നിവാരിതസ്തു ദ്രോണേന ധൃഷ്ടദ്യുമ്നോ മഹാരഥഃ । ന്യാവാരയച്ഛരൌഘാംസ്താംശ്ചര്മണാ കൃതഹസ്തവത്
ദ്രോണൻ ധൃഷ്ടദ്യുമ്നനെ തടഞ്ഞുവെങ്കിലും, ധൃഷ്ടദ്യുമ്നൻ തന്റെ കൈയിൽ കൃത്യമായി പിടിച്ചിരുന്ന തനിക്കുള്ള വാളുപയോഗിച്ച് അമ്പുകളുടെ മഴ തടഞ്ഞു.
തതോ ഭീമോ മഹാബാഹുഃ സഹസാഽഭ്യപതദ്ബലീ । സാഹായ്യകാരീ സമരേ പാര്ഷതസ്യ മഹാത്മനഃ
അപ്പോൾ ശക്തനായ ഭീമൻ വേഗത്തിൽ പോരിലേക്ക് ചെന്ന് മഹാത്മാവായ പൃഷതപുത്രനെ സഹായിക്കാൻ മുന്നോട്ട് വന്നു.
സ ദ്രോമം നിശിതൈര്ബാണൈ രാജന്വിവ്യാധ സപ്തഭിഃ । പാര്ഷതം ച രഥം തൂര്ണം സ്വകമാരോഹയത്തദാ
ഭീമൻ ഏഴു മൂർച്ഛയുള്ള അമ്പുകൾ കൊണ്ട് ദ്രോണനെ വെട്ടി, ഉടൻ പാര്ഷതനെ തന്റെ രഥത്തിൽ കയറ്റി രക്ഷപ്പെടുത്തി.
തതോ ദുര്യോധനോ രാജന്കലിങ്ഗം സമചോദയത്। സൈന്യേന മഹതാ യുക്തം ഭാരദ്വാജസ്യ രക്ഷണേ
അതിനുശേഷം, രാജാവേ, ദുര്യോധനൻ വലിയ സൈന്യത്തോടുകൂടിയ കലിംഗസേനയെ ഭാരദ്വാജപുത്രനെ രക്ഷിക്കാൻ അയച്ചു.
തതഃ സാ മഹതീ സേന കലിങ്ഗാനാം ജനേശ്വര । ഭീമമഭ്യുദ്യയൌ തൂര്ണം തവ പുത്രസ്യ ശാസനാത്
അപ്പോൾ, ജനങ്ങളുടെ നാഥാ, കലിംഗരുടെ ആ വലിയ സൈന്യം നിന്റെ മകന്റെ ആജ്ഞപ്രകാരം വേഗത്തിൽ ഭീമനെ നേരെ ആക്രമിച്ചു.
പാഞ്ചാല്യമഥ സംത്യജ്യ ദ്രോണോഽപി രഥിനാം വരഃ। വിരാടദ്രുപദൌ വൃദ്ധൌ വാരയാമാസ സംയുഗേ
പാഞ്ചാല്യനെ വിട്ട്, രഥികളിൽ ശ്രേഷ്ഠനായ ദ്രോണൻ യുദ്ധത്തിൽ വൃദ്ധരായ വിരാടനും ദ്രുപദനും നേരെ പോരാടാൻ തുടങ്ങി.
ധൃഷ്ടദ്യുമ്നോഽപി സമരേ ധര്മരാജാനമഭ്യയാത്। തതഃ പ്രവവൃതേ യുദ്ധം തുമുലം രോമഹര്ഷണമ്
യുദ്ധഭൂമിയിൽ ധൃഷ്ടദ്യുമ്നനും ധർമ്മരാജാവായ യുദ്ധിഷ്ഠിരനെ സമീപിച്ചു. അതിനുശേഷം അത്യന്തം ഭയാനകവും രോമാഞ്ചകരവുമായ ഒരു പോരാട്ടം ആരംഭിച്ചു.
കലിങ്ഗാനാം ച സമരേ ഭീഷ്മസ്യ ച മഹാത്മനഃ । ജഗതഃ പ്രക്ഷയകരം ഘോരരൂപം ഭയാവഹമ്
കലിംഗരും മഹാത്മാവായ ഭീഷ്മനും തമ്മിൽ ലോകത്തിന് നാശം വിതയ്ക്കുന്ന ഭയാനകവും ഭീഷണിപ്പെടുത്തുന്നതുമായ ഒരു യുദ്ധം ആരംഭിച്ചു.
