പ്രേഷയാമാസ സംക്രുദ്ധോ ദര്ശയന്പാണിലാഘവമ്। സ കാര്മുകവരോത്സൃഷ്ടൈര്നവഭിര്നിശിതൈഃ ശരൈഃ
വലിയ കോപത്തിൽ, കൈയുടെ ചാപല്യം കാണിച്ച്, ശ്രുതായുഷ് തന്റെ ഉത്തമവില്ലിൽ നിന്ന് ഒമ്പത് മൂർച്ചയുള്ള അമ്പുകൾ ഭീമന്റെ നേരെ വിട്ടു.
സമാഹതോ മഹാരാജ കലിങ്ഗേന മഹാത്മനാ । സംചുക്രുശേ ഭൃശം ഭീമോ ദണ്ഡാഹത ഇവോരഗഃ
മഹാത്മാവായ കലിംഗൻ വിട്ട ആ ഒമ്പത് അമ്പുകൾ കൊണ്ടു ഭീമൻ ആക്രമിക്കപ്പെട്ടു; അപ്പോൾ ഭീമൻ, ദണ്ഡംകൊണ്ട് അടിയേറ്റ പാമ്പുപോലെ, വലിയ ശബ്ദത്തിൽ വിലപിച്ചു.
ക്രുദ്ധശ്ച ചാപമായമ്യ ബലവദ്ബലിനാം വരഃ। കലിങ്ഗമവധീത്പാര്ഥോ ഭീമഃ സപ്തഭിരായസൈഃ
പിന്നീട്, കോപത്തോടെ ശക്തന്മാരിൽ ശ്രേഷ്ഠനായ ഭീമൻ തന്റെ വില്ലെടുത്ത്, ഏഴു ഇരുമ്പ് അമ്പുകൾ കൊണ്ട് കലിംഗരാജനെ കൊല്ലിച്ചു.
ക്ഷുരാഭ്യാം ചക്രരക്ഷൌ ച കലിങ്ഗസ്യ മഹാബലൌ । സത്യദേവം ച സത്യം ച പ്രാഹിണോദ്യമസാദനമ്
രണ്ടു മൂർച്ചയുള്ള അമ്പുകൾ കൊണ്ട് കലിംഗന്റെ രഥചക്രങ്ങളെ കാവൽനിൽക്കുന്ന ഇരുവരെ വീഴ്ത്തി; സത്യദേവനും സത്യനും യമലോകത്തേക്ക് അയച്ചു.
തതഃ പുനമേയാത്മാ നാസചൈര്നിശിതൈസ്ത്രിഭിഃ । കേതുമന്തം രണേ ഭീമോഽഗമയദ്യമസാദനമ്
പിന്നീട്, മൂന്നു മൂർച്ചയുള്ള അമ്പുകൾ കൊണ്ട് ഭീമൻ യുദ്ധത്തിൽ കേതുമന്തനെ യമലോകത്തേക്ക് അയച്ചു.
തതഃ കലിങ്ഗാഃ സന്നദ്ധാ ഭീമസേനമമര്ഷണമ് । അനീകൈര്ബഹുസാഹസ്രൈഃ ക്ഷത്രിയാഃ സമവാരയന്
അതിനുശേഷം, കാവലോടെ ആയുധധാരികളായ കലിംഗർ, ഭീമസേനനെ സഹിക്കാനാവാതെ, അനേകം വീരക്ഷത്രിയരുടെ സൈന്യങ്ങളാൽ അവനെ തടഞ്ഞു.
തതഃ ശക്തിഗദാഖങ്ഗതോമരര്ഷ്ടിപരശ്വഥൈഃ । കലിങ്ഗാശ്ച തതോ രാജന്ഭീമസേനമവാകിരന്
അപ്പോൾ, രാജാവേ, കലിംഗർ ശൂലങ്ങൾ, ഗദകൾ, വാളുകൾ, കുന്തങ്ങൾ, തുരങ്കങ്ങൾ, പരശുക്കൾ എന്നിവകൊണ്ട് ഭീമസേനന്റെ മേൽ മഴപോലെ ആയുധങ്ങൾ വീശി.
