തസ്മിസ്തു തുമുലേ യുദ്ധേ വര്തമാനേ മഹാഭയേ। അതി സര്വാണ്യനീകാനി പിതാ തേഽഭിവ്യരോചത
ആ വലിയ കലഹവും ഭയാനകവുമായ യുദ്ധത്തിൽ, നിന്റെ അച്ഛൻ എല്ലാ സേനകളിലും മുകളിൽ തിളങ്ങി.
പൂര്വാഹ്ണേ തസ്യ രൌദ്രസ്യ യുദ്ധമഹ്നോ വിശാംപതേ। പ്രാവര്തത മഹാഘോരം രാജ്ഞാം ദേഹാവകര്തനമ്
ആ ഭയങ്കരമായ യുദ്ധദിനത്തിന്റെ പൂർവ്വാഹ്ണത്തിൽ, രാജാക്കന്മാരുടെ ഭയാനകമായ കൂട്ടക്കൊല ആരംഭിച്ചു.
കുരൂണാം സൃഞ്ജയാനാം ച ജിഗീഷൂണാം പരസ്പരമ് । സിംഹാനാമിവ സംഹ്രാദോ ദിവമുര്വീ ച നാദയന്
കുരുക്കളും ശ്രീഞ്ജയന്മാരും പരസ്പരം ജയിക്കാൻ ആഗ്രഹിച്ച്, സിംഹങ്ങൾപോലെ അടി മുഴക്കി, ആഹ്ലാദത്തിൽ ആകാശവും ഭൂമിയും മുഴങ്ങിച്ചു.
ആസീത്കിലകിലാശബ്ദസ്തലശങ്ഖരവൈഃ സഹ । ജഝിരേ സിംഹനാദാശ്ച ശൂരാണാം പ്രതിഗര്ജതാമ്
അവിടെ ആയുധങ്ങളുടെ കൂട്ടിയിടിയും ശംഖനാദവും, വീരന്മാർ തമ്മിൽ പരസ്പരം വെല്ലുവിളിച്ച സിംഹനാദവും ചേർന്ന് വലിയ ശബ്ദം ഉണ്ടാക്കി.
തലത്രാഭിഹതാശ്ചൈവ ജ്യാശബ്ദാ ഭരതര്ഷഭ। പത്തീനാം പാദശബ്ദശ്ച വാജിനാം ച മഹാസ്വനഃ
വില്ലിന്റെ ദാരുണമായ താളം, പടയാളികളുടെ കാൽപടി, കുതിരകളുടെ വലിയ കുരൽ എന്നിവയും അവിടെ മുഴങ്ങി.
തോത്രാങ്കുശനിപാതശ്ച ആയുധാനാം ച നിഃസ്വനഃ। ഘണ്ടാശബ്ദശ്ച നാഗാനാമന്യോന്യമഭിധാവതാമ്
ആനകളെ ഓടിക്കാൻ ഉപയോഗിച്ച കൊടിയും അങ്കുശവും ഇടിച്ചുവീഴുന്ന ശബ്ദം, ആയുധങ്ങളുടെ ഘോഷം, പരസ്പരം ആക്രമിച്ച ആനകളുടെ മണിക്കുരൽ എന്നിവയും മുഴങ്ങി.
തസ്മിന്സമുദിതേ ശബ്ദേ തുഗുലേ രോമഹര്ഷണേ । ബഭൂവ രഥനിര്ഘോഷഃ പര്ജന്യനിനദോപമഃക
ആ വലിയ, ഉന്മേഷം നിറഞ്ഞ, രോമാഞ്ചം പകരുന്ന ശബ്ദത്തിൽ, രഥങ്ങളുടെ ഘോഷം ഇടിമുഴക്കുപോലെയായിരുന്നു.
തേ മനഃ ക്രൂരമാധായ സമഭിത്യക്തജീവിതാഃ । പാണ്ഡവാനഭ്യവര്തന്ത സര്വ ഏവോച്ഛ്രിതധ്വജാഃ
മനസ്സിൽ ക്രൂരത നിറച്ച്, ജീവനെ വിലകണക്കാക്കാതെ, ഉയർന്ന പതാകയുമായി എല്ലാവരും പാണ്ഡവന്മാരെ നേരെ ആക്രമിച്ചു.
