ഭജസ്വാസ്മാന്രാജപുത്ര ഭജമാനാന്മഹാദ്യുതേ । ന ഭവിഷ്യതി ദുര്ബുദ്ധിര്ധാര്തരാഷ്ട്രോഽത്യമര്ഷണഃ
രാജകുമാരാ, മഹാതേജസ്വിയായവനേ, ഞങ്ങൾ നിന്നെ സ്വീകരിക്കുന്നപോലെ നീയും ഞങ്ങളെ സ്വീകരിക്കണം. ദുർബുദ്ധിയുള്ള, അത്യന്തം കോപമുള്ള ധൃതരാഷ്ട്രപുത്രൻ വിജയിക്കുകയില്ല.
തതോ യുയുത്സുഃ കൌരവ്യാന്പരിത്യജ്യ സുതാംസ്തവ। ജഗാമ പാണ്ഡുപുത്രാണാം സേനാം വിശ്രാവ്യ ദുന്ദുഭിം
അപ്പോൾ യുയുത്സു, കൌരവനായ നീയുടെ മക്കളെ ഉപേക്ഷിച്ച്, പാണ്ഡുപുത്രന്മാരുടെ സൈന്യത്തിലേക്ക് ചെന്നു; അതിനായി പാറയോലങ്ങൾ മുഴങ്ങിച്ചു.
തതോ യുധിഷ്ഠിരോ രാജാ സംപ്രഹൃഷ്ടഃക സഹാനുജഃ । ജഗ്രാഹ കവചം ഭൂയോ ദീപ്തിമത്കനകോഞ്ജ്വലമ്
അതിനുശേഷം രാജാവായ യുദ്ധിഷ്ഠിരനും സഹോദരന്മാരും സന്തോഷത്തോടെ വീണ്ടും തിളങ്ങുന്ന പൊന്നുകൊണ്ടുള്ള കവർച്ച ധരിച്ചു.
പ്രത്യപദ്യന്ത തേ സര്വേ സ്വരഥാന്പുരുഷര്ഷഭാഃ । തതോ വ്യൂഹം യഥാപൂര്വം പ്രത്യവ്യൂഹന്ത തേ പുനഃ
അവിടെ പുരുഷശ്രേഷ്ഠന്മാർ എല്ലാവരും തങ്ങളുടെ താന്തേതായ രഥങ്ങളിൽ കയറി. പിന്നെ അവർ മുമ്പ് ചെയ്തപോലെ തന്നെ സൈന്യത്തെ വീണ്ടും നിരത്തി.
അവാദയന്ദുന്ദുഭീംശ്ച ശതശശ്ചൈവ പുഷ്കരാന് । സിംഹനാദാംശ്ച വിവിധാന്വിനേദുഃ പുരുഷര്ഷഭാഃ
അവർ നൂറുകണക്കിന് പാറയോലങ്ങളും പലവിധ തുരുത്തികളും മുഴക്കി; പുരുഷശ്രേഷ്ഠന്മാർ വിവിധ സിംഹഘോഷങ്ങളും മുഴക്കിയു.
രഥസ്ഥാന്പുരുഷവ്യാഘ്രാന്പാണ്ഡവാന്പ്രേക്ഷ്യ പാര്ഥിവാഃ । ധൃഷ്ടദ്യുമ്നാദയഃ സര്വേ പുനര്ജഹൃഷിരേ തദാ
രഥങ്ങളിൽ നിന്നിരുന്ന പാണ്ഡവന്മാരെ, മനുഷ്യസിംഹന്മാരെ, കണ്ടപ്പോൾ ധൃഷ്ടദ്യുമ്നനും മറ്റുള്ള നേതാക്കളും വീണ്ടും സന്തോഷിച്ചു.
ഗൌരവം പാണ്ഡുപുത്രാണാം മാന്യാന്മാനയതാം ച താന്। ദൃഷ്ട്വാ മഹീക്ഷിതസ്തത്ര പൂജയാംചക്രിരേ ഭൃശമ്
പാണ്ഡവന്മാരെ ആദരിക്കുകയും മാന്യന്മാർ അവരെ ആദരിക്കുന്നതും കണ്ട രാജാക്കന്മാർ അവരെ വളരെ ആദരിച്ചു.
