തതഃ ശൈക്യായസീം ഗുര്വീ പ്രഗൃഹ്യ ബലവാന്ഗദാമ് । ഭീമസേനസ്തതസ്തൂര്ണം പുപ്ലുവേ മനുജര്ഷഭ
അതിനുശേഷം ഭീമസേനൻ ഭാരമുള്ള ഇരുമ്പ് ഗദ പിടിച്ച്, മനുഷ്യരിൽ കാളപോലെയുള്ളവൻ, അതിവേഗത്തിൽ മുന്നോട്ട് ചാടിപ്പോയി.
സാത്യകോഽപി തതസ്തൂര്ണം ഭീമസ്യ പ്രിയകാമ്യയാ । ഗാങ്ഗേയസാരഥിം തൂര്ണം പാതയാമാസ സായകൈഃ
സത്യകിയും ഭീമനോടുള്ള സ്നേഹത്താൽ അതിവേഗം, ഗംഗാപുത്രന്റെ സാരഥിയെ അമ്പുകൾകൊണ്ട് വീഴ്ത്തി.
ഭീഷ്മസ്തു നിഹതേ തസ്മിന്സാരഥൌ രഥിനാം വരഃ । വാതായമാനൈസ്തൈരശ്വൈരപനീതോ രണാജിരാത്
പക്ഷേ, രഥികളിൽ ശ്രേഷ്ഠനായ ഭീഷ്മൻ, സാരഥി കൊല്ലപ്പെട്ടപ്പോൾ, ആ കുതിരകൾ കാറ്റുപോലെ ഓടിച്ച് അവനെ യുദ്ധഭൂമിയിൽ നിന്ന് മാറ്റി കൊണ്ടുപോയി.
ഭീമസേനസ്തതോ രാജന്നപയാതേ മഹാവ്രതേ । പ്രജജ്വാല യഥാ വഹ്നിര്ദഹന്കക്ഷമിവൈധിതഃ
രാജാവേ, മഹാത്മാവായ ഭീഷ്മൻ പിന്മാറിയപ്പോൾ, ഭീമസേനൻ ഉണർന്ന തീപോലെ ഉണർന്നു, ഉണങ്ങിയ പുല്ലുകൂട്ടം കത്തിക്കുന്നതുപോലെ ജ്വലിച്ചു.
സ ഹത്വാ സര്വകാലിങ്ഗാന്സേനാമധ്യേ വ്യതിഷ്ഠത। നൈനമഭ്യുത്സഹന്കേചിത്താവകാ ഭരതര്ഷഭ
അവൻ എല്ലാ കലിംഗന്മാരെയും കൊല്ലുകയും, സൈന്യത്തിന്റെ നടുവിൽ നില്ക്കുകയും ചെയ്തു; ഭാരതവംശജനായ രാജാവേ, നിന്റെ ആളുകളിൽ ആരും അവനടുത്ത് വരാൻ ധൈര്യപ്പെട്ടില്ല.
ധൃഷ്ടദ്യുമ്നസ്തമാരോപ്യ സ്വരഥേ രഥിനാം വരഃ। പശ്യതാം സര്വസൈന്യാനാമപോവാഹക യശസ്വിനമ്
രഥികളിൽ ശ്രേഷ്ഠനായ ധൃഷ്ടദ്യുമ്നൻ, എല്ലാ സൈന്യങ്ങളും നോക്കുമ്പോൾ, മഹത്വമുള്ള ഭീമനെ തന്റെ രഥത്തിൽ കയറ്റി കൊണ്ടുപോയി.
സംപൂജ്യമാനഃ പാഞ്ചാല്യൈര്മത്സ്യൈശ്ച ഭരതര്ഷഭ । ധൃഷ്ടദ്യുമ്നം പരിഷ്വജ്യ സമേയാദഥ സാത്യകിമ്
പാഞ്ചാലിമാരുടെയും മത്സ്യരാജാവിന്റെയും ആദരവും സ്വീകരിച്ച ധൃഷ്ടദ്യുമ്നൻ, സാത്യകിയെ ചേർത്ത് പിടിച്ചു, പിന്നെ അവന്റെ അടുത്തേക്ക് ചെന്നു.