അഥ ശാന്തനവോ രാജന്നഭ്യധാവദ്ധനഞ്ജയമ് । പ്രഗൃഹ്യ കാര്മുകം ഘോരം കാലദണ്ഡോപമം രണേ
അപ്പോൾ ഭീഷ്മൻ, ഭയങ്കരമായ, കാലദണ്ഡംപോലെയുള്ള വില്ല് പിടിച്ച്, ധനഞ്ജയനെ നേരെ യുദ്ധത്തിൽ ആക്രമിച്ചു.
അര്ജുനോഽപി ധനുര്ഗൃഹ്യ ഗാണ്ഡീവം ലോകവിശ്രുതമ് । അഭ്യധാവത തേജസ്വീ ഗാങ്ഗേയം രണമൂര്ധനി
അർജുനനും, പ്രശസ്തമായ ഗാണ്ഡീവം കൈവശം എടുത്ത്, തേജസ്സോടെ ഭീഷ്മനെ യുദ്ധഭൂമിയിൽ നേരിട്ടു.
താവുഭൌ കുരുശാര്ദൂലൌ പരസ്പരവധൈഷിണൌ। ഗാങ്ഗേയസ്തു രണേ പാര്ഥം വിദ്ധ്വാ നാകമ്പയദ്ബലീ
കുരുക്കളിൽ സിംഹങ്ങൾപോലെയുള്ള ആ ഇരുവരും പരസ്പരം സംഹരിക്കാൻ ഉദ്ദേശിച്ചു. ഭീഷ്മൻ പാർത്ഥനെ വെടിവെച്ചു, പക്ഷേ അവനെ അലയ്ക്കാൻ കഴിഞ്ഞില്ല.
തഥൈവ പാണ്ഡവോ രാജന്ഭീഷ്മം നാകമ്പയദ്യുധി। സാത്യകിസ്തു മഹേഷ്വാസഃ കൃതവര്മാണമഭ്യാത്
അതുപോലെ തന്നെ, രാജാവേ, പാണ്ഡവനും യുദ്ധത്തിൽ ഭീഷ്മനെ അലയ്ക്കാൻ കഴിഞ്ഞില്ല; മഹാവീരനായ സത്യകി കൃതവർമ്മനെ നേരെ ആക്രമിച്ചു.
തയോഃ സമഭയവദ്യുദ്ധം തുമുലം രോമഹര്ഷണമ് । സാത്യകിഃ കൃതവര്മാണം കൃതവാര്മാ ച സാത്യകിമ്
അവിടെ സാത്യകിയും കൃതവർമ്മനും തമ്മിൽ അത്യന്തം ഭയാനകമായ ഒരു യുദ്ധം നടന്നു. സാത്യകി കൃതവർമ്മനോടും കൃതവർമ്മൻ സാത്യകിയോടും അതിശക്തിയായി പോരാടി.
ആനര്ച്ഛതുഃ ശരൈര്ഘോരൈസ്തക്ഷമാണൌ പരസ്പരമ്। തൌ ശരാചിതസര്വാങ്ഗൌ ശുശുഭാതേ മഹാബലൌ
അവർ തമ്മിൽ ഭയങ്കരമായ അമ്പുകൾ വലിച്ച് പരസ്പരം സഹിച്ചു. ഇരുവരുടെയും ശരീരം അമ്പുകൾകൊണ്ട് മൂടപ്പെട്ടിരുന്നു; ആ മഹാബലികൾ അതിൽ അതിശോഭയോടെ നിന്നു.
വസന്തേ പുഷ്പശബലൌ പുഷ്പിതാവിവ കിംശുകൌ । അഭിമന്യുര്മഹേഷ്വാസം ബൃഹദ്ബലമയോധയത്
വസന്തകാലത്ത് പുഷ്പങ്ങൾകൊണ്ട് അലങ്കരിക്കപ്പെട്ട രണ്ട് കിംശുകവൃക്ഷങ്ങൾ പോലെ അവർ ഇരുവരും ദൂരത്തിൽ തിളങ്ങി. അതിനിടയിൽ, അഭിമന്യു മഹാവീരനായ ബൃഹദ്ബലനെ നേരിട്ട് പോരാടാൻ ഇറങ്ങി.
