ബിഭേദ സമരേ തൂര്ണം പ്രേക്ഷ്യ ഭീഷ്മം മഹാരഥമ് । ഹതാരോഹാശ്ച മാതങ്ഗാഃ പാണ്ഡവേന കൃതാ രണേ
യുദ്ധഭൂമിയില് മഹാരഥനായ ഭീഷ്മന് വേഗത്തില് മുന്നേറുന്നത് കണ്ട പാണ്ഡവന്, യുദ്ധത്തില് സൈനികര് കൊല്ലപ്പെട്ട ആനകളെ നിലംപതിപ്പിച്ചു.
വിപ്രജഗ്മുരനീകേഷു മേഘാ വാതഹതാ ഇവ। മൃദ്ഗന്തഃ സ്വാന്യനീകാനി വിനദന്തഃ ശരാതുരാഃ
അമ്പുകളാല് വെട്ടേറ്റു വേദനിച്ചും ഉരുണ്ടും നിലവിളിച്ചും തങ്ങളുടെ തന്നെ നിരകളില് മേഘങ്ങളെ കാറ്റ് പറത്തുന്നതുപോലെ സൈന്യം ചിതറിപ്പോയി.
തതോ ഭീമോ മഹാബാഹുഃ ഖങ്ഗഹസ്തോ മഹാഭുജഃക । സംപ്രഹൃഷ്ടോ മഹാഘോഷം ശങ്ഖം പ്രാധ്മാപയദ്ബലീ
അതിനുശേഷം ശക്തനായ ഭീമന്, വാളു കൈവശമാക്കി സന്തോഷത്തോടെ വലിയ ശബ്ദത്തോടെ ശംഖം ഊതിയെടുത്തു.
സര്വകാലിങ്ഗസൈന്യാനാം മനാംസി സമകമ്പയത് । മോഹശ്ചാപി കലിങ്ഗാനാമാവിവേശ പരംതപ
അവന്റെ ശബ്ദം കേട്ട് എല്ലാ കലിംഗ സൈന്യങ്ങളുടെയും മനസ്സുകള് നടുങ്ങി; ശത്രുക്കളെ ഭയപ്പെടുത്തുന്ന ഭീമന് അവരില് വലിയ ആശങ്ക പടര്ത്തി.
പ്രാകമ്പന്ത ച സൈന്യാനി വാഹനാനി ച സര്വശഃ । ഭീമേന സമരേ രാജന്ഗജേന്ദ്രേണേവ സര്വശഃ
രാജാവേ, യുദ്ധഭൂമിയില് ഭീമന്റെ സാന്നിധ്യത്തില് സൈന്യവും എല്ലാ വാഹനങ്ങളും ആനപോലുള്ള ഭീമന് മുന്നേറിയതുപോലെ എല്ലായിടത്തും നടുങ്ങി.
മാര്ഗാന്ബഹൂന്വിചരതാ ധാവതാ ച തതസ്തതഃ। മുഹുരുത്പതതാ ചൈവ സംമോഹഃ സമപദ്യത
അവന് പല വഴികളിലൂടെ ഓടി, ഇടതും വലതും ചാടിക്കൊണ്ടിരിക്കുമ്പോള് വലിയ ആശങ്കയും കലഹവും അവിടെ പടര്ന്നു.
ഭീമസേനഭയത്രസ്തം സൈന്യം ച സമകമ്പത। ക്ഷോഭ്യമാണമസംബാധം ഗ്രാഹേണേവ മഹത്സരഃ
ഭീമസേനന്റെ ഭയത്തില് വിറകുന്ന സൈന്യം വലിയ ചുഴലിക്കാറ്റ് വലിയ തടാകം ഇളക്കുന്നതുപോലെ കുത്തൊഴുക്കിലും തിരക്കിലും ആകുകയായിരുന്നു.
