വാസുദേവസ്തു രാധേയമാഹവേഽഭിജഗാമ വൈ। തത ഏനമുവാചേദം പാണ്ഡവാര്ഥേ ഗദാഗ്രജഃ
വാസുദേവൻ യുദ്ധഭൂമിയിൽ രാധേയനോടു സമീപിച്ചു; പിന്നെ ഗദയുധത്തിൽ പ്രാവീണ്യമുള്ളവരുടെ മൂത്തവൻ പാണ്ഡവരുടെ വേണ്ടി അവനോട് ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു.
ശ്രുതം മേ കര്ണ ഭീഷ്മസ്യ ദ്വോഷാത്കില ന യോത്സ്യസേ। അസ്മാന്വരയ രാധേയ യാവദ്ഭീഷ്മോ ന ഹന്യതേ
കര്ണാ, ഭീഷ്മന്റെ കുറ്റപ്പെടുത്തലിനെ തുടർന്ന് നീ യുദ്ധം ചെയ്യില്ലെന്ന് ഞാൻ കേട്ടിട്ടുണ്ട്. അതിനാൽ, രാധേയാ, ഭീഷ്മൻ മരിക്കുന്നതുവരെ ഞങ്ങളിൽ നിന്ന് ഒരു വരം തിരഞ്ഞെടുക്കൂ.
ഹതേ തു ഭീഷ്മേ രാധേയ പുനരേഷ്യസി സംയുഗമ് । ധാര്തരാഷ്ട്രസ്യ സാഹായ്യം യദി പശ്യസി ചേത്സമമ്
എന്നാൽ ഭീഷ്മൻ കൊല്ലപ്പെട്ടാൽ, രാധേയാ, നീ യുദ്ധത്തിലേക്ക് തിരികെ വരാം; ധൃതരാഷ്ട്രന്റെ മകനു സഹായം ചെയ്യണമെന്ന് നീ ആഗ്രഹിക്കുന്നുവെങ്കിൽ.
ന വിപ്രിയം കരിഷ്യാമി ധാര്തരാഷ്ട്രസ്യ കേശവ । ത്യക്തപ്രാണം ഹി മാം വിദ്ധി ദുര്യോധനഹിതൈഷിണമ്
കേശവാ, ഞാൻ ധൃതരാഷ്ട്രന്റെ മകനെ ദുഃഖിപ്പിക്കുന്ന ഒന്നും ചെയ്യില്ല. ദുര്യോധനന്റെ നന്മക്കായി ജീവൻ പോലും ത്യജിക്കാനൊരുങ്ങിയവനാണെന്നു അറിയണം.
തച്ഛ്രുത്വാ വചനം കൃഷ്ണഃ സംന്യവര്തത ഭാരത । യുധിഷ്ഠിരപുരോഗൈശ്ച പാണ്ഡവൈഃ സഹ സംഗതഃ
കൃഷ്ണൻ ഈ വാക്കുകൾ കേട്ടപ്പോൾ പിന്മാറി, ഭാരതാ, യുദ്ധിഷ്ഠിരനെ മുന്നിൽ നിർത്തിയ പാണ്ഡവരോടൊപ്പം ചേർന്നു.
അഥ സൈന്യസ്യ മധ്യേ തു പ്രാക്രോശത്പാണ്ഡവാഗ്രജഃ । യോഽസ്മാന്വൃണോതി തമഹം വരയേ സാഹ്യകാരണാത്
അതിനുശേഷം, സൈന്യത്തിന്റെ നടുവിൽ പാണ്ഡവന്മാരിൽ മൂത്തവൻ വിളിച്ചു: 'നമ്മെ തിരഞ്ഞെടുക്കുന്നവനെ ഞാൻ തിരഞ്ഞെടുക്കും, സഖ്യതിനുവേണ്ടി.'
അഥ താന്സമഭിപ്രേക്ഷ്യ യുയുത്സുരിദമബ്രവീത് । പ്രീതാത്മാ ധര്മരാജാനം കുന്തീപുത്രം യുധിഷ്ഠിരമ്
അപ്പോൾ അവരെ നോക്കി, യുയുത്സു സന്തോഷത്തോടെ ധർമ്മരാജാവായ കുന്തിയുടെ മകൻ യുദ്ധിഷ്ഠിരനോട് ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു.
അഹം യോത്സ്യാമി ഭവതഃ സംയുഗേ ധൃതരാഷ്ട്രജാന് । യുഷ്മദര്ഥം മഹാരാജ യദി മാം വൃണുഷേഽനഘ
മഹാരാജാവേ, നീ എന്നെ തിരഞ്ഞെടുക്കുന്നുവെങ്കിൽ, ഞാൻ ധൃതരാഷ്ട്രന്റെ മക്കളെതിരായി യുദ്ധത്തിൽ നിന്നുവേണ്ടി പോരാടും, നിന്റെ നന്മക്കായി, പാപരഹിതനേ.