മമ പുത്രസമാദിഷ്ടഃ കലിങ്ഗോഃ വാഹിനീപതിഃ। കഥമദ്ഭുതകര്മാണം ഭീമസേനം മഹാബലമ്
എന്റെ മകന്റെ ആജ്ഞപ്രകാരം കലിംഗസേനാധിപൻ അത്ഭുതകരമായ വീര്യശാലിയായ ഭീമസേനനെ എങ്ങനെ നേരിട്ടു?
ചരന്തം ഗദയാ വീര ദണ്ഡഹസ്തമിവാന്തകമ് । യോധയാമാസ സമരേ കലിങ്ഗഃ സഹ സേനയാ
മുത്തിരിയുള്ള ദണ്ഡം കൈവശമുള്ള യമനെപ്പോലെ ഗദയുമായി ഭീമൻ പോരിൽ ചുറ്റിനടക്കുമ്പോൾ കലിംഗരാജാവും തന്റെ സേനയുമൊത്ത് അവനെ നേരിട്ടു.
പുത്രേണ തവ രാജേന്ദ്ര സ തഥോക്തോ മഹാബലഃ । മഹത്യാ സേനയാ ഗുപ്തഃ പ്രായാദ്ഭീമരഥം പ്രതി
രാജാധിരാജാ, അപ്പോൾ നിന്റെ മകൻ, മഹാബലൻ, വലിയ സൈന്യത്തിന്റെ സംരക്ഷണത്തോടെ ഭീമന്റെ രഥത്തെ നേരിടാൻ പുറപ്പെട്ടു.
താമാപതന്തീം മഹതീം കലിങ്ഗാനാം മഹാചമൂമ്। രഥാശ്വനാഗകലിലാം പ്രഗൃഹീതമഹായുധാമ്
അനവധി രഥങ്ങളും കുതിരകളും ആനകളും നിറഞ്ഞ, മഹായുദ്ധായുധങ്ങൾ കൈവശമുള്ള കലിംഗരുടെ ആ വലിയ സൈന്യം മുന്നോട്ട് കുതിച്ചു.
ഭീമസേനഃ കലിങ്ഗാനാമാര്ച്ഛദ്ഭാരത വാഹിനീമ് । കേതുമന്തം ച നൈഷാദിമായാന്തം സഹ ചേദിഭിഃ
ഭാരതകുലപതി, ഭീമസേനൻ കലിംഗസേനയെ ആക്രമിച്ചു; കൂടാതെ, ചേദിരാജാക്കന്മാരോടൊപ്പം വരുന്ന നിഷാദരാജാവായ കേതുമാനെയും നേരിട്ടു.
തതഃ ശ്രുതായുഃ സംക്രുദ്ധോ രാജ്ഞാ കേതുമതാ സഹ। ആസസാദ രണേ ഭീമം വ്യൂഢാനീകേഷു ചേദിഷു
അതിനുശേഷം, ക്രുദ്ധനായ ശ്രുതായു രാജാവായ കേതുമാനോടൊപ്പം ചേർന്ന്, ചേദികൾ നിരത്തായി നിന്നപ്പോഴെല്ലാം യുദ്ധത്തിൽ ഭീമനെ നേരിട്ടു.
രഥൈരനേകസാഹസ്രൈഃ കലിങ്ഗാനാം നരാധിപ । അയുതേന ഗജാനാം ച നിഷാദൈഃക സഹ കേതുമാന്
അനേകം ആയിരം കലിംഗരഥങ്ങളോടും, പത്ത് ആയിരം ആനകളോടും, നിഷാദരോടും ചേർന്ന് കേതുമാൻ യുദ്ധത്തിൽ ഭീമസേനനെ എല്ലാ ദിശകളിലും വളഞ്ഞു.
ഭിമസേനം രണേ രാജന്സമന്താത്പര്യവാരയത് । ചേദിമത്സ്യകരൂഷാശ്ച ഭീമസേനപദാനുഗാഃ
ചേദികൾ, മത്സ്യവർഗ്ഗം, കരൂഷന്മാർ എന്നിവരും ഭീമസേനന്റെ അനുയായികളായി യുദ്ധത്തിൽ നിഷാദരാജാക്കന്മാരെ ആക്രമിച്ചു.
