പുരുഷഃ സ പരഃ പാര്ഥ ഭക്ത്യാ ലഭ്യസ്ത്വനന്യയാ । യസ്യാന്തസ്ഥാനി ഭൂതാനി യേന സര്വമിദം തതമ്
പാർത്താ, ആ പരമപുരുഷനെ അനന്യഭക്തിയാൽ മാത്രം ലഭിക്കാം. എല്ലാ ജീവികളും അവനിൽ നിലകൊള്ളുന്നു, അവൻ ഈ ലോകമൊക്കെയും വ്യാപിച്ചിരിക്കുന്നു.
യത്ര കാലേ ത്വനാവൃത്തിമാവൃത്തിം ചൈവ യോഗിനഃ । പ്രയാതാ യാന്തി തം കാലം വക്ഷ്യാമി ഭരതര്ഷഭ
ഭരതശ്രേഷ്ഠാ, യോഗികൾ ഈ ലോകത്ത് നിന്ന് മടങ്ങാതെ പോകുന്ന സമയവും, തിരിച്ചെത്തുന്ന സമയവും ഞാൻ നിന്നോട് പറയാം.
അഗ്നിര്ജ്യോതിരഹഃ ശുക്ലഃ ഷണ്മാസാ ഉത്തരായണമ് । തത്ര പ്രയാതാ ഗച്ഛന്തി ബ്രഹ്മ ബ്രഹ്മവിദോ ജനാഃ
അഗ്നി, പ്രകാശം, പകലുകൾ, ശുക്ലപക്ഷം, ഉത്തരായണത്തിലെ ആറുമാസങ്ങൾ—ഈ സമയങ്ങളിൽ പുറപ്പെടുന്ന ബ്രഹ്മജ്ഞാനികൾ ബ്രഹ്മത്തിലേക്ക് എത്തുന്നു.
ധൂമോ രാത്രിസ്തഥാ കൃഷ്ണഃ ഷണ്മസാ ദക്ഷിണായനമ് । തത്ര ചാന്ദ്രമസം ജ്യോതിര്യോഗീ പ്രാപ്യ നിവര്തതേ
പുക, രാത്രി, കൃഷ്ണപക്ഷം, ദക്ഷിണായണത്തിലെ ആറുമാസങ്ങൾ—ഈ സമയങ്ങളിൽ യാത്രചെയ്യുന്ന യോഗി ചന്ദ്രലോകം പ്രാപിച്ച് വീണ്ടും ജന്മത്തിലേക്ക് മടങ്ങുന്നു.
ശുക്ലകൃഷ്ണേ ഗതീ ഹ്യേതേ ജഗതഃ ശാശ്വതേ മതേ। ഏകയാ യാത്യനാവൃത്തിമന്യയാഽഽവര്തതേ പുനഃ
ശുക്ലപഥവും കൃഷ്ണപഥവും ഈ ലോകത്തിന് ശാശ്വതമായ വഴികളാണ്. ഒന്നിലൂടെ പോയാൽ തിരിച്ചുവരില്ല, മറ്റൊന്നിലൂടെ പോയാൽ വീണ്ടും ജന്മം ലഭിക്കും.
നൈതേ സൃതീ പാര്ഥ ജാനന്യോഗീ മുഹ്യതി കശ്ചന। തസ്മാത്സര്വേഷു കാലേഷു യോഗയുക്തോ ഭവാര്ജുന
പാർത്താ, ഈ വഴികൾ അറിയുന്ന യോഗിക്ക് ഒരിക്കലും സംശയം ഉണ്ടാകില്ല. അതുകൊണ്ട് എല്ലാ സമയത്തും യോഗത്തിൽ സ്ഥിരനായി ഇരിക്കണം, അർജുനാ.
വേദേഷു യജ്ഞേഷു തപഃസു ചൈവ ദാനേഷു യത്പുണ്യഫലം പ്രദിഷ്ടമ്। അത്യേതി തത്സര്വമിദം വിദിത്വാ യോഗീ പരം സ്ഥാനമുപൈതി ചാദ്യമ്
വേദങ്ങളിൽ, യജ്ഞങ്ങളിൽ, തപസ്സിൽ, ദാനത്തിൽ ലഭിക്കുന്ന എല്ലാ പുണ്യഫലങ്ങളെയും അതിജയിച്ച്, ഈ സത്യങ്ങൾ അറിഞ്ഞ യോഗി പരമമായ ആദ്യസ്ഥിതിയിൽ എത്തുന്നു.
