ശിരശ്ചിച്ഛേദ ഭല്ലേന സംക്രുദ്ധോഽലഘുവിക്രമഃ । ഹതാശ്വസൂതാത്സു രഥാദവപ്ലുത്യ മഹാബലഃ
വലിയ കോപത്തോടും ക്ഷീണമില്ലാത്ത വീര്യത്തോടും കൂടി, ഭീഷ്മൻ ഭല്ലംകൊണ്ട് ശ്വേതന്റെ തല മുറിച്ചു; കുതിരയും സാരഥിയും കൊല്ലപ്പെട്ടപ്പോൾ, ആ മഹാബലവാൻ രഥത്തിൽ നിന്ന് ചാടിക്കളഞ്ഞു.
അമര്ഷവശമാപന്നോ വ്യാകുലഃ സമപദ്യത । വിരഥം രഥിനാം ശ്രേഷ്ഠം ശ്വേതം ദൃഷ്ട്വാ പിതാമഹഃ
വലിയ അപമാനത്തിൽ ആകൃഷ്ടനായി, അവൻ ആശങ്കയിലായി; രഥികളിൽ ശ്രേഷ്ഠനായ ശ്വേതൻ രഥം ഇല്ലാതെ നില്ക്കുന്നത് കണ്ടപ്പോൾ, പിതാമഹൻ ദുഃഖിച്ചു.
താഡയാമാസ നിശിതൈഃ ശരസങ്ഘൈഃ സമംതതഃ । സ താഡ്യമാനഃ സമരേ ഭീഷ്മചാപച്യുതൈഃ ശരൈഃ
അവനെ ചുറ്റിപ്പറ്റി കുത്തിയതുപോലെ കൂർമുനയുള്ള അമ്പുകൾ കൊണ്ട് അടി തുടങ്ങി; ഭീഷ്മന്റെ വില്ലിൽ നിന്നു പുറപ്പെട്ട അമ്പുകൾ കൊണ്ട് യുദ്ധഭൂമിയിൽ അവൻ അടി കിട്ടുമ്പോൾ—
സ്വരഥേ ധനുരുത്സൃജ്യ ശക്തിം ജഗ്രാഹ കാഞ്ചനീമ് । തതഃ ശക്തിം രണേ ശ്വേതോ ജഗ്രാഹോഗ്രം മഹാഭയാമ്
തന്റെ രഥത്തിൽ വില്ല് വലിച്ചെറിഞ്ഞ്, പൊന്നുകൊണ്ടുണ്ടാക്കിയ ഒരു കുന്തം കൈപ്പിടിച്ചു; അപ്പോൾ യുദ്ധത്തിൽ ശ്വേതൻ ആ ഭയാനകവും ഭയപ്പെടുത്തുന്നതുമായ കുന്തം എടുത്തു.
കാലദണ്ഡോപമാം ഘോരാം മൃത്യോര്ജിഹ്വാമേവ ശ്വസന് । അബ്രവീച്ച തദാ ശ്വേതോ ഭീഷ്മം ശാന്തനവം രണേ
കാലദണ്ഡംപോലും, മരണത്തിന്റെ നാവുപോലും ഭയങ്കരമായ ആ കുന്തം പിടിച്ചു കുലുക്കി, അപ്പോൾ ശ്വേതൻ യുദ്ധഭൂമിയിൽ ശാന്തനുവിന്റെ മകൻ ഭീഷ്മനോട് പറഞ്ഞു:
തിഷ്ഠേദാനീം സുസംരബ്ധഃ പശ്യ മാം പുരുഷോ ഭവ। ഏവമുക്ത്വാ മഹേഷ്വാസോ ഭീഷ്മം യുധി പരാക്രമീ
'ഇപ്പോൾ തന്നെ നിന്നു കാണിക്കൂ, കഠിനമായി കോപത്തോടെ! പുരുഷനാകൂ, എന്നെ നേരിട്ട് കാണൂ!' ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞശേഷം, ധൈര്യശാലിയായ ആ ധനുര്വേദി യുദ്ധത്തിൽ ഭീഷ്മനോട്—
തതഃ ശക്തിമമേയാത്മാ ചിക്ഷേപ ഭുജഗോപമാമ്। പാണ്ഡവാര്ഥേ പരാക്രാന്തസ്തവാനര്ഥം ചികീര്ഷുകഃ
അതിനുശേഷം, അളവറ്റ മനസ്സുള്ള ശ്വേതൻ പാമ്പുപോലുള്ള ആ കുന്തം പാണ്ഡവരുടെ വിജയംക്കായി, നിന്റെ നാശത്തിനായി, മുഴുവൻ ശക്തിയോടെ എറിഞ്ഞു.
