പാതയാമാസ ഖങ്ഗേന സധ്വജാനപി പാണ്ഡവഃ। മുഹുരുത്പതതോ ദിക്ഷു ധാവതശ്ച യശസ്വിനഃക
പാണ്ഡവൻ വാൾകൊണ്ട് പതാകയുള്ളവരെയും, ഒരു നിമിഷം ഉയർന്ന് എല്ലാ ദിശകളിലേക്കും ഓടുന്ന പ്രശസ്തരായ യോദ്ധാക്കളെയും വീഴ്ത്തി.
മാര്ഗാംശ്ച ചരതശ്ചിത്രം വ്യസ്മയന്ത രണേ ജനാഃ । സ ജഘാന പദാ കാംശ്ചിദ്വ്യാക്ഷിപ്യാന്യാനപോഥയത്
യുദ്ധഭൂമിയിൽ അവൻ ചെയ്ത അത്ഭുതകരമായ സഞ്ചാരങ്ങൾ കണ്ടവർ അതിശയിച്ചു; അവൻ ചിലരെ കാലുകൊണ്ട് അടിച്ചു വീഴ്ത്തി, ചിലരെ ചിതറിച്ചു, മറ്റുചിലരെ തകർത്തു.
ഖഹ്ഗേനാന്യാംശ്ച ചിച്ഛേദ നാദേനാന്യാംശ്ച ഭീഷയന്। ഊരുവേഗേന ചാപ്യന്യാന്പാതയാമാസ ഭൂതലേ
അവൻ തന്റെ വാളുകൊണ്ട് ചിലരെ വെട്ടി വീഴ്ത്തി, ഉച്ചത്തിലുള്ള കൂക്കോടെ മറ്റുചിലരെ ഭയപ്പെടുത്തി, ഉരുക്കളുടെ ശക്തിയാൽ മറ്റുചിലരെ നിലത്തേക്ക് തള്ളി വീഴ്ത്തി.
അപരേ ചൈനമാലോക്യ ഭയാത്പഞ്ചത്വമാഗതാഃ। ഏവം സാ ബഹുലാ സേനാ കലിങ്ഗാനാം തരസ്വിനാമ്
അവനെ കണ്ടു ഭയത്താൽ ചിലർ മരണമടഞ്ഞു; ഇങ്ങനെ ശക്തരായ കലിംഗരുടെ ആ വലിയ സൈന്യം അകമ്പടിയായി പിരിഞ്ഞു.
പരിവാര്യ രണേ ഭീഷ്മം ഭീമസേനമുപാദ്രവത്। തതഃ കാലിങ്ഗയൈന്യാനാം പ്രമുഖേ ഭരതര്ഷഭ
യുദ്ധഭൂമിയിൽ ഭീഷ്മനെ ചുറ്റി, അവർ ഭീമസേനന്റെ നേരെ മുന്നേറി; അപ്പോൾ കലിംഗ സൈന്യത്തിന്റെ മുന്നിൽ, ഭാരതവംശശ്രേഷ്ഠാ—
ശ്രുതായുഷമഭിപ്രേക്ഷ്യ ഭീമസേനഃ സമഭ്യയാത്। തമായാന്തമഭിപ്രേക്ഷ്യ കാലിങ്ഗോ നവഭിഃ ശരൈഃ
ശ്രുതായുഷിനെ കണ്ടു ഭീമസേനൻ മുന്നോട്ട് പാഞ്ഞു; അവൻ അടുത്തുവരുന്നതു കണ്ടു, കലിംഗൻ ഒമ്പതു അമ്പുകൾ കൊണ്ട് ആക്രമിച്ചു.
ഭീമസേനമമേയാത്മാ പ്രത്യവിധ്യത്സ്തനാന്തരേ । കലിങ്ഗബാണാഭിഹതസ്തോത്രാര്ദിത ഇവ ദ്വിപഃ
അപരിമിതശക്തിയുള്ള ശ്രുതായുഷ് ഭീമസേനന്റെ നെഞ്ചിൽ അമ്പുകൊണ്ട് തുളച്ചു; കലിംഗന്റെ അമ്പുകൾ കൊണ്ടു ബാധിക്കപ്പെട്ട ഭീമൻ, ആണിക്കൊണ്ട് കുത്തേറ്റാനയത്തെപ്പോലെ വേദനിച്ചു.
