പുത്രേണ തവ രാജേന്ദ്ര സ തഥോക്തോ മഹാബലഃ । മഹത്യാ സേനയാ ഗുപ്തഃ പ്രായാദ്ഭീമരഥം പ്രതി
രാജാധിരാജാ, അപ്പോൾ നിന്റെ മകൻ, മഹാബലൻ, വലിയ സൈന്യത്തിന്റെ സംരക്ഷണത്തോടെ ഭീമന്റെ രഥത്തെ നേരിടാൻ പുറപ്പെട്ടു.
താമാപതന്തീം മഹതീം കലിങ്ഗാനാം മഹാചമൂമ്। രഥാശ്വനാഗകലിലാം പ്രഗൃഹീതമഹായുധാമ്
അനവധി രഥങ്ങളും കുതിരകളും ആനകളും നിറഞ്ഞ, മഹായുദ്ധായുധങ്ങൾ കൈവശമുള്ള കലിംഗരുടെ ആ വലിയ സൈന്യം മുന്നോട്ട് കുതിച്ചു.
ഭീമസേനഃ കലിങ്ഗാനാമാര്ച്ഛദ്ഭാരത വാഹിനീമ് । കേതുമന്തം ച നൈഷാദിമായാന്തം സഹ ചേദിഭിഃ
ഭാരതകുലപതി, ഭീമസേനൻ കലിംഗസേനയെ ആക്രമിച്ചു; കൂടാതെ, ചേദിരാജാക്കന്മാരോടൊപ്പം വരുന്ന നിഷാദരാജാവായ കേതുമാനെയും നേരിട്ടു.
തതഃ ശ്രുതായുഃ സംക്രുദ്ധോ രാജ്ഞാ കേതുമതാ സഹ। ആസസാദ രണേ ഭീമം വ്യൂഢാനീകേഷു ചേദിഷു
അതിനുശേഷം, ക്രുദ്ധനായ ശ്രുതായു രാജാവായ കേതുമാനോടൊപ്പം ചേർന്ന്, ചേദികൾ നിരത്തായി നിന്നപ്പോഴെല്ലാം യുദ്ധത്തിൽ ഭീമനെ നേരിട്ടു.
രഥൈരനേകസാഹസ്രൈഃ കലിങ്ഗാനാം നരാധിപ । അയുതേന ഗജാനാം ച നിഷാദൈഃക സഹ കേതുമാന്
അനേകം ആയിരം കലിംഗരഥങ്ങളോടും, പത്ത് ആയിരം ആനകളോടും, നിഷാദരോടും ചേർന്ന് കേതുമാൻ യുദ്ധത്തിൽ ഭീമസേനനെ എല്ലാ ദിശകളിലും വളഞ്ഞു.
ഭിമസേനം രണേ രാജന്സമന്താത്പര്യവാരയത് । ചേദിമത്സ്യകരൂഷാശ്ച ഭീമസേനപദാനുഗാഃ
ചേദികൾ, മത്സ്യവർഗ്ഗം, കരൂഷന്മാർ എന്നിവരും ഭീമസേനന്റെ അനുയായികളായി യുദ്ധത്തിൽ നിഷാദരാജാക്കന്മാരെ ആക്രമിച്ചു.
അഭ്യധാവന്ത സമരേ നിഷാദാന്സഹ രാജഭിഃ । തതഃ പ്രവവൃതേ യുദ്ധം ഘോരരൂപം ഭയാവഹമ്
അപ്പോൾ, രാജാക്കന്മാരോടൊപ്പം നിഷാദരെ നേരിടാൻ പോരാളികൾ ഓടിയെത്തി; പിന്നെ ഭയാനകവും ഭീഷണിപ്പെടുത്തുന്നതുമായ യുദ്ധം ആരംഭിച്ചു.
ന പ്രാജാനന്ത യോധാഃ സ്വാന്പരസ്പരജിഘാംസയാ । ഘോരമാസീത്തതോ യുദ്ധം ഭീമസ്യ സഹസാ പരൈഃ
പോരാളികൾ പരസ്പരം കൊല്ലാൻ ഉത്സുകരായി, ആരാണ് സ്വന്തം ആളെന്നും തിരിച്ചറിയാൻ കഴിയാതെ പോയി. അങ്ങനെ, ഭീമനും ശത്രുക്കളുമിടയിൽ അത്യന്തം ഭയങ്കരമായ യുദ്ധം പെട്ടെന്ന് ആരംഭിച്ചു.
