അവ്യക്തോഽയമചിന്ത്യോഽയമവികാര്യോഽയമുച്യതേ। തസ്മാദേവം വിദിത്വൈനം നാനുശോചിതുമര്ഹസി
ഇത് കാണാനാവാത്തതും ചിന്തിക്കാനാവാത്തതും മാറ്റമില്ലാത്തതുമാണ് എന്ന് പറയുന്നു. അതിനാൽ, ഇങ്ങനെ അറിഞ്ഞാൽ നീ ഇതിനെക്കുറിച്ച് ദുഃഖിക്കേണ്ടതില്ല.
അഥ ചൈനം നിത്യജാതം നിത്യം വാ മന്യസേ മൃതമ്। തഥാപി കത്വം മഹാബാഹോ നൈനം ശോചിതുമര്ഹസി
ഇത് എപ്പോഴും ജനിച്ച് എപ്പോഴും മരിക്കുകയാണ് എന്ന് നീ കരുതിയാലും, മഹാബാഹുവേ, അതിനേക്കുറിച്ച് നീ ദുഃഖിക്കേണ്ടതില്ല.
ജാതസ്യ ഹി ധ്രുവോ മൃത്യുര്ധ്രുവം ജന്മ മൃതസ്യ ച। തസ്മാദപരിഹാര്യേഽര്ഥേ ന ത്വം ശോചിതുമര്ഹസി
ജനിച്ചവർക്കു മരണം ഉറപ്പാണ്, മരിച്ചവർക്കു ജനനം ഉറപ്പാണ്. അതിനാൽ, ഒഴിവാക്കാനാവാത്ത കാര്യങ്ങൾക്കായി നീ ദുഃഖിക്കേണ്ടതില്ല.
അവ്യക്താദീനി ഭൂതാനി വ്യക്തമധ്യാനി ഭാരത। അവ്യക്തനിധനാന്യേന തത്ര കാ പരിദേവനാ
ഭാരതപുത്രാ, ജീവികൾ ആദിയിൽ കാണാനാവാത്തതും നടുവിൽ കാണാവുന്നതും അവസാനം വീണ്ടും കാണാനാവാത്തതുമാണ്. അപ്പോൾ എന്തിനാണ് ദുഃഖം?
ആശ്ചര്യവത്പശ്യതി കശ്ചിദേന- മാശ്ചര്യവദ്വദതി തഥൈവ ചാന്യഃ। ആശ്ചര്യവച്ചൈനമന്യഃ ശ്രൃണോതി ശ്രുത്വാഽപ്യേനം വേദ ന ചൈവ കശ്ചിത്
ചിലർ ഇതിനെ അത്ഭുതമായി കാണുന്നു, ചിലർ അത്ഭുതമായി പറയുന്നു, മറ്റൊരാൾ അത്ഭുതമായി കേൾക്കുന്നു. എങ്കിലും കേട്ടിട്ടും ആരും അതിന്റെ യഥാർത്ഥം അറിയുന്നില്ല.
ദേഹീ നിത്യമവധ്യോഽയം ദേഹേ സര്വസ്യ ഭാരത। തസ്മാത്സര്വാണി ഭൂതാനി ന ത്വം ശോചിതുമര്ഹസി
ഭാരതപുത്രാ, എല്ലായിടത്തും ഉള്ള ശരീരങ്ങളിൽ ആത്മാവ് എപ്പോഴും നശിക്കാത്തതാണ്. അതിനാൽ, നീ ഏതൊരു ജീവിയെയും കുറിച്ച് ദുഃഖിക്കേണ്ടതില്ല.
സ്വധര്മമപി ചാവേക്ഷ്യ ന വികമ്പിതുമര്ഹസി । ധര്മ്യാദ്ധി യുദ്ധാച്ഛ്രേയോഽന്യത്ക്ഷത്രിയസ്യ ന വിദ്യതേ
നിന്റെ സ്വന്തം കർത്തവ്യം പരിഗണിച്ചാലും നീ ചഞ്ചലനാകേണ്ടതില്ല. ധർമ്മം പാലിച്ചുള്ള യുദ്ധം ക്ഷത്രിയനു ഏറ്റവും ഉത്തമമാണ്.
യദൃച്ഛയാ ചോപപന്നം സ്വര്ഗദ്വാരമപാവൃതമ് । സുഖിനഃ ക്ഷത്രിയാഃ പാര്ഥ ലന്തേ യുദ്ധമീദൃശമ്
പാർത്താ, സ്വയം സംഭവിക്കുന്ന, സ്വർഗ്ഗത്തിന്റെ വാതിൽ തുറക്കുന്ന ഇങ്ങനെയുള്ള യുദ്ധം ലഭിക്കുന്ന ക്ഷത്രിയന്മാർ ഭാഗ്യവാന്മാരാണ്.
