ആത്മാ വൈ പുത്രനാമാസി സ ജീവ ശരദഃ ശതമ്। ഉപജിഘ്രന്തി പിതരോ മന്ത്രേണാനേന മൂര്ധനി
നിന്റെ പേര് തന്നെ 'പുത്രൻ', അതായത് ആത്മാവ്. നീ നൂറ് ശരത്കാലം ജീവിക്കണം. പിതാക്കന്മാർ ഈ മന്ത്രം ഉച്ചരിച്ച് മക്കളുടെ തലമുടി വാസനയെടുക്കുന്നു.
പോഷണം ത്വദധീനം മേ സന്താനമപി ചാക്ഷയമ്। തസ്മാത്ത്വം ജീവ മേ പുത്ര സ സുഖീ ശരദാം ശതമ്
നിന്റെ പോഷണം എന്റെ മേൽ ആശ്രിതമാണ്, എന്റെ വംശം എപ്പോഴും നിലനിൽക്കും. അതിനാൽ, എന്റെ മകനേ, നീ നൂറ് വർഷം സന്തോഷത്തോടെ ജീവിക്കണം.
ഏകോ ഭൂത്വാ ദ്വിധാ ഭൂത ഇതി വാദഃ പ്രവര്തതേ। ത്വദങ്ഗേഭ്യഃ പ്രസൂതോഽയം പുരുഷാത്പുരുഷഃ പരഃ
ഒന്ന് ആയവൻ രണ്ടായി മാറിയെന്നു പറയപ്പെടുന്നു. നിന്റെ അംഗങ്ങളിൽ നിന്നാണ് ഈയാൾ ജനിച്ചത്; മനുഷ്യനിൽ നിന്ന് മറ്റൊരു ഉത്തമനായ മനുഷ്യൻ.
സരസീവാമലേഽഽത്മാനം ദ്വിതീയം പശ്യ തേ സുതമ്। `സരസീവാമലേ സോമം പ്രേക്ഷാത്മാനം ത്വമാത്മനി
നിന്റെ മകനെ നീ രണ്ടാമത്തെ ആത്മാവായി കാണണം, ശുദ്ധമായ തടാകത്തിൽ പ്രതിഫലിക്കുന്ന ചന്ദ്രനെപോലെ; നീയതിൽ നിന്നു തന്നെയാണ് അവൻ.
യഥാചാഹവനീയോഽഗ്നിര്വര്ഹപത്യാത്പ്രണീയതേ। ഏവം ത്വത്തഃ പ്രണീതോഽയം ത്വമേകഃ സന്ദ്വിധാ കൃതഃ
യാഗത്തിനുള്ള അഗ്നി ഗൃഹാഗ്നിയിൽ നിന്ന് എങ്ങനെ കൊണ്ടുവരുന്നു, അതുപോലെ അവൻ നിന്നിൽ നിന്നാണ് ജനിച്ചത്; നീ ഒരാളായിരുന്നുവെങ്കിലും രണ്ടായി മാറി.
മൃഗാപകൃഷ്ടേന ഹി വൈ മൃഗയാം പരിധാവതാ। അഹമാസാദിതാ രാജന്കുമാരീ പിതുരാശ്രമേ
വേട്ടക്കാർക്കൊപ്പം വേട്ടയാടാൻ പോയപ്പോൾ, രാജാവേ, ഞാൻ എന്റെ അച്ഛന്റെ ആശ്രമത്തിൽ കന്യകയായി കണ്ടെത്തപ്പെട്ടു.
ഉര്വശീ പൂര്വചിത്തിശ്ച സഹജന്യാ ച മേനകാ। വിശ്വാചീ ച ഘൃതാചീ ച ഷഡേവാപ്സരസാം വരാഃ
ഉർവശി, പൂർവചിത്തി, സഹജന്യ, മേനക, വിശ്വാചി, ഘൃതാചി—ഇവരാണ് അപ്സരസ്സുകളിൽ ഏറ്റവും പ്രശസ്തരായ ആറുപേർ.
താസാം വൈ മേനകാ നാമ ബ്രഹ്മയോനിര്വരാപ്സരാഃ। ദിവഃ സംപ്രാപ്യ ജഗതീം വിശ്വാമിത്രാദജീജനത്
അവരിൽ മേനകയാണ് ബ്രഹ്മാവിൽ നിന്നു ജനിച്ച ഏറ്റവും ശ്രേഷ്ഠയായ അപ്സരസ്. ആമേർ സ്വർഗത്തിൽ നിന്നു ഭൂമിയിലേക്ക് വന്ന്, വിശ്വാമിത്രനു ഒരു മകളെ പ്രസവിച്ചു.