അഥാബ്രവീദ്ഭീമസേനം സാത്യകിഃ സത്യവിക്രമഃ । പ്രഹര്ഷയന്യദുവ്യാഘ്രോ ധൃഷ്ടദ്യുമ്നസ്യ പശ്യതഃ
സത്യസന്ധനായ സാത്യകി, യദുകുലത്തിൽ കടുവപോലെയുള്ളവൻ, ധൃഷ്ടദ്യുമ്നൻ കാണുന്ന മുന്നിൽ ഭീമസേനനോട് സന്തോഷത്തോടെ സംസാരിച്ചു.
ദിഷ്ട്യാ കാലിങ്ഗരാജശ്ച രാജപുത്രശ്ച കേതുമാന । ശക്രദേവശ്ച കാലിങ്ഗഃ കലിങ്ഗാശ്ച മൃധേ ഹതാഃ
ഭാഗ്യവശാൽ, കാലിംഗരാജാവും രാജകുമാരനായ കേതുമാനും ശക്രദേവനും മറ്റു കാലിംഗന്മാരും യുദ്ധത്തിൽ വീണു.
സ്വബാഹുബലവീര്യേണ നാഗാശ്വരഥസംകുലഃ । മഹാപുരുഷഭൂയിഷ്ഠോ ധീരയോധനിഷേവിതഃ
നിന്റെ സ്വന്തം കൈകളുടെ ശക്തിയാൽ, ആനകളും കുതിരകളും രഥങ്ങളും നിറഞ്ഞ യുദ്ധഭൂമിയിൽ, ധൈര്യശാലികളായ യോദ്ധാക്കളാൽ ചുറ്റപ്പെട്ട മഹാപുരുഷനായി നീ വിജയിച്ചു.
മഹാവ്യൂഹഃ കലിങ്ഗാനാമേകേന മൃദിതസ്ത്വയാ । ഏവമുക്ത്വാ ശിനേര്നപ്താ ദീര്ഘബാഹുരരിന്ദമ। രഥാദ്രഥമഭിദ്രുത്യ പര്യഷ്വജത പാണ്ഡവമ്
നീ ഒറ്റയ്ക്ക് കാലിംഗരുടെ വലിയ സൈന്യത്തെ തകർത്തു. അങ്ങനെ പറഞ്ഞ ശേഷം, നീണ്ട കൈകളുള്ള ശത്രുനാശകനായ സാത്യകി രഥത്തിൽ നിന്ന് ഇറങ്ങി പാണ്ഡവനെ ചേർത്ത് പിടിച്ചു.
തതഃ സ്വരഥമാസ്ഥായ പുനരേവ മഹാരഥഃ । താവകാനവധീത്ക്രുദ്ധോ ഭീമസ്യ ബലമാദധത്
അതിനുശേഷം, തന്റെ രഥത്തിൽ വീണ്ടും കയറി, ആ മഹാരഥി, കോപത്തോടെ, ഭീമന്റെ ശക്തിയിൽ നിന്ന് ഉത്സാഹം നേടി, നിന്റെ സൈന്യത്തെ ആക്രമിച്ചു.
തതോഽപരാഹ്ണഭൂയിഷ്ഠേ തസ്മിന്നഹനി ഭാരത। രഥനാഗാശ്വപത്തീനാം സാദിനാം ച മഹാക്ഷയേ
അന്നേദിവസം, ഉച്ച കഴിഞ്ഞ് വൈകുന്നേരം അടുക്കുമ്പോൾ, രഥങ്ങൾക്കും ആനകൾക്കും കുതിരകൾക്കും പദാതികൾക്കും വലിയ നാശം സംഭവിച്ചു.
ദ്രോണപുത്രേണ ശല്യേന കൃപേണ ച മഹാത്മനാ । സമസജ്ജത പാഞ്ചാല്യസ്ത്രിഭിരൈതൈര്മഹാരഥൈഃ
ദ്രോണപുതനും ശല്യനും മഹാത്മാവായ കൃപനും, ഈ മൂന്നു മഹാരഥന്മാർ ചേർന്ന് പാഞ്ചാലനെ നേരിട്ടു.
സ ലോകവിദിതാനശ്വാന്നിജഘാന മഹാബലഃ । ദ്രൌണേഃ പാഞ്ചാലദായാദഃ ശിതൈര്ദശഭിരാശുഗൈഃ
പാഞ്ചാലരുടെ വംശജനായ ആ മഹാബലശാലി, ദ്രൗണിയുടെ പ്രശസ്തമായ കുതിരകളെ പത്ത് ഉഗ്രമായ അമ്പുകൾകൊണ്ട് തുളച്ചു.
