്തരജോ നിശാമ്യ നരേന്ദ്രമുഖ്യാന്ദ്രവതഃ സമന്താത്
'മഹാവീരന്മാരേ, നിങ്ങളുടെ പ്രതിജ്ഞ ഉപേക്ഷിക്കരുത്! നിങ്ങളുടെ വീരധർമ്മം കാത്തുസൂക്ഷിക്കൂ!' ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞപ്പോൾ, അനന്തന്റെ മകൻ, രാജാക്കന്മാർ എല്ലാടും ഓടിപ്പോകുന്നത് കണ്ടു.
പാര്ഥസ്യ ദൃഷ്ടവാ മൃദുയുദ്ധാതാം ച ഭീഷ്മം ച സങ്ഖ്യേ സമുദീര്യമാണമ്। അമൃഷ്യമാണഃ സ തതോ മഹാത്മാ യശസ്വിനം സര്വദശാര്ഹഭര്താ
പാർഥന്റെ മൃദുവായ യുദ്ധവും ഭീഷ്മൻ പോരിൽ ഉത്സാഹം കാണിക്കുന്നതും കണ്ട മഹാത്മാവും പ്രശസ്തനായ ദശാർഹരുടെ നാഥനും അതു സഹിക്കാനാവാതെ നിന്നു.
ഉവാച ശൈനേയമഭിപ്രശംസന് ദൃഷ്ട്വാ കുരൂനാപതതഃ സമഗ്രാന്। യേ യാന്തി തേ യാന്തു ശിനിപ്രവീര യേഽപി സ്ഥിതാഃ സാത്വത തേഽപി യാന്തു
കൗരവർ മുഴുവൻ ആക്രമിച്ചു വരുന്നത് കണ്ടു, ശിനിയുടെ പുത്രനെ പ്രശംസിച്ച് പറഞ്ഞു: 'പോകുന്നവർ പോവട്ടെ ശിനിയുടെ വീരാ; നില്ക്കുന്ന സാത്വതന്മാരും പോവട്ടെ!'
ഭീഷ്മം രഥാത്പശ്യ നിപാത്യമാനം ദ്രോണം ച സങ്ഖ്യേ സഗണം മയാഽദ്യ। ന സാരഥേഃ സാത്വത കൌരവാണാം ക്രുദ്ധസ്യ മുച്യേത രണേഽദ്യ കശ്ചിത്
'ഭീഷ്മൻ രഥത്തിൽ നിന്ന് വീഴുന്നതും, ദ്രോണനും അവന്റെ കൂട്ടരും ഇന്നെൻ്റെ കൈകൊണ്ട് പോരിൽ വീഴുന്നതും കാണുക; സാത്വതാ, ഇന്നെൻ്റെ കോപത്തിൽ ഒരു കൗരവരഥിയും പോരിൽ രക്ഷപ്പെടുകയില്ല!'
തസ്മാദഹം ഗൃഹ്യ രഥാങ്ഗമുഗ്രം പ്രാണം ഹരിഷ്യാമി മഹാവ്രതസ്യ। നിഹത്യ ഭീഷ്മം സഗണം തഥാജൌ ദ്രോണം ച ശൈനേയ രഥപ്രവീരൌ
'അതിനാൽ ഞാൻ ഈ ഭയങ്കരമായ ചക്രം എടുത്ത്, ആ മഹാവ്രതന്റെ പ്രാണൻ എടുത്തുകളയും; ഭീഷ്മനെയും അവന്റെ കൂട്ടരെയും, അങ്ങനെ തന്നെ ദ്രോണനെയും പോരിൽ കൊല്ലും, ശിനിയുടെ പുത്രാ, ആ രഥശ്രേഷ്ഠന്മാരെ.'
സംപാദയിഷ്യാമ്യഹമദ്യ ഹൃഷ്ടഃ
'ഇത് ഞാൻ ഇന്ന് സന്തോഷത്തോടെ സാധിപ്പിക്കും!'
