തതോ യുധിഷ്ഠിരോ വാക്യം ഭീഷ്മസ്യ കുരുനന്ദന। ശിരസാ പ്രതിജഗ്രാഹ ഭൂയസ്തമഭിവാദ്യ ച
അതിനുശേഷം, കുരുവംശത്തിന്റെ സന്തതിയായ യുധിഷ്ഠിരൻ ഭീഷ്മന്റെ വാക്കുകൾ വിനയത്തോടെ തലകുനിച്ച് സ്വീകരിച്ചു, വീണ്ടും അവനെ ആദരിക്കുകയും ചെയ്തു.
പ്രായാത്പുനര്മഹാബാഹുരാചാര്യസ്യ രഥം പ്രതി। പശ്യതാം സര്വസൈന്യാനാം മധ്യേന ഭ്രാതൃഭിഃ സഹ
അതിനുശേഷം, മഹാബാഹുവായ യുധിഷ്ഠിരൻ സഹോദരന്മാരോടൊപ്പം എല്ലാ സൈന്യങ്ങളും കാണുന്ന മുന്നിൽ, ഗുരുവിന്റെ രഥത്തേക്കു വീണ്ടും പുറപ്പെട്ടു.
സ ദ്രോണമഭിവാദ്യാഥ കൃത്വം ചാഭിപ്രദക്ഷിണമ് । ഉവാച രാജാ ദുര്ധര്ഷമാത്മനിഃശ്രേയസം വചഃ
അവൻ ദ്രോണനെ ആദരിച്ച് പ്രദക്ഷിണം ചെയ്തു, അതിനുശേഷം ജയിക്കാൻ ഏറ്റവും നല്ല മാർഗ്ഗം അറിയാൻ രാജാവിനോട് ചോദിച്ചു.
ആമന്ത്രയേ ത്വാം ഭഗവന്യോത്സ്യേ വിഗിതകല്മഷഃ । കഥം ജയേ രിപൂന്സര്വാനനുജ്ഞാതസ്ത്വയാ ദ്വിജ
ഭഗവനേ, ഞാൻ നിന്നോട് വിടപറയുന്നു. എല്ലാ പാപങ്ങളും വിട്ട് ഞാൻ യുദ്ധം ചെയ്യാൻ പോകുന്നു. ദ്വിജനേ, നിന്റെ അനുമതിയോടെ എങ്ങനെ ശത്രുക്കളെ ജയിക്കാമെന്ന് എന്നോട് പറയൂ.
യദി മാം നാഭിഗച്ഛേഥാ യുദ്ധായ കൃതനിശ്ചയഃ। ശപേയം ത്വാം മഹാരാജ പരീഭാവായ സര്വശഃ
നീ യുദ്ധത്തിനായി ഉറച്ച മനസ്സോടെ എന്നെ സമീപിക്കാതിരുന്നാൽ, മഹാരാജാവേ, ഞാൻ നിന്നെ പൂര്ണമായ അപമാനത്തിനായി ശപിക്കുമായിരുന്നു.
തദ്യുധിഷ്ഠിര തുഷ്ടോഽസ്മി പൂജിതശ്ച ത്വയാഽനഘ। അനുജാനാമി യുധ്യസ്വ വിജയം സമവാപ്നുഹി
യുധിഷ്ഠിരാ, നീ എന്നെ ആദരിക്കുകയും സന്തോഷിപ്പിക്കുകയും ചെയ്തു. പാപരഹിതനായവനേ, ഞാൻ നിനക്ക് അനുമതി നൽകുന്നു – നീ യുദ്ധം ചെയ്ത് വിജയിക്കൂ.
കരവാണി ച തേ കാമം ബ്രൂഹി ത്വമഭികാങ്ക്ഷിതമ് । ഏവം ഗതേ മഹാരാജ യുദ്ധാദന്യത്കിമിച്ഛസി
നിനക്ക് ആവശ്യമുള്ളതെന്തും ഞാൻ ചെയ്യാം. നിനക്ക് ഏറ്റവും ആഗ്രഹമുള്ളത് പറയൂ. മഹാരാജാവേ, ഈ സാഹചര്യത്തിൽ യുദ്ധം ഒഴികെ നീ വേറെ എന്താണ് ആഗ്രഹിക്കുന്നത്?
അര്ഥസ്യ പുരുഷോ ദാസോ ദാസസ്ത്വര്ഥോ ന കസ്യചിത്। ഇതി സത്യം മഹാരാജ ബദ്ധോഽസ്മ്യര്ഥേന കൌരവൈഃക
മനുഷ്യൻ ധനത്തിന്റെ ദാസനാണ്; ധനം ആരുടെയും ദാസനല്ല. ഇതാണ് സത്യം, മഹാരാജാവേ. ഞാൻ കൌരവരുടെ ധനത്തിന് അടിമയായിരിക്കുന്നു.