അഭ്യധാവന്ത സമരേ നിഷാദാന്സഹ രാജഭിഃ । തതഃ പ്രവവൃതേ യുദ്ധം ഘോരരൂപം ഭയാവഹമ്
അപ്പോൾ, രാജാക്കന്മാരോടൊപ്പം നിഷാദരെ നേരിടാൻ പോരാളികൾ ഓടിയെത്തി; പിന്നെ ഭയാനകവും ഭീഷണിപ്പെടുത്തുന്നതുമായ യുദ്ധം ആരംഭിച്ചു.
ന പ്രാജാനന്ത യോധാഃ സ്വാന്പരസ്പരജിഘാംസയാ । ഘോരമാസീത്തതോ യുദ്ധം ഭീമസ്യ സഹസാ പരൈഃ
പോരാളികൾ പരസ്പരം കൊല്ലാൻ ഉത്സുകരായി, ആരാണ് സ്വന്തം ആളെന്നും തിരിച്ചറിയാൻ കഴിയാതെ പോയി. അങ്ങനെ, ഭീമനും ശത്രുക്കളുമിടയിൽ അത്യന്തം ഭയങ്കരമായ യുദ്ധം പെട്ടെന്ന് ആരംഭിച്ചു.
യഥേന്ദ്രസ്യ മഹാരാജ മഹത്യാ ദൈത്യസേനയാ। തസ്യ സൈന്യസ്യ സംഗ്രാമേ യുധ്യമാനസ്യ ഭാരത
മഹാരാജാവേ, എങ്ങനെ ഇന്ദ്രൻ മഹാവലിയുള്ള ദൈത്യസൈന്യത്തിനെതിരെ പോരാടിയോ, അതുപോലെ ആ സൈന്യവും യുദ്ധത്തിൽ അപ്രത്യക്ഷമായി പോരാടുകയായിരുന്നു, ഭാരതവംശജ.
ബഭൂവ സുമഹാഞ്ശബ്ദഃ സാഗരസ്യേവ ഗര്ജതഃ। അന്യോന്യം സ്മ തദാ യോധാ വികര്ഷന്തോ വിശാംപതേ
അപ്പോൾ സമുദ്രം ഗർജിക്കുന്നതുപോലൊരു ഭയങ്കരശബ്ദം ഉയർന്നു. അന്നേരം യോദ്ധാക്കൾ തമ്മിൽ പരസ്പരം വലിച്ചിഴച്ച് പോരാടുകയായിരുന്നു.
മഹീം ചക്രുശ്ചിതാം സര്വാം ശശലോഹിതസന്നിഭാമ് । യോധാംശ്ച സ്വാന്പരാന്വാപി നാഭ്യജാനഞ്ജിഘാംസയാ
അവരൊക്കെയും ഭൂമിയെ മുഴുവനും മുയലിന്റെ രക്തംപോലെയുള്ള നിറത്തിൽ മൂടിയതുപോലെ ആക്കി. കൊല്ലാനുള്ള ആഗ്രഹത്തിൽ, സ്വന്തം ആളുകളെയോ ശത്രുക്കളെയോ തിരിച്ചറിയാൻ യോദ്ധാക്കൾക്ക് കഴിയുന്നില്ലായിരുന്നു.
സ്വാനപ്യാദദതേ സ്വാശ്ച ശൂരാഃ പരമദുര്ജയാഃ। വിമര്ദഃ സുമഹാനാസീദല്പാനാം ബഹുഭിഃ സഹ
അജയ്യരായ വീരന്മാരും സ്വന്തം ആളുകളെയും കൂട്ടരെയും പിടിച്ചു. കുറച്ച് പേരും അനേകർ കൂടി തമ്മിൽ വലിയൊരു ഏറ്റുമുട്ടൽ ഉണ്ടായി.
കലിങ്ഗൈഃ സഹ ചൈദീനാം നിഷാദൈശ്ച വിശാംപതേ । കൃത്വാ പുരുഷകാരം തു യഥാശക്തി മഹാബലാഃ
കളിംഗന്മാരോടും ചേദിരാജാവിന്റെ ആളുകളോടും നിഷാദന്മാരോടും കൂടി, മഹാശക്തിയുള്ളവർ തങ്ങളുടെ കഴിവ് മുഴുവൻ ഉപയോഗിച്ച് ധൈര്യം കാണിച്ചു.