സംനിവാര്യ സ താം ഘോരാം ശരവൃഷ്ടിം സമുത്ഥിതാമ്। ഗദാമാദായ തരസാ സംനിപത്യ മഹാബലഃ
അവൻ അതി ഭയങ്കരമായ അമ്പുകളുടെ മഴ തടഞ്ഞു; ശേഷം വേഗത്തിൽ തന്റെ ഗദ എടുത്ത്, മഹാശക്തിയോടെ ശത്രുക്കളുടെ ഇടയിൽ കയറി.
ഭീമഃ സപ്തശതാന്വീരാനനയദ്യമസാദനമ് । പുനശ്ചൈവ ദ്വിസാഹസ്രാന്കലിങ്ഗാനരിമര്ദനഃ
ഭീമൻ എഴുനൂറ് വീരന്മാരെ യമലോകത്തേക്ക് അയച്ചു; പിന്നെയും, ശത്രുക്കളെ സംഹരിക്കുന്നവൻ രണ്ട് ആയിരം കലിംഗരെ കൂടി മരണത്തിലേക്ക് അയച്ചു.
പ്രാഹിണോന്മൃത്യുലോകായ തദദ്ഭുതമിവാഭവത്। ഏവം സ താന്യനീകാനി കലിങ്ഗാനാം പുനഃപുനഃ
അവരെ മരണലോകത്തേക്ക് അയച്ചത് അത്ഭുതമായി തോന്നി; ഇങ്ങനെ, വീണ്ടും വീണ്ടും, ഭീമൻ കലിംഗരുടെ ആ സൈന്യങ്ങളെ മുഴുവനും നശിപ്പിച്ചു.
ബിഭേദ സമരേ തൂര്ണം പ്രേക്ഷ്യ ഭീഷ്മം മഹാരഥമ് । ഹതാരോഹാശ്ച മാതങ്ഗാഃ പാണ്ഡവേന കൃതാ രണേ
യുദ്ധഭൂമിയില് മഹാരഥനായ ഭീഷ്മന് വേഗത്തില് മുന്നേറുന്നത് കണ്ട പാണ്ഡവന്, യുദ്ധത്തില് സൈനികര് കൊല്ലപ്പെട്ട ആനകളെ നിലംപതിപ്പിച്ചു.
വിപ്രജഗ്മുരനീകേഷു മേഘാ വാതഹതാ ഇവ। മൃദ്ഗന്തഃ സ്വാന്യനീകാനി വിനദന്തഃ ശരാതുരാഃ
അമ്പുകളാല് വെട്ടേറ്റു വേദനിച്ചും ഉരുണ്ടും നിലവിളിച്ചും തങ്ങളുടെ തന്നെ നിരകളില് മേഘങ്ങളെ കാറ്റ് പറത്തുന്നതുപോലെ സൈന്യം ചിതറിപ്പോയി.
തതോ ഭീമോ മഹാബാഹുഃ ഖങ്ഗഹസ്തോ മഹാഭുജഃക । സംപ്രഹൃഷ്ടോ മഹാഘോഷം ശങ്ഖം പ്രാധ്മാപയദ്ബലീ
അതിനുശേഷം ശക്തനായ ഭീമന്, വാളു കൈവശമാക്കി സന്തോഷത്തോടെ വലിയ ശബ്ദത്തോടെ ശംഖം ഊതിയെടുത്തു.
സര്വകാലിങ്ഗസൈന്യാനാം മനാംസി സമകമ്പയത് । മോഹശ്ചാപി കലിങ്ഗാനാമാവിവേശ പരംതപ
അവന്റെ ശബ്ദം കേട്ട് എല്ലാ കലിംഗ സൈന്യങ്ങളുടെയും മനസ്സുകള് നടുങ്ങി; ശത്രുക്കളെ ഭയപ്പെടുത്തുന്ന ഭീമന് അവരില് വലിയ ആശങ്ക പടര്ത്തി.
പ്രാകമ്പന്ത ച സൈന്യാനി വാഹനാനി ച സര്വശഃ । ഭീമേന സമരേ രാജന്ഗജേന്ദ്രേണേവ സര്വശഃ
രാജാവേ, യുദ്ധഭൂമിയില് ഭീമന്റെ സാന്നിധ്യത്തില് സൈന്യവും എല്ലാ വാഹനങ്ങളും ആനപോലുള്ള ഭീമന് മുന്നേറിയതുപോലെ എല്ലായിടത്തും നടുങ്ങി.