ഇതീദമുക്ത്വാ സ മഹാനുഭാവഃ സസ്മാര ചക്രം നിശിതം പുരാണമ്। സുദര്ശനം ചിന്തിതമാത്രമേവ തസ്യാഗ്രഹസ്തം സ്വയമാരുരോഹ
ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞ് ആ മഹാത്മാവ് പുരാതനമായ, മൂർച്ചയുള്ള സുധർശനചക്രം ഓർത്തു; ആ ചക്രം ചിന്തിച്ചുമാത്രം അവന്റെ കൈയിൽ സ്വയം എത്തി.
തച്ചക്രപദ്മം പ്രഗൃഹീതമാജൌ രരാജ നാരായണബാഹുനാലമ്। യഥാദിപദ്മം തരുണാര്കവര്ണം രരാജ നാരായണനാഭിജാതമക്
പോരിൽ നാരായണന്റെ ബലമുള്ള കൈയിൽ പിടിച്ചിരുന്ന ആ ചക്രം, പുതുമഞ്ഞ് നിറമുള്ള കമലപുഷ്പംപോലെ പ്രകാശിച്ചു; അതു നാരായണന്റെ നാഭിയിൽ നിന്നു ജനിച്ച കമലപുഷ്പംപോലെ തിളങ്ങി.
തത്കൃഷ്ണകോപോദയസൂര്യബുദ്ധം ക്ഷുരാന്തതീക്ഷ്ണാഗ്രസുജാതപത്രമ്। തേസ്യൈവ ദേഹോരുസരഃപ്രരൂഢം രരാജ നാരായണബാഹുനാലമ്
കൃഷ്ണന്റെ കോപം കൊണ്ടു ജ്വലിച്ച, വെട്ടിനുറുങ്ങുന്ന അറ്റവും മനോഹരമായ ദളങ്ങളും ഉള്ള ആ ചക്രം, അവന്റെ തന്നെ ദേഹത്തിൽ നിന്നു ഉദിച്ചതുപോലെ, നാരായണന്റെ ബലമുള്ള കൈയിൽ അത്ഭുതമായി തിളങ്ങി.
വേഗേന കൃഷ്മഃ പ്രസസാര ഭീഷ്മമ്
കൃഷ്ണൻ വേഗത്തിൽ ഭീഷ്മനെ നേരെ ഓടിപ്പോയി.
ഘനോ യഥാ ഖേ തഡിതാവനദ്ധഃ
ആകാശത്ത് മിന്നൽപറ്റിയ മേഘംപോലെ.
തമാത്തചക്രം പ്രണദന്തമുച്ചൈഃ ക്രുദ്ധം മഹേന്ദ്രാവരജം സമീക്ഷ്യ । സര്വാണി ഭൂതാനി ഭൃശം വിനേദുഃ ക്ഷയം കുരൂണാമിവ ചിന്തയിത്വാ
ചക്രം കൈവശം എടുത്ത്, ഉച്ചത്തിൽ മുഴങ്ങി, കോപത്തോടെ, മഹേന്ദ്രന്റെ സഹോദരനായ അവനെ കണ്ടപ്പോൾ, എല്ലാ ജീവികളും കൗരവരുടെ നാശം ഓർത്ത് ഭയത്തോടെ നിലവിളിച്ചു.
സ വാസുദേവഃ പ്രഗൃഹീതചക്രഃ സംവര്തയിഷ്യന്നിവ സര്വലോകമ്। അഭ്യുത്പതഁല്ലോകഗുരുര്ബഭാസേ ഭൂതാനി ധക്ഷ്യന്നിവ ധൂമകേതുഃ
വാസുദേവൻ ചക്രം കൈവശമാക്കി, ലോകങ്ങളെല്ലാം നശിപ്പിക്കാൻ പോകുന്നവനെന്നപോലെ പ്രകാശിച്ചു. ലോകഗുരുവായ അവൻ ഉയർന്ന്, എല്ലാ ജീവികളെയും ദഹിപ്പിക്കാൻ പോകുന്ന ഒരു ധൂമകേതുവിനെപ്പോലെ തോന്നിച്ചു.
ഗോവിന്ദമാജാവവിമൂഢചേതാഃ
യുദ്ധഭൂമിയിൽ മനസ്സു മങ്ങിയവരായി അവർ ഗോവിന്ദനിലേക്ക് ഓടിയെത്തി.
