യം ഹി വ്യഥയന്ത്യേതേ പുരുഷം പുരുഷര്ഷഭ। സമദുഃഖസുഖം ധീരം സോഽമൃതത്വായ കല്പതേ
മനുഷ്യരിൽ ശ്രേഷ്ഠനായവനേ, ആരെയും വേദനയും സന്തോഷവും ഒരുപോലെ കാണുന്ന, മനസ്സിൽ ഉറപ്പുള്ളവനെയാണ് ഈ കഷ്ടതകൾ അലട്ടാത്തത്. അങ്ങനെയുള്ളവൻ അമൃതതയ്ക്ക് യോഗ്യനാണ്.
നാസതോ വിദ്യതേ ഭാവോ നാഭാവോ വിദ്യതേ സതഃ। ഉഭയോരപി ദൃഷ്ടോഽന്തസ്ത്വനയോസ്തത്ത്വദര്ശിഭിഃക
അസത്യത്തിന് യഥാർത്ഥമായുള്ള നിലയില്ല, സത്യത്തിന് ഇല്ലാതാവലും ഇല്ല. ഈ രണ്ടിന്റെയും അതിരുകൾ സത്യം കാണുന്നവർ തിരിച്ചറിഞ്ഞിട്ടുണ്ട്.
അവിനാശി തു തദ്വിദ്ധി യേന സര്വമിദം തതമ്। വിനാശമവ്യയസ്യാസ്യ ന കശ്ചിത്കര്തുമര്ഹതി
ഈ ലോകം മുഴുവൻ നിറച്ചിരിക്കുന്നതു നശിക്കാത്തതാണെന്ന് നീ മനസ്സിലാക്കണം. ഈ ശാശ്വതമായതിനെ ആരും നശിപ്പിക്കാൻ കഴിയില്ല.
അന്തവന്ത ഇമേ ദേഹാ നിത്യസ്യോക്താഃ ശരീരിണഃ । അനാശിനോഽപ്രമേയസ്യ തസ്മാദ്യുധ്യസ്വ ഭാരത
ഈ ശരീരങ്ങൾ അവസാനിക്കുന്നവയാണെന്ന് പറയുന്നു. എന്നാൽ അതിൽ ഉള്ള ആത്മാവ് ശാശ്വതവും നശിക്കാത്തതും അളക്കാനാവാത്തതുമാണ്. അതിനാൽ, ഭാരതപുത്രാ, നീ യുദ്ധം ചെയ്യണം.
യ ഏനം വേത്തി ഹന്താരം യശ്ചൈനം മന്യതേ ഹതമ്। ഉഭൌ തൌ ന വിജാനീതോ നായം ഹന്തി ന ഹന്യതേ
ആത്മാവിനെ കൊല്ലുന്നവൻ എന്നും കൊല്ലപ്പെടുന്നവൻ എന്നും കരുതുന്നവർ ഇരുവരും സത്യം അറിയുന്നില്ല. ആത്മാവ് കൊല്ലുന്നവനുമല്ല, കൊല്ലപ്പെടുന്നവനുമല്ല.
ന ജായതേ മ്രിയതേ വാ കദാചി- ന്നായം ഭൂത്വാ ഭവിതാ വാ ന ഭൂയഃ । അജോ നിത്യഃ ശാശ്വതോഽയം പുരാണോ ന ഹന്തയേ ഹന്യമാനേ ശരീരേ
ആത്മാവ് ഒരിക്കലും ജനിക്കുകയോ മരിക്കുകയോ ചെയ്യുന്നില്ല. ജനിച്ചാൽ വീണ്ടും ഇല്ലാതാവുന്നവനുമല്ല. അവൻ ജനനമില്ലാത്തവനും ശാശ്വതനുമാണ്; ശരീരം നശിച്ചാലും അവൻ കൊല്ലപ്പെടുന്നില്ല.
വേദാവിനാശിനം നിത്യം യ ഏനമജമവ്യയമ്। കഥം സ പുരുഷഃ പാര്ഥ കം ഘാതയതി ഹന്തി കമ്
പാർത്താ, ഈ ആത്മാവ് നശിക്കാത്തതും ശാശ്വതവുമാണ്, ജനനമില്ലാത്തതും മാറ്റമില്ലാത്തതും ആണെന്ന് അറിയുമ്പോൾ, ഒരാളെ കൊല്ലാൻ അല്ലെങ്കിൽ കൊല്ലാൻ ഇടയാക്കാൻ എങ്ങനെ കഴിയുമെന്നു പറയൂ.