ഹാഹാകാരോ മഹാനാസീത്പുത്രാണാം തേ വിശാംപതേ । ദൃഷ്ട്വാ ശക്തിം മഹാഘോരാം മൃത്യോര്ദണ്ഡസമപ്രഭാമ്
നിന്റെ മക്കൾക്കിടയിൽ വലിയൊരു ഭയക്കുരിശ് ഉയർന്നു, രാജാവേ, മരണത്തിന്റെ ദണ്ഡംപോലുള്ള ആ ഭയങ്കരമായ കുന്തം അവർ കണ്ടപ്പോൾ.
ശ്വേതസ്യ കരനിര്മുക്താം നിര്മുക്തോരഗസന്നിഭാമ് । അപതത്സഹസാ രാജന്മഹോല്കേവ നഭസ്തലാത്
ശ്വേതന്റെ കൈയിൽ നിന്നു വിട്ടുവീണ, പാമ്പുപോലുള്ള ആ കുന്തം, രാജാവേ, ആകാശത്തിൽ നിന്ന് വലിയൊരു ജ്വാലാപിണ്ഡം വീഴുന്നതുപോലെ പെട്ടെന്ന് താഴെ വീണു.
ജ്വലന്തീമന്തരിക്ഷേ താം ജ്വാലാഭിരിവ സംവൃതാമ് । അസംഭ്രാന്തസ്തദാ രാജന്പിതാ ദേവവ്രതസ്തവ
ആ കുന്തം ആകാശത്ത് ജ്വലിച്ചുകൊണ്ട്, അഗ്നിജ്വാലകളാൽ ചുറ്റപ്പെട്ടപ്പോൾ, രാജാവേ, നിന്റെ അച്ഛൻ ദേവവ്രതൻ അപ്പോൾ പോലും ഭയപ്പെടാതെ ഉറപ്പോടെ നിന്നു.
അഷ്ടഭിര്നവഭിര്ഭീഷ്മഃ ശക്തിം ചിച്ഛേദ പത്രിഭിഃ । ഉത്കൃഷ്ടഹേമവികൃതാം നികൃതാം നിശിതൈഃ ശരൈഃ
എട്ട് അല്ലെങ്കിൽ ഒൻപത് കൂർമുനയുള്ള അമ്പുകൾ കൊണ്ട്, ഭീഷ്മൻ പൊന്നാൽ അലങ്കരിച്ച ആ കുന്തം തകർത്തു; അതിനെ അമ്പുകൾ കൊണ്ട് കഷ്ണങ്ങളാക്കി.
ഉച്ചുക്രുശുസ്തതഃ സര്വേ താവകാ ഭരതര്ഷഭ । ശക്തിം വിനിഹതാം ദൃഷ്ട്വാ വൈരാടിഃ ക്രോധമൂര്ച്ഛിതഃ
അപ്പോൾ ഭാരതവംശത്തിലെ ശ്രേഷ്ഠനായ രാജാവേ, നിന്റെ സൈന്യം മുഴുവൻ ആ കുന്തം തകർത്തത് കണ്ടു ഉച്ചത്തിൽ വിളിച്ചു; പക്ഷേ, വിരാടിന്റെ മകൻ അതിനാൽ അത്യന്തം കോപിതനായി.
കാലോപഹതചേതാസ്തു കര്തവക്യം നാഭ്യജാനത। ക്രോധസംമൂര്ച്ഛിതോ രാജന്വൈരാടിഃ പ്രഹസന്നിവ
കാലത്തിന്റെ പ്രഭാവത്തിൽ അവരുടെ മനസ്സുകൾ മറഞ്ഞുപോയി, അവർ ആജ്ഞകൾ കേൾക്കാതിരുന്നതു; അത്യന്തം കോപം നിറഞ്ഞ വിരാടിയുടെ മകൻ ചിരിച്ചുപോലെയായി.
ഗദാം ജഗ്രാഹ സംഹൃഷ്ടോ ഭീഷ്മസ്യ നിധനം പ്രതി। ക്രോധേന രക്തനയനോ ദണ്ഡപാണിരിവാന്തകഃ
ആനന്ദത്തോടെ, ഭീഷ്മനെ സംഹരിക്കാൻ ഉദ്ദേശിച്ച്, അവൻ ഒരു ഗദ കൈപ്പിടിച്ചു; കോപത്തിൽ കണ്ണുകൾ ചുവപ്പായി, ദണ്ഡം പിടിച്ച യമൻപോലെയായി.