ഇദം തു തേ ഗുഹ്യതമം പ്രവക്ഷ്യാമ്യനസൂയവേ । ജ്ഞാനം വിജ്ഞാനസഹിതം യജ്ജ്ഞാത്വാ മോക്ഷ്യസേഽശുഭാത്
നിനക്കു വിരോധമില്ലാത്തവനേ, ഏറ്റവും രഹസ്യമായ ഈ ജ്ഞാനവും അതിന്റെ അനുഭവവും ഞാൻ ഇപ്പോൾ പറയും. ഇതറിഞ്ഞാൽ നീ എല്ലാ അശുഭങ്ങളിൽ നിന്ന് മോചിതനാകും.
രാജവിദ്യാ രാജഗുഹ്യം പവിത്രമിദമുത്തമമ് । പ്രത്യക്ഷാവഗമം ധര്മ്യം സുസുഖം കര്തുമവ്യയമ്
ഇത് ശാസ്ത്രങ്ങളിലെ രാജാവും, രഹസ്യങ്ങളിൽ ഏറ്റവും പ്രധാനവുമാണ്. അത്യന്തം വിശുദ്ധവും നേരിട്ട് അനുഭവിക്കാവുന്നതും, ധാർമ്മികവും, ചെയ്യാൻ വളരെ എളുപ്പവുമാണ്, അതും നശിക്കാത്തതും.
അശ്രദ്ദധാനാം പുരുഷാ ധര്മസ്യാസ്യ പരംതപ । അപ്രാപ്യ മാം നിവര്തന്തേ മൃത്യുസംസാരവര്ത്മനി
പരംതപാ, ഈ ധർമ്മത്തിൽ വിശ്വാസം ഇല്ലാത്ത മനുഷ്യർ എന്നെ പ്രാപിക്കാതെ, മരണവും പുനർജന്മവും നിറഞ്ഞ വഴിയിലേക്ക് മടങ്ങുന്നു.
മയാ തതമിദം സര്വം ജഗദവ്യക്തമൂര്തിനാ । മത്സ്ഥാനി സര്വഭൂതാനി ന ചാഹം തേഷ്വവസ്ഥിതഃക
എന്റെ അവ്യക്തമായ രൂപത്തിൽ ഞാൻ ഈ ലോകം മുഴുവൻ വ്യാപിച്ചിരിക്കുന്നു. എല്ലാ ജീവികളും എന്നിൽ നിലകൊള്ളുന്നു, പക്ഷേ ഞാൻ അവരിൽ നിലകൊള്ളുന്നില്ല.
ന ച മത്സ്ഥാനി ഭൂതാനി പശ്യ മേ യോഗമൈശ്വരമ് । ഭൂതഭൃന്ന ച ഭൂതസ്ഥോ മമാത്മാ ഭൂതഭാവനഃ
എന്നിൽ ജീവികൾ നിലകൊള്ളുന്നില്ല എന്നതും സത്യമാണ്—എന്റെ ദിവ്യമായ യോഗം കാണൂ. ഞാൻ എല്ലാ ജീവികളെ നിലനിര്ത്തുന്നു, എന്നാൽ എന്റെ ആത്മാവ് അവരിൽ ഇല്ല; ഞാൻ ജീവികളുടെ ഉത്ഭവമാണ്.
യഥാഽഽകാശസ്ഥിതോ നിത്യം വായുഃ സര്വത്രഗോ മഹാന് । തഥാ സര്വാണി ഭൂതാനി മത്സ്ഥാനീത്യുപധാരയ
വായു എപ്പോഴും ആകാശത്ത് സഞ്ചരിക്കുന്നതുപോലെ, എല്ലാ ജീവികളും എന്നിൽ നിലകൊള്ളുന്നുവെന്ന് നീ മനസ്സിലാക്കണം.
സര്വഭൂതാനി കൌന്തേയ പ്രകൃതിം യാന്തി മാമികാമ് । കല്പക്ഷയേ പുനസ്താനി കല്പാദൌ വിസൃജാമ്യഹമ്
കൗന്തേയാ, എല്ലാ ജീവികളും ഒരു കല്പം അവസാനിക്കുമ്പോൾ എന്റെ പ്രകൃതിയിൽ ലയിക്കുന്നു; കല്പം ആരംഭിക്കുമ്പോൾ ഞാൻ അവയെ വീണ്ടും സൃഷ്ടിക്കുന്നു.
പ്രകൃതിം സ്വാമവഷ്ടഭ്യ വിസൃജാമി പുനഃ പുനഃ । ഭൂതഗ്രാമമിമം കൃത്സ്നമവശം പ്രകൃതേര്വശാത്
എന്റെ സ്വന്തം പ്രകൃതിയെ ആശ്രയിച്ച്, ഞാൻ ഈ ജീവസമൂഹം വീണ്ടും വീണ്ടും സൃഷ്ടിക്കുന്നു. അവരെല്ലാവരും പ്രകൃതിയുടെ നിയന്ത്രണത്തിൽ അശക്തരായിരിക്കുന്നു.