ബ്രവീമ്യേതത്ക്ലീബവത്ത്വാം യുദ്ധാദന്യത്കിമിച്ഛസി। യോത്സ്യേഽഹം കൌരവസ്യാര്ഥേ തവാശാസ്യോ ജയോ മയാ
ഇത് പറയുമ്പോൾ എനിക്ക് ലജ്ജ തോന്നുന്നു, എന്നാൽ യുദ്ധം ഒഴികെ നീ എന്താണ് ആഗ്രഹിക്കുന്നത്? ഞാൻ കൌരവന്റെ വേണ്ടി യുദ്ധം ചെയ്യും; എന്റെ വഴി നിന്നക്ക് വിജയം പ്രതീക്ഷിക്കേണ്ടതില്ല.
ജയമാശാസ്സ്വ മേ ബ്രഹ്മന്മന്ത്രയസ്വ ച മദ്ധിതമ്। യുധ്യസ്വ കൌരവസ്യാര്ഥേ വര ഏഷ വൃതോ മയാ
ബ്രാഹ്മണനേ, എന്നിൽ നിന്ന് വിജയം പ്രതീക്ഷിക്കൂ, എന്റെ നന്മയ്ക്കായി ഉപദേശിക്കൂ. കൌരവന്റെ വേണ്ടി നീ യുദ്ധം ചെയ്യണം; ഇതാണ് ഞാൻ തിരഞ്ഞെടുത്ത അനുഗ്രഹം.
ധ്രുവസ്തേ വിജയോ രാജന്യസ്യ മന്ത്രീ ഹരിസ്തവ । അഹം ത്വാമഭിജാനാമി രണേ ശത്രൂന്വിജേഷ്യസി
രാജാവേ, നിന്റെ ഉപദേഷ്ടാവായി കൃഷ്ണൻ ഉള്ളതിനാൽ നിന്റെ വിജയം ഉറപ്പാണ്. ഞാൻ നിന്നെ അറിയുന്നു; നീ യുദ്ധത്തിൽ ശത്രുക്കളെ ജയിക്കും.
യതോ ധര്മസ്തതഃ കൃഷ്ണോ യതഃ കൃഷ്ണസ്തതോ ജയഃ। യുധ്യസ്വ ഗച്ഛ കൌന്തേയ പൃച്ഛ മാം കിം ബ്രവീമി തേ
എവിടെയാണോ ധർമ്മം, അവിടെയാണ് കൃഷ്ണൻ; എവിടെയാണോ കൃഷ്ണൻ, അവിടെയാണ് വിജയം. കുന്തിദേവിയുടെ മകനേ, നീ യുദ്ധം ചെയ്യൂ, മുന്നോട്ട് പോവൂ. എന്നോട് ചോദിക്കൂ, ഞാൻ എന്ത് പറയണം?
പൃച്ഛാമി ത്വാം ദ്വിജശ്രേഷ്ഠ ശ്രൃണു യന്മേഽഭികാങ്ക്ഷിതമ്। കഥം ജയേയം സംഗ്രാമേ ഭവന്തമപരാജിതമ്
ദ്വിജശ്രേഷ്ഠനേ, ഞാൻ നിന്നോടു ചോദിക്കുകയാണ്, ദയവായി എന്റെ ആഗ്രഹം കേൾക്കൂ. യുദ്ധഭൂമിയിൽ നിന്നെ, ആരും ജയിക്കാൻ കഴിയാത്തവനെ, എങ്ങനെ ഞാൻ ജയിക്കാമെന്നു പറയാമോ?
ന തേഽസ്തി വിജയസ്താവദ്യാവദ്യുദ്ധ്യാമ്യഹം രണേ। മമാശു നിധനേ രാജന്യതസ്വ സഹ സദരൈഃ
രാജാവേ, ഞാൻ യുദ്ധഭൂമിയിൽ പോരാടുന്നിടത്തോളം നിനക്ക് വിജയം ലഭിക്കില്ല. എനിക്ക് പെട്ടെന്ന് മരണമുണ്ടായാൽ മാത്രമേ നീയും നിന്റെ കൂട്ടുകാരും രാജ്യം നേടാൻ കഴിയൂ.
ഹന്ത തസ്മാന്മഹാബാഹോ വധോപായം വദാത്മനഃ। ആചാര്യ പ്രണിപത്യൈഷ പൃച്ഛാമി ത്വാം നമോഽസ്തു തേ
അതുകൊണ്ടു, മഹാബാഹുവേ, നിന്റെ മരണത്തിനുള്ള മാർഗ്ഗം എനിക്കു പറയൂ. ഗുരുവേ, ഞാൻ നമസ്കരിച്ച് ചോദിക്കുന്നു, നിനക്കു വന്ദനം.