ഏഹ്യേഹി ദേവേശ ജഗന്നിവാസ നമോസ്തു തേ മാധവ ചക്രപാണേ। പ്രസഹ്യ മാം പാതയ ലോകനാഥ രഥോത്തമാത്സര്വശരണ്യ സങ്ഖ്യേ
വരൂ വരൂ ദേവന്മാരുടെ നാഥാ, ലോകത്തിന് ആശ്രയമായവനേ! മാധവാ, ചക്രധാരിയേ, നമസ്കാരം. ലോകനാഥാ, എല്ലാം ആശ്രയിക്കുന്നവനേ, ഈ യുദ്ധത്തിൽ എന്നെ അതിക്രമിച്ച് ഈ ഉത്തമരഥത്തിൽ നിന്ന് തള്ളിക്കളയൂ.
ത്വയാ ഹതസ്യാപി മമാഽദ്യ കൃഷ്ണ ശ്രേയഃ പരിസ്മിന്നിഹ ചൈവ ലോകേ। സംഭാവിതോഽസ്മ്യന്ധകവൃഷ്ണിനാഥ ലോകൈസ്ത്രിഭിര്വീര തവാഭിയാനാത്
കൃഷ്ണാ, ഇന്നെനിക്കു നിന്റെ കയ്യിൽ മരണമുണ്ടായാലും, ഈ ലോകത്തും പരലോകത്തും അതു എനിക്കു നല്ലതായിരിക്കും. അന്ധകവൃഷ്ണികളുടെ നാഥനായ നീയും, മൂന്നു ലോകങ്ങളിലെവരും, വീരനായ നിന്റെ ആക്രമണത്തിലൂടെ എനിക്ക് ബഹുമാനം ലഭിച്ചു.
രഥാദവപ്ലുത്യ തതസ്ത്വരാവാന് പാര്ഥോഽപ്യനുദ്രുത്യ യദുപ്രവീരമ്। ജഗ്രാഹ പീനോത്തമലമ്ബബാഹും ബാഹ്വോര്ഹരിം വ്യായതപീനബാഹുഃ
അപ്പോൾ പാർത്ഥൻ വേഗത്തിൽ രഥത്തിൽ നിന്ന് ചാടിപ്പുറപ്പെട്ടു. യദുക്കളുടെ ശ്രേഷ്ഠനായ ഹരിയെ പിന്തുടർന്ന്, തന്റെ ശക്തമായ നീളമുള്ള കൈകളാൽ അവന്റെ പുഷ്ടമായ കൈകളിൽ പിടിച്ചു.
നിഗൃഹ്യമണാശ്ച തദാഽഽദിദേവോ ഭൃശ സരോഷഃ കില നാമ യോഗീ । ആദായ വേഗേന ജഗാമ വിഷ്ണു- ര്ജിഷ്ണും മഹാവാത ഇവൈകവൃക്ഷമ്
അപ്പോൾ അതിദേഹവാനായ ദേവൻ, അതിയായ കോപത്തോടെ അർജുനന്റെ പിടിയിൽ നിന്നു വിട്ട് വേഗത്തിൽ നീങ്ങി, മഹാവായുവിനേക്കാൾ വേഗത്തിൽ ജിഷ്ണുവിന്റെ ദിശയിലേക്ക് വിഷ്ണുവിനെപ്പോലെ ചലിച്ചു.
പാര്ഥസ്തു വിഷ്ടഭ്യ ബലേന പാദൌ ഭീഷ്മാന്തികം തൂര്ണമഭിദ്രവന്തമ്। ബലാന്നിജഗ്രാഹ ഹരിം കിരീടീ പദേഽഥ രാജന്ദശമേ കഥംചിത്
പാർത്ഥൻ തന്റെ കാലുകൾ ശക്തിയോടെ നിലനിർത്തി, ഭീഷ്മന്റെ അടുത്തേക്ക് വേഗത്തിൽ ഓടിയെത്തുന്ന കിരീടധാരിയായ ഹരിയെ ബലപ്രയാസത്തോടെ പത്താമത്തെ പടിയിൽ എങ്കിലും പിടിച്ചു, രാജാവേ.