ന ച മാം താനി കര്മാണി നിബധ്നന്തി ധനംജയ । ഉദാസീനവദാസീനമസക്തം തേഷു കര്മസു
ധനഞ്ജയാ, ഈ പ്രവർത്തികൾ എന്നെ ബന്ധിക്കാറില്ല, കാരണം ഞാൻ അവയിൽ അകപ്പെട്ടതോ ആസക്തനോ അല്ല; ഞാൻ നിരപേക്ഷനായി നിലകൊള്ളുന്നു.
മയാഽഽധ്യക്ഷേണ പ്രകൃതിഃ സൂയതേ സചരാചരമ് । ഹേതുനാഽനേന കൌന്തേയ ജഗദ്വിപരിവര്തതേ
എന്റെ മേൽനോട്ടത്തിൽ പ്രകൃതി ചലിക്കുന്നതും അചലമായതും സൃഷ്ടിക്കുന്നു. ഈ കാരണത്താൽ, കൗന്തേയാ, ലോകം സദാ പരിവർത്തനം ചെയ്യുന്നു.
അവജാനന്തി മാം മൂഢാ മാനുഷീം തനുമാശ്രിതമ് । പരം ഭാവമജാനന്തോ മമ ഭൂതമഹേശ്വരമ്
മാനുഷരൂപം സ്വീകരിച്ചിരിക്കുന്ന എന്നെ, എന്റെ പരമസ്വഭാവം തിരിച്ചറിയാതെ, മൂഢന്മാർ അവഗണിക്കുന്നു; ഞാൻ എല്ലാ ജീവികളുടെ മഹേശ്വരനാണ്.
മോഘാശാ മോഘകര്മാണോ മോഘജ്ഞാനാ വിചേതസഃ । രാക്ഷസീമാസുരീം ചൈവ പ്രകൃതിം മോഹിനീം ശ്രിതാഃ
ആശകളും പ്രവൃത്തികളും അറിവും എല്ലാം വ്യർത്ഥമാകുന്നു, മനസ്സ് അശാന്തരായവർ മോഹിപ്പിക്കുന്ന അസുരസ്വഭാവവും രാക്ഷസസ്വഭാവവും സ്വീകരിച്ചാൽ.
മഹാത്മാനസ്തു മാം പാര്ഥ ദൈവീം പ്രകൃതിമാശ്രിതാഃ । ഭജന്ത്യനന്യമനസോ ജ്ഞാത്വാ ഭൂതാദിമവ്യയമ്
പാർത്താ, മഹാത്മാക്കൾ ദൈവസ്വഭാവം സ്വീകരിച്ച്, എനിക്ക് മനസ്സിൽ മറ്റൊന്നും ഇല്ലാതെ, എല്ലായ്പ്പോഴും എന്നെ അറിയുന്നവരായി ഭക്തിയോടെ ആരാധിക്കുന്നു.
സതതം കീര്തയന്തോ മാം യതന്തശ്ച ദൃഢവ്രതാഃ । നമസ്യന്തശ്ച മാം ഭക്ത്യാ നിത്യയുക്താ ഉപാസതേ
എന്നെ സ്മരിച്ച് പാടുകയും, ഉറച്ച പ്രതിജ്ഞയോടെ പരിശ്രമിക്കുകയും, ഭക്തിയോടെ വന്ദനം ചെയ്യുകയും, എല്ലായ്പ്പോഴും എന്നെ ആരാധിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു.
ജ്ഞാനയജ്ഞേന ചാപ്യന്തേ യജന്തോ മാമുപാസതേ। ഏകത്വേന പൃഥക്ത്കവേന ബഹുധാ വിശ്വതോമുമ്
മറ്റുള്ളവർ ജ്ഞാനയജ്ഞം നടത്തി, ഒരുവൻ എന്നെ ഏകത്വത്തിൽ കാണുന്നു, മറ്റൊരുവൻ പലവിധത്തിൽ, എല്ലായിടത്തും എന്നെ കാണുന്നു.
അഹം ക്രതുരഹം യജ്ഞഃ സ്വധാഽഹമഹമൌഷധമ്। മന്ത്രോഽഹമഹമേവാജ്യമഹമഗ്നിരഹം ഹുതമ്
ഞാനാണ് യജ്ഞം, ഞാനാണ് ഹോമം, ഞാനാണ് പിതൃകർമ്മയിലെ അർപ്പണം, ഞാനാണ് ഔഷധം, ഞാനാണ് മന്ത്രം, ഞാനാണ് നെയ്, ഞാനാണ് അഗ്നി, ഞാനാണ് ഹവിസ്സ്.