യഥേന്ദ്രസ്യ മഹാരാജ മഹത്യാ ദൈത്യസേനയാ। തസ്യ സൈന്യസ്യ സംഗ്രാമേ യുധ്യമാനസ്യ ഭാരത
മഹാരാജാവേ, എങ്ങനെ ഇന്ദ്രൻ മഹാവലിയുള്ള ദൈത്യസൈന്യത്തിനെതിരെ പോരാടിയോ, അതുപോലെ ആ സൈന്യവും യുദ്ധത്തിൽ അപ്രത്യക്ഷമായി പോരാടുകയായിരുന്നു, ഭാരതവംശജ.
ബഭൂവ സുമഹാഞ്ശബ്ദഃ സാഗരസ്യേവ ഗര്ജതഃ। അന്യോന്യം സ്മ തദാ യോധാ വികര്ഷന്തോ വിശാംപതേ
അപ്പോൾ സമുദ്രം ഗർജിക്കുന്നതുപോലൊരു ഭയങ്കരശബ്ദം ഉയർന്നു. അന്നേരം യോദ്ധാക്കൾ തമ്മിൽ പരസ്പരം വലിച്ചിഴച്ച് പോരാടുകയായിരുന്നു.
മഹീം ചക്രുശ്ചിതാം സര്വാം ശശലോഹിതസന്നിഭാമ് । യോധാംശ്ച സ്വാന്പരാന്വാപി നാഭ്യജാനഞ്ജിഘാംസയാ
അവരൊക്കെയും ഭൂമിയെ മുഴുവനും മുയലിന്റെ രക്തംപോലെയുള്ള നിറത്തിൽ മൂടിയതുപോലെ ആക്കി. കൊല്ലാനുള്ള ആഗ്രഹത്തിൽ, സ്വന്തം ആളുകളെയോ ശത്രുക്കളെയോ തിരിച്ചറിയാൻ യോദ്ധാക്കൾക്ക് കഴിയുന്നില്ലായിരുന്നു.
സ്വാനപ്യാദദതേ സ്വാശ്ച ശൂരാഃ പരമദുര്ജയാഃ। വിമര്ദഃ സുമഹാനാസീദല്പാനാം ബഹുഭിഃ സഹ
അജയ്യരായ വീരന്മാരും സ്വന്തം ആളുകളെയും കൂട്ടരെയും പിടിച്ചു. കുറച്ച് പേരും അനേകർ കൂടി തമ്മിൽ വലിയൊരു ഏറ്റുമുട്ടൽ ഉണ്ടായി.
കലിങ്ഗൈഃ സഹ ചൈദീനാം നിഷാദൈശ്ച വിശാംപതേ । കൃത്വാ പുരുഷകാരം തു യഥാശക്തി മഹാബലാഃ
കളിംഗന്മാരോടും ചേദിരാജാവിന്റെ ആളുകളോടും നിഷാദന്മാരോടും കൂടി, മഹാശക്തിയുള്ളവർ തങ്ങളുടെ കഴിവ് മുഴുവൻ ഉപയോഗിച്ച് ധൈര്യം കാണിച്ചു.
ഭീമസേനം പരിത്യജ്യ സംന്യവര്തനക്ത ചേദയഃ। സര്വൈഃ കലിങ്ഗൈരാസന്നഃ സന്നിവൃത്തേഷു ചേദിഷു
ഭീമസേനനെ വിട്ട് ചേദികൾ പിൻവാങ്ങി. ചേദികൾ പിന്മാറുമ്പോൾ കളിംഗന്മാർ മുഴുവൻ അടുത്തെത്തി.
സ്വബാഹുബലമസ്ഥായ അഭ്യവര്ഷന്ത പാണ്ഡവമ് । ന ചചാല രഥോപസ്ഥാദ്ഭീമസേനോ മഹാബലഃ
സ്വന്തം കൈശക്തിയിൽ ആശ്രയിച്ച് അവർ പാണ്ഡവനെ ആക്രമിച്ചു. എന്നാൽ ഭീമസേനൻ, അതിവലിയ ശക്തിയോടെ, തന്റെ രഥത്തിൽ നിന്ന് ചലിച്ചില്ല.