ന ശത്രും താത പശ്യാമി യോ മാം ഹന്യാദ്രഥേ സ്ഥിതമ്। യുധ്യമാനം സുസംരബ്ധം ശരവര്ഷൌഘവര്ഷിണമ്
പിതാവേ, ഞാൻ എന്റെ രഥത്തിൽ നിന്നു കഠിനമായി യുദ്ധം ചെയ്ത് അമ്പുകൾ മഴപോലെ പെയ്യുമ്പോൾ, എന്നെ കൊല്ലാൻ കഴിയുന്ന ശത്രുവെന്താണെന്നു ഞാൻ കാണുന്നില്ല.
ഋതേ പ്രായഗതം രജന്ന്യസ്തശസ്ത്രമചേതനമ് । ഹന്യാന്മാം യുധി യോധാനാം സത്യമേതദ്ബ്രവീമി തേ
രാജാവേ, ഞാൻ ആയുധങ്ങൾ താഴെവെച്ച് ബോധംകെട്ട് വിധിയുടെ കീഴിൽ ആയാൽ മാത്രമേ യുദ്ധത്തിൽ യോദ്ധാക്കൾക്ക് എന്നെ കൊല്ലാൻ കഴിയൂ. ഇതാണ് ഞാൻ നിന്നോട് പറയുന്ന സത്യം.
ശസ്ത്രം ചാഹം രണേ ജഹ്യാം ശ്രുത്വാ തു മഹദപ്രിയമ്। ശ്രദ്ധേപവാക്യാത്പുരുഷാദേതത്സത്യം ബ്രവീതി തേ
എനിക്ക് വലിയ ദുഃഖവാർത്ത കേൾക്കുമ്പോഴാണ് മാത്രം ഞാൻ യുദ്ധത്തിൽ ആയുധം ഉപേക്ഷിക്കുക. വിശ്വസനീയനായ ഒരാളുടെ വാക്ക് കേട്ടാൽ മാത്രമേ ഞാൻ അങ്ങനെ ചെയ്യൂ. ഇതാണ് ഞാൻ നിന്നോട് പറയുന്ന സത്യം.
ഏതച്ഛ്രുത്വാ മഹാരാജ ഭാരദ്വാജസ്യ ധീമതഃ। അനുമാന്യ തമാചാര്യം പ്രായാച്ഛാരദ്വതം പ്രതി
മഹാരാജാവേ, ഭാരദ്വാജന്റെ ജ്ഞാനപൂർണ്ണമായ ഈ വാക്കുകൾ കേട്ട ശേഷം, ആചാര്യന്റെ അനുമതി വാങ്ങി അവൻ ശരദ്വതിന്റെ അടുക്കൽ പോയി.
സോഽഭിവാദ്യ കൃപം രാജാ കൃത്വാ ചാപി പ്രദക്ഷിണമ് । ഉവാച ദുര്ധര്ഷതമം വാക്യം വാക്യവിദാം വരഃ
രാജാവ് കൃപയെ നമസ്കരിച്ച് ചുറ്റി നടന്നു. പിന്നെ വാക്കുകളിൽ പ്രാവീണ്യമുള്ള, ഭയങ്കരനായ കൃപയോട് ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു.
അനുമാനയേ ത്വാം യോത്സ്യേഽഹം ഗുരോ വിഗതകല്മഷഃ । ജയേയം ച രിപൂന്സര്വാനനുജ്ഞാതസ്ത്വയാഽനഘ
ഗുരുവേ, പാപം ഇല്ലാത്തവനായി ഞാൻ യുദ്ധം ചെയ്യാൻ നിന്റെ അനുമതി തേടുന്നു. നീ സമ്മതിച്ചാൽ ഞാൻ എന്റെ ശത്രുക്കളെ എല്ലാം ജയിക്കട്ടെ.
യദി മാം നാഭിഗച്ഛേഥാ യുദ്ധായ കൃതനിശ്ചയഃ। ശപേയം ത്വാം മഹാരാജ പരീഭാവായ സര്വശഃ
മഹാരാജാവേ, നീ ഉറച്ച മനസ്സോടെ എന്നെ നേരിട്ട് യുദ്ധം ചെയ്യാൻ വരില്ലെങ്കിൽ, ഞാൻ നിന്നെ പൂർണ്ണമായ അപമാനത്തിനായി ശപിക്കുമായിരുന്നു.