ശ്രീമാനൃഷിര്ധര്മപരോ വൈശ്വാനര ഇവാപരഃ। ബ്രഹ്മയോനിഃ കുശോ നാമ വിശ്വാമിത്രപിതാമഹഃ
ധർമ്മനിഷ്ഠനായ, മഹത്വമുള്ള, വൈശ്വാനരനു സമമായ കുശനാമകനാണ് വിശ്വാമിത്രന്റെ പിതാമഹൻ, ബ്രഹ്മയോനി എന്നറിയപ്പെടുന്ന മഹർഷി.
കുശസ്യ പുത്രോ ബലവാന്കുശനാഭശ്ച ധാര്മികഃ। ഗാധിസ്തസ്യ സുതോ രാജന്വിശ്വാമിത്രസ്തു ഗാധിജഃ
കുശന്റെ മകനാണ് ബലവാനായും ധാർമ്മികനുമായ കുശനാഭൻ. അവന്റെ മകനാണ് ഗാധി, ഗാധിയുടെ മകനാണ് വിശ്വാമിത്രൻ.
ഏവംവിധോ മമ പിതാ മേനകാ ജനനീ വരാ।' സാ മാം ഹിമവതഃ പൃഷ്ഠേ സുഷുവേ മേനകാഽപ്സരാഃ
എന്റെ അച്ഛൻ അങ്ങനെയൊരാളായിരുന്നു; മേനക എന്ന അപ്സരസ് എന്റെ അമ്മയാണ്. ഹിമവാന്റെ മലകളിൽ മേനക എന്ന അപ്സരസ് എന്നെ പ്രസവിച്ചു.
പരിത്യജ്യ ച മാം യാതാ പരാത്മജമിവാസതീ। `പക്ഷിണഃ പുമ്യവന്തസ്തേ സഹിതാ ധര്മതസ്തദാ
എന്നെ ഉപേക്ഷിച്ച് അമ്മ പോയി, സ്വന്തം മകനെ ഉപേക്ഷിക്കുന്നതുപോലെ. അപ്പോൾ ധർമ്മപരനായ പക്ഷികൾ കൂട്ടമായി വന്ന് എന്നെ സംരക്ഷിച്ചു.
പക്ഷൈസ്തൈരഭിഗുപ്താ ച തസ്മാദസ്മി ശകുന്തലാ। തതോഽഹമൃഷിണാ ദൃഷ്ടാ കാശ്യപേന മഹാത്മനാ
ആ പക്ഷികളുടെ ചിറകുകൾ കൊണ്ട് സംരക്ഷിക്കപ്പെട്ടതിനാൽ എന്നെ ശകുന്തള എന്നാണ് വിളിച്ചത്. പിന്നീട് മഹാത്മാവായ കശ്യപമുനി എന്നെ കണ്ടു.
ജലാര്ഥമഗ്നിഹോത്രസ്യ ഗതം ദൃഷ്ട്വാ തു പക്ഷിണഃ। ന്യാസഭൂതാമിവ മുനേഃ പ്രദദുര്മാം ദയാവതഃ
ഹോമത്തിനുള്ള വെള്ളം തേടി വന്ന എന്നെ കണ്ട പക്ഷികൾ, കരുണയോടെ, ഒരു നിക്ഷേപം പോലെ, എന്നെ ആ മഹർഷിക്കു ഏൽപ്പിച്ചു.
കണ്വസ്ത്വാലോക്യ മാം പ്രീതോ ഹസന്തീതി ഹവിര്ഭുജഃ। സ മാഽരണിമിവാദായ സ്വമാശ്രമമുപാഗമത്
ഹവിർഭുജനായ കണ്വമുനി എന്നെ കണ്ടപ്പോൾ സന്തോഷിച്ചും പുഞ്ചിരിച്ചും. അഗ്നിയെ അരണിയിൽ നിന്ന് എടുക്കുന്നതുപോലെ എന്നെ എടുത്തു തന്റെ ആശ്രമത്തിലേക്ക് കൊണ്ടുപോയി.