അഥ ചേത്ത്വമിമം ധര്മ്യം സംഗ്രാമം ന കരിഷ്യസി। തതഃ സ്വധര്മം കീര്തിം ച ഹിത്വാ പാപമവാപ്സ്യസി
നീ ഈ ധർമ്മപരമായ യുദ്ധം ചെയ്യാതിരിക്കുകയാണെങ്കിൽ, അപ്പോൾ നീ സ്വന്തം കർത്തവ്യവും മാനവും ഉപേക്ഷിച്ച് പാപം നേടും.
അകീര്തിം ചാപി ഭൂതാനി കഥയിഷ്യന്തി തേഽവ്യയാമ് । സംഭാവിതസ്യ ചാകീര്തിര്മരണാദതിരിച്യതേ
നിന്റെ അപകീർത്തിയെ എല്ലായിടത്തും എല്ലാവരും പറയും; മാന്യനായവനു അപമാനം മരണമുപോലും അതിലധികം ദു:ഖകരമാണ്.
ഭയാദ്രണാദുപരതം മംസ്യന്തേ ത്വാം മഹാരഥാഃ । യേഷാം ച ത്വം ബഹുമതോ ഭൂത്വാ യാസ്യസി ലാഘവമ്
മഹാരഥന്മാർ നീ ഭയത്താൽ യുദ്ധത്തിൽ നിന്ന് പിൻവാങ്ങിയെന്ന് കരുതും; നേരത്തെ നിന്നെ ബഹുമാനിച്ചവർ ഇനി നിന്നെ വിലകുറഞ്ഞവനായി കാണും.
അവാച്യവാദാംശ്ചക ബഹൂന്വദിഷ്യന്തി തവാഹിതാഃ । നിന്ദന്തസ്തവ സാമര്ഥ്യം തതോ ദുഃഖതരം നു കിമ്
നിന്റെ ശത്രുക്കൾ അന്യായമായ പല വാക്കുകളും പറയുകയും, നിന്റെ കഴിവുകൾ നിന്ദിക്കുകയും ചെയ്യും; അതിനേക്കാൾ വേദനയുള്ളത് മറ്റെന്താണു?
ഹതോ വാ പ്രാപ്സ്യസി സ്വര്ഗം ജിത്വാ വാ ഭോക്ഷ്യസേ മഹീമ് । തസ്മാദുത്തിഷ്ഠ കൌന്തേയ യുദ്ധായ കൃതനിശ്ചയഃ
നീ കൊല്ലപ്പെടുകയാണെങ്കിൽ സ്വർഗം ലഭിക്കും; ജയിച്ചാൽ ഭൂമി അനുഭവിക്കാം. അതിനാൽ, കുന്തിയുടെ മകനേ, ഉറച്ച മനസ്സോടെ എഴുന്നേറ്റ് യുദ്ധത്തിന് തയ്യാറാവു.
സുഖദുഃഖേ സമേ കൃത്വാ ലാഭാലാഭൌ ജയാജയൌ । തതോ യുദ്ധായ യുജ്യസ്വ നൈവം പാപമവാപ്സ്യസി
സുഖവും ദു:ഖവും, ലാഭവും നഷ്ടവും, ജയവും പരാജയവും ഒരുപോലെ കാണുക; അങ്ങനെ യുദ്ധം ചെയ്യുമ്പോൾ പാപം നിന്നെ ബാധിക്കില്ല.
ഏഷാ തേഽഭിഹിതാ സാങ്ഖ്യേ ബുദ്ധിര്യോഗേ ത്വിമാം ശ്രൃണു। ബുദ്ധ്യാ യുക്തോ യയാ പാര്ഥ കര്മബന്ധം പ്രഹാസ്യസി
ഇതുവരെ ഞാൻ നിനക്ക് വിവേകത്തിന്റെ വഴി പറഞ്ഞിരിക്കുന്നു; ഇപ്പോൾ ആ അനുസരണയുടെ വഴിയും കേൾക്കു. ഈ വിവേകത്തോടെ നീ കർമ്മബന്ധം വിട്ടുകളയും.