ശിതൈരവാകിരദ്ബാണൈഃ കലിങ്ഗാനാം വരൂഥിനീമ് । കാലിങ്ഗസ്തു മഹേഷ്വാസഃ പുത്രശ്ചാസ്യ മഹാരഥഃ
തീവ്രമായ അമ്പുകൾകൊണ്ട് ഭീമൻ കളിംഗരുടെ നിരയെ ആക്രമിച്ചു. കളിംഗരാജാവും അവന്റെ മഹാരഥിയായ പുത്രനും,
ശക്രദേവ ഇതി ഖ്യാതോ ജഘ്നതുഃ പാണ്ഡവം ശരൈഃ। തതോ ഭീമോ മഹാബാഹുര്വിധുന്വന്രുചിരം ധനുഃ
ശക്രദേവൻ എന്ന പേരിൽ അറിയപ്പെടുന്ന അവർ, പാണ്ഡവനെ അമ്പുകൾകൊണ്ട് ആക്രമിച്ചു. അപ്പോൾ ഭീമൻ, ശക്തിയുള്ള ഭുജങ്ങളോടെ, മനോഹരമായ വില്ല് ചലിപ്പിച്ചു.
യോധയാമാസ കാലിങ്ഗം സ്വബാഹുബലമാശ്രിതഃ। ശക്രദേവസ്തു സമരേ വിസൃജന്സായകാന്ബഹൂന്
ഭീമൻ തന്റെ കൈശക്തിയിൽ ആശ്രയിച്ച് കളിംഗരാജാവിനോടു നേരെ പോരാടിയപ്പോൾ, ശക്രദേവൻ യുദ്ധത്തിൽ അനേകം അമ്പുകൾ പ്രയോഗിച്ചു.
അശ്വാഞ്ജഘാന സമരേ ഭീമസേനസ്യ സായകൈഃ। തം ദൃഷ്ട്വാ വിരഥം തത്ര ഭീമസേനമരിന്ദമമ്
ശക്രദേവൻ അമ്പുകൾകൊണ്ട് ഭീമസേനന്റെ കുതിരകളെ യുദ്ധത്തിൽ വെട്ടി വീഴ്ത്തി. അപ്പോൾ രഥം നഷ്ടപ്പെട്ട ഭീമസേനനെ അവിടെ കണ്ടപ്പോൾ,
ശക്രദേവോഽഭിദുദ്രാവ ശരൈരവകിരഞ്സിതൈഃ। ഭീമസ്യോപരി രാജേന്ദ്ര ശക്രദേവോ മഹാബലഃ
ശക്രദേവൻ അതിവേഗത്തിൽ മുന്നോട്ട് ഓടി, ഭീമന്റെ മേൽ മൂർച്ചയുള്ള അമ്പുകൾ മഴപോലെ പ്രയോഗിച്ചു. രാജാവേ, മഹാശക്തിയുള്ള ശക്രദേവൻ ഭീമന്റെ മേൽ അമ്പുകളുടെ മഴ പെയ്യിച്ചു.
വവര്ഷ ശരവര്ഷാണി തപാന്തേ ജലദോ യഥാ। ഹതാശ്വേ തു രഥേ തിഷ്ഠന്ഭീമസേനോ മഹാബലഃ
വെള്ളക്കാലാവസാനത്ത് മഴക്കൊണ്ടു പോലെ അമ്പുകളുടെ മഴ ശക്രദേവൻ പെയ്യിച്ചു. കുതിരകൾ കൊല്ലപ്പെട്ടിട്ടും ഭീമസേനൻ തന്റെ രഥത്തിൽ ഉറച്ചുനിന്നു.
ശക്രദേവായ ചിക്ഷേപ സര്വശൈക്യായസീം ഗദാമ്। സ തയാ നിഹതോ രാജന്കാലിങ്ഗതനയോ രഥാത്
ഭീമൻ തന്റെ ഇരുമ്പ് ഗദ മുഴുവനും ശക്രദേവനു നേരെ എറിഞ്ഞു. അതിൽ അടി വാങ്ങി, രാജാവേ, കളിംഗപുത്രൻ രഥത്തിൽ നിന്ന് വീണു.