സാ വൈ സംഭാവിതാ രാജന്നനുക്രോശാന്മഹര്ഷിണാ। തേനൈവ സ്വസുതേവാഹം രാജന്വൈ വരവര്ണിനീ
അവിടെ മഹർഷി എന്നെ കരുണയോടെ ആദരിക്കുകയും, സ്വന്തം മകളെപ്പോലെ വളർത്തുകയും ചെയ്തു, രാജാവേ, ഞാൻ ശ്രേഷ്ഠവര്ണയുള്ളവളാണ്.
വിശ്വാമിത്രസുതാ ചാഹം വര്ധിതാ മുനിനാ നൃപ। യൌവനേ വര്തമാനാം ച ദൃഷ്ടവാനസി മാം നൃപ
രാജാവേ, ഞാൻ വിശ്വാമിത്രന്റെ മകളാണ്; ആ മഹർഷി എന്നെ വളർത്തി. എന്റെ യൗവനത്തിലേക്ക് കടക്കുമ്പോൾ നീ എന്നെ കണ്ടു.
ആശ്രമേ പര്ണശാലായാം കുമാരീം വിജനേ തദാ। ധാത്രാ പ്രചോദിതാം ശൂന്യേ പിത്രാ വിരഹിതാം മിഥഃ
ആശ്രമത്തിലെ ഇലകുടിലിൽ, അച്ഛനില്ലാതെ, വിധിയുടെ ഇച്ഛയാൽ, ഒരുപോലെ ഒറ്റയ്ക്കായിരുന്ന പെൺകുട്ടിയായ എന്നെ നീ കണ്ടു.
വാഗ്ഭിസ്ത്വം സൂനൃതാഭിര്മാമപത്യാര്ഥമചൂചുദഃ। അകാര്ഷീസ്ത്വാശ്രമേ വാസം ധര്മകാമാര്ഥനിശ്ചിതമ്
മൃദുവും സത്യവുമായ വാക്കുകൾ കൊണ്ട് നീ എന്നെ സന്താനാർത്ഥം സമീപിച്ചു; നീ ആശ്രമത്തിൽ വന്നു, ധർമ്മം, കാമം, ലക്ഷ്യം എന്നിവയിൽ ഉറച്ച മനസ്സോടെ താമസിച്ചു.
ഗാന്ധര്വേണ വിവാഹേന വിധിനാ പാണിമഗ്രഹീഃ। സാഽഹം കുലം ച ശീലം ച സത്യവാദിത്വമാത്മനഃ
ഗാന്ധർവവിവാഹം എന്ന ആചാരപ്രകാരം നീ എന്റെ കൈ പിടിച്ചു; നിന്റെ കുടുംബവും, ശീലവും, സത്യവാദിത്വവും എനിക്ക് അറിയാം.
സ്വധര്മം ച പുരസ്കൃത്യ ത്വാമദ്യ ശരണം ഗതാ। തസ്മാന്നര്ഹസി സംശ്രുത്യ തഥേതി വിതഥം വചഃ
സ്വധർമ്മം പാലിച്ച് ഞാൻ ഇപ്പോൾ നിന്നെ ആശ്രയിച്ചു. അതിനാൽ, വാഗ്ദാനം ചെയ്ത ശേഷം നീ അസത്യവാക്ക് പറയരുത്.
സ്വധര്മം പൃഷ്ഠതഃ കൃത്വാ പരിത്യക്തുമുപസ്ഥിതാമ്। ത്വന്നാഥാം ലോകനാഥസ്ത്വം നാര്ഹസി ത്വമനാഗസമ്
സ്വധർമ്മം വിട്ടു ഉപേക്ഷിക്കപ്പെടാൻ എത്തിയ ഞാൻ, നിന്നെ മാത്രമാണ് ആശ്രയിക്കുന്നത്. നീ ലോകനാഥനാണ്; കുറ്റമില്ലാത്ത എന്നെ ഉപേക്ഷിക്കരുത്.
കിം നു കര്മാശുഭം പൂര്വം കൃതവത്യസ്മി പാര്ഥിവ। യദഹം ബാന്ധവൈസ്ത്യക്താ ബാല്യേ സംപ്രതി വൈ ത്വയാ
രാജാവേ, ഞാൻ മുമ്പ് എന്തെങ്കിലും ദുഷ്കർമ്മം ചെയ്തിട്ടുണ്ടോ? ബാല്യത്തിൽ ബന്ധുക്കൾ ഉപേക്ഷിച്ചു, ഇപ്പോൾ നീയും ഉപേക്ഷിക്കുന്നു.