നേഹാഭിക്രമനാശോഽസ്തി പ്രത്യവായോ ന വിദ്യതേ। സ്വല്പമപ്യസ്യ ധര്മസ്യ ത്രായതേ മഹതോ ഭയാത്
ഇവിടെ യാതൊരു ശ്രമവും നശിക്കുകയില്ല, ദോഷഫലവും ഉണ്ടാവുന്നില്ല. ഈ ധർമ്മത്തിൽ അല്പം പോലും പാലിച്ചാൽ വലിയ ഭയത്തിൽ നിന്ന് രക്ഷപ്പെടാം.
വ്യവസായാത്മികാ ബുദ്ധിരേകേഹ കുരുനന്ദന । ബഹുശാഖാ ഹ്യനന്താശ്ച ബുദ്ധയോഽവ്യവസായിനാമ്
കുരുവംശത്തിലെ സന്താനമേ, ഇവിടെ ഉറച്ച മനസ്സുള്ളവരുടെ വിവേകം ഏകാഗ്രമാണ്; എന്നാൽ നിർണയശക്തിയില്ലാത്തവരുടെ മനസ്സ് അനേകം വഴികളിലേക്കാണ് ചിതറുന്നത്.
യാമിമാം പുഷ്പിതാം വാചം പ്രവദന്ത്യവിപശ്ചിതഃ । വേദവാദരതാഃ പാര്ഥ നാന്യദസ്തീതി വാദിനഃ
അറിയാത്തവർ, വേദങ്ങളിലെ വാക്കുകളിൽ മാത്രം ആസ്വദിച്ച്, വേറൊന്നുമില്ലെന്ന് വാദിച്ച്, പുഷ്പിതമായ വാക്കുകൾ സംസാരിക്കുന്നു, പാർഥാ.
കാമാത്മാനഃ സ്വര്ഗപരാ ജന്മകര്മഫലപ്രദാമ് । ക്രിയാവിശേഷബഹുലാം ഭോഗൈശ്വര്യഗതിം പ്രതി
ഭോഗവും സ്വർഗ്ഗവും ആഗ്രഹിക്കുന്നവർ, ജനനവും കർമ്മഫലവും നൽകുന്ന, വിവിധ കർമ്മങ്ങൾ നിറഞ്ഞ, ആസ്വാദനവും ഐശ്വര്യവും ലക്ഷ്യമിടുന്ന കാര്യങ്ങൾ പറയുന്നു.
ഭോഗൈശ്വര്യപ്രസക്താനാം തയാഽപഹൃതചേതസാമ് । വ്യവസായാത്മികാ ബുദ്ധിഃ സമാധൌ ന വിധീയതേ
ഭോഗത്തിലും ഐശ്വര്യത്തിലും ആസ്വാദനത്തിൽ ആകൃഷ്ടരായി, അത്തരത്തിലുള്ള വാക്കുകളിൽ മനസ്സു പറ്റിയവർക്കു ഏകാഗ്രമായ വിവേകം ധ്യാനത്തിൽ ഉറപ്പുവരുത്താൻ കഴിയില്ല.
ത്രൈഗുണ്യവിഷയാ വേദാ നിസ്ത്രൈഗുണ്യോ ഭവാര്ജുന । നിര്ദ്വന്ദ്വോ നിത്യസത്വസ്ഥോ നിര്യോഗക്ഷേമ ആത്മവാന്
വേദങ്ങൾ മൂന്നു ഗുണങ്ങളെക്കുറിച്ചാണ് സംസാരിക്കുന്നത്; നീ ആ ഗുണങ്ങളെ അതിജീവിക്കണം, അർജ്ജുനാ. ദ്വന്ദങ്ങൾക്കപ്പുറം, ശുദ്ധതയിൽ സ്ഥിരനായി, സമ്പാദ്യത്തിന്റെയും സംരക്ഷണത്തിന്റെയും ആശങ്കയില്ലാതെ, ആത്മാവിൽ നിലകൊൾക.
യാവാനര്ഥ ഉദപാനേ സര്വതഃ സംപ്ലുതോദകേ। താവാന്സര്വേഷു വേദേഷു ബ്രാഹ്മണസ്യ വിജാനതഃ
എല്ലായിടത്തും വെള്ളം നിറഞ്ഞിരിക്കുന്നപ്പോൾ ഒരു കിണറിന് എത്ര ഉപയോഗമുണ്ടോ, അതുപോലെ അറിവുള്ള ബ്രാഹ്മണനു മുഴുവൻ വേദങ്ങൾക്കും അത്രയേ പ്രയോജനം.
കര്മണ്യേവാധികാരസ്തേ മാ ഫലേഷു കദാ ച ന । മാ കര്മഫലഹേതുര്ഭൂര്മാ തേ സങ്ഗോഽസ്ത്വകര്മണി
നിനക്ക് അവകാശം കർമ്മത്തിൽ മാത്രമാണ്, ഫലത്തിൽ ഒരിക്കലും ഇല്ല. കർമ്മഫലത്തിൽ ആസക്തിയുണ്ടാകരുത്; അകർമ്മത്തിലും ആസക്തിയുണ്ടാകരുത്.