ത്രാസിതേഷു ച സര്വേഷു ഭീമേനാദ്ഭുതകര്മണാ । പുനരാവര്തമാനേഷു വിദ്രവത്സു ച സങ്ഘശഃ
ഭീമന്റെ അത്ഭുതകരമായ വീര്യത്തില് എല്ലാവരും ഭയന്ന് പിന്മാറി കൂട്ടങ്ങളായി ഓടിപ്പോവുമ്പോള്,
സര്വകാലിങ്ഗയോധേഷു പാണ്ഡൂനാം ധ്വജിനീപതിഃ । അബ്രവീത്സ്വാന്യനീകാനി യുധ്യധ്വമിതി പാര്ഷതഃ
ആ കലിംഗ സൈനികരുടെ ഇടയില് പാണ്ഡവരുടെ സേനാധിപനായ പാര്ഷതന് തന്റെ സൈന്യത്തോട്, "യുദ്ധം ചെയ്യൂ!" എന്ന് ഉദ്ദേശിച്ചു.
സേനാപതിവചഃ ശ്രുത്വാ ശിഖണ്ഡിപ്രമുഖാ ഗണാഃ। ഭീമമേവാഭ്യവര്തന്ത രഥാനീകൈഃ പ്രഹാരിഭിഃ
സേനാധിപന്റെ വാക്ക് കേട്ടശേഷം ശിഖണ്ഡിയെ മുന്നില് നിർത്തിയ സൈനികര് അവരുടെ രഥസേനയുമായി ഭീമന്റെ അടുത്തേക്ക് തിരിഞ്ഞു.
ധര്മരാജശ്ച താന്സര്വാനുപജഗ്രാഹ പാണ്ഡവഃ। മഹതാ മേഘവര്ണേന നാഗാനീകേന പൃഷ്ഠതഃ
പാണ്ഡവനായ ധര്മ്മരാജാവ്, മേഘംപോലുള്ള വലിയ ആനസേനയുമായി അവരെ പിന്നില് നിന്ന് സഹായിച്ചു.
ഏവം സംനോദ്യ സര്വാമി സ്വാന്യനീകാനി പാര്ഷതഃ। ഭീമസേനസ്യ ജഗ്രാഹ പാര്ഷ്ണി സത്പുരുഷൈര്വൃതഃ
ഇങ്ങനെ തന്റെ സൈന്യങ്ങളെ ഉത്സാഹിപ്പിച്ച ശേഷം പാര്ഷതന് നല്ല വീരന്മാരെ കൂട്ടിരുത്തി ഭീമസേനന്റെ പുറകില് നിലകൊണ്ടു.
ന ഹി പഞ്ചാലരാജസ്യ ലോകേ കശ്ചന വിദ്യതേ। ഭീമസാത്യകയോരന്യഃ പ്രാണേഭ്യഃ പ്രിയകൃത്തമഃ
ഈ ലോകത്ത്, പാഞ്ചാലരാജാവിന് ഭീമനും സത്യകിയും ജീവന്തന്നേക്കാള് പ്രിയപ്പെട്ടവരൊരുവനും ഇല്ല.
സോഽപശ്യച്ച കലിങ്ഗേഷു ചരന്തമരിസൂദനഃ । ഭീമസേനം മഹാബാഹും പാര്ഷതഃ പരവീരഹാ
അവിടെ കലിംഗരുടെ ഇടയില് പാര്ഷതന്, ശത്രുക്കളെ സംഹരിക്കുന്ന ഭീമസേനനെ, ശക്തനായ ഭുജശാലിയെ, അകത്തകത്ത് സഞ്ചരിക്കുന്നതായി കണ്ടു.
നനര്ദ ബഹുധാ രാജന്ഹൃഷ്ടശ്ചാസീത്പരംതപഃ। ശങ്ഖം ദധ്മൌ ച സമരേ സിംഹനാദം നനാദ ച
ശത്രുക്കളെ ഭയപ്പെടുത്തുന്ന ഭീമന് പലവിധത്തില് ഗര്ജിച്ചു, സന്തോഷത്തോടെ യുദ്ധഭൂമിയില് ശംഖം ഊതി, സിംഹംപോലെ ഗര്ജിച്ചും നിന്നു.
സ ച പാരാവതാശ്വസ്യ രഥേ ഹേമപരിഷ്കൃതേ। കോവിദാരധ്വജം ദൃഷ്ട്വാ ഭീമസേനഃ സമാശ്വസത്
പാര്ഷതന്റെ പാറാവത അശ്വങ്ങളാല് വഹിക്കപ്പെടുന്ന പൊന്നാലങ്കരമുള്ള രഥവും, കോവിദാരധ്വജവും കണ്ട ഭീമസേനന് ആത്മവിശ്വാസം നേടി.