കാമം ത്വയാ പരിത്യക്താ ഗമിഷ്യാമ്യഹമാശ്രമമ്। ഇമം ബാലം തു സംത്യുക്തം നാര്ഹസ്യാത്മജമാത്മനാ
നീ എന്നെ ഉപേക്ഷിച്ചാലും ഞാൻ ആശ്രമത്തിലേക്ക് പോകും. പക്ഷേ, ഈ ബാലൻ നിന്റെ സ്വന്തം മകനാണ്; നീ അവനെ ഉപേക്ഷിക്കരുത്.
ന പുത്രമഭിജാനാമി ത്വയി ജാതം ശകുന്തലേ। അസത്വചനാ നാര്യഃ കസ്തേ ശ്രദ്ധാസ്യതേ വചഃ
ശകുന്തളേ, ഈ കുട്ടിയെ ഞാനും നീയും ചേർന്ന് ജനിപ്പിച്ചതാണെന്നു ഞാൻ അംഗീകരിക്കുന്നില്ല. സ്ത്രീകൾ പലപ്പോഴും സത്യം പറയാറില്ല; ആരാണ് നിന്റെ വാക്കുകൾ വിശ്വസിക്കുക?
അശ്രദ്ധേയമിദം വാക്യം കഥയന്തീ ന ലജ്ജസേ। വിശേഷതോ മത്സകാശേ ദുഷ്ടതാപസി ഗമ്യതാമ്
നീ ഈ വിശ്വസിക്കാനാവാത്ത വാക്കുകൾ ലജ്ജിക്കാതെ പറയുന്നുവല്ലേ, പ്രത്യേകിച്ച് എന്റെ മുന്നിൽ, ദുഷ്ടയായ വനിതേ, നീ ഇവിടെ നിന്ന് പോകൂ.
ക്വ മഹര്ഷിസ്തപസ്യുഗ്രഃ ക്വാപ്സരാഃ സാ ച മേനകാ। ക്വ ച ത്വമേവം കൃപണാ താപസീവേഷധാരിണീ
അത് മഹർഷി, കഠിനമായ തപസ്സുകാരൻ എവിടെ? ആ അപ്സരസായ മേനകാ എവിടെ? നീയോ, ദയനീയയായി, തപസ്സുകാരിയുടെ വേഷം ധരിച്ച് ഇവിടെ നിൽക്കുന്നു.
അതികായശ്ച പുത്രസ്തേ ബാലോഽതിബലവാനയമ്। കഥമല്പേന കാലേന സാലസ്കന്ധ ഇവോദ്ഗതഃ
നിന്റെ മകൻ വളരെ വലിപ്പമുള്ളവനും, ബാലനാണെങ്കിലും അതിശക്തനുമാണ്. ഇങ്ങനെ കുറച്ചു കാലംകൊണ്ട് സാലവൃക്ഷത്തിന്റെ തണ്ടുപോലെ എങ്ങനെ വളർന്നു?
സുനികൃഷ്ടാ ച യോനിസ്തേ പുംശ്ചലീ പ്രതിഭാസി മേ। യദൃച്ഛയാ കാമരാഗാജ്ജാതാ മേനകയാ ഹ്യസി
നിന്റെ ജനനം വളരെ താഴ്ന്നതാണെന്നും, നീ എനിക്ക് മോഹഭംഗിയായ സ്ത്രീയെന്നതുപോലെയാണ് തോന്നുന്നത്. മേനകാ കാമരാഗത്തിൽ നിന്നു യാദൃശ്ചികമായി നിന്നെ ജനിപ്പിച്ചു.
സര്വമേവ പരോക്ഷം മേ യത്ത്വം വദസി താപസി। `സര്വാ വാമാഃ സ്ത്രിയോ ലോകേ സര്വാഃ കാമപരായണാഃ
തപസ്സുകാരിയേ, നീ എന്നോട് പറയുന്ന എല്ലാം മറഞ്ഞിരിക്കുന്നു. 'ലോകത്തിലെ എല്ലാ സ്ത്രീകളും ചഞ്ചലരാണ്, എല്ലാവരും മോഹത്തിൽ ആസ്വാദനം കാണുന്നു.'