മാര്ഗാന്ബഹൂന്വിചരതാ ധാവതാ ച തതസ്തതഃ। മുഹുരുത്പതതാ ചൈവ സംമോഹഃ സമപദ്യത
അവന് പല വഴികളിലൂടെ ഓടി, ഇടതും വലതും ചാടിക്കൊണ്ടിരിക്കുമ്പോള് വലിയ ആശങ്കയും കലഹവും അവിടെ പടര്ന്നു.
ഭീമസേനഭയത്രസ്തം സൈന്യം ച സമകമ്പത। ക്ഷോഭ്യമാണമസംബാധം ഗ്രാഹേണേവ മഹത്സരഃ
ഭീമസേനന്റെ ഭയത്തില് വിറകുന്ന സൈന്യം വലിയ ചുഴലിക്കാറ്റ് വലിയ തടാകം ഇളക്കുന്നതുപോലെ കുത്തൊഴുക്കിലും തിരക്കിലും ആകുകയായിരുന്നു.
ത്രാസിതേഷു ച സര്വേഷു ഭീമേനാദ്ഭുതകര്മണാ । പുനരാവര്തമാനേഷു വിദ്രവത്സു ച സങ്ഘശഃ
ഭീമന്റെ അത്ഭുതകരമായ വീര്യത്തില് എല്ലാവരും ഭയന്ന് പിന്മാറി കൂട്ടങ്ങളായി ഓടിപ്പോവുമ്പോള്,
സര്വകാലിങ്ഗയോധേഷു പാണ്ഡൂനാം ധ്വജിനീപതിഃ । അബ്രവീത്സ്വാന്യനീകാനി യുധ്യധ്വമിതി പാര്ഷതഃ
ആ കലിംഗ സൈനികരുടെ ഇടയില് പാണ്ഡവരുടെ സേനാധിപനായ പാര്ഷതന് തന്റെ സൈന്യത്തോട്, "യുദ്ധം ചെയ്യൂ!" എന്ന് ഉദ്ദേശിച്ചു.
സേനാപതിവചഃ ശ്രുത്വാ ശിഖണ്ഡിപ്രമുഖാ ഗണാഃ। ഭീമമേവാഭ്യവര്തന്ത രഥാനീകൈഃ പ്രഹാരിഭിഃ
സേനാധിപന്റെ വാക്ക് കേട്ടശേഷം ശിഖണ്ഡിയെ മുന്നില് നിർത്തിയ സൈനികര് അവരുടെ രഥസേനയുമായി ഭീമന്റെ അടുത്തേക്ക് തിരിഞ്ഞു.
ധര്മരാജശ്ച താന്സര്വാനുപജഗ്രാഹ പാണ്ഡവഃ। മഹതാ മേഘവര്ണേന നാഗാനീകേന പൃഷ്ഠതഃ
പാണ്ഡവനായ ധര്മ്മരാജാവ്, മേഘംപോലുള്ള വലിയ ആനസേനയുമായി അവരെ പിന്നില് നിന്ന് സഹായിച്ചു.
ഏവം സംനോദ്യ സര്വാമി സ്വാന്യനീകാനി പാര്ഷതഃ। ഭീമസേനസ്യ ജഗ്രാഹ പാര്ഷ്ണി സത്പുരുഷൈര്വൃതഃ
ഇങ്ങനെ തന്റെ സൈന്യങ്ങളെ ഉത്സാഹിപ്പിച്ച ശേഷം പാര്ഷതന് നല്ല വീരന്മാരെ കൂട്ടിരുത്തി ഭീമസേനന്റെ പുറകില് നിലകൊണ്ടു.
ന ഹി പഞ്ചാലരാജസ്യ ലോകേ കശ്ചന വിദ്യതേ। ഭീമസാത്യകയോരന്യഃ പ്രാണേഭ്യഃ പ്രിയകൃത്തമഃ
ഈ ലോകത്ത്, പാഞ്ചാലരാജാവിന് ഭീമനും സത്യകിയും ജീവന്തന്നേക്കാള് പ്രിയപ്പെട്ടവരൊരുവനും ഇല്ല.