സൌഹൃദം ച കൃപാം ചൈവ പ്രാപ്തകാലം മഹാത്മനാമ് । ദയാം ച ജ്ഞാതിഷു പരാം കഥയാംചക്രിരേ നൃപാഃ
മഹാത്മാക്കളിൽ timely ആയ സൗഹൃദവും കരുണയും, ബന്ധുക്കളിൽ പരമമായ ദയയും രാജാക്കന്മാർ പരസ്പരം പറഞ്ഞു.
സാധുസാധ്വിതി സര്വത്ര നിശ്ചേരുഃ സ്തുതിസംഹിതാഃ। വാചഃ പുണ്യാഃ കീര്തിമതാം മനോഹൃദയഹര്ഷണാഃ
എവിടെയും 'ശഭാശ്, ശഭാശ്' എന്നുള്ള പുകഴ്ചയുടെ വാക്കുകൾ മുഴങ്ങി; പുണ്യമായ, പ്രശസ്തിയുള്ള, മനസ്സും ഹൃദയവും ആനന്ദിപ്പിക്കുന്ന വാക്കുകൾ.
മ്ലേച്ഛാശ്ചാര്യാശ്ച യേ തത്ര ദദൃശുഃ ശുശ്രുവുസ്തഥാ । വൃത്തം തത്പാണ്ഡുപുത്രാണാം രുരുദുസ്തേ സഗദ്ഗദാഃ
അവിടെ ഉണ്ടായിരുന്ന വിദേശികളും അത്ഭുതപ്പെട്ടവരും പാണ്ഡുപുത്രന്മാരുടെ പെരുമാറ്റം കണ്ടും കേട്ടും, കണ്ണീരോടെ ദുഃഖിച്ചു.
തതോ ജഘ്നുര്മഹാഭേരീഃ ശതശശ്ച സഹസ്രശഃ । ശങ്ഖാംശ്ച ഗോക്ഷീരനിഭാന്ദധ്മുര്ഹൃഷ്ടാ മനസ്വിനഃ
അപ്പോൾ ധൈര്യശാലികൾ ആയ ധീരന്മാർ നൂറുകണക്കിന് ആയിരക്കണക്കിന് വലിയ പാറയോലങ്ങളും, പശുവിന്റെ പാൽപോല വെളുത്ത ശംഖുകളും മുഴക്കി.
ഏവം വ്യൂഢേഷ്വനീകേഷു മാമകേഷ്വിതരേഷു ച। കേ പൂര്വം പ്രാഹരംസ്തത്ര കുരവഃക പാണ്ഡവാ നു കിമ്
എന്റെ സൈന്യവും മറ്റുള്ളവരും ഇങ്ങനെ നിരത്തിയപ്പോൾ, അവിടെ ആദ്യം ആക്രമിച്ചത് ആര്? കൌരവർ ആണോ പാണ്ഡവർ ആണോ?
ഭ്രാതൃഭിഃ സഹിതോ രാജന്പുത്രോ ദുഃശാസനസ്തവ। ഭീഷ്മം പ്രമുഖതഃ കൃത്വാ പ്രയയൌ സഹ സേനയാ
രാജാവേ, നിന്റെ മകൻ ദുഃശാസനൻ സഹോദരന്മാരോടൊപ്പം, ഭീഷ്മനെ മുന്നിൽ വെച്ച്, തന്റെ സൈന്യത്തോടൊപ്പം മുന്നേറി.
തഥൈവ പാണ്ഡവാഃ സര്വേ ഭീമസേനപുരോഗമാഃ । ഭീഷ്മേണ യുദ്ധമിച്ഛന്തഃ പ്രയയുര്ഹൃഷ്ടമാനസാഃ
അതുപോലെ തന്നെ, ഭീമസേനനെ മുന്നിൽ വെച്ച് എല്ലാ പാണ്ഡവന്മാരും ഭീഷ്മനോടു യുദ്ധം ചെയ്യാൻ ആഗ്രഹിച്ച് സന്തോഷത്തോടെ മുന്നേറി.
ക്ഷ്വേഡാഃ കിലകിലാശബ്ദാഃ ക്രകചാ ഗോവിഷാണികാഃ । ഭേരീമൃദങ്ഗമുരജാ ഹയകുഞ്ജരനിഃസ്വനാഃ
അവിടെ കുതിരകളുടെ കുരൽ, കിളകിള ശബ്ദം, കശവണ്ടി, പശുവിന്റെ കൊമ്പ്, പാറയോല, മൃദംഗം, മുരജം, കുതിരകളുടെയും ആനകളുടെയും ശബ്ദം എന്നിവ മുഴങ്ങി.