അര്ഥസ്യ പുരുഷോ ദാസോ ദാസസ്ത്വര്ഥോ ന കസ്യചിത് । ഇതി സത്യം മഹാരാജ ബദ്ധോഽസ്മ്യര്ഥേന കൌരവൈഃ
മഹാരാജാവേ, മനുഷ്യൻ ധനത്തിന്റെ ദാസനാണ്; എന്നാൽ ധനം ആരുടെയും ദാസൻ അല്ല. ഇതാണ് സത്യം. ഞാൻ കൌരവരുടെ ധനത്തിനു വേണ്ടി ബന്ധിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു.
തേഷാമര്ഥേ മഹാരാജ യോദ്ധവ്യമിതി മേ മതിഃ । അതസ്ത്വാം ക്ലീബവദ്ബ്രൂയാംയുദ്ധാദന്യത്കിമിച്ഛസി
അവരുടെ കാര്യത്തിനായാണ് ഞാൻ യുദ്ധം ചെയ്യാൻ തീരുമാനിച്ചിരിക്കുന്നത്, മഹാരാജാവേ. അതിനാൽ, നീ യുദ്ധം ഒഴികെ മറ്റെന്താണ് ആഗ്രഹിക്കുന്നത് എന്ന് ചോദിച്ചാൽ, ഞാൻ നിന്നെ ഭയഭീതനെന്നു വിളിക്കും.
ഹന്ത പൃച്ഛാമി തേ തസ്മാദാചാര്യ ശ്രൃണു മേ വചഃ। ഇത്യുക്ത്വാ വ്യഥിതോ രാജാ നോവാച ഗതചേതനഃ
അതിനാൽ, ഗുരുവേ, ഞാൻ നിന്നോട് ചോദിക്കുന്നു, എന്റെ വാക്കുകൾ കേൾക്കൂ. ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞ്, വിഷമത്തിൽ ആയ രാജാവ്, മനസ്സു കുഴഞ്ഞ്, ഒന്നും പറയാതെ നിന്നു.
തം ഗൌതമഃ പ്രത്യുവാച വിജ്ഞായാസ്യ വിവക്ഷിതമ്। അവധ്യോഽഹം മഹീപാല യദ്ധ്യസ്വ ജയമാപ്നുഹി
അവന്റെ മനസ്സിലുള്ളത് മനസ്സിലാക്കി, ഗൗതമൻ അവനോട് പറഞ്ഞു: രാജാവേ, എന്നെ കൊല്ലാൻ കഴിയില്ല. നീ യുദ്ധം ചെയ്ത് വിജയം നേടൂ.
പ്രീതസ്തേഽഭിഗമേനാഹം ജയം തവ നരാധിപ । ആശാസിഷ്യേ സദോത്ഥായ സത്യമേതദ്ബ്രവീമി തേ
നീ എന്നെ സമീപിച്ചതിൽ ഞാൻ സന്തോഷവാനാണ്, മനുഷ്യരാശിയുടെ നാഥാ. ഞാൻ എപ്പോഴും നിന്റെ വിജയത്തിനാണ് ആശംസിക്കുന്നത്. ഇതാണ് ഞാൻ നിന്നോട് പറയുന്ന സത്യം.
ഏതച്ഛ്രുത്വാ മഹാരാജ ഗൌതമസ്യ വിശാംപതേ। അനുമാന്യ കൃപം രാജാ പ്രയയൌ യേന മദ്രരാട്
ഗൗതമന്റെ ഈ വാക്കുകൾ കേട്ട ശേഷം, മഹാരാജാവേ, കൃപയുടെ അനുമതി വാങ്ങി, രാജാവ് മദ്രരാജാവിന്റെ അടുക്കൽ പോയി.
സ ശല്യമഭിവാദ്യാഥ കൃത്വാ ചാഭിപ്രദക്ഷിണമ് । ഉവാച രാജാ ദുര്ധര്ഷമാത്മനിഃശ്രേയസം വചഃ
അവൻ ശല്യയെ നമസ്കരിച്ച് ചുറ്റി നടന്നു. പിന്നെ രാജാവ്, ഭയങ്കരനായ ശല്യയോട് തന്റെ ഏറ്റവും വലിയ ഭാവുക്യത്തിനായി വാക്കുകൾ പറഞ്ഞു.
അനുമാനയേ ത്വാം ദുര്ധര്ഷ യോത്സ്യേ വിഗതകല്മഷഃ । ജയേയം നു പരാന്രാജന്നനുജ്ഞാതസ്ത്വയാ രിപൂന്
ദുര്ധര്ഷനേ, ഞാൻ പാപരഹിതനായി യുദ്ധം ചെയ്യാൻ നിന്റെ അനുമതി തേടുന്നു. രാജാവേ, നീ സമ്മതിച്ചാൽ ഞാൻ എന്റെ ശത്രുക്കളെ ജയിക്കട്ടെ.