തതഃ ശല്യരഥം തൂര്ണമാസ്ഥായ ഹതവാഹനഃ । ദ്രൌണിഃ പാഞ്ചാലദായാദമഭ്യവര്ഷദഥേഷുഭിഃ
അപ്പോൾ, സ്വന്തം കുതിരകൾ കൊല്ലപ്പെട്ടതോടെ, ദ്രൗണി വേഗത്തിൽ ശല്യയുടെ രഥത്തിൽ കയറി, പാഞ്ചാലവംശജനെ അമ്പുകൾകൊണ്ട് മഴപെയ്യ듯 ആക്രമിച്ചു.
ധൃഷ്ടദ്യുമ്നം തു സംയുക്തം ദ്രൌണിനാ വീക്ഷ്യ ഭാരത। സൌഭദ്രോഽഭ്യപതത്തൂര്ണം വികിരന്നിശിതാഞ്ശരാന്
ധൃഷ്ടദ്യുമ്നൻ ദ്രൗണിയുമായി യുദ്ധം ചെയ്യുന്നത് കണ്ട സൌഭദ്രൻ, ഉഗ്രമായ അമ്പുകൾ വിതറി വേഗത്തിൽ അവിടെ എത്തി.
സ ശല്യം പ़ഞ്ചവിംശത്യാ കൃപം ച നവഭിഃ ശരൈഃ । അശ്വത്ഥാമാനമഷ്ടാഭിര്വിവ്യാധ പുരുഷര്ഷഭഃ
ആ പുരുഷശ്രേഷ്ഠൻ ശല്യയെ ഇരുപത്തഞ്ച് അമ്പുകൊണ്ടും, കൃപയെ ഒൻപത് അമ്പുകൊണ്ടും, അശ്വത്താമാനെ എട്ട് അമ്പുകൊണ്ടും തുളച്ചു.
ആര്ജുനിം തു തതസ്തൂര്ണം ദ്രൌണിര്വിവ്യാധ പത്രിണാ। ശല്യോഽഥ ദശഭിശ്ചൈവ കൃപശ്ച നിശിതൈസ്ത്രിഭിഃ
അതിനുശേഷം ദ്രൗണി വേഗത്തിൽ അർജുനിയുടെ മകനെ ഒരു അമ്പുകൊണ്ട് തുളച്ചു; ശല്യൻ പത്ത് അമ്പുകൊണ്ടും കൃപൻ മൂന്നു ഉഗ്രമായ അമ്പുകളുകൊണ്ടും അവനെ തുളച്ചു.
ലക്ഷ്മണസ്തവ പൌത്രസ്തു സൌഭദ്രം സമവസ്ഥിതമ് । അഭ്യവര്തത സംഹൃഷ്ടസ്തതോ യുദ്ധമവര്തത
നിന്റെ മകനായ ലക്ഷ്മണൻ, സൌഭദ്രൻ യുദ്ധത്തിന് തയ്യാറായി നിൽക്കുമ്പോൾ സന്തോഷത്തോടെ അവന്റെ അടുത്തേക്ക് ചെന്നു; അപ്പോൾ യുദ്ധം ആരംഭിച്ചു.
ദൌര്യോധനിഃ സുസംക്രുദ്ധഃ സൌഭദ്രം പരവീരഹാ । വിവ്യാധ സമരേ രാജംസ്തദദ്ഭുതമിവാഭവത്
ദുര്യോധനപുതൻ, അത്യന്തം കോപത്തോടെ, ശത്രുനാശകനായ സൌഭദ്രനെ യുദ്ധത്തിൽ അമ്പുകൊണ്ട് തുളച്ചു; അതൊരു അത്ഭുതംപോലെയായിരുന്നു.
അഭിമന്യുഃ സുസംക്രുദ്ധോ ഭ്രാതരം ഭരതര്ഷഭ । ശരൈഃ പഞ്ചാശതൈ രാജന്ക്ഷിപ്രഹസ്തോഽഭ്യവിധ്യത
ഭാരതശ്രേഷ്ഠനായ അഭിമന്യു, അത്യന്തം കോപത്തോടെ, തന്റെ സഹോദരനെ അമ്പതോളം അമ്പുകൾകൊണ്ട് വേഗത്തിൽ തുളച്ചു.