സോഽപശ്യച്ച കലിങ്ഗേഷു ചരന്തമരിസൂദനഃ । ഭീമസേനം മഹാബാഹും പാര്ഷതഃ പരവീരഹാ
അവിടെ കലിംഗരുടെ ഇടയില് പാര്ഷതന്, ശത്രുക്കളെ സംഹരിക്കുന്ന ഭീമസേനനെ, ശക്തനായ ഭുജശാലിയെ, അകത്തകത്ത് സഞ്ചരിക്കുന്നതായി കണ്ടു.
നനര്ദ ബഹുധാ രാജന്ഹൃഷ്ടശ്ചാസീത്പരംതപഃ। ശങ്ഖം ദധ്മൌ ച സമരേ സിംഹനാദം നനാദ ച
ശത്രുക്കളെ ഭയപ്പെടുത്തുന്ന ഭീമന് പലവിധത്തില് ഗര്ജിച്ചു, സന്തോഷത്തോടെ യുദ്ധഭൂമിയില് ശംഖം ഊതി, സിംഹംപോലെ ഗര്ജിച്ചും നിന്നു.
സ ച പാരാവതാശ്വസ്യ രഥേ ഹേമപരിഷ്കൃതേ। കോവിദാരധ്വജം ദൃഷ്ട്വാ ഭീമസേനഃ സമാശ്വസത്
പാര്ഷതന്റെ പാറാവത അശ്വങ്ങളാല് വഹിക്കപ്പെടുന്ന പൊന്നാലങ്കരമുള്ള രഥവും, കോവിദാരധ്വജവും കണ്ട ഭീമസേനന് ആത്മവിശ്വാസം നേടി.
ധൃഷ്ടദ്യുമ്നസ്തു തം ദൃഷ്ട്വാ കലിങ്ഗൈഃ സമഭിദ്രുതമ് ।। ഭീമസേനമമേയാത്മാ ത്രാണായാജൌ സമഭ്യയാത്
അപരിമിതമായ ആത്മാവുള്ള ഭീമസേനന് കലിംഗര് ആക്രമിക്കുന്നതറിഞ്ഞ ധൃഷ്ടദ്യുമ്നന് അവനെ രക്ഷിക്കാനായി യുദ്ധഭൂമിയില് മുന്നോട്ട് വന്നു.
തൌ ദൂരാത്സാത്യകിം ദൃഷ്ട്വാ ധൃഷ്ടദ്യുമ്നവൃകോദരൌ । കലിങ്ഗാന്സമരേ വീരൌ യോധയേതാം മനസ്വിനൌ
ദൂരത്ത് സത്യകിയെ കണ്ട ധൃഷ്ടദ്യുമ്നനും വൃക്കോദരനും, ആ രണ്ട് ധീരരും ഉറച്ച മനസ്സോടെ കലിംഗരെ യുദ്ധത്തില് നേരിടാന് തയ്യാറായി.
സ തത്ര ഗത്വാ ശൈനേയോ ജവേന ജയതാം വരഃ। പാര്ഥപാര്ഷതയോഃ പാര്ഷിം ജഗ്രാഹ പുരുഷര്ഷഭഃ
വിജയികളിൽ ശ്രേഷ്ഠനായ സത്യകി അതിവേഗത്തിൽ അവിടെ എത്തി, പാർത്ഥനും പർഷതനും ഉള്ള രഥങ്ങളുടെ പുറകുഭാഗം പിടിച്ചു, മഹാപുരുഷനേ.
സ കൃത്കവാ ദാരുണം കര്മ പ്രഗൃഹീതശരാസനഃ । ആസ്ഥിതോ രൌദ്രമാത്മാനം കലിങ്ഗാനന്വവൈക്ഷത
കവചം ധരിച്ച്, ഭയങ്കരമായ പ്രവൃത്തി ചെയ്യുമ്പോൾ, വില്ലും അമ്പും കൈയിൽ എടുത്ത്, ഭയാനകമായ മനോഭാവത്തിൽ, കലിംഗന്മാരെ നോക്കി നിന്നു.