വിരഥഃ സഹ സൂതേന ജഗാമ ധരണീതലമ്। കഹതമാത്മസുതം ദൃഷ്ട്വാ കലിങ്ഗാനാം ജനാധിപഃ
രഥവും സാരഥിയുമായി ചേർന്ന് അവൻ നിലത്തേക്ക് വീണു. സ്വന്തം മകനു കൊല്ലപ്പെട്ടതു കണ്ടപ്പോൾ, കളിംഗരാജാവ്
രഥൈരനേകസാഹസ്രൈര്ഭീമസ്യാവാരയദ്ദിശഃ । `അയുതേന ഗജാനാം ച നിഷാദൈഃ പരിവാരിതഃ।' തതോ ഭീമോ മഹാവേഗാം ത്യക്ത്വാ ഗുര്വീ മഹാഗദാം
അനവധി ആയിരക്കണക്കിന് രഥങ്ങളാൽ ഭീമന്റെ വഴി തടഞ്ഞു. പത്ത് ആയിരം ആനകളും നിഷാദന്മാരും ചുറ്റിപ്പറ്റിയപ്പോൾ, ഭീമൻ തന്റെ ഭാരമുള്ള വലിയ ഗദ ഉപേക്ഷിച്ചു.
നിസ്ത്രിംശമാദദേ ഘോരം ചികീര്ഷുഃ കര്മ ദാരുണമ് । ചര്മ ചാപ്രതിമം രാജന്നാര്ഷഭം പുരുഷര്ഷഭ
ഭീകരമായ ഒരു വാൾ എടുത്തു, ഭയങ്കരമായ കൃത്യം ചെയ്യാൻ ഭീമൻ തയ്യാറായി. രാജാവേ, കാളയുടെ അടയാളം ഉള്ള അതുല്യമായ ഒരു കവചവും ധരിച്ചു.
നക്ഷത്രൈരര്ധചന്ദ്രൈശ്ച ശാതകുമ്ഭമയൈശ്ചിതമ് । കാലിങ്ഗസ്തു തതഃ ക്രുദ്ധോ ധനുര്ജ്യാമവമൃജ്യ ച
നക്ഷത്രങ്ങളും അർദ്ധചന്ദ്രങ്ങളുമുള്ള പൊന്നാൽ അലങ്കരിച്ച കവചം അണിഞ്ഞു. അതിനുശേഷം, കളിംഗരാജാവ് കോപത്തോടെ വില്ലിന്റെ നാർ തളർത്തി.
പ്രഗൃഹ്യ ച ശരം ഘോരമേകം സര്പവിഷോപമമ്। പ്രാഹിണോദ്ഭീമസേനായ വധാകാങ്ക്ഷീ ജനേശ്വരഃ
ഒരു ഭയങ്കരമായ അമ്പ് കൈയിൽ പിടിച്ച്, പാമ്പിന്റെ വിഷംപോലെയുള്ള അതിനെ ഭീമസേനനെ കൊല്ലാൻ ആഗ്രഹിച്ച രാജാവ് അവന്റെ നേരെ അയച്ചു.
തമാപതന്തം വേഗേന പ്രേരിതം നിശിതം ശരമ്। ഭീമസേനോ ദ്വിധാ രാജംശ്ചിച്ഛേദ വിപുലാസിനാ
രാജാവേ, അതിവേഗത്തിൽ വരികയായിരുന്നു ആ കൂർത്ത അമ്പ്; ഭീമസേനൻ തന്റെ വലിയ വാൾ കൊണ്ട് അതിനെ രണ്ടു ഭാഗമാക്കി വെട്ടി വീഴ്ത്തി.
ഉദക്രോശച്ച സംഹൃഷ്ടസ്ത്രാസയാനോ വരൂഥിനീമ് । കാലിങ്ഗോഽഥ തതഃ ക്രുദ്ധോ ഭീമസേനായ സംയുഗേ
ആ സന്തോഷത്തിൽ അവൻ ഉയിർക്കരഞ്ഞു, സൈന്യത്തെ ഭയപ്പെടുത്തിക്കൊണ്ട്; പിന്നെ കോപത്തോടെ കാലിംഗൻ ഭീമസേനന്റെ നേരെ യുദ്ധത്തിന് മുന്നോട്ട് വന്നു.
തോമരാന്പ്രാഹിണോച്ഛീഘ്രം ചതുര്ദശ ശിലാശിതാന്। താനപ്രാപ്താന്മഹാബാഹുഃ ഖഗതാനേവ പാണ്ഡവഃ
അവൻ പാറകൊണ്ടു മൂർച്ചയുള്ള പതിനാലു കുന്തങ്ങൾ വേഗത്തിൽ എറിഞ്ഞു; അതെല്ലാം ആകാശത്ത് പറക്കുമ്പോൾ തന്നെ പാണ്ഡവൻ അവയെ വെട്ടി തകർത്തു.