ലക്ഷ്മണോഽപി പുനസ്തസ്യ ധനുശ്ചിച്ഛേദ പത്രിണാ। മുഷ്ടിദേശേ മഹാരാജ തതസ്തേ ചുക്രുശുര്ജനാഃ
അതിനുപിന്നീട് ലക്ഷ്മണൻ, ഒരു അമ്പുകൊണ്ട് അഭിമന്യുവിന്റെ വില്ല് പിടിക്കുന്ന ഭാഗത്ത് വെട്ടി തകർത്തു; രാജാവേ, അപ്പോൾ ജനങ്ങൾ ഉല്ലാസത്തോടെ വിളിച്ചു.
തദ്വിഹായ ധനുശ്ഛിന്നം സൌഭദ്രം പരവീരഹാ। അന്യദാദത്തവാംശ്ചിത്രം കാര്മുകം വേഗവത്തരമ്
അഭിമന്യു തന്റെ തകർന്ന വില്ല് ഉപേക്ഷിച്ച്, മറ്റൊരു മനോഹരവും വേഗതയേറിയതുമായ വില്ല് എടുത്തു.
തൌ തത്ര സമരേ യുക്തൌ കൃതപ്രതികൃതൈഷിണൌ । അന്യോന്യം വിശിസ്വൈസ്തീക്ഷ്ണൈര്ജഘ്നതുഃ പുരുഷര്ഷഭൌ
അവിടെ ആ യുദ്ധഭൂമിയില്, പരസ്പരം ആക്രമണങ്ങള് നേരിടുന്നതില് പ്രാവീണ്യമുള്ള ആ രണ്ടുപേരും, മനുഷ്യരില് ശ്രേഷ്ഠന്മാരായവര്, അത്യന്തം മൂര്ച്ചയുള്ള ആയുധങ്ങള് ഉപയോഗിച്ച് ഒരുമിക്കാര്യം ഏറ്റുമുട്ടി.
തതോ ദുര്യോധനോ രാജ ദൃഷ്ട്വാ പുത്രം മഹാരഥമ്। പീഡിതം തവ പൌത്രേണ പ്രായാത്തത്ര പ്രജേശ്വരഃ
അതിനുശേഷം, രാജാവേ, ദുര്യോധനന് തന്റെ മകനായ മഹാരഥിയെ നിന്റെ മകനിന്റെ മകനാല് ബാധിക്കപ്പെടുന്നത് കണ്ടു, അവിടേക്ക് മുന്നേറി.
സന്നിവൃത്തേ തവ സുതേ സര്വ ഏവ ജനാധിപാഃ । ആര്ജുനിം രഥവംശേന സമന്താത്പര്യവാരയന്
നിന്റെ മകന് പിന്വാങ്ങിയപ്പോള്, എല്ലാ രാജാക്കളും ചേര്ന്ന് രഥവ്യൂഹങ്ങളോടെ ചുറ്റും നിന്ന് അര്ജുനനെ വളഞ്ഞു.
സ തൈഃ പരിവൃതഃ ശൂരൈഃ ശൂരോ യുധി സുദുര്ജയൈഃ । ന സ്മ പ്രവ്യഥതേ രാജന്കൃഷ്ണതുല്യപരാക്രമഃ
അപ്രാപ്യമാരായ വീരന്മാരാല് യുദ്ധത്തില് ചുറ്റപ്പെട്ടിട്ടും, കൃഷ്ണനോടു തുല്യശക്തിയുള്ള ആ വീരന് രാജാവേ, ذرിച്ചില്ല.
സൌഭദ്രമഥ സംസക്തം ദൃഷ്ട്വാ തത്ര ധനംജയഃ । അഭിദുദ്രാവ വേഗേന ത്രാതുകാമഃ സ്വമാത്മജമ്
അവിടെ സൌഭദ്രന് അര്ജുനപുത്രന് യുദ്ധത്തില് ഏര്പ്പെട്ടിരിക്കുന്നതായി ധനഞ്ജയന് കണ്ടു, തന്റെ മകനെ രക്ഷിക്കാനായി വേഗത്തില് അവിടേക്ക് ഓടി.
തതഃ സരഥനാഗാശ്വാ ഭീഷ്മദ്രോണപുരോഗമാഃ । അഭ്യവര്തന്ത രാജാനഃ സഹിതാഃ സവ്യസാചിനമ്
അതിനുശേഷം, ഭീഷ്മനും ദ്രോണനും മുന്നില് നിന്ന് നയിച്ചുകൊണ്ട്, എല്ലാ രാജാക്കളും രഥങ്ങളോടും ആനകളോടും കുതിരകളോടും കൂടി സവ്യാസാചിയിലേയ്ക്ക് തിരിഞ്ഞു.