ഏഹ്യേഹി സര്വേ യോത്സ്യാമസ്തവ ഭ്രാതൄനപണ്ഡിതാന്। യുയുത്സോ വാസുദേവശ്ച വയം ച ബ്രൂമ സര്വശഃ
വാ, നാം എല്ലാവരും ചേർന്ന് നിന്റെ അജ്ഞാനിയായ സഹോദരന്മാരെതിരെ യുദ്ധം ചെയ്യാം. യുയുത്സു, വാസുദേവൻ, ഞങ്ങൾ എല്ലാവരും ഇതു പൂർണ്ണമായി പ്രഖ്യാപിക്കുന്നു.
വൃണോമി ത്വാം മഹാബാഹോ യുധ്യസ്വ മമ കാരണാത്। ത്വയി പിണ്ഡശ്ച തന്തുശ്ച ധൃതരാഷ്ട്രസ്യ ദൃശ്യതേ
മഹാബാഹുവായവനേ, ഞാൻ നിന്നെ തിരഞ്ഞെടുക്കുന്നു; എന്റെ കാരണത്താൽ നീ യുദ്ധം ചെയ്യണം. നിൻ്റെ ഉള്ളിൽ തന്നെയാണ് ധൃതരാഷ്ട്രന്റെ വംശവും ബന്ധവും കാണപ്പെടുന്നത്.
ഭജസ്വാസ്മാന്രാജപുത്ര ഭജമാനാന്മഹാദ്യുതേ । ന ഭവിഷ്യതി ദുര്ബുദ്ധിര്ധാര്തരാഷ്ട്രോഽത്യമര്ഷണഃ
രാജകുമാരാ, മഹാതേജസ്വിയായവനേ, ഞങ്ങൾ നിന്നെ സ്വീകരിക്കുന്നപോലെ നീയും ഞങ്ങളെ സ്വീകരിക്കണം. ദുർബുദ്ധിയുള്ള, അത്യന്തം കോപമുള്ള ധൃതരാഷ്ട്രപുത്രൻ വിജയിക്കുകയില്ല.
തതോ യുയുത്സുഃ കൌരവ്യാന്പരിത്യജ്യ സുതാംസ്തവ। ജഗാമ പാണ്ഡുപുത്രാണാം സേനാം വിശ്രാവ്യ ദുന്ദുഭിം
അപ്പോൾ യുയുത്സു, കൌരവനായ നീയുടെ മക്കളെ ഉപേക്ഷിച്ച്, പാണ്ഡുപുത്രന്മാരുടെ സൈന്യത്തിലേക്ക് ചെന്നു; അതിനായി പാറയോലങ്ങൾ മുഴങ്ങിച്ചു.
തതോ യുധിഷ്ഠിരോ രാജാ സംപ്രഹൃഷ്ടഃക സഹാനുജഃ । ജഗ്രാഹ കവചം ഭൂയോ ദീപ്തിമത്കനകോഞ്ജ്വലമ്
അതിനുശേഷം രാജാവായ യുദ്ധിഷ്ഠിരനും സഹോദരന്മാരും സന്തോഷത്തോടെ വീണ്ടും തിളങ്ങുന്ന പൊന്നുകൊണ്ടുള്ള കവർച്ച ധരിച്ചു.
പ്രത്യപദ്യന്ത തേ സര്വേ സ്വരഥാന്പുരുഷര്ഷഭാഃ । തതോ വ്യൂഹം യഥാപൂര്വം പ്രത്യവ്യൂഹന്ത തേ പുനഃ
അവിടെ പുരുഷശ്രേഷ്ഠന്മാർ എല്ലാവരും തങ്ങളുടെ താന്തേതായ രഥങ്ങളിൽ കയറി. പിന്നെ അവർ മുമ്പ് ചെയ്തപോലെ തന്നെ സൈന്യത്തെ വീണ്ടും നിരത്തി.
അവാദയന്ദുന്ദുഭീംശ്ച ശതശശ്ചൈവ പുഷ്കരാന് । സിംഹനാദാംശ്ച വിവിധാന്വിനേദുഃ പുരുഷര്ഷഭാഃ
അവർ നൂറുകണക്കിന് പാറയോലങ്ങളും പലവിധ തുരുത്തികളും മുഴക്കി; പുരുഷശ്രേഷ്ഠന്മാർ വിവിധ സിംഹഘോഷങ്ങളും മുഴക്കിയു.