തതഃ കോസലരാജാഽസാവഭിമന്യോര്വിശാംപതേ । ധ്വജം ചിച്ഛേദ സമരേ സാരഥിം ച വ്യപാതയത്
അപ്പോൾ, ജനങ്ങളുടെ ഇടയിൽ, കോസലരാജാവ് ആ യുദ്ധത്തിൽ അഭിമന്യുവിന്റെ പതാകയും രഥസാരഥിയും അമ്പുകൊണ്ട് തകർത്തു.
സൌഭദ്രസ്തു തതഃ ക്രുദ്ധഃ പാതിതേ രഥസാരഥൌ। ബൃഹദ്ബലം മഹാരാജ വിവ്യാധ നവഭിഃ ശരൈഃ
അഭിമന്യുവിന്റെ രഥസാരഥി വീണതിൽ ക്രുദ്ധനായ സൗഭദ്രൻ, മഹാരാജാവേ, ബൃഹദ്ബലനെ ഒമ്പത് അമ്പുകൾകൊണ്ട് തുളച്ചു.
അഥാപരാഭ്യാം ഭല്ലാഭ്യാം ശിതാഭ്യാമരിമര്ദനഃ । ധ്വജമേകേന ചിച്ഛേദ പാര്ഷ്ണിമേകേന സാരഥിമ്
ശത്രുക്കളെ തകർക്കുന്നവൻ രണ്ടുതരം മൂർച്ചയുള്ള അമ്പുകൾ എടുത്ത്, ഒന്നുകൊണ്ട് പതാകയും മറ്റൊന്നുകൊണ്ട് സാരഥിയും തകർത്തു.
അന്യോന്യം ച ശരൈഃ ക്രുദ്ധൌ തതക്ഷാതേ പരസ്പരമ് । മാനിനം സമരേ ദൃപ്തം കൃതവൈരം മഹാരഥമ്
രണ്ടുപേരും ക്രോധത്തോടെ പരസ്പരം അമ്പുകൾകൊണ്ട് പരിക്കേൽപ്പിച്ചു. ഇരുവരും അഹങ്കാരത്തോടെയും പഴയ വൈരാഗ്യത്തോടെയും ആ മഹാരഥികൾ യുദ്ധഭൂമിയിൽ ഏറ്റുമുട്ടി.
ഭീമസേനസ്തവ സുതം ദുര്യോധനമയോധയത് । താവുഭൌ നരശാര്ദൂലൌ കുരുമുഖ്യൌ മഹാബലൌ
ഭീമസേനൻ, മഹാരാജാവേ, നിങ്ങളുടെ മകൻ ദുര്യോധനനോടൊപ്പം പോരാടി. ആ ഇരുവരും കുരുക്കളുടെ പ്രധാനികളും മഹാബലികളും ആയിരുന്നു.
അന്യോന്യം ശരവര്ഷാഭ്യാം വവൃഷാതേ രണാജിരേ। തൌ വീക്ഷ്യ തു മഹാത്മാനൌ കൃതിനൌ ചിത്രയോധിനൌ
അവർ തമ്മിൽ യുദ്ധഭൂമിയിൽ അമ്പുകളുടെ മഴ പെയ്യിച്ചു. ആ മഹാത്മാക്കളും നിപുണരുമായ അത്ഭുതകരമായ യോദ്ധാക്കളെ കണ്ടപ്പോൾ—
വിസ്മയഃ സര്വഭൂതാനാം സമപദ്യത ഭാരത। ദുഃശാസനസ്തു നകുലം പ്രത്യുദ്യായ മഹാബലമ്
ഭാരതാവംശജാ, എല്ലാ ജീവികളിലും അത്ഭുതം ഉണർന്നു. അതിനിടയിൽ, ദുര്ശാസനൻ മഹാബലനായ നകുലനെ നേരെ ആക്രമിക്കാൻ ഇറങ്ങി.
അവിധ്യന്നിശിതൈര്ബാണൈര്ബഹുഭിര്മര്മഭേദിഭിഃ । തസ്യ മാദ്രീസുതഃ കേതും സശരം ച ശരാസനമ്
അവൻ മൂർച്ചയുള്ള, അസ്ഥിമജ്ജ തുളയ്ക്കുന്ന അനേകം അമ്പുകൾകൊണ്ട് നകുലനെ ആക്രമിച്ചു. പക്ഷേ, മാദ്രിദേവിയുടെ മകൻ അവന്റെ പതാകയും അമ്പുകളും വില്ലും അമ്പുകൊണ്ട് തകർത്തു.