വാസാംസി ജീര്ണാനി യഥാ വിഹായ നവാനി ഗൃഹ്ണാനി നരോഽപരാണി। തഥാ ശരീരാണി വിഹായ ജീര്ണാ- ന്യന്യാനി സംയാതി നവാനി ദേഹീ
മനുഷ്യൻ പഴയ വസ്ത്രങ്ങൾ ഉപേക്ഷിച്ച് പുതിയവ ധരിക്കുന്നതുപോലെ, ജീവൻ പഴയ ശരീരം വിട്ട് പുതിയ ശരീരങ്ങളിൽ പ്രവേശിക്കുന്നു.
നൈനം ഛിന്ദന്തി ശസ്ത്രാണി നൈനം ദഹതി പാവകഃ। ന ചൈനം ക്ലേദയന്ത്യാപോ ന ശോഷയതി മാരുതഃ
ആത്മാവിനെ ആയുധങ്ങൾ വെട്ടാൻ കഴിയില്ല, അഗ്നി ദഹിപ്പിക്കാനാവില്ല, വെള്ളം നനയ്ക്കാനാവില്ല, കാറ്റ് ഉണക്കാനാവില്ല.
അച്ഛേദ്യോഽയമദാഹ്യോഽയമക്ലേദ്യോഽശോഷ്യ ഏവ ച। നിത്യഃ സര്വഗതഃ സ്ഥാണുരചലോഽയം സനാതനഃ
ഇത് വെട്ടാനാവാത്തതും ദഹിപ്പിക്കാനാവാത്തതും നനയ്ക്കാനാവാത്തതും ഉണക്കാനാവാത്തതുമാണ്. ഇത് ശാശ്വതവും എല്ലായിടത്തും ഉള്ളതും സ്ഥിരവുമായതും അചഞ്ചലവുമായതും അനന്തവുമായതുമാണ്.
അവ്യക്തോഽയമചിന്ത്യോഽയമവികാര്യോഽയമുച്യതേ। തസ്മാദേവം വിദിത്വൈനം നാനുശോചിതുമര്ഹസി
ഇത് കാണാനാവാത്തതും ചിന്തിക്കാനാവാത്തതും മാറ്റമില്ലാത്തതുമാണ് എന്ന് പറയുന്നു. അതിനാൽ, ഇങ്ങനെ അറിഞ്ഞാൽ നീ ഇതിനെക്കുറിച്ച് ദുഃഖിക്കേണ്ടതില്ല.
അഥ ചൈനം നിത്യജാതം നിത്യം വാ മന്യസേ മൃതമ്। തഥാപി കത്വം മഹാബാഹോ നൈനം ശോചിതുമര്ഹസി
ഇത് എപ്പോഴും ജനിച്ച് എപ്പോഴും മരിക്കുകയാണ് എന്ന് നീ കരുതിയാലും, മഹാബാഹുവേ, അതിനേക്കുറിച്ച് നീ ദുഃഖിക്കേണ്ടതില്ല.
ജാതസ്യ ഹി ധ്രുവോ മൃത്യുര്ധ്രുവം ജന്മ മൃതസ്യ ച। തസ്മാദപരിഹാര്യേഽര്ഥേ ന ത്വം ശോചിതുമര്ഹസി
ജനിച്ചവർക്കു മരണം ഉറപ്പാണ്, മരിച്ചവർക്കു ജനനം ഉറപ്പാണ്. അതിനാൽ, ഒഴിവാക്കാനാവാത്ത കാര്യങ്ങൾക്കായി നീ ദുഃഖിക്കേണ്ടതില്ല.
അവ്യക്താദീനി ഭൂതാനി വ്യക്തമധ്യാനി ഭാരത। അവ്യക്തനിധനാന്യേന തത്ര കാ പരിദേവനാ
ഭാരതപുത്രാ, ജീവികൾ ആദിയിൽ കാണാനാവാത്തതും നടുവിൽ കാണാവുന്നതും അവസാനം വീണ്ടും കാണാനാവാത്തതുമാണ്. അപ്പോൾ എന്തിനാണ് ദുഃഖം?
ആശ്ചര്യവത്പശ്യതി കശ്ചിദേന- മാശ്ചര്യവദ്വദതി തഥൈവ ചാന്യഃ। ആശ്ചര്യവച്ചൈനമന്യഃ ശ്രൃണോതി ശ്രുത്വാഽപ്യേനം വേദ ന ചൈവ കശ്ചിത്
ചിലർ ഇതിനെ അത്ഭുതമായി കാണുന്നു, ചിലർ അത്ഭുതമായി പറയുന്നു, മറ്റൊരാൾ അത്ഭുതമായി കേൾക്കുന്നു. എങ്കിലും കേട്ടിട്ടും ആരും അതിന്റെ യഥാർത്ഥം അറിയുന്നില്ല.