ഭീഷ്മം സമിദുദ്രാവ ജലൌഘ ഇവ പര്വതമ്। തസ്യ വേഗമസംവാര്യം മത്വാ ഭീഷ്മഃ പ്രതാപവാന്
അവൻ ജലപ്രവാഹം പർവതത്തേയ്ക്ക് ഒഴുകുന്നതുപോലെ ഭീഷ്മനെതിരെ പാഞ്ഞു; അവന്റെ അതിരില്ലാത്ത വേഗം മനസ്സിലാക്കി, ശക്തനായ ഭീഷ്മൻ—
പ്രഹാരവിപ്രമോക്ഷാര്ഥം സഹസാ ധരണീംഗതഃ। ശ്വേതഃ ക്രോധസമാവിഷ്ടോ ഭ്രാമയിത്വാ തു താം ഗദാമ്
ശക്തമായ ഒരു പ്രഹാരം നൽകാൻ, കോപം നിറഞ്ഞ ശ്വേതൻ പെട്ടെന്ന് നിലത്തേക്ക് ചാടി, ആ ഗദ ചുറ്റിക്കൊണ്ടു.
രഥേ ഭീഷ്മസ്യ ചിക്ഷേപ യഥാ ദേവോ ധനേശ്വരഃ । തയാ ഭീഷ്മനിപാതിന്യാ സ രഥോ ഭസ്മസാത്കൃതഃ
അവൻ ഭീഷ്മന്റെ രഥത്തേയ്ക്ക് ആ ഗദ എറിഞ്ഞു, ധനത്തിന്റെ ദേവൻ ആയിരം ആയുധം എറിയുന്നതുപോലെ; ആ ഗദ ഭീഷ്മനെ തൊട്ടപ്പോൾ രഥം പൂർണ്ണമായും ചാരമായിത്തീർന്നു.
സധ്വജഃ സഹ സൂതേന സാശ്വഃ സയുഗബന്ധുരഃ । വിരഥം രഥിനാം ശ്രേഷ്ഠം ഭീഷ്മം ദൃഷ്ട്വാ രഥോത്തമകാഃ
കൊടി, സാരഥി, കുതിരകൾ, യുക്തികൾ എല്ലാം ചേർന്ന്; രഥികളിൽ ശ്രേഷ്ഠനായ ഭീഷ്മൻ രഥം നഷ്ടപ്പെട്ടത് കണ്ടു, മികച്ച രഥികന്മാർ—
അഭ്യധാവന്ത സഹിതാഃ ശല്യപ്രഭൃതയോ രഥാഃ। തതോഽന്യം രഥമാസ്ഥായ ധനുര്വിസ്ഫാര്യ ദുര്മനാഃ
ശല്യൻ നേതൃത്വം നൽകിയ രഥങ്ങൾ കൂട്ടമായി മുന്നോട്ട് വന്നു; പിന്നെ മറ്റൊരു രഥത്തിൽ കയറി, വില്ല് വലിച്ച്, മനസ്സിൽ വിഷമത്തോടെ ഭീഷ്മൻ—
ശനകൈരഭ്യായാച്ഛ്വേതം ഗാങ്ഗേയഃ പ്രഹസന്നിവ। ഏതസ്മിന്നന്തരേ ഭീഷ്മഃ ശുശ്രാവ വിപുലാം ഗിരമ്
ഗംഗാപുത്രനായ ഭീഷ്മൻ ശ്വേതനേയ്ക്ക് പതുക്കെ സമീപിച്ചു, ചിരിച്ചുപോലെയായി; അതിനിടയിൽ, ഭീഷ്മൻ വലിയൊരു ശബ്ദം കേട്ടു.
ആകാശാദീരിതാം ദിവ്യാമാത്മനോ ഹിതസംഭവാമ് । ഭീഷ്മഭീഷ്മ മഹാബാഹോ ശീഘ്രം യത്നം കുരുഷ്വ വൈ
ആകാശത്തിൽ നിന്ന് ദിവ്യമായ ഒരു ശബ്ദം ഉയർന്നു, നിന്റെ ഭാവുകത്തിനായി ഉദ്ദേശിച്ചതു പോലെ: "ഭീഷ്മാ, ഭീഷ്മാ, മഹാബാഹുവേ, വേഗത്തിൽ ശ്രമിക്കൂ!"
ഏഷ ഹ്യസ്യ ജയേ കാലോ നിര്ദിഷ്ടോ വിശ്വയോനിനാ । ഏതച്ഛ്രുത്വാ തു വചനം ദേവദൂതേന ഭാഷിതമ്
സകലത്തിന്റെയും ആദിയായത് അവന്റെ തോൽവിക്ക് ഈ സമയമാണ് നിർദ്ദേശിച്ചിരിക്കുന്നതെന്ന്; ദൈവദൂതൻ പറഞ്ഞ ഈ വാക്കുകൾ കേട്ടപ്പോൾ—
സംപ്രഹൃഷ്ടമനാ ഭൂത്വാ വധേ തസ്യ മനോ ദധേ । വിരഥം രഥിനാം ശ്രേഷ്ഠം ശ്വേതം ദൃഷ്ട്വാ പദാതിനമ്
ഹൃദയം സന്തോഷത്തോടെ നിറഞ്ഞ്, അവന്റെ വധത്തിൽ മനസ്സ് നിശ്ചയിച്ചു; രഥം ഇല്ലാതെ കാലിൽ നിന്നു നിന്ന രഥിയന്മാരിൽ ശ്രേഷ്ഠനായ ശ്വേതനെ കണ്ടു.