പിതാഽഹമസ്യ ജഗതോ മാതാ ധാതാ പിതാമഹഃ । വേദ്യം പവിത്രമോംകാര ഋക് സാമ യജുരേവ ച
ഈ ലോകത്തിന്റെ അച്ഛനും അമ്മയും പോഷകനും പിതാമഹനും ഞാനാണ്. അറിയേണ്ടതും ശുദ്ധിയുമാണ് ഞാൻ, ഓംകാരവും ഋഗ്, സാമ, യജുർവേദങ്ങളും ഞാനാണ്.
ഗതിര്ഭര്താ പ്രഭുഃ സാക്ഷീ നിവാസഃ ശരണം സുഹൃത്। പ്രഭവഃ പ്രലയഃ സ്ഥാനം നിധാനം ബീജമവ്യയമ്
ലക്ഷ്യവും രക്ഷയും രക്ഷകനും സാക്ഷിയും വാസസ്ഥലവും അഭയം സുഹൃത്തും ഞാനാണ്. ഉത്ഭവവും ലയവും നിലനില്പും നിധിയും അക്ഷയമായ വിത്തും ഞാനാണ്.
തപാമ്യഹമഹം വര്ഷം നിഗൃഹ്ണാമ്യുത്സൃജാമി ച । അമൃതം ചൈവ മൃത്യുശ്ച സദസച്ചാഹമര്ജുന
ഞാൻ ചൂട് നൽകുന്നു, മഴ പിടിച്ചു വിടുകയും പെയ്യിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. അമൃതവും മരണമുമാണ് ഞാൻ, സതും അസതും അർജ്ജുനാ, ഞാനാണ്.
ത്രൈവിദ്യാ മാം സോമപാഃ പൂതപാപാ യജ്ഞേരിഷ്ട്വാ സ്വര്ഗതിം പ്രാര്ഥയന്തേ। തേ പുണ്യമാസാദ്യ സുരേന്ദ്രലോക- മശ്രന്തി ദിവ്യാന്ദിവി ദേവഭോഗാന്
മൂന്നു വേദങ്ങളും അറിയുന്നവർ, സോമപാനം ചെയ്ത് പാപങ്ങൾ ശുദ്ധീകരിച്ച്, യജ്ഞങ്ങളിലൂടെ എന്നെ ആരാധിച്ച് സ്വർഗ്ഗം ആഗ്രഹിക്കുന്നു. അവർ പുണ്യം നേടി ദേവേന്ദ്രലോകത്തിൽ ദൈവസുഖങ്ങൾ അനുഭവിക്കുന്നു.
തേ തം ഭുക്ത്വാ സ്വര്ഗലോകം വിശാലം ക്ഷീണോ പുണ്യേ പര്ത്യലോകം വിശന്തി। ഏവം ത്രയീധര്മമനുപ്രപന്നാ ഗതാഗതം കാമകാമാ ലഭന്തേ
അവർ ആ വിശാലമായ സ്വർഗ്ഗലോകം അനുഭവിച്ച ശേഷം, പുണ്യം തീർന്നാൽ വീണ്ടും ഭൂമിയിലേക്ക് വരുന്നു. ഇങ്ങനെ മൂന്നു വേദങ്ങളുടെ മാർഗം പിന്തുടർന്ന്, ഇഷ്ടങ്ങൾ ആഗ്രഹിച്ച്, വരവോ പോകലോ അനുഭവിക്കുന്നു.
അനന്യാശ്ചിന്തയന്തോ മാം യേ ജനാഃ പര്യുപാസതേ। തേഷാം നിത്യാഭിയുക്താനാം യോഗക്ഷേമം വഹാമ്യഹമ്
എന്നെ മാത്രം ചിന്തിച്ച്, ഏകഭക്തിയോടെ എന്നെ ആരാധിക്കുന്നവർക്കു, എല്ലായ്പ്പോഴും അർപ്പിതരായവർക്കു, ഞാൻ അവർക്കു വേണ്ടതെല്ലാം നൽകുകയും സംരക്ഷിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു.
യേഽപ്യന്യദേവതാഭക്താ യജന്തേ ശ്രദ്ധയാന്വിതാഃ। തേഽപി മാമേവ കൌന്തേയ യജന്ത്യവിധിപൂര്വകമ്
മറ്റു ദേവന്മാരെ ഭക്തിയോടെ വിശ്വസിച്ച് ആരാധിക്കുന്നവരും, കുന്തീപുത്രാ, അവർ പോലും എന്നെ തന്നെ ആരാധിക്കുന്നു, പക്ഷേ ശരിയായ മാർഗ്ഗത്തിൽ അല്ല.