രഥസ്ഥാന്പുരുഷവ്യാഘ്രാന്പാണ്ഡവാന്പ്രേക്ഷ്യ പാര്ഥിവാഃ । ധൃഷ്ടദ്യുമ്നാദയഃ സര്വേ പുനര്ജഹൃഷിരേ തദാ
രഥങ്ങളിൽ നിന്നിരുന്ന പാണ്ഡവന്മാരെ, മനുഷ്യസിംഹന്മാരെ, കണ്ടപ്പോൾ ധൃഷ്ടദ്യുമ്നനും മറ്റുള്ള നേതാക്കളും വീണ്ടും സന്തോഷിച്ചു.
ഗൌരവം പാണ്ഡുപുത്രാണാം മാന്യാന്മാനയതാം ച താന്। ദൃഷ്ട്വാ മഹീക്ഷിതസ്തത്ര പൂജയാംചക്രിരേ ഭൃശമ്
പാണ്ഡവന്മാരെ ആദരിക്കുകയും മാന്യന്മാർ അവരെ ആദരിക്കുന്നതും കണ്ട രാജാക്കന്മാർ അവരെ വളരെ ആദരിച്ചു.
സൌഹൃദം ച കൃപാം ചൈവ പ്രാപ്തകാലം മഹാത്മനാമ് । ദയാം ച ജ്ഞാതിഷു പരാം കഥയാംചക്രിരേ നൃപാഃ
മഹാത്മാക്കളിൽ timely ആയ സൗഹൃദവും കരുണയും, ബന്ധുക്കളിൽ പരമമായ ദയയും രാജാക്കന്മാർ പരസ്പരം പറഞ്ഞു.
സാധുസാധ്വിതി സര്വത്ര നിശ്ചേരുഃ സ്തുതിസംഹിതാഃ। വാചഃ പുണ്യാഃ കീര്തിമതാം മനോഹൃദയഹര്ഷണാഃ
എവിടെയും 'ശഭാശ്, ശഭാശ്' എന്നുള്ള പുകഴ്ചയുടെ വാക്കുകൾ മുഴങ്ങി; പുണ്യമായ, പ്രശസ്തിയുള്ള, മനസ്സും ഹൃദയവും ആനന്ദിപ്പിക്കുന്ന വാക്കുകൾ.
മ്ലേച്ഛാശ്ചാര്യാശ്ച യേ തത്ര ദദൃശുഃ ശുശ്രുവുസ്തഥാ । വൃത്തം തത്പാണ്ഡുപുത്രാണാം രുരുദുസ്തേ സഗദ്ഗദാഃ
അവിടെ ഉണ്ടായിരുന്ന വിദേശികളും അത്ഭുതപ്പെട്ടവരും പാണ്ഡുപുത്രന്മാരുടെ പെരുമാറ്റം കണ്ടും കേട്ടും, കണ്ണീരോടെ ദുഃഖിച്ചു.
തതോ ജഘ്നുര്മഹാഭേരീഃ ശതശശ്ച സഹസ്രശഃ । ശങ്ഖാംശ്ച ഗോക്ഷീരനിഭാന്ദധ്മുര്ഹൃഷ്ടാ മനസ്വിനഃ
അപ്പോൾ ധൈര്യശാലികൾ ആയ ധീരന്മാർ നൂറുകണക്കിന് ആയിരക്കണക്കിന് വലിയ പാറയോലങ്ങളും, പശുവിന്റെ പാൽപോല വെളുത്ത ശംഖുകളും മുഴക്കി.
ഏവം വ്യൂഢേഷ്വനീകേഷു മാമകേഷ്വിതരേഷു ച। കേ പൂര്വം പ്രാഹരംസ്തത്ര കുരവഃക പാണ്ഡവാ നു കിമ്
എന്റെ സൈന്യവും മറ്റുള്ളവരും ഇങ്ങനെ നിരത്തിയപ്പോൾ, അവിടെ ആദ്യം ആക്രമിച്ചത് ആര്? കൌരവർ ആണോ പാണ്ഡവർ ആണോ?
ഭ്രാതൃഭിഃ സഹിതോ രാജന്പുത്രോ ദുഃശാസനസ്തവ। ഭീഷ്മം പ്രമുഖതഃ കൃത്വാ പ്രയയൌ സഹ സേനയാ
രാജാവേ, നിന്റെ മകൻ ദുഃശാസനൻ സഹോദരന്മാരോടൊപ്പം, ഭീഷ്മനെ മുന്നിൽ വെച്ച്, തന്റെ സൈന്യത്തോടൊപ്പം മുന്നേറി.