ഭീമസേനഃ പ്രജജ്വാല ക്രോദേനാഗ്നിരിവൈധിതഃ। അഥാശോകഃ സമാദായ രഥം ഹേമപരിഷ്കൃതമ്
ഭീമസേനൻ ക്രോധത്തിൽ അഗ്നിപോലെ ജ്വലിച്ചു; അപ്പോൾ അശോകൻ പൊന്നാൽ അലങ്കരിച്ച രഥം കൊണ്ടുവന്നു.
ഭീമം സംപാദയാമാസ രഥേന രഥസാരഥിഃ। താമരുഹ്യ രഥം തൂര്ണം കൌന്തേയഃ ശത്രുസൂദനഃ
രഥസാരഥി ആ രഥം വേഗത്തിൽ ഭീമന്റെ അടുക്കൽ എത്തിച്ചു; അതിൽ കയറി, ശത്രുക്കളെ സംഹരിക്കുന്ന കുന്തിപുത്രൻ—
കലിങ്ഗമഭിദുദ്രാവ തിഷ്ഠിതിഷ്ഠേതി ചാബ്രവീത് । തതഃ ശ്രുതായുര്ബലാവാന്ഭീമായ നിശിതാഞ്ശരാന്
കലിംഗന്റെ നേരെ പാഞ്ഞു, 'നിൽക്കു, നിൽക്കു' എന്ന് വിളിച്ചു; അപ്പോൾ ശക്തനായ ശ്രുതായുഷ് ഭീമസേനന്റെ നേരെ മൂർച്ചയുള്ള അമ്പുകൾ ലക്ഷ്യമിട്ടു.
പ്രേഷയാമാസ സംക്രുദ്ധോ ദര്ശയന്പാണിലാഘവമ്। സ കാര്മുകവരോത്സൃഷ്ടൈര്നവഭിര്നിശിതൈഃ ശരൈഃ
വലിയ കോപത്തിൽ, കൈയുടെ ചാപല്യം കാണിച്ച്, ശ്രുതായുഷ് തന്റെ ഉത്തമവില്ലിൽ നിന്ന് ഒമ്പത് മൂർച്ചയുള്ള അമ്പുകൾ ഭീമന്റെ നേരെ വിട്ടു.
സമാഹതോ മഹാരാജ കലിങ്ഗേന മഹാത്മനാ । സംചുക്രുശേ ഭൃശം ഭീമോ ദണ്ഡാഹത ഇവോരഗഃ
മഹാത്മാവായ കലിംഗൻ വിട്ട ആ ഒമ്പത് അമ്പുകൾ കൊണ്ടു ഭീമൻ ആക്രമിക്കപ്പെട്ടു; അപ്പോൾ ഭീമൻ, ദണ്ഡംകൊണ്ട് അടിയേറ്റ പാമ്പുപോലെ, വലിയ ശബ്ദത്തിൽ വിലപിച്ചു.
ക്രുദ്ധശ്ച ചാപമായമ്യ ബലവദ്ബലിനാം വരഃ। കലിങ്ഗമവധീത്പാര്ഥോ ഭീമഃ സപ്തഭിരായസൈഃ
പിന്നീട്, കോപത്തോടെ ശക്തന്മാരിൽ ശ്രേഷ്ഠനായ ഭീമൻ തന്റെ വില്ലെടുത്ത്, ഏഴു ഇരുമ്പ് അമ്പുകൾ കൊണ്ട് കലിംഗരാജനെ കൊല്ലിച്ചു.
ക്ഷുരാഭ്യാം ചക്രരക്ഷൌ ച കലിങ്ഗസ്യ മഹാബലൌ । സത്യദേവം ച സത്യം ച പ്രാഹിണോദ്യമസാദനമ്
രണ്ടു മൂർച്ചയുള്ള അമ്പുകൾ കൊണ്ട് കലിംഗന്റെ രഥചക്രങ്ങളെ കാവൽനിൽക്കുന്ന ഇരുവരെ വീഴ്ത്തി; സത്യദേവനും സത്യനും യമലോകത്തേക്ക് അയച്ചു.