ദേഹീ നിത്യമവധ്യോഽയം ദേഹേ സര്വസ്യ ഭാരത। തസ്മാത്സര്വാണി ഭൂതാനി ന ത്വം ശോചിതുമര്ഹസി
ഭാരതപുത്രാ, എല്ലായിടത്തും ഉള്ള ശരീരങ്ങളിൽ ആത്മാവ് എപ്പോഴും നശിക്കാത്തതാണ്. അതിനാൽ, നീ ഏതൊരു ജീവിയെയും കുറിച്ച് ദുഃഖിക്കേണ്ടതില്ല.
സ്വധര്മമപി ചാവേക്ഷ്യ ന വികമ്പിതുമര്ഹസി । ധര്മ്യാദ്ധി യുദ്ധാച്ഛ്രേയോഽന്യത്ക്ഷത്രിയസ്യ ന വിദ്യതേ
നിന്റെ സ്വന്തം കർത്തവ്യം പരിഗണിച്ചാലും നീ ചഞ്ചലനാകേണ്ടതില്ല. ധർമ്മം പാലിച്ചുള്ള യുദ്ധം ക്ഷത്രിയനു ഏറ്റവും ഉത്തമമാണ്.
യദൃച്ഛയാ ചോപപന്നം സ്വര്ഗദ്വാരമപാവൃതമ് । സുഖിനഃ ക്ഷത്രിയാഃ പാര്ഥ ലന്തേ യുദ്ധമീദൃശമ്
പാർത്താ, സ്വയം സംഭവിക്കുന്ന, സ്വർഗ്ഗത്തിന്റെ വാതിൽ തുറക്കുന്ന ഇങ്ങനെയുള്ള യുദ്ധം ലഭിക്കുന്ന ക്ഷത്രിയന്മാർ ഭാഗ്യവാന്മാരാണ്.
അഥ ചേത്ത്വമിമം ധര്മ്യം സംഗ്രാമം ന കരിഷ്യസി। തതഃ സ്വധര്മം കീര്തിം ച ഹിത്വാ പാപമവാപ്സ്യസി
നീ ഈ ധർമ്മപരമായ യുദ്ധം ചെയ്യാതിരിക്കുകയാണെങ്കിൽ, അപ്പോൾ നീ സ്വന്തം കർത്തവ്യവും മാനവും ഉപേക്ഷിച്ച് പാപം നേടും.
അകീര്തിം ചാപി ഭൂതാനി കഥയിഷ്യന്തി തേഽവ്യയാമ് । സംഭാവിതസ്യ ചാകീര്തിര്മരണാദതിരിച്യതേ
നിന്റെ അപകീർത്തിയെ എല്ലായിടത്തും എല്ലാവരും പറയും; മാന്യനായവനു അപമാനം മരണമുപോലും അതിലധികം ദു:ഖകരമാണ്.
ഭയാദ്രണാദുപരതം മംസ്യന്തേ ത്വാം മഹാരഥാഃ । യേഷാം ച ത്വം ബഹുമതോ ഭൂത്വാ യാസ്യസി ലാഘവമ്
മഹാരഥന്മാർ നീ ഭയത്താൽ യുദ്ധത്തിൽ നിന്ന് പിൻവാങ്ങിയെന്ന് കരുതും; നേരത്തെ നിന്നെ ബഹുമാനിച്ചവർ ഇനി നിന്നെ വിലകുറഞ്ഞവനായി കാണും.
അവാച്യവാദാംശ്ചക ബഹൂന്വദിഷ്യന്തി തവാഹിതാഃ । നിന്ദന്തസ്തവ സാമര്ഥ്യം തതോ ദുഃഖതരം നു കിമ്
നിന്റെ ശത്രുക്കൾ അന്യായമായ പല വാക്കുകളും പറയുകയും, നിന്റെ കഴിവുകൾ നിന്ദിക്കുകയും ചെയ്യും; അതിനേക്കാൾ വേദനയുള്ളത് മറ്റെന്താണു?
ഹതോ വാ പ്രാപ്സ്യസി സ്വര്ഗം ജിത്വാ വാ ഭോക്ഷ്യസേ മഹീമ് । തസ്മാദുത്തിഷ്ഠ കൌന്തേയ യുദ്ധായ കൃതനിശ്ചയഃ
നീ കൊല്ലപ്പെടുകയാണെങ്കിൽ സ്വർഗം ലഭിക്കും; ജയിച്ചാൽ ഭൂമി അനുഭവിക്കാം. അതിനാൽ, കുന്തിയുടെ മകനേ, ഉറച്ച മനസ്സോടെ എഴുന്നേറ്റ് യുദ്ധത്തിന് തയ്യാറാവു.