ഭീമസേനം പരിത്യജ്യ സംന്യവര്തനക്ത ചേദയഃ। സര്വൈഃ കലിങ്ഗൈരാസന്നഃ സന്നിവൃത്തേഷു ചേദിഷു
ഭീമസേനനെ വിട്ട് ചേദികൾ പിൻവാങ്ങി. ചേദികൾ പിന്മാറുമ്പോൾ കളിംഗന്മാർ മുഴുവൻ അടുത്തെത്തി.
സ്വബാഹുബലമസ്ഥായ അഭ്യവര്ഷന്ത പാണ്ഡവമ് । ന ചചാല രഥോപസ്ഥാദ്ഭീമസേനോ മഹാബലഃ
സ്വന്തം കൈശക്തിയിൽ ആശ്രയിച്ച് അവർ പാണ്ഡവനെ ആക്രമിച്ചു. എന്നാൽ ഭീമസേനൻ, അതിവലിയ ശക്തിയോടെ, തന്റെ രഥത്തിൽ നിന്ന് ചലിച്ചില്ല.
ശിതൈരവാകിരദ്ബാണൈഃ കലിങ്ഗാനാം വരൂഥിനീമ് । കാലിങ്ഗസ്തു മഹേഷ്വാസഃ പുത്രശ്ചാസ്യ മഹാരഥഃ
തീവ്രമായ അമ്പുകൾകൊണ്ട് ഭീമൻ കളിംഗരുടെ നിരയെ ആക്രമിച്ചു. കളിംഗരാജാവും അവന്റെ മഹാരഥിയായ പുത്രനും,
ശക്രദേവ ഇതി ഖ്യാതോ ജഘ്നതുഃ പാണ്ഡവം ശരൈഃ। തതോ ഭീമോ മഹാബാഹുര്വിധുന്വന്രുചിരം ധനുഃ
ശക്രദേവൻ എന്ന പേരിൽ അറിയപ്പെടുന്ന അവർ, പാണ്ഡവനെ അമ്പുകൾകൊണ്ട് ആക്രമിച്ചു. അപ്പോൾ ഭീമൻ, ശക്തിയുള്ള ഭുജങ്ങളോടെ, മനോഹരമായ വില്ല് ചലിപ്പിച്ചു.
യോധയാമാസ കാലിങ്ഗം സ്വബാഹുബലമാശ്രിതഃ। ശക്രദേവസ്തു സമരേ വിസൃജന്സായകാന്ബഹൂന്
ഭീമൻ തന്റെ കൈശക്തിയിൽ ആശ്രയിച്ച് കളിംഗരാജാവിനോടു നേരെ പോരാടിയപ്പോൾ, ശക്രദേവൻ യുദ്ധത്തിൽ അനേകം അമ്പുകൾ പ്രയോഗിച്ചു.
അശ്വാഞ്ജഘാന സമരേ ഭീമസേനസ്യ സായകൈഃ। തം ദൃഷ്ട്വാ വിരഥം തത്ര ഭീമസേനമരിന്ദമമ്
ശക്രദേവൻ അമ്പുകൾകൊണ്ട് ഭീമസേനന്റെ കുതിരകളെ യുദ്ധത്തിൽ വെട്ടി വീഴ്ത്തി. അപ്പോൾ രഥം നഷ്ടപ്പെട്ട ഭീമസേനനെ അവിടെ കണ്ടപ്പോൾ,
ശക്രദേവോഽഭിദുദ്രാവ ശരൈരവകിരഞ്സിതൈഃ। ഭീമസ്യോപരി രാജേന്ദ്ര ശക്രദേവോ മഹാബലഃ
ശക്രദേവൻ അതിവേഗത്തിൽ മുന്നോട്ട് ഓടി, ഭീമന്റെ മേൽ മൂർച്ചയുള്ള അമ്പുകൾ മഴപോലെ പ്രയോഗിച്ചു. രാജാവേ, മഹാശക്തിയുള്ള ശക്രദേവൻ ഭീമന്റെ മേൽ അമ്പുകളുടെ മഴ പെയ്യിച്ചു.