തതഃ പുനമേയാത്മാ നാസചൈര്നിശിതൈസ്ത്രിഭിഃ । കേതുമന്തം രണേ ഭീമോഽഗമയദ്യമസാദനമ്
പിന്നീട്, മൂന്നു മൂർച്ചയുള്ള അമ്പുകൾ കൊണ്ട് ഭീമൻ യുദ്ധത്തിൽ കേതുമന്തനെ യമലോകത്തേക്ക് അയച്ചു.
തതഃ കലിങ്ഗാഃ സന്നദ്ധാ ഭീമസേനമമര്ഷണമ് । അനീകൈര്ബഹുസാഹസ്രൈഃ ക്ഷത്രിയാഃ സമവാരയന്
അതിനുശേഷം, കാവലോടെ ആയുധധാരികളായ കലിംഗർ, ഭീമസേനനെ സഹിക്കാനാവാതെ, അനേകം വീരക്ഷത്രിയരുടെ സൈന്യങ്ങളാൽ അവനെ തടഞ്ഞു.
തതഃ ശക്തിഗദാഖങ്ഗതോമരര്ഷ്ടിപരശ്വഥൈഃ । കലിങ്ഗാശ്ച തതോ രാജന്ഭീമസേനമവാകിരന്
അപ്പോൾ, രാജാവേ, കലിംഗർ ശൂലങ്ങൾ, ഗദകൾ, വാളുകൾ, കുന്തങ്ങൾ, തുരങ്കങ്ങൾ, പരശുക്കൾ എന്നിവകൊണ്ട് ഭീമസേനന്റെ മേൽ മഴപോലെ ആയുധങ്ങൾ വീശി.
സംനിവാര്യ സ താം ഘോരാം ശരവൃഷ്ടിം സമുത്ഥിതാമ്। ഗദാമാദായ തരസാ സംനിപത്യ മഹാബലഃ
അവൻ അതി ഭയങ്കരമായ അമ്പുകളുടെ മഴ തടഞ്ഞു; ശേഷം വേഗത്തിൽ തന്റെ ഗദ എടുത്ത്, മഹാശക്തിയോടെ ശത്രുക്കളുടെ ഇടയിൽ കയറി.
ഭീമഃ സപ്തശതാന്വീരാനനയദ്യമസാദനമ് । പുനശ്ചൈവ ദ്വിസാഹസ്രാന്കലിങ്ഗാനരിമര്ദനഃ
ഭീമൻ എഴുനൂറ് വീരന്മാരെ യമലോകത്തേക്ക് അയച്ചു; പിന്നെയും, ശത്രുക്കളെ സംഹരിക്കുന്നവൻ രണ്ട് ആയിരം കലിംഗരെ കൂടി മരണത്തിലേക്ക് അയച്ചു.
പ്രാഹിണോന്മൃത്യുലോകായ തദദ്ഭുതമിവാഭവത്। ഏവം സ താന്യനീകാനി കലിങ്ഗാനാം പുനഃപുനഃ
അവരെ മരണലോകത്തേക്ക് അയച്ചത് അത്ഭുതമായി തോന്നി; ഇങ്ങനെ, വീണ്ടും വീണ്ടും, ഭീമൻ കലിംഗരുടെ ആ സൈന്യങ്ങളെ മുഴുവനും നശിപ്പിച്ചു.
ബിഭേദ സമരേ തൂര്ണം പ്രേക്ഷ്യ ഭീഷ്മം മഹാരഥമ് । ഹതാരോഹാശ്ച മാതങ്ഗാഃ പാണ്ഡവേന കൃതാ രണേ
യുദ്ധഭൂമിയില് മഹാരഥനായ ഭീഷ്മന് വേഗത്തില് മുന്നേറുന്നത് കണ്ട പാണ്ഡവന്, യുദ്ധത്തില് സൈനികര് കൊല്ലപ്പെട്ട ആനകളെ നിലംപതിപ്പിച്ചു.
വിപ്രജഗ്മുരനീകേഷു മേഘാ വാതഹതാ ഇവ। മൃദ്ഗന്തഃ സ്വാന്യനീകാനി വിനദന്തഃ ശരാതുരാഃ
അമ്പുകളാല് വെട്ടേറ്റു വേദനിച്ചും ഉരുണ്ടും നിലവിളിച്ചും തങ്ങളുടെ തന്നെ നിരകളില് മേഘങ്ങളെ കാറ്റ് പറത്തുന്നതുപോലെ സൈന്യം ചിതറിപ്പോയി.