തഥൈവ പാണ്ഡവാഃ സര്വേ ഭീമസേനപുരോഗമാഃ । ഭീഷ്മേണ യുദ്ധമിച്ഛന്തഃ പ്രയയുര്ഹൃഷ്ടമാനസാഃ
അതുപോലെ തന്നെ, ഭീമസേനനെ മുന്നിൽ വെച്ച് എല്ലാ പാണ്ഡവന്മാരും ഭീഷ്മനോടു യുദ്ധം ചെയ്യാൻ ആഗ്രഹിച്ച് സന്തോഷത്തോടെ മുന്നേറി.
ക്ഷ്വേഡാഃ കിലകിലാശബ്ദാഃ ക്രകചാ ഗോവിഷാണികാഃ । ഭേരീമൃദങ്ഗമുരജാ ഹയകുഞ്ജരനിഃസ്വനാഃ
അവിടെ കുതിരകളുടെ കുരൽ, കിളകിള ശബ്ദം, കശവണ്ടി, പശുവിന്റെ കൊമ്പ്, പാറയോല, മൃദംഗം, മുരജം, കുതിരകളുടെയും ആനകളുടെയും ശബ്ദം എന്നിവ മുഴങ്ങി.
ഉഭയോഃക സേനയോര്ഹ്യാസംസ്തതസ്തേഽസ്മാന്സമാദ്രവന്। വയം താന്പ്രതിര്ദന്തസ്തദാഽഽസീത്തുമുലം മഹത്
രണ്ടു സൈന്യങ്ങളിൽ നിന്നുമുള്ളവർ ഞങ്ങളിലേക്ക് ഓടിയെത്തി; ഞങ്ങൾ അവരെ തിരിച്ചടിച്ചു. അപ്പോൾ വലിയ ഒരു ഗൗരവമായ ശബ്ദം ഉയർന്നു.
മഹാന്ത്യനീകാനി മഹാസമുച്ഛ്രയേ സമാഗമേ പാണ്ഡവധാര്തരാഷ്ട്രയോഃ। ചകമ്പിരേ ശങ്ഖമൃദങ്ഗനിഃസ്വനൈഃ പ്രകമ്പിതാനീവ വനാനി വായുനാ
പാണ്ഡവരും ധൃതരാഷ്ട്രപുത്രന്മാരും വലിയ സൈന്യങ്ങളുമായി ഒരുമിച്ചപ്പോൾ, വലിയ ശംഖങ്ങളും മൃദംഗങ്ങളും മുഴങ്ങിയത് കൊണ്ട് ആ സൈന്യങ്ങൾ കാറ്റ് കാട്ടിൽ കുലുങ്ങുന്ന വനങ്ങൾപോലെ വിറച്ചു.
നരേന്ദ്ര നാഗാശ്വരതാകുലാനാ- മഭ്യാഗതാനാമശിവേ മുഹൂര്തേ। ബഭൂവ ഘോഷസ്തുമുലശ്ചമൂനാം വാതോദ്ധുതാനാമിവ സാഗരാണാമ്
രാജാവേ, ആ അശുഭമായ സമയത്ത് ആനകളും കുതിരകളും രഥങ്ങളും നിറഞ്ഞ സൈന്യങ്ങൾ ഒന്നിച്ചു കൂടിയപ്പോൾ, ആ സൈന്യങ്ങളിൽ നിന്ന് വലിയ ഒരു ഗർജ്ജനമുണ്ടായി, കാറ്റ് ഉണർത്തുന്ന സമുദ്രങ്ങൾപോലെ.
തസ്മിന്സമുത്ഥിതേ ശബ്ദേ തുമുലേ രോമഹര്ഷണേ। ഭീമസേനോ മഹാബാഹുഃ പ്രാണദദ്ഗോവൃഷോ യഥാ
അങ്ങിനെ ഉയർന്നുവന്ന ആ വലിയ ശബ്ദത്തിനിടയിൽ, ശക്തനായ ഭീമസേനൻ ഒരു കാളപോലെ ഉരുണ്ടു മുഴങ്ങി.
ശങ്ഖദുന്ദുഭിനിര്ഘോഷം വാരണാനാം ച ബൃംഹിതമ്। സിംഹനാദം ച സൈന്യാനാം ഭീസസേനരവോഽഭ്യഭൂത്
ശംഖങ്ങളുടെ, ദുന്ദുബികളുടെ മുഴക്കം, ആനകളുടെ കൂക്കിളി, സൈന്യങ്ങളുടെ സിംഹനാദം — ഇതെല്ലാം ഭീമസേനന്റെ മുഴക്കം മുഴുവനും മൂടി.