സുഖദുഃഖേ സമേ കൃത്വാ ലാഭാലാഭൌ ജയാജയൌ । തതോ യുദ്ധായ യുജ്യസ്വ നൈവം പാപമവാപ്സ്യസി
സുഖവും ദു:ഖവും, ലാഭവും നഷ്ടവും, ജയവും പരാജയവും ഒരുപോലെ കാണുക; അങ്ങനെ യുദ്ധം ചെയ്യുമ്പോൾ പാപം നിന്നെ ബാധിക്കില്ല.
ഏഷാ തേഽഭിഹിതാ സാങ്ഖ്യേ ബുദ്ധിര്യോഗേ ത്വിമാം ശ്രൃണു। ബുദ്ധ്യാ യുക്തോ യയാ പാര്ഥ കര്മബന്ധം പ്രഹാസ്യസി
ഇതുവരെ ഞാൻ നിനക്ക് വിവേകത്തിന്റെ വഴി പറഞ്ഞിരിക്കുന്നു; ഇപ്പോൾ ആ അനുസരണയുടെ വഴിയും കേൾക്കു. ഈ വിവേകത്തോടെ നീ കർമ്മബന്ധം വിട്ടുകളയും.
നേഹാഭിക്രമനാശോഽസ്തി പ്രത്യവായോ ന വിദ്യതേ। സ്വല്പമപ്യസ്യ ധര്മസ്യ ത്രായതേ മഹതോ ഭയാത്
ഇവിടെ യാതൊരു ശ്രമവും നശിക്കുകയില്ല, ദോഷഫലവും ഉണ്ടാവുന്നില്ല. ഈ ധർമ്മത്തിൽ അല്പം പോലും പാലിച്ചാൽ വലിയ ഭയത്തിൽ നിന്ന് രക്ഷപ്പെടാം.
വ്യവസായാത്മികാ ബുദ്ധിരേകേഹ കുരുനന്ദന । ബഹുശാഖാ ഹ്യനന്താശ്ച ബുദ്ധയോഽവ്യവസായിനാമ്
കുരുവംശത്തിലെ സന്താനമേ, ഇവിടെ ഉറച്ച മനസ്സുള്ളവരുടെ വിവേകം ഏകാഗ്രമാണ്; എന്നാൽ നിർണയശക്തിയില്ലാത്തവരുടെ മനസ്സ് അനേകം വഴികളിലേക്കാണ് ചിതറുന്നത്.
യാമിമാം പുഷ്പിതാം വാചം പ്രവദന്ത്യവിപശ്ചിതഃ । വേദവാദരതാഃ പാര്ഥ നാന്യദസ്തീതി വാദിനഃ
അറിയാത്തവർ, വേദങ്ങളിലെ വാക്കുകളിൽ മാത്രം ആസ്വദിച്ച്, വേറൊന്നുമില്ലെന്ന് വാദിച്ച്, പുഷ്പിതമായ വാക്കുകൾ സംസാരിക്കുന്നു, പാർഥാ.
കാമാത്മാനഃ സ്വര്ഗപരാ ജന്മകര്മഫലപ്രദാമ് । ക്രിയാവിശേഷബഹുലാം ഭോഗൈശ്വര്യഗതിം പ്രതി
ഭോഗവും സ്വർഗ്ഗവും ആഗ്രഹിക്കുന്നവർ, ജനനവും കർമ്മഫലവും നൽകുന്ന, വിവിധ കർമ്മങ്ങൾ നിറഞ്ഞ, ആസ്വാദനവും ഐശ്വര്യവും ലക്ഷ്യമിടുന്ന കാര്യങ്ങൾ പറയുന്നു.
ഭോഗൈശ്വര്യപ്രസക്താനാം തയാഽപഹൃതചേതസാമ് । വ്യവസായാത്മികാ ബുദ്ധിഃ സമാധൌ ന വിധീയതേ
ഭോഗത്തിലും ഐശ്വര്യത്തിലും ആസ്വാദനത്തിൽ ആകൃഷ്ടരായി, അത്തരത്തിലുള്ള വാക്കുകളിൽ മനസ്സു പറ്റിയവർക്കു ഏകാഗ്രമായ വിവേകം ധ്യാനത്തിൽ ഉറപ്പുവരുത്താൻ കഴിയില്ല.