ധൃഷ്ടദ്യുമ്നസ്തു തം ദൃഷ്ട്വാ കലിങ്ഗൈഃ സമഭിദ്രുതമ് ।। ഭീമസേനമമേയാത്മാ ത്രാണായാജൌ സമഭ്യയാത്
അപരിമിതമായ ആത്മാവുള്ള ഭീമസേനന് കലിംഗര് ആക്രമിക്കുന്നതറിഞ്ഞ ധൃഷ്ടദ്യുമ്നന് അവനെ രക്ഷിക്കാനായി യുദ്ധഭൂമിയില് മുന്നോട്ട് വന്നു.
തൌ ദൂരാത്സാത്യകിം ദൃഷ്ട്വാ ധൃഷ്ടദ്യുമ്നവൃകോദരൌ । കലിങ്ഗാന്സമരേ വീരൌ യോധയേതാം മനസ്വിനൌ
ദൂരത്ത് സത്യകിയെ കണ്ട ധൃഷ്ടദ്യുമ്നനും വൃക്കോദരനും, ആ രണ്ട് ധീരരും ഉറച്ച മനസ്സോടെ കലിംഗരെ യുദ്ധത്തില് നേരിടാന് തയ്യാറായി.
സ തത്ര ഗത്വാ ശൈനേയോ ജവേന ജയതാം വരഃ। പാര്ഥപാര്ഷതയോഃ പാര്ഷിം ജഗ്രാഹ പുരുഷര്ഷഭഃ
വിജയികളിൽ ശ്രേഷ്ഠനായ സത്യകി അതിവേഗത്തിൽ അവിടെ എത്തി, പാർത്ഥനും പർഷതനും ഉള്ള രഥങ്ങളുടെ പുറകുഭാഗം പിടിച്ചു, മഹാപുരുഷനേ.
സ കൃത്കവാ ദാരുണം കര്മ പ്രഗൃഹീതശരാസനഃ । ആസ്ഥിതോ രൌദ്രമാത്മാനം കലിങ്ഗാനന്വവൈക്ഷത
കവചം ധരിച്ച്, ഭയങ്കരമായ പ്രവൃത്തി ചെയ്യുമ്പോൾ, വില്ലും അമ്പും കൈയിൽ എടുത്ത്, ഭയാനകമായ മനോഭാവത്തിൽ, കലിംഗന്മാരെ നോക്കി നിന്നു.
കലിങ്ഗപ്രഭവാം ചൈവ മാംസശോണിതകര്ദമാമ്। രുധിരസ്യന്ദിനീം തത്ര ഭീമഃ പ്രാവര്തയന്നദീമ്
അവിടെ ഭീമൻ കലിംഗന്മാരുടെ ശരീരത്തിൽ നിന്നു ഉരുത്തിരിഞ്ഞ, മാംസം രക്തം നിറഞ്ഞ, രക്തം ഒഴുകുന്ന ഒരു നദി സൃഷ്ടിച്ചു.
അന്തരേണ കലിങ്ഗാനാം പാണ്ഡവാനാം ച വാഹിനീമ്। താം സംതതാര ദുസ്താരാം ഭീമസേനോ മഹാബലഃ
കലിംഗന്മാരുടെയും പാണ്ഡവരുടെയും സൈന്യങ്ങൾക്കിടയിൽ, അതികടിനമായ ആ നദി മഹാബലശാലിയായ ഭീമസേനൻ കടന്നു.
ഭീമസേനം തഥാ ദൃഷ്ട്വാ പ്രാക്രോശംസ്താവകാ നൃപ। കാലോഽയം ഭീമരൂപേണ കലിങ്ഗൈഃ കസഹ യുധ്യതേ
ഭീമസേനനെ അങ്ങനെ കണ്ടപ്പോൾ, രാജാവേ, നിന്റെ ആളുകൾ വിളിച്ചു: 'കാലം തന്നെ ഭീമന്റെ രൂപത്തിൽ കലിംഗന്മാരെ നേരെ യുദ്ധം ചെയ്യുന്നു!'