യോഗസ്ഥഃ കുരു കര്മാണി സങ്ഗം ത്യക്ത്വാ ധനംജയ । സിദ്ധ്യസിദ്ധ്യോഃ സമോ ഭൂത്വാ സമത്വം യോഗ ഉച്യതേ
യോഗത്തിൽ നിലകൊണ്ട്, ആസക്തി ഉപേക്ഷിച്ച് കർമ്മങ്ങൾ ചെയ്യുക, ധനഞ്ജയാ. വിജയത്തിലും പരാജയത്തിലും ഒരുപോലെയാവുക; ഈ സമത്വം തന്നെയാണ് യോഗം എന്നു പറയുന്നത്.
ദൂരേണ ഹ്യവരം കര്മ ബുദ്ധിയോഗാദ്ധനംജയ। ബുദ്ധൌ ശരണമന്വിച്ഛ കൃപണാഃ ഫലഹേതവഃ
ബുദ്ധിയോഗം ഉള്ളപ്പോൾ സാധാരണ കർമ്മം വളരെ താഴ്ന്നതാണ്, ധനഞ്ജയാ. വിവേകത്തിൽ അഭയം തേടുക; ഫലത്തിൽ മാത്രം ആഗ്രഹമുള്ളവർ ദയനീയരാണ്.
ബുദ്ധിയുക്തോ ജഹാതീഹക ഉഭേ സുകൃതദുഷ്കൃതേ । തസ്മാദ്യോഗായ യുജ്യസ്വ യോഗഃ കര്മസു കൌശലമ്
വിവേകത്തോടെ പ്രവർത്തിക്കുന്നവൻ ഈ ലോകത്ത് നല്ലതും ചീത്തയുമായ കർമ്മങ്ങൾ ഉപേക്ഷിക്കുന്നു. അതിനാൽ, യോഗത്തിൽ ഏർപ്പെടുക; കർമ്മത്തിൽ യോഗം കഴിവാണ്.
കര്മജം ബുദ്ധിയുക്താ ഹി ഫലം ത്യക്ത്വാ മനീഷിണഃ । ജന്മബന്ധവിനിര്മുക്താഃ പദം ഗച്ഛന്ത്യനാമയമ്
ബുദ്ധിയോടെ പ്രവർത്തിക്കുന്ന ജ്ഞാനികൾ, പ്രവർത്തനഫലങ്ങൾ ഉപേക്ഷിച്ചവരായി, ജന്മബന്ധങ്ങളിൽ നിന്ന് മോചിതരായി, കഷ്ടം ഇല്ലാത്ത അവസ്ഥയിലേക്ക് എത്തുന്നു.
യദാ തേ മോഹകലിലം ബുദ്ധിര്വ്യതിതരിഷ്യതി। തദാ ഗന്താസി നിര്വേദം ശ്രോതവ്യസ്യ ശ്രുതസ്യ ച
നിന്റെ ബുദ്ധി മോഹത്തിന്റെ കാടു കടന്നുപോകുമ്പോൾ, അപ്പോൾ നീ കേൾക്കേണ്ടതിലും കേട്ടതിലും നിരാസം പ്രാപിക്കും.
ശ്രുതിവിപ്രതിപന്നാ തേ യദാ സ്ഥാസ്യതി നിശ്ചലാ । സമാധാവചലാ ബുദ്ധിസ്തദാ യോഗമവാപ്സ്യസി
വിവിധ ശാസ്ത്രങ്ങൾ കൊണ്ട് കുഴപ്പപ്പെട്ട നിന്റെ ബുദ്ധി അചഞ്ചലമായി ഏകാഗ്രതയിൽ നിലനിൽക്കുമ്പോൾ, അപ്പോൾ നീ യോഗം നേടും.
സ്ഥിതപ്രജ്ഞസ്യ കാ ഭാഷാ സമാധിസ്ഥസ്യ കേശവ । സ്ഥിതധീഃ കിം പ്രഭാഷേത കിമാസീത വ്രജേത കിം
കേശവാ, സ്ഥിരമായ ജ്ഞാനമുള്ളവനും ഏകാഗ്രതയിൽ നിലകൊള്ളുന്നവനും എങ്ങനെ സംസാരിക്കും? അവൻ എങ്ങനെ ഇരിക്കും, എങ്ങനെ നടക്കും?