ഉഭയോഃക സേനയോര്ഹ്യാസംസ്തതസ്തേഽസ്മാന്സമാദ്രവന്। വയം താന്പ്രതിര്ദന്തസ്തദാഽഽസീത്തുമുലം മഹത്
രണ്ടു സൈന്യങ്ങളിൽ നിന്നുമുള്ളവർ ഞങ്ങളിലേക്ക് ഓടിയെത്തി; ഞങ്ങൾ അവരെ തിരിച്ചടിച്ചു. അപ്പോൾ വലിയ ഒരു ഗൗരവമായ ശബ്ദം ഉയർന്നു.
മഹാന്ത്യനീകാനി മഹാസമുച്ഛ്രയേ സമാഗമേ പാണ്ഡവധാര്തരാഷ്ട്രയോഃ। ചകമ്പിരേ ശങ്ഖമൃദങ്ഗനിഃസ്വനൈഃ പ്രകമ്പിതാനീവ വനാനി വായുനാ
പാണ്ഡവരും ധൃതരാഷ്ട്രപുത്രന്മാരും വലിയ സൈന്യങ്ങളുമായി ഒരുമിച്ചപ്പോൾ, വലിയ ശംഖങ്ങളും മൃദംഗങ്ങളും മുഴങ്ങിയത് കൊണ്ട് ആ സൈന്യങ്ങൾ കാറ്റ് കാട്ടിൽ കുലുങ്ങുന്ന വനങ്ങൾപോലെ വിറച്ചു.
നരേന്ദ്ര നാഗാശ്വരതാകുലാനാ- മഭ്യാഗതാനാമശിവേ മുഹൂര്തേ। ബഭൂവ ഘോഷസ്തുമുലശ്ചമൂനാം വാതോദ്ധുതാനാമിവ സാഗരാണാമ്
രാജാവേ, ആ അശുഭമായ സമയത്ത് ആനകളും കുതിരകളും രഥങ്ങളും നിറഞ്ഞ സൈന്യങ്ങൾ ഒന്നിച്ചു കൂടിയപ്പോൾ, ആ സൈന്യങ്ങളിൽ നിന്ന് വലിയ ഒരു ഗർജ്ജനമുണ്ടായി, കാറ്റ് ഉണർത്തുന്ന സമുദ്രങ്ങൾപോലെ.
തസ്മിന്സമുത്ഥിതേ ശബ്ദേ തുമുലേ രോമഹര്ഷണേ। ഭീമസേനോ മഹാബാഹുഃ പ്രാണദദ്ഗോവൃഷോ യഥാ
അങ്ങിനെ ഉയർന്നുവന്ന ആ വലിയ ശബ്ദത്തിനിടയിൽ, ശക്തനായ ഭീമസേനൻ ഒരു കാളപോലെ ഉരുണ്ടു മുഴങ്ങി.
ശങ്ഖദുന്ദുഭിനിര്ഘോഷം വാരണാനാം ച ബൃംഹിതമ്। സിംഹനാദം ച സൈന്യാനാം ഭീസസേനരവോഽഭ്യഭൂത്
ശംഖങ്ങളുടെ, ദുന്ദുബികളുടെ മുഴക്കം, ആനകളുടെ കൂക്കിളി, സൈന്യങ്ങളുടെ സിംഹനാദം — ഇതെല്ലാം ഭീമസേനന്റെ മുഴക്കം മുഴുവനും മൂടി.
ഹയാനാം ഹേഷമാണാനാമനീകേഷു സഹസ്രശഃ । സര്വാനഭ്യഭവച്ചബ്ദാന്ഭീമസ്യ നദതഃ സ്വനഃ
പടയണികളിൽ ആയിരക്കണക്കിന് കുതിരകൾ കുരുളുമ്പോഴും, ഭീമന്റെ മുഴക്കം അവിടെയുള്ള എല്ലാ ശബ്ദങ്ങളെയും മറികടന്നു.
തം ശ്രുത്വാ നിനദം തസ്യ സൈന്യാസ്തവ വിതത്രസുഃ । ജീമൂതസ്യേവ നദതഃ ശക്രാശനിസമസ്വനമ്
അവന്റെ ആ മുഴക്കം കേട്ടപ്പോൾ, നിന്റെ സൈന്യങ്ങൾ ഇന്ദ്രന്റെ ഇടിമുഴക്കംപോലെയുള്ള മേഘത്തിന്റെ ഗർജ്ജനമെന്നു തോന്നി ഭയത്തോടെ വിറച്ചു.