തതഃ ശാന്തനവോ ഭീഷ്മഃ ശ്രുത്വാ തം നിനദം രണേ। അഭ്യയാത്ത്വരിതോ ഭീമം വ്യൂഢാനീകഃ സമംതതഃ
അപ്പോൾ ശാന്തനുവിന്റെ മകൻ ഭീഷ്മൻ ആ ഗർജ്ജനം യുദ്ധഭൂമിയിൽ കേട്ടു, അതിവേഗത്തിൽ ഭീമന്റെ നേരെ, ചുറ്റും സൈന്യം നിരത്തി മുന്നോട്ട് പോന്നു.
തം സാത്യകിര്ഭീമസേനോ ധൃഷ്ടദ്യുമ്നശ്ച പാര്ഷതഃ । അഭ്യദ്രവന്ത ഭീഷ്മസ്യ രഥം ഹേമപരിഷ്കൃതമ്
സത്യകിയും ഭീമസേനനും പർഷതപുത്രനായ ധൃഷ്ടദ്യുമ്നനും, പൊന്നാൽ അലങ്കരിച്ച ഭീഷ്മന്റെ രഥം നേരെ ഓടിച്ചു.
പരിവാര്യ തു തേ സര്വേ ഗാങ്ഗേയം തരസാ രണേ। ത്രിഭിസ്ത്രിഭിഃ ശരൈര്ഘോരൈര്ഭീഷ്മമാനര്ച്ഛുരോജസാ
അവരൊക്കെയും യുദ്ധത്തിൽ ശക്തിയായി ഗംഗാപുത്രനെ ചുറ്റി, മൂന്നു മൂന്നു ഭയങ്കരമായ അമ്പുകൾകൊണ്ട് ഭീഷ്മനെ മഹാശക്തിയോടെ ആദരിച്ചു.
പ്രത്യവിധ്യത താന്സര്വാന്പിതാ ദേവവ്രതസ്തവ । യതമാനാന്മഹേഷ്വാസാംസ്ത്രിഭിസ്ത്രിഭിരജിഹ്മഗൈഃ
നിന്റെ അച്ഛൻ ദേവവ്രതൻ, മഹാവീര്യശാലികളായ അമ്പെയ്ത്തുക്കളെ നേരിടുമ്പോൾ, അവരെ എല്ലാവരെയും മൂന്നു മൂന്നു നേരായ അമ്പുകൾകൊണ്ട് തിരിച്ചടിച്ചു.
തതഃ ശരസഹസ്രേണ സന്നിവാര്യ മഹാരഥാന് । ഹയാന്കാഞ്ചനസന്നാഹാന്ഭീമസ്യ ന്യഹനച്ഛരൈഃ
അതിനുശേഷം ആയിരം അമ്പുകൾകൊണ്ട് മഹാരഥന്മാരെ തടഞ്ഞു, പൊന്നുകൊണ്ട് അലങ്കരിച്ച ഭീമന്റെ കുതിരകളെ അമ്പുകൾകൊണ്ട് വീഴ്ത്തി.
ഹതാശ്വേ സ രഥേ തിഷ്ഠന്ഭീമസേനഃ പ്രതാപവാന് । ശക്തിം ചിക്ഷേപ തരസാ ഗാങ്ഗേയസ്യ രഥം പ്രതി
കുതിരകൾ കൊല്ലപ്പെട്ടിട്ടും രഥത്തിൽ തന്നെ നിന്ന ഭീമസേനൻ, ധൈര്യത്തോടെ ശക്തിയായി ഗംഗാപുത്രന്റെ രഥത്തേക്ക് ശക്തി എറിഞ്ഞു.
അപ്രാപ്താമഥ താം ശക്തിം പിതാ ദേവവ്രതസ്തവ । ത്രിധാ ചിച്ഛേദ സമരേ സാ പൃഥിവ്യാമശീര്യത
പിന്നീട്, നിന്റെ അച്ഛൻ ദേവവ്രതൻ ആ ശക്തി എത്തുന്നതിന് മുമ്പേ യുദ്ധത്തിൽ അതിനെ മൂന്നു ഭാഗമാക്കി വെട്ടി, അത് നിലത്ത് തകർന്നു വീണു.