അവസ്ഥിതം ച പ്രണിപത്യ കൃഷ്ണം പ്രീതോഽര്ജുനഃ കാഞ്ചനചിത്രമാലീ। ഉവാച കോപേ പ്രതിസംഹരേതി ഗതിര്ഭവാന്കേശവ പാണ്ഡവാനാമ്
പർണ്ണമാല ധരിച്ച അർജുനൻ, സ്ഥിതപ്രജ്ഞനായ കൃഷ്ണന് നമസ്കരിച്ചു. സന്തോഷവും കോപവും ചേർന്ന മനസ്സോടെ അവൻ പറഞ്ഞു: 'കേശവാ, പിന്വാങ്ങൂ, നീ പാണ്ഡവരുടെ ആശ്രയമാണ്.'
ന ഹാസ്യതേ കര്മ യഥാപ്രതിജ്ഞം പുത്രൈഃ ശപേ കേശവ സോദരൈശ്ച । അന്തം കരിഷ്യാമി യഥാ കുരൂണാം ത്വയാഽഹമിന്ദ്രാനുജസംപ്രയുക്തഃ
കേശവാ, ഞാൻ എന്റെ മക്കളെയും സഹോദരന്മാരെയും സാക്ഷിയായി ചൊല്ലുന്നു, ഞാൻ വാഗ്ദാനം ചെയ്തതുപോലെ ഈ കര്മ്മം പരാജയപ്പെടുകയില്ല. ഇന്ദ്രന്റെ അനുജനായ നിന്റെ സഹായത്തോടെ ഞാൻ കുരുക്കളുടെ അന്ത്യം വരുത്തും.
തതഃ പ്രതിജ്ഞാം സമയം ച തസ്യ ജനാര്ദനഃ പ്രീതമനാ നിശമ്യ। സ്ഥിതഃ പ്രിയേ കൌരവസത്തമസ്യ രഥം സചക്രഃ പുനരാരുരോഹ
അപ്പോൾ ജനാർദ്ദനൻ, അവന്റെ വാഗ്ദാനവും പ്രതിജ്ഞയും സന്തോഷത്തോടെ കേട്ടു, കൌരവശ്രേഷ്ഠന്റെ പ്രിയനായവന്റെ അടുത്ത് നിന്നു, ചക്രം കൈവശമാക്കി വീണ്ടും രഥത്തിൽ കയറി.
തതഃ പ്രതിജ്ഞാം സമവാപ്യ ഭീഷ്മഃ കൃതാഞ്ചലിഃ സ്തുത്യമഥാകരോദ്വൈ । ത്രൈവിക്രമേ യസ്യ വപുര്ബഭാസേ തഥൈവ ദൃഷ്ട്വാ തു സമുഞ്ജ്വലന്തമ്
അപ്പോൾ ഭീഷ്മൻ തന്റെ പ്രതിജ്ഞ നിറവേറ്റി, കൈകൂപ്പി അവനെ സ്തുതിച്ചു. ത്രിവിക്രമനായി ത്രിവടി എടുത്തപ്പോൾ എങ്ങനെ പ്രകാശിച്ചുവോ, അങ്ങനെ തന്നെ അവനെ ദീപ്തിയോടെ കാണുമ്പോൾ.
പ്രഗൃഹ്യ ശങ്ഖം ദ്വിഷതാകം നിഹന്താ സ താനഭൂഷൂന്പുനരാദദാനഃ । ഭീഷ്മം ശരൈഃ സംപരിവാര്യ സങ്ഖ്യേ ചിച്ഛേദ ഭൂരിശ്രവസശ്ച ചാപമ്
ശത്രുക്കളെ സംഹരിക്കുന്നവൻ തന്റെ ശംഖം പിടിച്ചു, ആയുധങ്ങൾ വീണ്ടും എടുത്തു. യുദ്ധത്തിൽ ഭീഷ്മനെ അമ്പുകൾ കൊണ്ട് ചുറ്റി, ഭൂരിശ്രവസിന്റെ വില്ല് വെട്ടിമുറിച്ചു.