വാഹനാനി ച സര്വാണി ശകൃന്മൂത്രം പ്രമുസ്രുവുഃ । ശബ്ദേന തസ്യ വീരസ്യ സിംഹസ്യേവേതരേക മൃഗാഃ
ആ വീരന്റെ ശബ്ദം കേട്ടപ്പോൾ, എല്ലാ മൃഗങ്ങളും കുതിരകളും ആനകളും ഭയന്ന് മൂത്രവും മലവും വിട്ടു, സിംഹം മുഴങ്ങുമ്പോൾ മറ്റ് മൃഗങ്ങൾ ചെയ്യുന്നതുപോലെ.
ദര്ശയന്ഘോരമാത്മാനം മഹാഭ്രമിവ നാദയന്। വിഭീഷയംസ്തവ സുതാന്ഭീമസേനഃ സമഭ്യയാത്
ഭയങ്കരമായ സ്വഭാവം കാണിച്ച്, വലിയ മേഘം മുഴങ്ങുന്നതുപോലെ മുഴങ്ങി, ഭീമസേനൻ നിന്റെ പുത്രന്മാരെ ഭയപ്പെടുത്തിക്കൊണ്ട് മുന്നോട്ട് നീങ്ങി.
തമായാന്തം മഹേഷ്വാസം സോദര്യാഃ പര്യവാരയന് । ഛാദയന്തഃ ശരവ്രാതൈര്മേഘാ ഇവ ദിവാകരമ്
അവൻ മുന്നോട്ട് വന്നപ്പോൾ, സഹോദരന്മാർ അവനെ ചുറ്റി, മേഘങ്ങൾ സൂര്യനെ മറയ്ക്കുന്നതുപോലെ അമ്പുകളുടെ മഴയിട്ട് മറച്ചു.
ദുര്യോധനശ്ച പുത്രസ്തേ ദുര്മുഖോ ദുഃസഹഃ ശലഃ । ദുഃശാസനശ്ചാതിരഥസ്തഥാ ദുര്മര്ഷണോ നൃപഃ
നിന്റെ പുത്രൻ ദുര്യോധനനും, ദുര്മുഖനും, ദുഃസഹനും, ശലനും, മഹാരഥിയായ ദുഃശാസനനും, രാജാവായ ദുര്മർഷണനും,
വിവിംശതിശ്ചിത്രസേനോ വികര്ണശ്ച മഹാരഥഃ । പുരുമിത്രോ ജയോ ഭോജഃ സൌമദത്തിശ്ച വീര്യവാന്
വിവിംശതി, ചിത്രസേനൻ, മഹാരഥിയായ വികർണൻ, പുരുമിത്രൻ, ജയസേനൻ, ഭോജൻ, വീരനായ സൌമദത്തിയും,
മഹാചാപാനി ധുന്വന്തോ മേഘാ ഇവ സവിദ്യുതഃ । ആദദാനാശ്ച നാരാചാന്നിര്മുക്താശീവിഷോപമാന്
വലിയ വില്ലുകൾ പിടിച്ച്, മേഘങ്ങൾ മിന്നൽപൊലിക്കുന്നതുപോലെ, അവർ വിഷമുള്ള പാമ്പുപോലെ കഠിനമായ അമ്പുകൾ എടുത്തു.
അഥ തേ ദ്രൌപദീപുത്രാഃ സൌഭദ്രശ്ച മഹാരഥഃ । നകുലഃ സഹദേവശ്ച ധൃഷ്ടദ്യുമ്നശ്ച പാര്ഷതഃ
അപ്പോൾ ദ്രൗപദിയുടെ പുത്രന്മാരും, മഹാരഥിയായ അഭിമന്യുവും, നകുലനും സഹദേവനും, പൃഷതപുത്രനായ ധൃഷ്ടദ്യുമ്നനും,
ധാര്തരാഷ്ട്രാന്പ്രതിയയുരര്ദയന്തഃ ശിതൈഃ ശരൈഃ । വജ്രൈരിവ മഹാവേഗൈഃ ശിഖരാണി ധരാഭൃതാമ്
ധൃതരാഷ്ട്രപുത്രന്മാരെ കഠിനമായ അമ്പുകൾകൊണ്ട് ആക്രമിച്ചു, വലിയ വേഗത്തിൽ ഇടിയടിക്കുന്ന വജ്രങ്ങൾപോലെ പർവ്വതശിഖരങ്ങളിൽ വീഴുന്നത് പോലെ.