ചിച്ഛേദ നിശിതൈര്ബാണൈഃ പ്രഹസന്നിവ ഭാരത । അഥൈനം പഞ്ചവിംശത്യാ ക്ഷുദ്രകാണാം സമാര്പയത്
മൂർച്ചയുള്ള അമ്പുകൾകൊണ്ട്, ചിരിച്ചുപോലെയാണ്, അവയെല്ലാം നകുലൻ തകർത്തു, ഭാരതാവംശജാ. പിന്നെ അവനെ ഇരുപത്തഞ്ച് ചെറിയ അമ്പുകൾകൊണ്ട് തുളച്ചു.
പുത്രസ്തു തവ ദുര്ധര്ഷോ നകുലസ്യ മഹാഹവേ । തുരങ്ഗാംശ്ചിച്ഛിദേ ബാണൈര്ധ്വജം ചൈവാഭ്യപാതയത്
നിങ്ങളുടെ അതിജയനായ മകൻ ആ മഹായുദ്ധത്തിൽ നകുലന്റെ കുതിരകളും അമ്പുകൊണ്ട് വെട്ടി, പതാകയും താഴെ വീഴ്ത്തി.
ദുര്മുഖഃ സഹദേവം ച പ്രത്യുദ്യായ മഹാബലമ് । വിവ്യാധ ശരവര്ഷേണ യതമാനം മഹാഹവേ
ദുർമുഖൻ മഹാബലനായ സഹദേവനെ നേരിട്ട് ആക്രമിച്ചു. ആ മഹായുദ്ധത്തിൽ പരിശ്രമിച്ചുകൊണ്ടിരുന്ന സഹദേവനെ അമ്പുകളുടെ മഴയാൽ വെട്ടി.
സഹദേവസ്തതോ വീരോ ദുര്മുഖസ്യ മഹാരണേ। ശരേണ ഭൃതശീക്ഷ്ണേന പാതയാമാസ സാരഥിമ്
അപ്പോൾ വീരനായ സഹദേവൻ ആ മഹായുദ്ധത്തിൽ ദുർമുഖന്റെ സാരഥിയെ ഒരു ഭാരംകൂടിയ മൂർച്ചയുള്ള അമ്പുകൊണ്ട് താഴെ വീഴ്ത്തി.
താവന്യോന്യം സമാസാദ്യ സമരേ യുദ്ധദുര്മദൌ । ത്രാസയേതാം ശരൈര്ഘോരൈഃ കൃതപ്രതികൃതൈഷിണൌ
അവർ രണ്ടുപേരും യുദ്ധഭൂമിയിൽ ഏറ്റുമുട്ടി, യുദ്ധം കൊണ്ടു ഉന്മാദമായ അവർ ഭയാനകമായ അമ്പുകൾകൊണ്ട് പരസ്പരം ഭയപ്പെടുത്തി, ഒരാളുടെ ആക്രമണം മറികടക്കാൻ മറ്റൊരാൾ ശ്രമിച്ചു.
യുധിഷ്ടിരഃ സ്വയം രാജാ മദ്രരാജാനമഭ്യയാത്। തസ്യ മദ്രാധിപശ്ചാപം ദ്വിധാ ചിച്ഛേദ മാരിഷ
യുദ്ധിഷ്ഠിരൻ രാജാവായതുകൊണ്ട് സ്വയം മദ്രരാജാവിനെ നേരെ ആക്രമിക്കാൻ ഇറങ്ങി. അപ്പോൾ, മദ്രരാജാവ് യുദ്ധിഷ്ഠിരന്റെ വില്ല് രണ്ടായി വെട്ടി, മഹാനുഭാവാ.
തദപാസ്യ ധനുശ്ഛിന്നം കുന്തീപുത്രോ യുധിഷ്ഠിരഃ । അന്യത്കാര്മുകമാദായ വേഗവദ്ബലവത്തരമ്
അപ്പോൾ കുന്തിദേവിയുടെ മകൻ യുദ്ധിഷ്ഠിരൻ തകർത്ത വില്ല് ഉപേക്ഷിച്ച്, അതിനേക്കാൾ വേഗവും ശക്തിയുമുള്ള മറ്റൊരു വില്ല് എടുത്തു.