സഹിതാസ്ത്വഭ്യവര്തന്ത പരീപ്സന്തോ മഹാരഥാഃ । സാത്യകിര്ഭീമസേനശ്ച ധൃഷ്ടദ്യുമ്നശ്ച പാര്ഷതഃ
ശത്രുവിനെ രക്ഷിക്കാൻ ആഗ്രഹിച്ച്, സത്യകി, ഭീമസേനൻ, പൃഷ്ടപുത്രനായ ധൃഷ്ടദ്യുമ്നൻ തുടങ്ങിയ മഹാരഥന്മാർ ഒന്നിച്ചു ചേർന്നു.
കൈകേയോ ധൃഷ്ടകേതുശ്ച അഭിമന്യുശ്ച വീര്യവാന്। ഏതാനാപതതഃ സര്വാന്ദ്രോണശല്യകൃപൈഃ സഹ
കൈകേയൻ, ധൃഷ്ടകേതു, വീരനായ അഭിമന്യു ഇവരും, ദ്രോണൻ, ശല്യൻ, കൃപാചാര്യൻ എന്നിവരോടൊപ്പം മുന്നോട്ട് പാഞ്ഞു.
അവാരയദമേയാത്മാ വാരിവേഗാനിവാചലഃ । സ നിരുദ്ധേഷു സര്വേഷു പാണ്ഡവേഷു മഹാത്മസു
അജയശക്തനായ ഭീഷ്മൻ, ഒഴുകുന്ന വെള്ളത്തിന്റെ ശക്തിയെ തടയുന്ന പർവതംപോലെ അവരെ തടഞ്ഞു; അങ്ങനെ മഹാത്മാക്കളായ പാണ്ഡവന്മാരെ മുഴുവനും തടഞ്ഞപ്പോൾ—
ശ്വേതഃ ഖങ്ഗമഥാകൃഷ്യ ഭീഷ്മസ്യ ധനുരാച്ഛിനാത്। തദപാസ്യ ധനുശ്ഛിന്നം ത്വരമാണഃ പിതാമഹഃ
ശ്വേതൻ തന്റെ വാൾ എടുക്കുകയും, ഭീഷ്മന്റെ വില്ല് വെട്ടിമാറ്റുകയും ചെയ്തു; എന്നാൽ വില്ല് നഷ്ടപ്പെട്ടതോടെ, പിതാമഹൻ വേഗത്തിൽ—
ദേവദൂതവചഃ ശ്രുത്വാ വധേ തസ്യ മനോ ദധേ । തതഃ പ്രചരമാണസ്തു പിതാ ദേവവ്രതസ്തവ
ദൈവദൂതന്റെ വാക്കുകൾ കേട്ട ശേഷം, അവന്റെ വധത്തിൽ മനസ്സ് ഉറപ്പിച്ചു; പിന്നെ നിന്റെ അച്ഛൻ ദേവവ്രതൻ അങ്ങോട്ട് ചലിച്ചു.
അന്യത്കാര്മുകമാദായ ത്വരമാണോ മഹാരഥഃ। ക്ഷണേന സജ്യമകരോച്ഛക്രചാപസമപ്രഭമ്
ആ മഹാരഥൻ മറ്റൊരു വില്ല് വേഗത്തിൽ എടുത്തു, ഒരു നിമിഷം കൊണ്ട് തന്നെ ഇന്ദ്രന്റെ വില്ലുപോലെ പ്രകാശമുള്ളതാക്കി വലിച്ചു.
പിതാ തേ ഭരതശ്രേഷ്ഠ ശ്വേതം ദൃഷ്ട്വാ മഹാരഥൈഃ । വൃതം തം മനുജവ്യാഘ്രൈര്ഭീമസേനപുരോഗമൈഃക
ഭരതശ്രേഷ്ഠനായ നിന്റെ അച്ഛൻ, ഭീമസേനൻ മുന്നിൽ നിന്ന് നയിക്കുന്ന മഹാരഥന്മാർക്കിടയിൽ ശ്വേതനെ ചുറ്റപ്പെട്ടിരിക്കുന്നതും കണ്ടു.