തതോ ഭീമോ മഹാബാഹുഃ ഖങ്ഗഹസ്തോ മഹാഭുജഃക । സംപ്രഹൃഷ്ടോ മഹാഘോഷം ശങ്ഖം പ്രാധ്മാപയദ്ബലീ
അതിനുശേഷം ശക്തനായ ഭീമന്, വാളു കൈവശമാക്കി സന്തോഷത്തോടെ വലിയ ശബ്ദത്തോടെ ശംഖം ഊതിയെടുത്തു.
സര്വകാലിങ്ഗസൈന്യാനാം മനാംസി സമകമ്പയത് । മോഹശ്ചാപി കലിങ്ഗാനാമാവിവേശ പരംതപ
അവന്റെ ശബ്ദം കേട്ട് എല്ലാ കലിംഗ സൈന്യങ്ങളുടെയും മനസ്സുകള് നടുങ്ങി; ശത്രുക്കളെ ഭയപ്പെടുത്തുന്ന ഭീമന് അവരില് വലിയ ആശങ്ക പടര്ത്തി.
പ്രാകമ്പന്ത ച സൈന്യാനി വാഹനാനി ച സര്വശഃ । ഭീമേന സമരേ രാജന്ഗജേന്ദ്രേണേവ സര്വശഃ
രാജാവേ, യുദ്ധഭൂമിയില് ഭീമന്റെ സാന്നിധ്യത്തില് സൈന്യവും എല്ലാ വാഹനങ്ങളും ആനപോലുള്ള ഭീമന് മുന്നേറിയതുപോലെ എല്ലായിടത്തും നടുങ്ങി.
മാര്ഗാന്ബഹൂന്വിചരതാ ധാവതാ ച തതസ്തതഃ। മുഹുരുത്പതതാ ചൈവ സംമോഹഃ സമപദ്യത
അവന് പല വഴികളിലൂടെ ഓടി, ഇടതും വലതും ചാടിക്കൊണ്ടിരിക്കുമ്പോള് വലിയ ആശങ്കയും കലഹവും അവിടെ പടര്ന്നു.
ഭീമസേനഭയത്രസ്തം സൈന്യം ച സമകമ്പത। ക്ഷോഭ്യമാണമസംബാധം ഗ്രാഹേണേവ മഹത്സരഃ
ഭീമസേനന്റെ ഭയത്തില് വിറകുന്ന സൈന്യം വലിയ ചുഴലിക്കാറ്റ് വലിയ തടാകം ഇളക്കുന്നതുപോലെ കുത്തൊഴുക്കിലും തിരക്കിലും ആകുകയായിരുന്നു.
ത്രാസിതേഷു ച സര്വേഷു ഭീമേനാദ്ഭുതകര്മണാ । പുനരാവര്തമാനേഷു വിദ്രവത്സു ച സങ്ഘശഃ
ഭീമന്റെ അത്ഭുതകരമായ വീര്യത്തില് എല്ലാവരും ഭയന്ന് പിന്മാറി കൂട്ടങ്ങളായി ഓടിപ്പോവുമ്പോള്,
സര്വകാലിങ്ഗയോധേഷു പാണ്ഡൂനാം ധ്വജിനീപതിഃ । അബ്രവീത്സ്വാന്യനീകാനി യുധ്യധ്വമിതി പാര്ഷതഃ
ആ കലിംഗ സൈനികരുടെ ഇടയില് പാണ്ഡവരുടെ സേനാധിപനായ പാര്ഷതന് തന്റെ സൈന്യത്തോട്, "യുദ്ധം ചെയ്യൂ!" എന്ന് ഉദ്ദേശിച്ചു.
സേനാപതിവചഃ ശ്രുത്വാ ശിഖണ്ഡിപ്രമുഖാ ഗണാഃ। ഭീമമേവാഭ്യവര്തന്ത രഥാനീകൈഃ പ്രഹാരിഭിഃ
സേനാധിപന്റെ വാക്ക് കേട്ടശേഷം ശിഖണ്ഡിയെ മുന്നില് നിർത്തിയ സൈനികര് അവരുടെ രഥസേനയുമായി ഭീമന്റെ അടുത്തേക്ക് തിരിഞ്ഞു.